L014.001大乘教授論如意寶藏釋白蓮花論下部 c3o C3.5S

volume 014 409

༄༅། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་པདྨ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྨད་ཆ་བཞུགས་སོ། །

«ད་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གཞུང་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང༌། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཞུང་ཉིད་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ལའང་བརྟེན་པ་སྐྱབས་ཀྱི་ཁྱད་པར། གནས་ལུགས་ལྟ་བའི་ཁྱད་པར། གོམས་པ་སྒོམས་པའི་ཁྱད་པར། བྱ་བ་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར། ཐོབ་བྱ་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དང་ལྔ་ལས། དང་པོ་ནི། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འཛིན་པ་ནང་པ། མི་འཛིན་པར་ཚངས་པ་དང་ཁྱབ་འཇུག་ལ་སོགས་པ་གཞན་འཛིན་པ་ཕྱི་པའོ། །ཟླ་བ་གྲགས་པས། གང་དག་སངས་རྒྱས་སྐྱབས་སོང་བས། །ལྷ་གཞན་དག་ལ་ཕྱག་མི་འཚལ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ། ཐུན་མོང་བ་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མཐའ་བྲལ་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པ་ཁས་ལེན་པ་ནང་པ། མི་ལེན་པར་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐར་ལྷུང་བ་ཕྱི་པ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། རྒྱལ་བའི་བསྟན་ལ་དད་པས་ཞུགས་རྣམས་ཀྱིས། ། འདུས་བྱས་མི་རྟག་བསླུ་བར་མཐོང་ནས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་སྤང་ཕྱིར་བདག་མེད་ཞི་བའི་ཆོས། །ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དོན་ལ་ནན་ཏན་བྱ། །ཞེས་སོ། །སྡོམ་བཞི་ནི། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བའོ། །སྒོམ་པ་ཡང་ཐར་པ་ལ་དམིགས་ནས་དཀོན་མཆོག་སྐྱབས་སུ་འཛིན་པས་ཐུན་མོང་བ་བདག་མེད་པའི་དོན་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་རིམ་པས་བསྒོམ་ཞིང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་ནས་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་དུ་བསྒོམ་ན་ནང་པ། མི་བསྒོམ་པར་སེམས་རྟོག་པ་བཀག་ཙམ་དང༌། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་ཙམ་པོ་ཕྱོགས་རེའི་ངང་ལ་སེམས་འཛིན་པ་ཕྱི་པ་སྟེ། ལྟ་བ་ངན་སེལ་ལས།གང་བློ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་རྗེ་དང༌། །ཇི་བཞིན་མི་རྟོག་སྟོང་པ་ཉིད། །བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་བརྩོན། །

volume 014 409 《般若波羅蜜多心經廣釋願望寶藏論白蓮花下部》 現在廣說佛教內部的義理分為二：超勝外道之處與甚深義理本身的分類。前者又分為五：皈依的殊勝、見解的殊勝、修習的殊勝、行為的殊勝、所得果的殊勝。 第一，皈依三寶者為內道，不皈依而皈依梵天、毗濕奴等他者為外道。如月稱所說："凡皈依佛者，不應敬拜其他諸天。" 第二，認可共通的四法印與不共的離邊、不可言思為內道，不認可而墮入常斷二邊為外道。如《寶積經》云："入佛法門者，見諸有為無常，欲斷諸苦故，勤修空寂法，如虛空之義。"四法印為：一切有為法無常，一切法無我，一切有漏法皆苦，涅槃寂靜。 修行也是以解脫為目標，皈依三寶故，以三十七菩提分法次第修習共同的無我義，證悟一切法如虛空性，以空性慈悲為核心而修，則為內道。不修而僅遮止心的分別，或單方面安住於樂、明、無念，則為外道。如《破邪論》云："其心勤修菩提心、如實無分別空性、無我瑜伽，彼當精進。"

བདག་མེད་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་བརྩོན། །བཟློག་པ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བཤད། །ཅེས་སོ། །སྤྱོད་པ་ནི། ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་གི་རང་བཞིན་ཡུལ་ལ་ཞེན་པ་དང༌། གཞན་ལ་འཚེ་བ་ལམ་གྱི་གེགས་སུ་འདོད་པ་ནང་པ། མི་འདོད་པར་བཟློག་པའི་སྤྱོད་པ་ཕྱི་རོལ་པ་སྟེ།སྐྱབས་འགྲོ་བདུན་ཅུ་པ་ལས། དམ་པའི་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སོང་བས། །འཚེ་ཞིང་གནོད་པའི་སེམས་དང་བྲལ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི། ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་སུ་ཐར་པ་གསུམ་གང་རུང་ཐོབ་པ་ནི་ནང་པ་ཡིན་ལ། མི་ཐོབ་པ་ཕྱི་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། »«སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་«༼༡༽«མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་བླ་ན་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དང༌། གཞན་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེ་དག་ལ་ལམ་ཡང་མེད་ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཞུང་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ལས། མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཐར་པ་དམ་པའི་རྗེས་འགྲོ་རྒྱལ་བའི་གཞུང༌། །གང་དག་འཛིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས། །ཐེག་པ་དམན་དང་བླ་ན་མེད་པའོ། །ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གཞུང་དུ་འཛིན་ཅིང༌། ཐར་པར་འགྲོ་བ་ལ་བགྲོད་ལམ་མ་ནོར་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ནའང༌། རེ་ཞིག་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་དང༌།ཆེན་པོ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་ག»ོ «།དེ་ལ་དང་པོ་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་རིམ་པའི་ཡང་སྒོར་གྱུར་པ་དང༌། བླང་དོར་བྱེད་པའི་གཞུང་ཕལ་གྱི་ཕྱི་མོར་གྱུར་པ་དང༌། ལས་དང་པོ་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་བས་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དབྱེ་བ་དང་པོ་བསྟན་པ་ནི། དམན་པའང་དབང་པོའི་རིམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཉན་ཐོས་དང་ནི་རང་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད། །

無我瑜伽者當勤修，相反之道說為他派。如是而言。 行為方面，貪嗔癡自性執著對境，認為害他是道的障礙者為內道；不認同而行相反行為者為外道。如《皈依七十頌》云："皈依正法者，離害惱之心。" 果方面，以此道直接獲得三種解脫之一者是內道，不能獲得者是外道。如《般若經》云："般若波羅蜜多，為令一切有情脫離苦惱而安住，欲於聲聞地涅槃者亦當學般若波羅蜜多，欲於緣覺地及無上佛地圓寂涅槃者亦當學般若波羅蜜多。"又云："於餘一切處，彼等無道亦無證悟道。" 第二、廣分殊勝義理本身有二：略說，隨順殊勝解脫之佛語，持此者亦有二種——下乘與無上乘。佛教內部雖安立以佛陀為師、以三藏為論且行解脫道無謬而有三乘，然暫且安立為小乘與大乘二種。 其中初者既是入教次第之門，亦是取捨軌則中下根者入門次第，故廣說各別建立。初說下乘亦有二種根器次第——聲聞與獨覺。

ཉན་ཐོས་དང་ནི་རང་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད། །རང་ཉིད་ཞི་བ་ཙམ་མཐར་ཐུག་གི་གཉེར་བྱའི་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་ནའང་རང་དོན་སྒྲུབ་པའི་དགེ་བར་སེམས་པས་བློ་ཆུང་ཞིང༌། སྤྱོད་པ་དང་སྨོན་ལམ་རླབས་པོ་ཆེ་གཞན་དོན་དུ་སྒྲུབ་པ་མེད་པས་ཐབས་ཀྱི་རིམ་པ་དམན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཉན་ཐོས་ཐེག་པ་དེ་ལས་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་དང༌། །སྤྱོད་པ་ཡོངས་བསྔོ་མ་བཤད་པས།» «ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །ལྟ་བའང་བདག་མཐའ་དག་གིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་མ་རྟོགས་པས། རང་གི་ལྟ་བའི་མཐའ་གང་ཟག་གི་བདག་དང༌། གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཙམ་ལ་དག་གྲོལ་དུ་ཤེས་ནས་ལམ་སྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས།གཟུང་དོན་རྟོག་པ་སྤང་ཕྱིར་དང༌། །འཛིན་པ་མི་སྤོང་ཕྱིར་དང་ནི། །རྟེན་གྱིས་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཡང་དག་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་གཞུང་ཐེག་པ་འོག་མ་ཙམ་དུ་གཅིག་ཀྱང༌། ལྟ་བ་དང་གྲུབ་ཚུལ་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། སྐབས་འདིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་ལས། དང་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་ནི་སྡེ་ཚན་རང་བཞིན་དང༌། །གྲུབ་པའི་མཐའ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་ཉིད་དོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྡེ་པ་སོ་སོའི་དབྱེ་བ་དང༌། ཐར་པ་འཚོལ་བའི་རང་བཞིན། གྲུབ་པའི་མཐའ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཕལ་ཆེན་པ་དང་གནས་བརྟན་རབ་དབྱེ་བས། །སྡེ་ཚན་བཅོ་བརྒྱད་ཕྱིས་ནི་གཞན་ཡང་དབྱེ། །དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་སུམ་བརྒྱ་དང་བཅུ་དྲུག་ན་ཁ་ཆེའི་གྲོང་ཁྱེར་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པར་རྒྱལ་པོ་དྷརྨ་ཨ་ཤོ་ཀ་སྟེ་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་བྱུང་ངོ༌། །དེའི་ཚེ་བདུད་སྡིག་ཅན་གྱིས་དགེ་སློང་ཞིག་ཏུ་སྤྲུལ་ནས་དབྱེན་ཆེན་པོ་སྐྱེད་དེ་དགེ་འདུན་རྣམས་འཁྲུགས་སོ། །དེའི་ཚེ་གཞོན་ནུ་ཕལ་པ་མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་ལས། ཕལ་ཆེན་སྡེ་ཞེས་པ་དང༌།

聲聞與獨覺自身，以僅求自利寂滅為所求之主要目標，即便利益他人，亦懷有成就自利善行之心，志向狹小。行為與願望中無廣大利他之修持，故趨入下劣方便次第。如《寶鬘論》云："聲聞乘中，不說菩薩愿、行及迴向，豈成大乘？" 見解亦不證悟我及一切法空之法性，于自宗見解邊際，了知人我及所取自性空性即為清凈解脫，而趨入修道。如《現觀莊嚴論》云："為斷所取義，不斷能取故，應知彼即是，杖蛇喻正道。" 如是，雖說彼等唯屬下乘教典，然由見解與成立略有差異，故於此分為二種。 首先說聲聞之安立。聲聞有部派、自性、宗義三種。聲聞乘安立有三：部派分類、求解脫自性、宗義廣分。 第一，由分出大眾部、上座部，後來又分出十八部。如是，佛涅槃后三百一十六年，于憍賒耶國鮮花莊嚴城，有法王阿育王出世。其時，惡魔變化為比丘，引發大亂，僧眾紛爭。時有持經藏之大眾部眾多僧人分離一方，故稱大眾部。

དེའི་ཚེ་གཞོན་ནུ་ཕལ་པ་མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་ལས། ཕལ་ཆེན་སྡེ་ཞེས་པ་དང༌། རྒན་པོ་ཉུང་བ་འདུལ་བ་འཛིན་པ་ཁ་ཅིག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་ལ་གནས་བརྟན་སྡེ་ཞེས་གྲགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་འདུལ་བ་དང༌། མདོ་སྡེ་གཙོ་ཆེར་ཁས་ལེན་པའི་དབྱེ་བས་གྲུབ་མཐའ་ཡང་སོ་སོར་གྱེས་ཏེ། ལྟུང་བ་དང་བསླབ་པའི་གཞི་ལའང་གྲངས་མང་ཉུང་སོ་སོར་བྱུང་ངོ༌། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཕལ་ཆེན་པའང་བརྒྱད་དུ་གྱེས་ཏེ། གྱེས་པའི་ཕལ་ཆེན་པ། ཐ་སྙད་གཅིག་པ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བ།མང་དུ་ཐོས་པ། རྟག་པར་སྨྲ་བ། མཆོད་རྟེན་པ། ཤར་གྱི་རི་བོའི་སྡེ། ནུབ་ཀྱི་རི་བོའི་སྡེའོ། །གནས་བརྟན་པའང་བཅུ་རུ་གྱེས་ཏེ། གངས་རི་པ། ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ། རྒྱུར་སྨྲ་བ། གནས་མ་བུ་པ། ཆོས་མཆོག་པ། བཟང་པོའི་ལམ་པ།ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ། མང་སྟོན་པ། ཆོས་སྦས་པ། ཆར་བཟང་འབེབས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྡེ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །ཕྱིས་ནི་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང༌། གོས་དམར་བ་གཉིས་སུ་གྱེས་སོ། །ཆར་བཟངས་འབེབས་པ་ཡང༌། འོད་སྲུངས་པ་དང༌། བླ་མ་པ་གཉིས་སོ། །གནས་མ་བུ་ལའང༌། རི་ཆེན་པོ་པ་དང༌།འཕོ་བར་སྨྲ་བ་གཉིས་སོ། །ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ་དང༌། ཆོས་མཆོག» «བཟང་པོའི་ལམ་པ་རྣམས་ཀྱང་གྱེས་པར་བཤད་དོ། །རྩ་བའི་སྡེ་བཞི་ནི། གནས་བརྟན་པ།ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ། མང་པོས་བཀུར་བ། ཕལ་ཆེན་པ་དང་བཞི་སྟེ། བརྟག་གཉིས་ལས། གནས་བརྟན་ཐམས་ཅད་ཡོད་སྨྲ་དང༌། །ཀུན་བཀུར་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་ནོ། ། ཞེས་སོ། །འདི་དག་ལ་དབྱེ་བས་གྱེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ།» «ཁོ་བོས་བྱས་པའི་བསྟན་བཅོས་གྲུབ་པའི་མཐའ་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ལས་གནས་བརྟན་པ་རྣམས་ནི་གྲུབ་མཐའ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བར་འདུ་ལ།ཕལ་ཆེན་པ་རྣམས་མདོ་སྡེ་པར་འདུས་པར་བཤད་དོ། །སྡེ་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་ངེས་ཚིག་ནི།

其時，持經藏之大眾部眾多年輕僧人分離一方，故稱大眾部。少數持律藏之老年僧人分離一方，稱上座部。由側重承認佛說之律藏與經藏之差別，宗義亦各自分離，對於罪行與學處之基礎也產生各別多寡之說。 此後，大眾部逐漸分裂為八部：分離大眾部、一說部、說出世部、多聞部、說常部、塔廟部、東山部、西山部。 上座部也分裂為十部：雪山部、說一切有部、說因部、正量部、法上部、賢冑部、正量部、多示部、說隱沒部、化地部，如是共有十八部。 其後，說有部又分為說有部和紅衣部二部。化地部也分為飾光部和北山住部二部。正量部也分為大山部、說轉變部二部。眾所敬部、法上部、賢冑部也說有分離。 四根本部為：上座部、說一切有部、眾所敬部、大眾部。如《二諦論》云："上座說一切有部，眾所敬部大眾部。"以此分別，安立另有十八分離部，吾所著《宗義寶藏論》中當知。 其中，諸上座部歸屬說一切有部，諸大眾部歸屬經量部（薩婆多部）。關於各部派之詞源：

སྡེ་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་ངེས་ཚིག་ནི། མདོ་སྡེ་འཛིན་པའི་དགེ་འདུན་ཕལ་ཆེན་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆད་པས་ཕལ་ཆེན་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་ཀྱང་ཐོག་མར་གྱེས་པས་གྱེས་པའི་ཕལ་ཆེན་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་མཁྱེན་པར་འདོད་པས་ཐ་སྙད་གཅིག་པའོ། །སངས་རྒྱས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་མི་མངའ་ཟེར་བས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བའོ། །མང་དུ་ཐོས་པའི་སློབ་དཔོན་གྱིས་རྗེས་སུ་སྟོན་པས་མང་སྟོན་པའོ། །འདུས་བྱས་ལ་བརྟགས་ན་རྡུལ་ཆར་རྟག་ཟེར་བས་རྟག་པར་སྨྲ་བའོ། །མཆོད་རྟེན་ཅན་གྱི་རི་ལ་གནས་པས་མཆོད་རྟེན་པའོ། །གྲོང་ཁྱེར་མེ་ཏོག་གིས་བརྒྱན་པའི་ཤར་གྱི་རི་ལ་གནས་པས་ཤར་གྱི་རི་ལ་གནས་པའོ། །ནུབ་ཀྱི་རི་ལ་གནས་པས་ནུབ་རིར་གནས་པའོ། ། གནས་བརྟན་པའི་རིགས་ཡིན་པས་གནས་བརྟན་པའོ། །གངས་རི་པ་ནི་གངས་ཀྱི་རི་ལ་གནས་པའོ། །དུས་གསུམ་དང་གཞི་ལྔ་རྫས་ཡོད་དུ་སྨྲ་བས་ཡོད་སྨྲ་བའོ། ། དུས་གསུམ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ལས་འགའ་ཞིག་མེད་ལ། འབྲས་བུ་མ་བྱུང་བའི་ལས་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་སྨྲ་བས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སྨྲ་བའོ། །གོས་དམར་ཅན་གྱི་ལུགས་སྟོན་པས་གོས་དམར་ཅན་ནོ། །བྱུང་བ་དང་འབྱུང་འགྱུར་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་བཅས་སུ་སྨྲ་བས་རྒྱུར་སྨྲ་བའོ། །ཀུན་ཏུ་རྒྱུར་གནས་པའི་བུད་མེད་ཅིག་གི་བུ་ཚུར་ཤོག་གིས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཡང་ལྟ་བ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཁས་ལེན་པས་གནས་མ་བུ་པའོ། །སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་གི་རྗེས་སུ་སྟོན་པས་ཆོས་མཆོག་པའོ། །བཟང་པོའི་ལམ་པའི་སློབ་མ་ཡིན་པས་བཟང་པོའི་ལམ་པའོ། །ཀུན་གྱིས་བཀུར་བས་སློབ་དཔོན་གྱི་ལུགས་སྟོན་པས་ཀུན་གྱིས་བཀུར་བའོ། །སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་སྲིད་པ་མི་འབྱུང་བར་སྟོན་པས་མང་སྟོན་པའོ། །ཆོས་སྦས་ཀྱི་ལུགས་སྨྲ་བས་ཆོས་སྦས་པའོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་འབེབས་པས་ཆར་བཟང་འབེབས་པའོ། །སློབ་དཔོན་འོད་སྲུངས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་འོད་སྲུངས་པའོ། །སློབ་དཔོན་བླ་མ་ཡིན་པས་བླ་མ་པའོ། །

關於各部派之詞源： 持經藏之大眾僧眾分離一方，故稱大眾部。其中最初分離者，稱分離大眾部。 認為佛陀在一剎那間了知一切所知，故稱一說部。 說佛陀無世間法，故稱說出世部。 由多聞阿阇黎引導，故稱多示部。 若觀察諸行，謂極微常住，故稱說常部。 住于有塔之山，故稱塔廟部。 住于華嚴城之東山，故稱東山部。 住于西山，故稱西山部。 屬上座之類，故稱上座部。 住于雪山，故稱雪山部。 說三世五蘊實有，故稱說有部。 說三世中有些業無果，有些業有果而未生，分別而說，故稱分別說部。 宣說著紅衣者之理趣，故稱紅衣部。 說一切已生未生皆有因，故稱說因部。 正量女之子持律出家，然承認不可言說之我，故稱正量部。 隨學法上阿阇黎，故稱法上部。 為賢冑部之弟子，故稱賢冑部。 宣說眾所敬阿阇黎之理趣，故稱眾所敬部。 為多人說示解脫，故稱多示部。 宣說隱沒之理趣，故稱說隱沒部。 降甘露妙法雨，故稱化地部。 隨學飾光阿阇黎，故稱飾光部。 阿阇黎為上師，故稱北山住部。

སློབ་དཔོན་བླ་མ་ཡིན་པས་བླ་མ་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་གང་ཟག་འཕོ་བར་སྨྲ་བས་འཕོ་བར་སྨྲ་བའོ། །ཞར་ལ་དེ་དག་གི་འདོད་པ་ཅུང་ཟད་དགག་པ་ནི། གནས་མ་བུ། ཆོས་སྦས་པ། བཟང་པོའི་ལམ་པ།ཀུན་གྱིས་བཀུར་བ། བླ་མ་པ་ལྔས་བདག་འདོད་པ་ནི་སྔར་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །ཕལ་ཆེན་པས་ནི་གང་ཞིག་འདྲི་བ་ལ། གཞན་ལ་འདུད་པས་ལན་གདབ་པ་དང༌། མི་ཤེས་པ་དང༌། ཡིད་གཉིས་དང༌། ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང༌། བདག་ཉིད་གསོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་གཞི་ལྔ་འདོད་པ་མི་འཐད་དེ། དེ་དག་མུ་སྟེགས་པ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང༌། བདུད་ཀྱིས་བསླུས་པ་དང༌། ཟས་ལ་ཆགས་པ་ལམ་གྱི་གེགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་སྙད་པས་སངས་རྒྱས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་མི་མངའ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དུས་ན་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་མི་འཇུག» །«བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངན་འགྲོར་འདོད་པས་སྐྱེ་བ་ལེན། སངས་རྒྱས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མེད་ཅེས་པའང་མི་རུང་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཉིད་དང༌། འཇུག་པ་དང་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མང་ཐོས་པས་དགེ་འདུན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང༌། མཉམ་གཞག་ལ་ངག་འཇུག་པ་ཡོད་པའང་མི་རུང་སྟེ།འདས་པ་འགྲོ་བ་བཀག་པས་ཁེགས་ལ། ངག་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་སྨྲའི་ཕུང་པོ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་མི་རུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཚོར་བའི་ཕུང་པོས་ཕྱེ་བ་དང༌། བདེན་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོད་རྟེན་པ་དང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་རི་བོའི་སྡེ་ནི་ཕལ་ཆེན་པ་བཞིན་ཏེ་བཀག་ཟིན་ཏོ། །གནས་བརྟན་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་གཞན་གྱིས་སྟོན་པ་མེད། གང་ཟག་དང་འདས་མ་འོངས་ཡོད་པར་སྨྲ་བའང་མི་རུང་སྟེ། སྟོན་པ་ལ་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་དང༌། གང་ཟག་དང་དུས་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །གངས་རི་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་མ་ཡིན། མྱ་ངན་ལས་འདས་དུས་ཕུང་པོ་འགགས་ཀྱང་གང་ཟག་རྟག་ཅེས་བྱ་བའང་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡོད་པ་དང༌། བདེན་པ་དང༌། གང་ཟག་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་སྨྲས་གང་ཟག་དང༌། འདས་མ་འོངས་མེད། རྒྱུན་ཞུགས་བསམ་གཏན་ཐོབ།

阿阇黎為上師，故稱北山住部。 說補特伽羅從此世遷往他世，故稱說轉變部。 順便略攝其等之宗義：正量部、說隱沒部、賢冑部、眾所敬部、北山住部五部承許我，如前已遮破。 大眾部主張五事：受詢問時，以向他人敬禮而答；不知；二意；詳察；自我療治。此不應理，因彼等五事外道亦有，且為魔所惑，貪著飲食乃道之障礙。 一說部說佛無世間法，菩薩時不入孩童等位，菩薩悲心樂於惡趣受生，佛無世間正見，此亦不應理，以如來遮遣受生，無入與受之故。 多聞部說僧眾出世間，等持中有語言，亦不應理，以遮遣出世間而遣，語已遮遣故。 說常部謂離蘊之苦勝義有，不應理，以苦由受蘊而立，且已遮遣真實義故。 塔廟部與東西山部，如大眾部已遮遣。 上座部說阿羅漢不為他所化導，補特伽羅及過未有，不應理，以應聽聞法之故，且如已遮遣補特伽羅及時間。 雪山部說菩薩非異生，圓寂時蘊滅而補特伽羅常，亦不應理，以彼有異生，且已遮遣真實義及補特伽羅故。 說有部說無補特伽羅及過未，須陀洹得禪定，

འདས་མ་འོངས་མེད། རྒྱུན་ཞུགས་བསམ་གཏན་ཐོབ། དགྲ་བཅོམ་ཡང་ཉམས་སྲིད། ལྷ་རྣམས་ལའང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོད། མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་དྲང་དོན་ཡྀན་ཞེས་པའང་མི་རུང་སྟེ། དུས་གསུམ་རྫས་ཡོད་བཀག་པ་དང༌། ཐོབ་པ་བཀག་པ་དང༌། མདོ་སྡེ་དྲང་དོན་ཡིན་ན་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོས་ངེས་དོན་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་ཉན་ཐོས་པ་རང་གི་ལུང་དེ་མཆོག །མདོ་དྲང་དོན་ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །མང་སྟོན་པས་འདས་མ་འོངས་མེད་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ན་བཞི་ཀ་མཐོང༌། བར་སྲིད་མེད། དགྲ་བཅོམ་ཡང་བསོད་ནམས་སོགས་«༼༡༽«གང་ཟག་ལུས་དང་མཉམ། སངས་རྒྱས་དགེ་འདུན་དུ་གཏོགས་ཞེས་པའང་མི་རུང་སྟེ། བདེན་བཞི་བཀག་པ་དང༌། བར་དོའི་ཚེ་ཚད་གསུངས་པ་དང༌། གང་ཟག །ལུས། མཉམ་པ་གསུམ་བཀག་པ་དང༌། དགེ་འདུན་ལས་སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་སྦས་པས་སངས་རྒྱས་དགེ་འདུན་དུ་མ་གཏོགས་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་རང་རྒྱུད་པ་འདོད་ན་དགེ་འདུན་མ་ཡིན་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་དགེ་བ་ལ་ཐུགས་འདུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོད་སྲུངས་པས་རྣམ་སྨིན་འབྱུང་བར་འདོད་པའང་མི་རུང་སྟེ། དངོས་པོ་ལ་རྟག་མི་རྟག་མེད་པས་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོས་དམར་བས་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་མེད་པ་དང་ཡོད་དོ་ཞེས་པའང་མི་རུང་སྟེ། ཡོད་མེད་རྫས་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། བརྟགས་ཡོད་ཀྱི་གང་ཟག་ཁས་བླང་དགོས་ལ། རྫས་ཡོད་ཀྱི་ཕུང་པོའང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བླ་མ་པས་ཕུང་པོ་ལྔ་འདི་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་འཕོ།ལམ་མ་རྟོགས་པར་ཕུང་པོ་མི་འགག །གང་ཟག་དོན་དམ་པར་མེད་ཅེས་པའང་འཕོ་བ་ཉིད་བཀག་པ་དང༌། ཕུང་པོའི་རྒྱུན་མ་གྲུབ་པ་དང༌། གང་ཟག་བརྟགས་ཡོད་ཙམ་དང་འགལ་བ་དང༌། ལམ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། ། གནས་མ་བུ་པས་ཉེ་བར་བླང་བྱ་དང་ལེན་པ་ནི་རྟག་པ། ཆོས་གང་ཡང་འདི་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་འཕོ་བ་མེད། གང་ཟག་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉེ་བར་བླངས་ནས་འཕོ། འདུས་བྱས་སྐད་ཅིག་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའང་ཡོད། གང་ཟག་ནི་ཕུང་པོ་ལས་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པར་མི་བརྗོད། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་གང་དུའང་མི་བརྗོད།

說有部說過去未來無，預流果得禪定，阿羅漢亦可退失，天人中亦有梵行，一切經皆是非了義，此不應理。以遮遣三世實有，遮遣獲得，若經義非了義，論師不得了義故。如聲聞部自宗所說，經義非了義。 多示部說過去未來無，見苦則見四諦，無中有，阿羅漢亦有福等，補特伽羅與身等同，佛陀攝屬僧眾，此不應理。以遮遣四諦，說中有壽量，遮遣補特伽羅、身體、等同三者，說佛陀異於僧眾故。 說隱沒部說佛陀不攝屬僧眾亦不是，以承認佛陀自續派則與非僧眾相違，以佛意樂善法故。 飾光部說異熟生起亦不應理，以法無常無常故遮遣。 紅衣部說無補特伽羅及蘊而亦有，不應理，以有無實相違，應許分別有之補特伽羅，且無實有之蘊故。 北山住部說此五蘊遷往他處，不證道則蘊不滅，補特伽羅勝義無，此亦不應理。以遮遣遷往，蘊相續不成立，與分別有之補特伽羅相違，道亦不成立故。 正量部說所取能取是常，諸法皆不從此遷往他處，補特伽羅攝取五蘊而遷移，諸行剎那性與非剎那性亦有，補特伽羅于蘊非一非異不可說，涅槃亦非一非異不可說，

མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པ་གང་དུའང་མི་བརྗོད། སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་དམ་པ་རྟག་པར་ཡོད་ཅེས་པའང་མི་རུང་སྟེ། སྐད་ཅིག་ལ་འཇིག་རྒྱུ་མི་དགོས་ཤིང༌། རྟག་ན་བཤིག་མི་ནུས་པས་འཇིག་པ་རྒྱུ་བཅས་མི་སྲིད་དོ། །སྐད་ཅིག་མིན་པའི་དངོས་པོ་བཀག་པ་དང༌། བླང་བྱའི་ཕུང་པོ་དང༌། ལེན་པ་པོའི་བདག་དུས་མི་མཉམ་ན་བླང་དུ་མེད་ལ། མཉམ་ན་རྫས་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང༌། མཐའ་གང་ཡང་མ་གྲོལ་ན་བདག་དང་ཕུང་པོ་མི་སྲིད་པར་ཐལ་བ་དང༌། བདག་གམ་སེམས་ཀྱིས་ལུས་ལེན་པ་ཁེགས་པ་ཡིན་ལ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ལ་བདག་མི་རུང་སྟེ་བདག་ཏུ་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མང་པོས་བཀུར་བའི་ཆད་པར་གྱུར་པ་དང་ཆད་པ་དང༌། གྲོལ་བར་གྱུར་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་གྲོལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པའང་མི་རུང་སྟེ། རྒྱུན་བཀག་པས་ཆད་པ་བཀག་པ་དང༌། ཚེ་སྔ་ཕྱི་དང་ཤར་ནུབ་ལ་སོགས་པར་འགྲོ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྣམ་ཤེས་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མཆོག་པ་དང་བཟང་པོའི་ལམ་པས། སྐྱེ་འགག་ལ་རག་མ་ལས་པ་དང༌། འགག་པའོ་ཞེས་པ་ལ། ཡང་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མ་གྲུབ་པ་དང༌། ཐ་སྙད་དུ་རང་རང་གི་དངོས་པོ་སྐྱེ་འགག་ལ་རག་མ་ལས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང༌། གཞན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་ཁེགས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་དུ་རིམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཉིད་དང༌། སྐད་ཅིག་དང་འཕོ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་སྤྱི་མཐུན་པའི་རང་བཞིན་བརྗོད་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ལམ་གང་ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ། །དགེ་སྦྱོང་ཆོས་སོགས་ལམ་དང་ཐར་པ་དག» «།ཐུན་མོང་མཐུན་ཕྱིར་བདེན་པ་དགག་བྱ་ ཉིད། །མཛོད་ལས། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས། །སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱར། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དང་པོར་བསྟན་པའི་སྒོར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང༌། གཤེ་ཡང་སླར་མི་གཤེ། ཁྲོས་ཀྱང་སླར་མི་ཁྲོ།

涅槃亦非一非異不可說，一切有情及諸佛皆有常住不可說之勝義我，此亦不應理。剎那滅則無需因，若常則不可壞，故有因之滅不可能。已遮遣非剎那性之事物，所取之蘊與能取之我時不同則無所取，若同則成實異故，若一切非解脫則我與蘊不可能成立，已遮遣我或心取身，不可說之體性不應是我，以我不可說故。 眾所敬部說已斷、正斷、已解脫、正解脫、解脫之識皆有，此不應理。以遮遣相續故斷已遮遣，遮遣前後世及東西等處遷移故，遮遣識故。 法勝部與賢冑部說生滅依賴他法而滅，真實生滅不成立，世俗各自事物生滅不可能依賴他法，不可能成為他法故。 彼等一切同時遮遣，以苦等世俗次第觀故，遮遣剎那及遷移故。 今說共相自性：聲聞道中聞思持戒住，出家法等道及解脫，由共相故當遮真實。《俱舍論》云："持戒住與多聞思，精進修習瑜伽行。"最初依教出家而安住戒律，被罵不還罵，被嗔不還嗔，

གཤེ་ཡང་སླར་མི་གཤེ། ཁྲོས་ཀྱང་སླར་མི་ཁྲོ། བརྡེག་ཀྱང་སླར་མི་བརྡེག མཚང་བྲུས་ཀྱང་སླར་མཚང་མི་འབྲུ་བ་སྟེ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཆོས་བཞི་དང༌། བསོད་སྙོམས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་ལ་གནས་པ་དང༌། ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། རྟེན་འབྲེལ་དང༌། ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བླང་དོར་གྱི་དམིགས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐོས་བསམ་བྱ་བ་དང༌། ཚོགས་དང་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པར། ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམས་པས་ཐར་པ་སྒྲུབ་པ་དང༌། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་དང༌།སྲོད་དང་ཐོ་རངས་མི་ཉལ་བར་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་དང༌། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་མི་གཙང་བ་དང༌། དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་དང༌། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རྟགས་ཆོས་གོས་དང༌། ལྷུང་བཟེད་དང་འཁར་གསིལ་འཆང་བ་དང་འདོད་པ་ཆུང་བ་དང༌། ཆོག་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། བདེན་པ་བཞི་དང༌། རྟེན་འབྲེལ་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཐེག་པ་མཐུན་པར་ཁས་ལེན་པས་དགག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དུ་གཉེར་བྱ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ལ་དག་གྲོལ་དུ་བདེན་ཞེན་ཡོད་ན་བློ་འགོག་གི་ཡུལ་ཙམ་འགོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞི་བ་ལྷས། འདིར་ནི་སྣང་ཉིད་དགག་མིན་གྱི། །གང་ལ་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུར་གྱུར་ པ། །བདེན་པར་རྟོག་པ་བཟློག་བྱ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་ནི། མདོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། ཕྱགས་དར་ཁྲོད་དང་ཙོག་པུ་པ། །ཕྱིས་མི་ལེན་པ་ཕྱིང་བ་པ། །ཆོས་གོས་གསུམ་པ་ཤིང་དྲུང་ པ། །སྟན་ཅིག་པ་དང་ཇི་བཞིན་གནས། །དུར་ཁྲོད་བླ་གབ་མེད་པ་དང༌། །དགོན་པ་པ་དང་བསོད་སྙོམས་ཏེ། །ཐུབ་པ་ཞི་བའི་ཐུགས་མངའ་བས། །སྦྱངས་པ་བཅུ་གཉིས་འདི་དག་གསུངས། །ཞེས་སོ། །གཞན་རྣམས་སྔར་བསྟན་པ་དང་ཕྱིས་ཀྱང་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་སྡེ་པ་ཀུན་འདོད་པ་ཐུན་མོང་པ་མཐུན་པར་ཁས་ལེན་པའི་གྲུབ་མཐའ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། གྲུབ་པའི་མཐའ་དག་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས། །ཐུན་མོང་པ་དང་སོ་སོའི་རིམ་པའོ། །ཐུན་མོང་འདོད་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཉིད་དེ། །

被罵不還罵，被嗔不還嗔，被打不還打，被揭短不還揭短，即四種沙門法。安住乞食等十二頭陀功德。爲了了知五蘊、界、處、緣起、道與非道等應取捨而聞思修。于資糧、加行等，修習三十七道品而成就解脫。了知食量，夜間與黎明不眠精勤瑜伽。修習貪慾等對治，不凈觀與出入息等。持出家相——袈裟、缽、錫杖。少欲知足等。修習四諦、緣起等。 承認小乘共同者不予遮遣，因為只是追求義理故。然而，若對彼等執著實有凈脫，則非唯遮遣心所遮遮處。如寂天菩薩所說："此中非遮顯現性，凡執實有為苦因，皆應遣除彼分別。" 十二頭陀功德，《廣說一切經》中雲："除垢衣、糞掃衣、常坐、常乞食、次第乞、一食、阿蘭若、樹下、露地坐、隨處、墓地、但三衣。如來寂靜意具足，宣說如是十二法。" 其餘前已宣說，后亦當說。今細分一切部派共許的宗義。分諸宗義有二種：共同與各別次第。共同所許有七種：

ཐུན་མོང་འདོད་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཉིད་དེ། །དམན་པ་དགག་པས་འདིར་ནི་རབ་ཤེས་བྱ། །ཉན་ཐོས་པ་དག་གི་ཐུན་མོང་དུ་ཁས་ལེན་པའི་འདོད་པ་བདུན་དང༌།སོ་སོའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་བདུན་ཏེ། ཡུལ་བདེན་པ་བཞི་དང༌། རྩོམ་བྱེད་དོན་དམ་པ་དང༌། དགྲ་བཅོམ་མཐར་ཐུག་པ་དང༌། ཀུན་གཞི་མེད་པ་དང༌། ཐེག་ཆེན་མེད་པ་དང༌། ས་བཅུ་མེད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་རང་རྒྱུད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྡུག་བསྔལ། ཀུན་འབྱུང༌། འགོག་པ། ལམ་བདེན་པ་ཉིད་དང་བཞི་སྟེ།བླང་དོར་བྱ་བ་དག་གི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལོ། །དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ནི། འབྲས་བུའི་ཕུང་པོ་སྟེ། སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་དང༌། སྐྱེ་བའི་གནས་གཉིས་སོ། །སྐྱེ་བ་ནི།འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་པོ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཁོར་བའོ། །གནས་ནི། ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྔར་སྨོས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ནི། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མང་པོ་དག་གོ» «།ཀུན་འབྱུང་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའི་ཆ་སྟེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །ལས་ནི།བསམ་པ་དང༌། སེམས་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་དང་གསུམ་མོ། །དེའང༌། བསམ་པ་ལུས་དང་ངག་གི་སྟེ། །སེམས་པ་ཡིད་ཀྱི་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་པ་ལྟར་རོ། །མི་དགེ་བ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དང༌། ཕ་མ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བ་ལྔ་དང༌། བསླབ་པ་འདྲལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དགེ་བ་ནི། སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དང་གཞན་ཡང་ ངོ༌། །ལུང་མ་བསྟན་ནི། བཟོ་འདྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འགོག་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་གཏན་ནས་ཞི་བ་སྟེ་ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་དང༌། སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང༌། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པའོ། །ལམ་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཤེས། ཀུན་འབྱུང་སྤང༌། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད། ལམ་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས། ཚོགས་ལམ། སྦྱོར་ལམ། མཐོང་ལམ། བསྒོམ་ལམ། མི་སློབ་པའི་ལམ་དང་ ལྔའོ། །དེ་ཡང་མཛོད་ལས།

共同所許有七種，於此應以遮劣而善了知。聲聞部共同承許的七種主張和廣說各自自性的二者中，前者有七：境四諦、真實行、阿羅漢究竟、無阿賴耶、無大乘、無十地、佛自續。 第一，苦、集、滅、道四諦是應取捨之所緣境。 第一苦諦，是果蘊，即有情生與生處二種。生是六道眾生從一轉至一。處是前述器世間。其中苦有眾多行相，如生等。 集諦是苦因，即業與煩惱二種。煩惱有貪慾等。業有思與心二種，分善、不善、無記三種。如雲："思是身語二，心唯是意。"不善有殺生等十，殺父母等五無間，殺菩薩等五近，犯戒等。善有不殺生等十及其他。無記有工巧等。 滅諦是永盡苦及其因，有有餘依、無餘依，有分別、無分別涅槃。 道諦是了苦、斷集、證滅之道，依其次第有資糧道、加行道、見道、修道、無學道五種。如《俱舍論》云：

མི་སློབ་པའི་ལམ་དང་ ལྔའོ། །དེ་ཡང་མཛོད་ལས། བདེན་པ་དག་ནི་བཞིར་བཤད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་དེ་བཞིན་དུ། །འགོག་དང་ལམ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་མངོན་རྟོགས་རིམ། །ཞེས་སོ། །རྩོམ་བྱེད་དོན་དམ་ནི། རགས་མཐའ་རྡུལ་ཕྲན་ཐོ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞིག་མི་ནུས་པ་དང༌། ཤེས་མཐའ་སྐད་ཅིག་བློས་གཞིག་མི་རུང་བ་སྟེ། དེ་ལས། གང་ལ་བཅོམ་དང་བློ་ཡིས་གཞན། །བསལ་ན་དེ་བློ་མི་འཇུག་ པ། །བུམ་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་པར། །ཡོད་དེ་དོན་དམ་ཡོད་གཞན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་རི་ལ་སོགས་པ་ནི། དཔག་ཚད་དུ་ཞིག་པ་ནས། རྒྱང་གྲགས་དང༌། འདོམ་དང༌། ཁྲུ་དང༌། སོར་དང༌། ནས་དང༌། ཤིག་དང༌། སྲོ་མ་དང༌། ཉི་རྡུལ་དང༌། གླང་རྡུལ་དང༌། ལུག་རྡུལ་དང༌། རི་བོང་རྡུལ་དང༌། ཆུ་རྡུལ་དང༌། ལྕགས་རྡུལ་དང༌། རྡུལ་ཕྲན་དང་ཕྲ་རབ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཞིག་པས་སོ། །ཉི་འོད་ཀྱི་རྡུལ་འབྲིང་པོ་གཅིག་»«བཞི་བཅུ་རྩ་དགུར་«༼༡༽«བགོས་པའི་ཆ་གཅིག་ཙམ་པ་ཟླུམ་གོང་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། བློས་གཉིས་སུ་མི་རུང་བས་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆ་ཤས་ཅན་དུ་ནི་མ་གཟིགས་ཏེ། མཚོན་གྱིས་བཅད་པ་དང༌།གཏུན་དུ་ཞིབ་མོར་བརྡུངས་ཀྱང་གཉིས་སུ་འགྱེས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཚེ་དང་བསྐལ་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ཏེ་ལོ་དུ་མར་ཞིག་པས་སོ། །ལོ་ཉིད་ཟླ་བ་དང༌། ཞག་དང༌། ཡུད་ཙམ་དང༌། ཐང་ཅིག་དང༌། དབུགས་དང༌། རྩ་འཕར་བ་ཡང་མི་བདེན་ཏེ། སྐད་ཅིག་དྲུག་ཅུར་ཞིག་པས་སོ། །མི་དར་མ་ཁམས་སྙོམས་པའི་རྩ་འཕར་བ་གཅིག་ལ་དྲུག་ཅུར་བགོས་པའི་ཆ་གཅིག་ཙམ་གྱི་དུས་ནི་དོན་དམ་ཡིན་ཏེ། མྱུར་ཡང་སྐད་ཅིག་གི་ཕྱིར་དང༌། མདའ་ལ་སོགས་པ་མགྱོགས་པས་ཀྱང་དེའི་བར་དུ་ནུར་བའམ་འགྱུར་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ལས། གཟུགས་མིང་དུས་མཐའ་རྡུལ་ཡིག་དང༌། །སྐད་ཅིག་ཕྲ་རབ་རྡུལ་དང་ནི། །རྡུལ་ཕྲན་དང་ནི་དེ་བཞིན་དུ། །ཉི་ཟེར་རྡུལ་དང་ཕྲ་མོ་དང༌། །དེ་ལས་བྱུང་དང་དེ་བཞིན་དུ། །སོར་གཅིག་ཅེས་བྱ་གོང་བདུན་འགྱུར། །སོར་མོ་ཉི་ཤུ་བཞི་ལ་ཁྲུ། །

無學道五種。如《俱舍論》云："諦有四種，即苦、集、滅、道。如是次第現觀彼等。" 真實行相，即粗細極微如鐵等物不可破，及剎那心不可破。如彼論云："境若有餘物能壞，及余心能遣除，彼心不取，如瓶水，世俗有，異此為勝義有。"即山等至由量由旬破壞，經由拘盧舍、弓、肘、指、谷、虱、毛孔、日塵、牛塵、羊塵、兔塵、水塵、鐵塵、微塵至極微間的破壞。 一中等日光塵分為四十九分之一許圓形者，即是真實，不可由心分為二，故諸聖者亦不見其有分，以刀割擊碎亦不可能分裂為二故。人壽與劫是世俗，以多年可壞故。年由月、日、須臾、彈指、呼吸、脈搏亦非真實，以可分為六十剎那故。 健康人平和脈搏之一分為六十分許時，是真實，以速亦剎那故，及以箭等迅疾，亦于其間不能移動、變化故。 如彼論云："色名時邊塵字等，剎那極微塵及微塵，如是日光塵及細塵，由彼所生如是一指，謂前七倍，二十四指為肘，

སོར་གཅིག་ཅེས་བྱ་གོང་བདུན་འགྱུར། །སོར་མོ་ཉི་ཤུ་བཞི་ལ་ཁྲུ། །ཁྲུ་བཞི་ལ་ནི་གཞུ་གང་ངོ༌། །དེ་དག་ལྔ་བརྒྱ་རྣམས་ལ་ནི། །རྒྱང་གྲགས་དེ་ལ་དགོན་པར་འདོད། །དེ་བརྒྱད་དཔག་ཚད་ཅེས་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་མ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལ། །དེ་ཡི་སྐད་ཅིག་དེ་དག་ ཀྱང༌། །དྲུག་ཅུ་ལ་ནི་ཐང་ཅིག་གོ» «།ཡུད་ཙམ་ཉིན་ཞག་ཟླ་གསུམ་ནི། །གོང་ནས་གོང་དུ་སུམ་ཅུར་འགྱུར། །ཞག་མི་ཐུབ་དང་བཅས་པ་ཡི། །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལ་ལོ་གཅིག» «།ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་སིལ་བུ་ཆ་ཤས་མེད་པ་དག་རླུང་དྲག་པོས་མི་འགྱེས་པར་གནས་པ་ནི་སྤྱི་མཐུན་གྱི་ལས་ཀྱིས་བསྡུས་པའམ། ལྡན་པ་ཞེས་པས་མི་འགྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྡུལ་དུ་མ་ལས་རི་དང༌། སྐད་ཅིག་མཐུད་པས་ཡུན་རིང་པོར་རི་ལ་སོགས་པ་གནས་པར་སྣང་བ་ནི་བྱིས་པ་བློ་རགས་པའི་འཁྲུལ་པ་ལ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་རྡུལ་ཕྲན་དང་སྐད་ཅིག་འགག་པར་མཁྱེན་ཏེ། བཙུན་པ་དཔལ་ལེགས་ཀྱི་རྡུལ་བདུན་ཅུ་པ་ལས། ལག་མཐིལ་སྤུ་ཉག་གཅིག་འདུག་པ། །མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་རྟོགས་ལ། །དེ་ཉིད་མིག་ཏུ་སོང་ན་ནི། ། མི་བདེ་བ་དག་སྐྱེད་པ་ལྟར། །བྱིས་པ་ལག་མཐིལ་འདྲ་བ་ཡིས། །འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་སྤུ་མི་རྟོགས། །འཕགས་པ་མིག་དང་འདྲ་བ་རྣམས། །དེ་ཡིས་ཡིད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་མཐར་ཐུག་ནི། དགྲ་བཅོམ་ལྷག་མེད་དུ་འདས་པ་ནི་མར་འཁོར་བར་ཡང་མི་ལྟུང་སྟེ། མཐོང་སྤང་སྒོམ་སྤང་གི་ཕྲ་རྒྱས་སྤངས་པས་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཡར་སངས་རྒྱ་བ་མི་སྲིད་དེ་རིགས་ཉན་ཐོས་སུ་ངེས་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱིར་ལུང་ལས་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་རབ་རྣམས་ཡིན་གྱི། བདག་གིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་དུ་འཁོར་བར་གནས་ན་སྡུག་བསྔལ་བསྲན་མི་བཟོད་ཅིང་ལམ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་དམུ་རྒོད་བཟློག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །ཀུན་གཞི་མེད་པ་ནི།

所謂一指，前七倍，二十四指為肘，四肘為弓，彼等五百為拘盧舍，認為其離村落，彼八為由旬。一百二十剎那為彼剎那，六十彼等為彈指。須臾、晝夜、月，由下至上各三十倍。加閏月之十二月為一年。" 如是離散無分者，為猛風不散而住，是由共業攝，或稱和合故不散。從眾塵有山，從剎那相續而山等似住久時，乃現於愚夫粗心之錯亂。諸聖者了知微塵及剎那滅。如尊者戴維卡（Devaka）之《七十頌》云："掌上一毛孔，眾人不覺知，彼若入于眼，生諸不適同。愚夫如手掌，不識行苦毛，聖者如眼者，彼令心厭離。" 阿羅漢究竟，阿羅漢入無餘涅槃，不復墮輪迴，以斷見修所斷細惑，故盡三界受生之因。亦無上進成佛，以種姓決定聲聞，故不堪為佛因。總之，經中所說佛出有情，彼為上士，非謂："我若住無數劫輪迴，不堪忍苦而退失道，不能利難化眾生故。" 無阿賴耶識，

སེམས་ཅན་དམུ་རྒོད་བཟློག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །ཀུན་གཞི་མེད་པ་ནི། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ནི་རེ་མོས་སུ་ཡོད་ཀྱི་དེ་དག་ལས་གཞན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མེད་དེ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང༌། བརྟན་པའི་སེམས་ཤིག་གྲུབ་ན་དེ་ཉིད་གང་ཟག་གི་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་ཆེན་མེད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་འདུལ་བ་ལུང་སྡེ་བཞི་སོ་སོར་ཐར་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། མདོ་སྡེ་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། མངོན་པ་གདག་པའི་སྡེ་བདུན་ལ་སོགས་པ་ཙམ་གསུངས་ཀྱི།དེ་ལས་གཞན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་དང༌། ཕལ་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལ་མཐོ་བརྩམ་པའི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་བརྟན་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་རྟག་ཏུ་སྟོན་པའི་དྲུང་ན་འབྲལ་མེད་དུ་ཡོད་པ་ལས་མ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ལས་རྒྱུ་འབྲས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་དང་འགལ་བའི་དང་པོ་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་དང་འགལ་ཏེ་ལོངས་སྐུ་རྟག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ རོ། །ཆོས་བདག་མེད་པ་དང་འགལ་ཏེ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོས་ཁྱབ་པ་དང༌། ལེན་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་བཅས་སྡུག་བསྔལ་དང་འགལ་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་བ་ནས་བདེ་བར་འགྲོ་བ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱང་འདས་ཞི་བ་དང་འགལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང༌།སངས་རྒྱས་ནམ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ རོ། །སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། ཁྱིམ་པ་ལའང་ཕྱག་བྱ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དང༌། དགེ་བསྙེན་གྱིས་བསད་པ་དང་རྐུ་བ་ལ་སོགས་པའང་བྱ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་འབྲས་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། ལུས་ཅན་དག་གིས་ལས་རྣམས་ནི། །

སེམས་ཅན་དམུ་རྒོད་བཟློག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། ། 由於無法利益劣等、難化的眾生，所以說。 ཀུན་གཞི་མེད་པ་ནི། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ནི་རེ་མོས་སུ་ཡོད་ཀྱི་དེ་དག་ལས་གཞན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མེད་དེ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང༌། བརྟན་པའི་སེམས་ཤིག་གྲུབ་ན་དེ་ཉིད་གང་ཟག་གི་བདག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། 關於無阿賴耶識，從眼識到意識之間的六種識聚是間歇性存在的，除此之外別無阿賴耶識，因為不現見，且如果成立一個恒常的心，那就成為補特伽羅我了。 ཐེག་ཆེན་མེད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་འདུལ་བ་ལུང་སྡེ་བཞི་སོ་སོར་ཐར་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། མདོ་སྡེ་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། མངོན་པ་གདག་པའི་སྡེ་བདུན་ལ་སོགས་པ་ཙམ་གསུངས་ཀྱི།དེ་ལས་གཞན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་དང༌། ཕལ་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལ་མཐོ་བརྩམ་པའི་ཆེད་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་བརྟན་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་དེ་དག་རྟག་ཏུ་སྟོན་པའི་དྲུང་ན་འབྲལ་མེད་དུ་ཡོད་པ་ལས་མ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཕྱག་རྒྱ་བཞི་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ལས་རྒྱུ་འབྲས་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། 關於無大乘，佛陀所說的只是四部律藏及別解脫、從一經生起等經藏、七部論等阿毘達磨藏，除此之外，《十萬頌般若》、《寶積經》、《方廣經》等並未宣說。這些是佛陀涅槃后，魔和外道爲了抬高自己的教法而造作的，因為以大迦葉尊者為首的大聲聞們經常不離如來左右，但從未聽聞過這些，且違背四印、三藏及業果。 དེ་ཡང་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་དང་འགལ་བའི་དང་པོ་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་དང་འགལ་ཏེ་ལོངས་སྐུ་རྟག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ རོ། །ཆོས་བདག་མེད་པ་དང་འགལ་ཏེ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོས་ཁྱབ་པ་དང༌། ལེན་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་བཅས་སྡུག་བསྔལ་དང་འགལ་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་བ་ནས་བདེ་བར་འགྲོ་བ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱང་འདས་ཞི་བ་དང་འགལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང༌།སངས་རྒྱས་ནམ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ རོ། ། 首先違背諸行無常，因為說報身是常有的緣故。違背諸法無我，因為說如來藏遍一切，以及執取性阿賴耶識的緣故。違背有漏皆苦，因為說菩薩從樂趣至樂趣。違背涅槃寂靜，因為授記聲聞成佛，以及認為佛永不般涅槃的緣故。 སྡེ་སྣོད་གསུམ་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། ཁྱིམ་པ་ལའང་ཕྱག་བྱ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དང༌། དགེ་བསྙེན་གྱིས་བསད་པ་དང་རྐུ་བ་ལ་སོགས་པའང་བྱ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། 還違背三藏，因為說在家人也應當禮敬，以及優婆塞也可殺生偷盜等。 ལས་འབྲས་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། ལུས་ཅན་དག་གིས་ལས་རྣམས་ནི། ། 也違背業果，因為眾生所作諸業行，

ལས་འབྲས་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། ལུས་ཅན་དག་གིས་ལས་རྣམས་ནི། །བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན། །འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་ཡིན་པ་ལ། མཚམས་མེད་སྤྱད་པའི་སྡིག་ཀྱང་ཚེ་འདིར་དག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ །»«ས་བཅུ་མེད་པ་ནི།» «༼༡༽» «ས་བཅུ་ཞེས་པ་བདེན་པ་མཐོང་ནས་འཁོར་བར་བསྐལ་པ་མང་པོ་གནས་པ་ནི་མེད་ཀྱི། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཚོགས་བསགས་ནས་ངེས་འབྱེད་ཡན་ཆད་སྟན་ཅིག་ལ་ནུབ་གཅིག་གི་ཚེ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ནི། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་མ་ཡིན་ཏེ་ཁྲག་ཟགས་པ་དང༌། སྐུ་རྒྱབ་སྙུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཆ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའོ། །རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བཞེངས་ཏེ་བསོད་སྙོམས་ལས་» «༼༢༽«གཤེགས་སོ། །ཞེས་ལུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་འགྲོ་དོན་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་དོ། །དེ་དགག་པ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལྟར་བདུན་ལས། བདེན་པ་དགག་པ་ལའང་བཞི་ཡོད་པའི། དང་པོ་སྡུག་བསྔལ་དགག་པ་ལ། ནང་སེམས་ཅན། ཕྱི་སྣོད། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་དགག་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། འགྲོ་བ་རིགས་ལྔའམ་དྲུག་མ་གྲུབ་སྟེ་དམྱལ་བའམ་ལྷ་ཙམ་པོ་ཉིད་སྤྱི་དགག་པ་དང་མཚུངས་སོ། །དེའང་མི་ཤི་ནས་ལྷར་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། ལྷར་སྐྱེས་ན་མི་མ་ཡིན་ལ། མ་སྐྱེས་ན་ལྷ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཕྲད་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣོད་དགག་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་མི་རུང་སྟེ།ཡོད་དུས་དང་མེད་དུས་སུ་ཆགས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་མེད་དེ་སྐད་ཅིག་ཡིན་པས་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་པ་མེད་དེ་ཡོད་དུས་མེད་དུས་སུ་འཇིག་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོངས་པ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་ཞིག་པའི་ཤུལ་དེར་ཕྱིས་ཆགས་པ་མེད་དེ་ཤུལ་གྱི་ནམ་མཁའ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འོ་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་ཆགས་འཇིག་བཤད་པའང་མེད་དོ་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ལ་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་ངོར་སྣང་བ་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ་རྨི་ལམ་གྱི་སྐྱེ་འཇིག་བཞིན་ནོ།

也違背業果，因為眾生所作諸業行，百劫不亡，聚集時至，必定成熟為異熟果。但是（大乘）認為即便是無間罪業，也能在今生清凈。 關於無十地，所謂十地，並非見諦后還要在輪迴中住許多劫，而是在凡夫地積累三無數劫資糧后，從加行道以上，在一座之上一夜即能現前證得。 佛陀並非化身，因為有血流、背痛等殘留的異熟分。也並非恒常住于等持中，因為經中說"從禪定起，去行乞食"。（他們）認為涅槃后利生事業就斷絕了。 在破斥這些方面，如前有七個方面。在破斥諦方面也有四個，首先破斥苦諦包括內在有情、外在器世間、破除苦的差別三個方面。 第一，五趣或六道都不成立，僅有地獄或天人，其遮破如前所述。從人死後生天也不應理，因為若生為天就不是人，未生則非天，且二者接觸也不成立。 破斥器世間：世間不應形成，因為存在時和不存在時都不應形成。無有住立，因為是剎那生滅的緣故。無有壞滅，因為存在時和不存在時都不應壞滅。無有空間，因為虛空不成立。先前毀壞處後來不應再形成，因為毀壞處的虛空不成立。 若說你們講的生滅也都沒有了，（答曰）雖然在實相中沒有，但在錯亂顯現中並無違，就像夢中生滅一樣。

དངོས་པོ་ལ་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་ངོར་སྣང་བ་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ་རྨི་ལམ་གྱི་སྐྱེ་འཇིག་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སྣོད་བཅུད་ལ་ཆགས་གནས་འཇིག་པ་རང་མཚན་པ་མེད་དེ་སྣང་དུས་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ནམ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་བྱུང་བ་དང༌། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁར་གྱུར་པའི་ཚེ། །ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཇི་སྙེད་ཅི་ཡོད་པ། །ཆུ་ཡི་ཕུང་པོ་འདི་ནི་འོག་ཏུ་འགྲོ། །འོག་ཏུ་ཅི་འདྲ་སྟེང་དུའང་དེ་འདྲ་སྟེ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཇི་ལྟར་བར་སྣང་ཅུང་ཟད་སྤྲིན་མེད་ལས། །སྐད་ཅིག་ཏུ་ནི་སྤྲིན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྣང༌། །ཐོག་མ་གང་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པར་བྱ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །བསྐལ་པའི་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་དེ། རྟག་མི་རྟག་ལ་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རི་དང་གླིང་ལ་སོགས་པ་རགས་པར་མ་གྲུབ་པས་དབྱིབས་དང་ཚད་གཞལ་དུའང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོམ་དང་སོར་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ཀྱང་མེད་དེ། འཇལ་བཞིན་པའི་ཚེ་སྔར་གཞལ་བ་ཉིད་འགགས་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས། གཟུགས་འདི་ནི་ཚད་མེད་ཅིང་བལྟར་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་སོ། །དེས་ན་སྣོད་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་དགག་པ་ནི། སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ལུས་སྐྱེ་ན། རྡུལ་ཆ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་པོ་མེད་ལ། སྐད་ཅིག་གིས་འགགས་པས་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་དེ།སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་འགག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒས་པ་མེད་དེ་སྐད་ཅིག་དང་རྡུལ་ཕྲན་ལ་རྒན་གཞོན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ན་བ་མེད་དེ་ལུས་དང་གཅིག་ན་ལུས་གཅིག་ཉིད་ལ་ན་བ་དང༌། ལུས་ཐ་དད་དུ་མི་«༼༡༽«འགྱུར་ལ། ཐ་དད་ན་ལུས་ན་བར་མི་རུང་ངོ༌། །མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང༌། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་མེད་དེ་ཕྲད་པ་དང་བྲལ་རྒྱུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

雖然在實相中沒有，但在錯亂顯現中並無違，就像夢中生滅一樣。因此，器情世間的形成、住立和壞滅在自相上都不存在，因為顯現之時即無自性。 《三昧王經》中說："何時世間界出生，一切世間成為虛空時，如同前後一樣，應知一切法皆是如此。此世間中所有一切，此水聚會向下流，下面如何上面也如是，應知一切法皆是如此。如同無雲的虛空，剎那間現云輪，應知從何而生，一切法皆如是。" 沒有劫的增減，因為常與無常中無有增減。山洲等粗大法不成立，所以形狀和量也不應度量。又無諸如肘量、指量等度量單位，因為正在度量時，先前所量即已滅盡而不存在。 經中說："此色無量無邊不可思議。"因此，器世間不成立。破除苦的差別：無有生，因為若身生，無有微塵自性的生者，且剎那生滅故生不應理，因為生的剎那即已滅盡。 無有老，因為剎那和微塵上不成立老幼。無有病，若與身一，則一身上不應有病，身不應成多，若異體則身不應病。 無有與不悅意相遇、與可意分離，因為已破除遇和離的所依。

སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་མེད་དེ་ཕྲད་པ་དང་བྲལ་རྒྱུ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་མ་རྙེད་པ་དང་བསྲུངས་ཀྱིས་མ་ཐུབ་པ་མེད་དེ་བདག་དང་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་སྣང་བ་རྟེན་འབྲེལ་ཙམ་ཉིད་དང་«༼༢༽«འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་མ་ཡིན་པའི། །སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་གསུངས་པ་དེ། །རང་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡོད་མ་ ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་མ་གཏོགས་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་གཏོགས་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ། །ཞེས་སོ། །ལས་རྒྱུར་སྨྲ་བ་ཉིད་བཀག་ཟིན་ཏོ། །གསོད་པ་དང༌། རྐུ་བ་ཡང་དངོས་པོ་དེ་དུས་གསུམ་དུ་ཕྱེ་ལ་ཕྲད་པ་བརྟགས་པ་དང༌། སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིར་དབྱེ་བས། རྐུ་དུས་འགགས་པས་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ཀུན་ལ་མཚུངས་སོ། །དེས་ན་རྫུན་སྣང་གི་ལས་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །རྩ་ཤེ་ལས། རང་བཞིན་ལས་ནི་ཡོད་ཡིན«་༼༣༽«ན། །ཅི་ཞིག་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་གནོད་བྱེད་ལ། །ཀུན་འབྱུང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །འགོག་པ་ཡང༌། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ཁེགས་པས། དེ་གཉིས་འགག་པའི་འགོག་པ་ཁེགས་ཏེ། དགག་གཞི་མེད་ན་འགོག་པ་མེད་པས་ནད་མེད་པ་ལ་སྨན་མི་དགོས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལས། སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ལ། །འགོག་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ལམ་དགག་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་ལམ་སྒོམ་པ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་དུས་མཉམ་མམ་ཐ་དད་དུ་སྒོམ།མཉམ་ན་རྒྱུད་གཅིག་ལ་སྤང་གཉེན་རྫས་འགལ་ལ། ཐ་དད་ན་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་དུ་མི་རུང་སྟེ། ན་ནིང་གི་ནད་ལ་ད་ལོའི་སྨན་བཞིན་ནོ། །» «ལམ་དེ་ནི་གོང་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་མེད་དེ་འགྲོ་བ་ཉིད་དུས་གསུམ་དུ་ཕྱེས་པས་བཀག་གོ» «།ལམ་དུ་མི་རུང་སྟེ། གང་ཞིག་གང་གིས་བགྲོད་པ་པོ་དང་བགྲོད་ལམ་དུས་གཅིག་ཐ་དད་རྟག་མི་རྟག་གིས་ཁེགས་ སོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས།

無有與可意分離，因為已破除遇和離的所依。無有求不得和護不勝，因為我和事物不成立。 因此，無而顯有隻是緣起和錯亂顯現而已。龍樹說："非緣起的苦，怎麼會有？所說無常苦，並非自性有。"又說："除緣起外，別無一法。是故除空性外，別無一法。" 業為因的說法已破除。殺生、偷盜等，將事物分為三時觀察接觸，以剎那前後予以分析，正偷盜時已滅盡，事物不成立，一切皆同。 因此，虛妄顯現的業如夢境，本性空寂。《中論》云："若自性有業，何需普遍生？是故對空性，普遍生無有。" 滅諦也是，因痛苦、集已破除，二滅的滅諦也破除。就像無病則不需藥。彼論又說："若苦自性有，滅諦不應理。" 破除道諦：修道對治煩惱時，與煩惱同時或異時修？同時則一相續中所斷能斷實質相違；異時則不應理害與所害，如去年病服今年藥。道也無所趣向，以趣向分三時已遮破。 不應為道，以能行、所行、行者，同時異時、常無常已遮破。《入行論》云：

གང་ཞིག་གང་གིས་བགྲོད་པ་པོ་དང་བགྲོད་ལམ་དུས་གཅིག་ཐ་དད་རྟག་མི་རྟག་གིས་ཁེགས་ སོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། རྣམ་ཤེས་ལུས་མེད་པ་ལ་ནི། །ཕྲད་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཉིད། །ཅེས་པ་དང༌། རྩ་ཤེ་ལས། གང་ཚེ་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ། །མུན་པ་དང་ནི་ཕྲད་པ་མེད། །ཇི་ལྟར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས། །མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་«༼༡༽« ཡིན། །མར་མེས་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཡང༌། །གལ་ཏེ་མུན་པ་སེལ་བྱེད་ན། ། »«འཇིག་རྟེན་ཀུན་ན་གནས་པའི་མུན། །» «༼༢༽«འདི་ན་གནས་པ་དེས་སེལ་ འགྱུར། །ཞེས་སོ། །ལམ་དང་དེའི་སྤང་བྱ་དག །སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་ཕྲད་པ་མེད་པས་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་མི་རུང་སྟེ། འགོག་པ་ཉིད་བཀག་པས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་དགག་བྱ་འདས་ན་འགོག་མི་དགོས་མ་འགགས་ན་མི་ཁེགས་པ་དང༌། དེ་གཉིས་དུས་མཉམ་ན་ངོ་བོ་»«འགལ་བ་«༼༣༽«ཐ་དད་པས་«༼༤༽«མི་རུང༌། མི་མཉམ་ན་དགག་བྱ་དང་འགོག་བྱེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་མ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། །ཚོགས་ལམ་ལ་སོགས་པའང་སྒོམ་པའི་བློ་དེ་ཉིད་ཚོགས་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ན།བསྒོམ་བྱ་སྒོམ་བྱེད་ཐ་དད་ཀྱི་རྫས་སུ་མི་རུང་ལ། གཞན་ཡིན་ན་དེའི་བློ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ལམ་དུ་མི་སྲིད་པས་སྒོམ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བདེན་པ་བཞི་ཆར་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། སྐྱེ་བ་མེད་པ་བདེན་པ་གཅིག་ཡིན་ཏེ། ། བྱིས་པ་རྣམས་ནི་བདེན་པ་བཞི་ཞེས་སྨྲ། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་བཞུགས་ནས་བདེན་གཅིག་ཀྱང༌། །གྲུབ་»«པར་མ་མཐོང་«༼༡༽«བཞི་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་པ་དང༌། ཡུམ་ལས། འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །རྩོམ་བྱེད་དོན་དམ་དགག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་དང༌།དུས་ཅན་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྡུལ་ཕྲན་དེ་དག་ལ་བརྟག་པ་ལྔ་ལས། ཕྲད་མ་ཕྲད་ནི། རགས་པ་རྩོམ་ན་རྡུལ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཕྲད་དམ་མ་ཕྲད། མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པ་ཕྲད་པར་འདོད། ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་པ་བར་དང་བཅས་པར་འདོད། མདོ་སྡེ་པ་འབྱར་ལ་མ་རེག་པར་འདོད་དོ། །

能行、所行、行者，同時異時、常無常已遮破。《入行論》云："識無身，不應觸。"《中論》云："當燈生時，不觸黑暗。如燈生時能除黑暗，雖燈不觸暗，若能除此處黑暗，則應除一切處黑暗。" 道及所斷在剎那前後無觸，故不成立。不應現證滅諦，因為滅諦本身已破，故現證也破。此外，所破若已滅則不需破，若未滅則不能破；二者同時則體性相違，異體則不應理。不同時則不應是所破能破，故根本不成立。 資糧道等，若修習之智慧本身即是資糧道等，則所修能修不應是異體；若是他體，則非彼智慧，不應是彼道，修習也無意義。 因此，四諦皆不成立。《楞伽經》云："無生是一諦，愚夫說四諦，住菩提心者，一諦亦不成，何況有四諦？"《般若經》云："聖諦亦無自性。" 破第二實在之作者分二：破色法、破時法。 首先，觀察微塵有五：觸與不觸：組成粗大時，微塵間相互接觸或不接觸？外道勝論師主張接觸，聲聞分別論者主張有間隔，經部認為雖近但不相觸。

མདོ་སྡེ་པ་འབྱར་ལ་མ་རེག་པར་འདོད་དོ། །དེ་ཡང་ཕྲད་ན་དབུས་ཀྱི་རྡུལ་དེ་ཕྱོགས་དྲུག་གི་རྡུལ་དང་ཕྲད་པའི་ཚེ། ངོས་ཆ་དྲུག་གིས་ཕྲད་དམ། ཤར་ལ་སོགས་པར་ཕྲད་པའི་ངོས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྲད། ངོས་དྲུག་གིས་ཕྲད་ན། དབུས་རྡུལ་དེ་ཉིད་ཆ་དྲུག་ཏུ་ཐལ་ཏེ་ཕྲད་པའི་ངོས་དྲུག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤར་སོགས་དྲུག་ཅར་དང་འབྱར་རོ་ཞེ་ན། ངོས་དྲུག་གི་རྡུལ་ཉིད་ཤར་ཕྱོགས་མ་«༼༢༽«ཁོ་ནའི་གོ་ན་ཡོད་པར་ཐལ་ཏེ། ཤར་ངོས་དང་འབྱར་བའི་ཕྱིར་རྡུལ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མ་འབྱར་ཞེ་ན། བར་དུ་སྣང་མུན་གྱི་རྡུལ་གྱིས་ཆོད་དམ་མ་ཆོད། མ་ཆོད་པ་«༼༣༽«མི་རུང་སྟེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་བར་ཙམ་ལ་སྐྱ་ཐལ་ལེ་བ་དང་ནག་ཐིབས་སེ་བ་ཅིག་ལས་མི་འདའོ། །ཆོད་ན་སྣང་མུན་གྱི་རྡུལ་དང་འབྱར་རམ་མ་འབྱར། འབྱར་ན་ཕྱོགས་དྲུག་གམ་གཅིག་གིས་འབྱར་བ་ལས་མི་འདའོ། །མ་འབྱར་ན་དེ་ལ་ཡང་བར་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་ན།བར་དེར་སྣང་མུན་ཞུགས་པ་དང་མ་ཞུགས་པ་གཉིས་ལས་མི་འདའོ། །གལ་ཏེ་ཐུག་མེད་དུ་ཡང་མ་འབྱར་ཞེ་ན། ཡུངས་འབྲུ་གཅིག་གི་ནང་དུའང་གླང་པོ་ཆེ་ཤོང་བར་ཐལ་ཏེ། བར་ལ་དཔག་ཚད་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་མ་འབྱར་ན་ནི་བར་ཡོད་པས་ན་མཚོན་གྱིས་ལུས་ཆོད་པ་དང༌། སྒྱོགས་ཀྱིས་མཁར་འཇིག་པ་དང༌། ཀ་བས་གདུང་འདེགས་པ་དང༌། རྔ་ལས་སྒྲ་འབྱུང་བའང་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་ལོ། །དེས་ན་རགས་པ་བརྩམ་པར་སྣང་ཡང་ཕྲད་མ་ཕྲད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྨི་ལམ་གྱི་རི་བཞིན་ནོ། །ཉི་ཤུ་པ་ལས། དྲུག་གི་ཆར་ནི་སྦྱར་བ་ན། ། »«ཕྲ་རབ་རྡུལ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །«༼༡༽«དྲུག་པོ་དག་ནི་གོ་གཅིག་ན། །གོང་བུའང་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་དུ་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། སེམས་འགྲེལ་ལས། ཕྱོགས་བཅུའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཡིས། །རྡུལ་ཕྲན་ལ་ཡང་དབྱེ་བ་མཐོང༌། །གང་ལ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་བརྟགས་པ། །དེ་ལ་རྡུལ་ཕྲན་ཇི་ལྟར་འདོད། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་བལྟས་མ་བལྟས་ཀྱིས་བརྟག་པ་ནི། འབྱར་རམ་མ་འབྱར་ཀྱང་བླ་སྟེ། དབུས་རྡུལ་གྱི་ཕྱོགས་དྲུག་གི་ངོས་ལ་བལྟས་ན་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ལ།

經部認為雖近但不相觸。 此外，若接觸，則中間的微塵與六方微塵接觸時，是以六面接觸，還是以東方等某一面接觸？若以六面接觸，則中間微塵應成為六分，因為有六個接觸面。若說同時與東方等六方接觸，則六方的微塵應唯存在於東方，因為與東面接觸，如同微塵自身一樣。 若說不接觸，則間隔中明暗微塵是否間斷？不應無間斷，因為色法的間隔再小也不出明灰塵許或暗黑塵許。若有間斷，則與明暗微塵接觸或不接觸？若接觸，也不出六方或一方接觸。若不接觸，其間也應有間隔，則該間隔中不出明暗微塵進入或未進入二者。 若說間隔無窮盡而不接觸，則芝麻粒內也應容納大象，因為間隔無限量故。此外，若不接觸則有間隔，則兵器割截身體、攻石毀城、樑柱撐屋、鼓聲發出應有間斷過失。 因此，雖現粗大聚合，但並非實有觸與不觸，如夢中山嶽。《二十論》云："六方相合時，微細塵成六，六者唯一方，團聚同一塵。"《釋量論》云："十方分析時，微塵亦可分，凡以支分析，微塵何能立？" 第二、觀見與不見：無論接觸或不接觸，觀察中間微塵的六面，則成為六分；

དབུས་རྡུལ་གྱི་ཕྱོགས་དྲུག་གི་ངོས་ལ་བལྟས་ན་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ལ། ཤར་ངོས་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བལྟས་ན་རི་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཤར་ངོས་ཁོ་ན་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དབུ་མ་རྒྱན་ལས། དབུས་གནས་རྡུལ་ཕྲན་རྡུལ་གཅིག་ལ། །ལྟ་བའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ། །རྡུལ་ཕྲན་གཞན་ལ་ལྟ་བ་ཡང༌། །དེ་ཉིད་གལ་ཏེ་ཡིན་བརྗོད་ན། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ས་ཆུ་སོགས། །ཇི་ལྟར་རྒྱས་འགྱུར་མ་ཡིན་ནམ། །རྡུལ་ཕྲན་གཞན་ལ་ལྟ་བའི་ངོས། །གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་བརྗོད་ན། །རབ་ཏུ་ཕྲ་རྡུལ་ཇི་ལྟ་བུ། །གཅིག་པུ་ཆ་ཤས་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་གྲིབ་མ་དང་ཉི་ལོགས་ཀྱིས་བརྟག་པ་ནི། སྔ་དྲོ་ཉི་མ་ཤར་བའི་ཚེ་རྡུལ་རིལ་པོ་ཉི་ལོགས་སུ་ཡོད་ན་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་མི་སྒྲིབ་པར་ཐལ་ཏེ་ཤེལ་གོང་བཞིན་ནོ། །རིལ་པོ་གྲིབ་མ་ཡིན་ན་ཉིན་པར་ཡང་མུན་ནག་ཏུ་ཐལ་ཏེ་གང་ལ་ཡང་ཉི་མའི་འོད་མ་ཕོག་པའི་ཕྱིར་མཚན་མོ་བཞིན་ནོ། །ཤར་ངོས་ཉི་མ་ཡིན་ལ། ནུབ་ངོས་གྲིབ་མའོ་ཞེ་ན་རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་ལ་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཆ་གཉིས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་རགས་པ་རྡུལ་ཕྲན་ལས་མི་འདའ་ལ། དེ་ཉིད་དུ་ཉི་མ་ཕོག་མ་ཕོག་གིས་སྒྲིབ་མི་སྒྲིབ་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་འཕོ་བའི་བརྟག་པ་ནི། མདའ་འཕངས་པ་དང་ཉི་གྲིབ་མཚམས་ཁང་མིག་ཏུ་ནུར་བའི་རྡུལ་དག་ལམ་གྱི་རྡུལ་དང་ཁ་བསྣོལ་བའི་ཡུན་རིང་ཐུང་ཡོད་དམ་མེད། མེད་ན་མདའ་དང་ཁང་མིག་གི་གྲིབ་མ་མགྱོགས་བུལ་མཉམ་པར་ཐལ་ལ། བསྣོལ་བ་ལ་དུས་རིང་ཐུང་ཡོད་ན་གྲིབ་མ་དང་ལམ་གྱི་རྡུལ་གཅིག་འགྲོགས་པའི་བར་དུ་མདའི་རྡུལ་གྱིས་རྡུལ་སྟོང་ཆོད་པར་ཐལ་ལོ། །འདོད་ན་དེའི་བར་ལ་དུས་ཆ་སྟོང་གྲུབ་པར་ཐལ་ཏེ། འཕོ་བ་གཅིག་ཙམ་ལ་ཡུལ་གཅིག་ན་སྔར་གནས་པ་དང་ཅིག་ཤོས་ན་ཕྱིས་གནས་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ན་མདའི་རྡུལ་གྱིས་ལམ་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་སྟོང་གཅོད་པའི་བར་དུ་གྲིབ་མའི་རྡུལ་གོ་སྟོང་འཕོས་པར་ཐལ་ཏེ། མི་སྡོད་པར་ལན་སྟོང་དུ་ནུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ་ནུར་བ་ཙམ་ལ་སྔ་མ་དོར་ནས་ཕྱི་མ་ལེན་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །

觀察中間微塵的六方面，則成為六分；若僅觀察東面本身，則一切事物如山等皆唯在東面。《中觀莊嚴論》云："觀察處於中央的一微塵，所見性相若與觀察其他微塵相同，若如是說，則地水等云何不增廣？若說觀察其他微塵之面是他性，極微細塵將如何成為無分一體？" 第三、以陰影與向陽分析：早晨日出時，若微塵聚合體在向陽處，則應一一不相遮蔽，如水晶聚合體。若微塵聚合體是陰影，則白日亦應成黑暗，因為任何地方皆未觸及日光，如同夜晚。若說東面是日光、西面是陰影，則一微塵應有東西二分。因此，粗大不出微塵，即以觸及日光與否、遮蔽與否加以觀察。 第四、行進分析：放箭與日影移入窗隙的微塵，與道路微塵交匯之時長短是否存在？若無，則箭與窗隙陰影速度應等同。若交匯有時長短，則陰影與道路一塵相隨間，箭塵應跨越千塵。若許，則其間應成立千剎那，因為一行進間，於一處先住，于另一處后住周遍故。若許，則箭塵跨越道路千微塵間，陰影塵應移動千次，因為非安住而千次移入故。周遍成立，因為每一移入即舍前取後周遍故。

ཁྱབ་པ་ཡོད་དེ་ནུར་བ་ཙམ་ལ་སྔ་མ་དོར་ནས་ཕྱི་མ་ལེན་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ན་ལམ་གྱི་རྡུལ་ཆ་སྟོང་ཡོད་པར་ཐལ་ཏེ། རྡུལ་གཅིག་གི་གོ་མ་ཟད་པར་གོ་སྟོང་ཡོད་པར་འཕོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་ཀྱང་ཁེགས་ཏེ། གྲིབ་མ་གནས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་མདའ་འཕོས་པའི་དུས་ཆ་སྟོང་གྲུབ་པས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྟ་པདྨས་བརྒྱན་པའི་མཚོ་སྟེང་ནས་ཕྱིན་པའི་ཚེ། པདྨ་རྣམས་མ་ཉམས་པར་རྐང་པ་འདེགས་པ་དང༌། རྐང་པ་ལ་པདྨ་རེག་གི་བར་དུ་དེ་ན་གནས་པའི་ཀླུས་མི་གནོད་པར་རྐང་པ་ལན་ཅིག་དཀྲིས་ཏེ་འགྲོ་བ་དང༌། སྦྲུལ་དེ་ལན་ཅིག་འཁྲིལ་བའི་བར་དུ་ཀུན་དགའ་བོས་ཚིག་བདུན་འཛིན་པ་དང༌། དེ་ཚིག་གཅིག་འཛིན་པའི་བར་དུ་མཽངྒལ་གྱི་བུས་རྫུ་འཕྲུལ་གཅིག་སྟོན་པ་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་གཅིག་སྟོན་པའི་བར་དུ་ཤཱ་རིའི་བུས་ཆོས་ཀྱི་དོན་གཅིག་སེམས་པས་ན་མདའི་ལམ་གྱི་རྡུལ་གཅིག་འཕོ་བའི་བར་དུ་ཡང་དུས་ཆ་འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་འགགས་པ་དང༌། རྡུལ་ཆ་གཅིག་ལས་ཆ་དུ་མར་འཕོ་བ་ཡིན་ནོ། །མདའ་དེ་ཅིག་ཅར་དུ་འགྲོ་བར་ནི་སྨྲ་བར་མི་ནུས་ཏེ། ལམ་རྣམས་མདས་འཇའ་ཚོན་ལྟར་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕོ་བ་སྔ་ཕྱིར་བཅས་པའི་ཕྱིར། །སྐད་ཅིག་དུས་ཆ་དུ་མར་འགྱུར། །ནུར་བ་འདོར་ལེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ནི་དུ་མར་ འགྱུར། །ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །ལྔ་པ་རིང་ཐུང་གི་བརྟག་པ་ནི། རྡུལ་གཉིས་གཤིབས་པའི་སྲུབ་ནོན་དུ་རྡུལ་གཅིག་བཞག་དུས། འོག་གི་གཉིས་པོ་དང་སྟེང་གི་གཅིག་པོ་ལ་རིང་ཐུང་ཡོད་དམ་མེད། མེད་ན་རྡུལ་གཅིག་གི་གོར་གཅིག་ཐིམ་པར་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ལས་མ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་ན་རྡུལ་གསུམ་པོ་ཆ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཐལ་ཏེ། འོག་མ་གཉིས་པོའི་ཕྱེད་ནོན་ཅིང་ཕྱེད་མ་ནོན་ལ། སྟེང་མའི་ཕྱེད་ཀྱིས་ཤར་ནོན་ཅིང་ཕྱེད་ཀྱིས་ནུབ་ནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་དགག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཕྲད་མ་ཕྲད་ཀྱི་བརྟག་པ་དང༌། རིང་ཐུང་གི་བརྟག་པས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི།

周遍成立，因為每一移入即舍前取後周遍故。若許，則道路應有千塵分，因為未盡一塵處而移動千處故。由此亦遮遣無分剎那，因為陰影住留的剎那中，箭行進的時分成立千數故。如是，轉輪王馬蹄蓮花莊嚴，行於湖面時，蓮花不損而提起馬蹄，馬蹄未觸蓮花間，彼處龍一次纏繞而不害；龍一次盤繞間，阿難陀持七句；持一句間，目犍連示現一神變；示現一神變間，舍利子思維一法義。故箭道一塵行進間，亦經無量百千時分，一塵分亦行進多分。箭非頓時行進，不應言說，否則道路應如彩虹般周遍箭矢。如雲："行進前後差別故，剎那應成多時分，移入舍取作用故，微塵應成多支分。" 第五、長短分析：兩塵重疊之隙置一塵時，下二塵與上一塵是否有長短？若無，則一塵應陷沒一處，因為不出一塵故。若有，則三塵應成二分，因為下二塵半壓半不壓，上一塵半壓東半壓西故。破剎那有二：以觸不觸分析破、以長短分析破。

རིང་ཐུང་གི་བརྟག་པས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཡུལ་དང་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་དུ་མ་མཐུད་ནས་རྒྱུན་རྩོམ་པ་ན་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་དག་ཕྲད་དམ་མ་ཕྲད། མ་ཕྲད་ན་ལུས་འདི་ཡང་རོར་ཐལ་ཏེ་ཤེས་པ་སྔ་མ་འགགས་ལ། ཕྱི་མ་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་ཤེས་པ་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་ཕྱི་མ་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་ཏེ། ཆད་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲད་ན་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་བརྗོད་དུས་ཨཱཿདེ་ཨོཾ་ཧཱུྃ་གཉིས་དང་དུས་གཅིག་ཕྲད་དང་རེ་མོས་སུ་ཕྲད། དུས་གཅིག་ཕྲད་ན་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་མཉམ་བྱུང་བས་ན་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་ལས་མི་སྲིད་པར་ཐལ་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། རེ་མོས་སུ་ཕྲད་ན་ཨཱཿའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ཆ་གཉིས་སུ་ཐལ་ཏེ། སྔ་ཆ་ཨོཾ་དང་ཕྲད་ཅིང༌།ཕྱི་ཆ་ཧཱུྃ་དང་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ན་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་ཉམས་སོ། །སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱིས་ཕྲད་པ་ན། །སྐད་ཅིག་དུས་ཆ་གཉིས་སུ་འགྱུར། །གཉིས་པོ་དག་ནི་དུས་མཉམ་ ན། །བསྐལ་པ་སྐད་ཅིག་གཅིག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱའོ། །རིང་ཐུང་གི་བརྟག་པ་ནི། ལྷ་སྦྱིན་མཆོད་སྦྱིན་གཉིས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་གི་ཚེ། ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་གཉིས་སུ་ཐལ་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྲུབ་ནོན་དུ་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་གཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚེ། གཉིས་པོ་དང་གཅིག་པོ་ལ་དུས་རིང་ཐུང་ཡོད་དམ་མེད། མེད་ན་བསྐལ་པའང་སྐད་ཅིག་ཏུ་ཐལ་ཏེ་མཐུད་པས་རིང་ཐུང་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་ན་སྐད་ཅིག་དེ་ཆ་གཉིས་སུ་ཐལ་ལོ། །དེའང་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཤེས་པ་སྔ་མ་ཉིད་ཆ་གཉིས་སུ་ཐལ་ཏེ། སྔ་ལོགས་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཤེས་པ་དང་མི་འགྲོགས་པ་དང༌། ཕྱི་ལོགས་འགྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ཤེས་པའང་ཆ་གཉིས་སུ་ཐལ་ཏེ། སྔ་ལོགས་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ཤེས་པ་དང་འགྲོགས་ཤིང་ཕྱི་ལོགས་མི་འགྲོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྟོག་པ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་པོ་དེ་ཕྲད་མ་ཕྲད་བརྟག་པ་ཡིན་ ནོ། །རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཐོག་མ་དབུས་དང་ཐ་མ་ཡང༌། །སྐད་ཅིག་བཞིན་དུ་བསམ་བྱས་ན། །སྐད་ཅིག་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཕྱིར། །

以長短分析破：當天授、廣施二人同時生起心識剎那時，天授的一剎那心識應成兩剎那，因為廣施一剎那心識生起之際，與天授前後二剎那心識相續，二者與一者之間是否有時間長短？若無，則劫亦應成剎那，因為相續而不成長短故。若有，則彼剎那應成二分。天授前剎那心識亦應成二分，因為前際不與廣施心識相隨，后際相隨故。廣施心識亦應成二分，因為前際與天授心識相隨，后際不相隨故。此亦是觀察前後二念相觸與不相觸。 《寶鬘論》云："初中后亦若如是，隨觀察為剎那者，以有三剎那自性，設若承許剎那性，則成二分或三分。"

སྐད་ཅིག་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་སྐད་ཅིག་ལ་མི་གནས། །ཞེས་སོ། །འདི་ལྟ་བུའི་རིགས་པས་ཆོས་རྣམས་སྣང་ལ་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་དུས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། སྡུད་པ་ལས། གང་ཚེ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་དང་དཀར་ནག་ཆོས། །ཤེས་རབ་རྣམ་པར་བཤིག་ནས་རྡུལ་ཙམ་མི་དམིགས་ཚེ། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གྲངས་འགྲོ། །ཞེས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་མཐར་ཐུག་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ།ཚོགས་མི་གསོག་པ་དགག་པ། རིགས་ངེས་པ་དགག་པ། འཕགས་པའི་གནས་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། དགྲ་བཅོམ་འཚང་མི་རྒྱ་སྟེ་ཚོགས་མི་གསོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་མ་གྲུབ་སྟེ། ཚོགས་གསོག་མི་གསོག་ཏུ་དངོས་སུ་ནི་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་མི་གསོག་སྟེ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ལེན་པའི་རྒྱུ་མཐོང་སྤངས་སྒོམ་སྤངས་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའང་མ་གྲུབ་སྟེ། སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་ན་ཕྲ་རྒྱས་ཕྲ་མོའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་སྤང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་ལ་ཡུལ་དུས་རང་བཞིན་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྐལ་དོན་མི་ཤེས་ཤིང་ལམ་འདྲི་བར་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུད་བླ་མ་ལས། དེས་ན་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་པར། །མྱ་ངན་འདས་པ་མི་སྲིད་དེ། །འོད་དང་འོད་ཟེར་སྤངས་ནས་ནི། །ཉི་མ་བལྟ་བར་མི་ནུས་བཞིན། ། ཞེས་སོ། །རིགས་ངེས་པའང་མི་འཐད་དེ། སྒྲིབ་པ་གློ་བུར་བ་ཡིན་པས་སྦྱང་རུང་དུ་མཚུངས་པས་དེ་སྦྱངས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སུ་མི་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པའི་གནས་ཚུལ་ནི། དབང་པོ་དམན་པ་རྣམས་སྐྲག་པ་སྤངས་ཤིང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ངལ་གསོར་འཇུག་པ་ལ་དེ་སྐད་བརྗོད་དེ། དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་ལས། འདི་ལྟར་མྱ་ངན་འདའ་བར་གང་བརྗོད་པ། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་ལས་ཁྱེད་ཐར་ཡང༌། །ཁྱེད་ནི་ད་དུང་མྱ་ངན་ཡོངས་མི་འདའ། །སངས་རྒྱས་ཐེག་པའི་མཆོག་འདི་བཙལ་བར་གྱིས། །འདྲེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་འཕྲུལ་འདི་འདྲ་སྟེ། །ངལ་གསོའི་ཕྱིར་ནི་མྱ་ངན་འདས་པར་སྟོན། །

因為有三剎那自性，世間無有住剎那。 當以如是理證了知諸法雖現而不成立時，即趣入證悟般若波羅蜜多之義。如《攝頌》云："若時有為及無為，善惡黑白諸法聚，般若抉擇悉破碎，無見纖毫許色相，爾時世間謂般若，已達彼岸之數中。" 破斷滅阿羅漢有三：破不積資糧、破種姓決定、聖者之住相。 第一、破不積資糧：阿羅漢定不成佛，因不積資糧故。宗法不成立，因積與不積未現量見故。不積資糧，因不受三界生故，以斷盡見修所斷粗細隨眠為因故。此亦不成立，若未得佛果，則不可能斷盡一切粗細隨眠，因聲聞阿羅漢不知以相時性遍計所斷義，故需詢問道路。《究竟一乘寶性論》云："是故未得佛果前，不得究竟般涅槃，譬如舍離光與明，不能觀見日輪故。" 種姓決定亦不應理，障礙為客塵，同具堪能凈除，若能凈除，則聲聞亦無不成佛故。 聖者之住相：為使根鈍者斷除怖畏而趣入輪迴苦難止息，故作是說。如《聖法白蓮華經》云："如是宣說般涅槃，汝等雖脫輪迴苦，然汝尚未究竟寂，當求此佛乘最勝。諸導師示現如是，為息疲勞說涅槃。"

ངལ་གསོའི་ཕྱིར་ནི་མྱ་ངན་འདས་པར་སྟོན། །ངལ་སོས་ནས་ནི་མྱ་ངན་ཀུན་འདའ་ཕྱིར། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་ལ་དཀྲི་བར་བྱོས། །ཞེས་པ་དང༌། ཤཱ་རིའི་བུ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་པདྨའི་འོད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །རབ་འབྱོར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཟླ་བའི་ཏོག་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་དང༌། ཉན་ཐོས་དེ་དག་ཇི་སྲིད་དུ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྐུལ་བ། །དེ་སྲིད་ཡེ་ཤེས་ལུས་གཅིག་གིས། །ཏིང་འཛིན་མྱོས་པས་བརྒྱལ་ཏེ་གནས། །བསྐུལ་ནས་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། །སེམས་ཅན་དོན་ལ་ཆགས་འབྱུང་ཞིང༌། །བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་བསགས་ཏེ། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་འགོག་པའི་དབྱིངས་སུ་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་བཅུར་གནས་པ་ལ། བསྐུལ་ནས་དག་པའི་ཞིང་དུ་པདྨོ་ལས་སྐྱེས་ཏེ། གདོད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་དེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་འགོག་པར་ཞུགས་ཏེ། བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ལམ་སྒྲུབ་དུས་སྔར་གྱི་ཞི་བ་གཅིག་པུ་ཚོལ་པའི་བློ་ངན་དེ་གོམས་པས། འཁོར་བ་ལ་ཡིད་འབྱུང་ཞིང་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པའི་བློ་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྦྱོང་ཞིང་སེམས་ཅན་སྨིན་པའི་ཚོགས་རྫོགས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་དང༌། དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དུས་མཉམ་ཡང༌། ཉན་ཐོས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཕྱིར་བསྐལ་པ་བཞི་བཅུས་བུལ་བར་བཤད་དེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དེ་གཉིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ནི། །རང་སེམས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ལྡན་པས། །མྱ་ངན་འདས་ལ་མངོན་དགའི་ཕྱིར། །རྟོག་པ་བུལ་བ་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། །དེ་གཉིས་ནི་ཉན་རང་གི་དགྲ་བཅོམ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་ཟེར་རོ། །དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་གྱིས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་སམ་མ་རྟོགས་ཤེ་ན། སློབ་དཔོན་སྔ་རབས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ལས་མ་རྟོགས་པར་འདོད་ལ།

為息疲勞說涅槃，既已休息諸疲憊，為盡一切諸苦惱，應勵力趣一切智。 如雲："舍利子亦將成為如來蓮花光焰，須菩提亦將成為如來月冠"。 又云："諸聲聞眾，未蒙諸佛覺悟時，爾時以一智慧身，陶醉禪定而昏住，既蒙覺悟復示現，種種形色利有情，積集福德智慧資，漸次當證佛菩提。" 如是住于滅盡界十千劫，蒙佛勸發於凈土蓮花化生，初發菩提心，如《大般涅槃經》云："阿羅漢亦般涅槃入于滅定，於十千劫后發無上正等菩提心。" 如是發心修道時，先習求寂滅一味惡見，故雖厭離輪迴速趣涅槃之心障礙凈佛國土成熟有情資糧圓滿，然新學菩薩與初發心時同，而聲聞發心后說四十劫懈怠。如《經莊嚴論》云："彼二由於數數起，自心具足出離故，于般涅槃生歡喜，是故彼思惟懈怠。"此說二乘阿羅漢發心。 問：聲聞阿羅漢是否證悟空性？古代論師中，有許未證悟人無我者，

སློབ་དཔོན་སྔ་རབས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ལས་མ་རྟོགས་པར་འདོད་ལ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཕྱེད་གཟུང་བར་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལས། གཉིས་ཀ་མ་རྟོགས་པར་འདོད་ལ།ཁ་ཅིག་གིས་རྟོགས་པར་འདོད་པས་རྩོད་ནའང༌། ཁོ་བོས་ནི། འདི་ལྟར་རིག་སྟེ། སྔོན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་པ་སོ་སོར་གྱེས་དུས་ཀྱང་ལ་ལས་བདག་འདོད་པ་དང༌། ལ་ལས་མི་འདོད་པ་དང༌། ལ་ལས་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་འདོད་པ་ཐ་དད་པས་ལམ་སྒྲུབ་པ་ཡོད་པས། འབྲས་བུའི་དུས་སུའང་སྔར་གྱི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་རྟོགས་མ་རྟོགས་གཉིས་སུ་བྱུང་བར་རིག་གོ» «།དེའང་བྱེ་བྲག་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་དག་གི་དགྲ་བཅོམ་པས་ནི་སྔོན་ཡོད་པར་ཞེན་པ་ལ་གོམས་པ་ཤས་ཆེ་བས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཙམ་ལས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྟོགས་པར་སྨྲ་སྟེ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ རོ། །མདོ་སྡེའི་ཕྱོགས་ལས་ལམ་བསྒྲུབས་ན། ཤེས་རབ་ཟབ་པས་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པའོ་སྙམ་དུ་རིག་གོ» «།དེ་ཡང་དབང་པོ་རྣོ་བས་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཆོས་ལས་དཔགས་ནས་ཀུན་མཐུན་པར་རྟོགས་ལ། རྟུལ་བས་གང་བསྟན་པ་དེ་ལས་གཞན་མི་ཤེས་སོ། །རང་བཞིན་དུ་བདག་མེད་ཙམ་དུ་རྟོགས་པར་མཐུན་པས་གཉིས་ཀས་ཀྱང་ཕུང་པོའི་འཛིན་པ་སྟོང་པར་རྟོགས་དགོས་ཏེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཇི་སྲིད་ཕུང་པོར་འཛིན་ཡོད་པ། །དེ་སྲིད་དེ་ལ་ངར་འཛིན་ཡོད། །ངར་འཛིན་ཡོད་ན་ཡང་ལས་ཏེ། །དེ་ལས་ཀྱང་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། དངོས་པོ་གཅིག་བདག་མེད་དུ་རྟོགས་ན་ཀུན་བདག་མེད་དུ་རྟོགས་དགོས་པར། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། གཅིག་གི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ཀུན་གྱི་སྟོང་ཉིད་ཡིན། །དངོས་པོ་གཅིག་ལ་གང་ལྟ་བ། །དེ་ནི་ཀུན་ལ་ལྟ་བར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཉེས་པས་འཁོར་བར་འཇུག་པར་ཤེས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་སྒོ་གཅིག་ཀྱང༌། རྟུལ་པོས་ཐམས་ཅད་གཞི་མེད་པ་ཆོས་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པའི་སྟོང་པར་མ་རིག་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྟོགས་ཞེས་དམན་པ་དགག་པའི་སྒྲས་བརྗོད་ལ།

有些古代論師認為只證悟了人無我而未證悟法無我，獨覺證悟了一半所取法性空，而主張二者都未證悟，有些則認為已證悟，雖有爭論，但我是這樣了知的：以前聲聞部派分裂時，有些承認我，有些不承認，有些認為如幻化，因見解不同而修道不同，果位時也隨先前之道而行，故應知有證悟與未證悟二種。 其中隨順毗婆沙師而入道的阿羅漢，因過去習慣增益實有之執著，故說除了人無我之外未證悟法無我，因耽著相故。若隨順修學經部之道，則以甚深般若觀如幻等，故當知是已證悟。 其中根利者從色法比知一切同體性空，而鈍根者唯知所說而不知其餘。雖然二者同證自性無我，但都須證悟蘊執空，如《寶鬘論》云："若我執恒隨，爾時我見在，我見在隨業，從業復受生。" 又若證一法無我，則一切法皆應證無我，如《入楞伽經》云："一法若空性，是則諸法空，觀一物平等，說彼觀一切。" 然而知道我執過失而趨入輪迴，雖然二種根基證一切法無我之門相同，但鈍根者不了知一切法皆無自性、唯是法性、體性空，故說未證法無我，然以下劣遮遣之言說。

རྟུལ་པོས་ཐམས་ཅད་གཞི་མེད་པ་ཆོས་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པའི་སྟོང་པར་མ་རིག་པས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྟོགས་ཞེས་དམན་པ་དགག་པའི་སྒྲས་བརྗོད་ལ། རྣོན་པོས་རྟེན་འབྲེལ་ཙམ་དུ་ཤེས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡོད་ཀྱང་རྨི་ལམ་གྱི་བདེ་སྡུག་ཙམ་ལའང་སྐྲག་པས་ཞི་བར་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམན་པ་དགག་པ་ཙམ་དུ་ལུང་ཁ་ཅིག་ལས་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་མ་རྟོགས་པར་བཤད་དེ། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་མཐོང་བས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སེམས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པར་མ་རྟོགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེས་པ་དང༌། དྲི་མ་མེད་པའི་མདོ་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མོས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་བླའི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་འདུས་མ་བྱས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཇི་ལྟར་ལགས་བཀའ་སྩལ་པ། དེའི་འདུས་མ་བྱས་ནི་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྐྲའི་རྩེ་མོས་བླངས་པ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཆུང་ངོ༌། །ཞེས་དང༌། ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཤཱ་རིའི་བུས་སྨྲས་པ། ཉན་ཐོས་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་རང་གི་རྒྱུད་སྣང་བ་ཉི་ཚེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་རབ་དེས་བདག་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་མཆོག་ཏུ་གསུངས་ཀྱི། ཞེས་པ་དང༌། འོད་སྲུངས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། དེ་དག་གིས་རྟོགས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡུངས་འབྲུ་སྲིན་གྱིས་ཟོས་པའི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཆུང་ངོ༌། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མའི་འགྲེལ་པར། སྤྲིན་མཐོངས་མཁའ་ལ་ཉི་བཞིན་འདིར་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་བློ་གྲོས་ཅན། །བློ་མིག་དག་པའི་འཕགས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་མཐོང་མ་ལགས། །ཞེས་བཤད་པ་རྣམས་སོ། །དངོས་པོ་འདི་དག་བདག་མེད་པའི་སྟོང་པར་མ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རགས་པ་རྡུལ་ཕྲན་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པས་ཀྱང་བདག་མེད་དེ་རགས་པར་འཛིན་པའི་བློ་ཞིག་པས་སོ། །འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་ཆོས་དང༌།

鈍根者不了知一切法皆無自性、唯是法性、體性空，故說未證法無我，然以下劣遮遣之言說。利根者雖然知道唯是緣起的法性，但卻畏懼如夢中樂苦般微小，而趣向寂滅。 一些經中說未證法無我，僅是遮遣下劣之說，如《入楞伽經》云："諸阿羅漢見一切法從因緣生，思維般涅槃，未證法無我故無般涅槃。" 《無垢經》云："樂於空性具煩惱者勝於聲聞緣覺離有相煩惱者，彼等現證無為法猶如海中髮梢甚少。" 《梵天殊勝意請問經》中舍利子說："隨聲聞聲而行者以自相續現前之後得智慧解脫，以彼智慧我稱為智慧第一。" 《勢至所問經》云："彼等所證空性如蠹魚所蝕芝麻中之虛空般狹小。" 《究竟一乘寶性論釋》云："猶如雲霧遮蔽虛空中的太陽，於此即便是具慧一方、凈慧眼之聖者亦不能完全見到一切。" 並非不了知諸法無自性空，因爲了知粗大微塵等，亦能了知無我，能壞滅執著粗大之心故。然而，佛陀之法如恒河沙數般廣大，

འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་ཆོས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རླབས་པོ་ཆེའི་ཐབས་ལ་ཞུམ་ཞིང་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུམ་ལས་ཀྱང༌། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་ བྱའོ། །ཞེས་པ་དང༌། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ལེའུ་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ། དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་དང༌། དགེ་སློང་མ་བརྒྱ་ཕྲག་ཉི་ཤུས་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདིའི་དོན་ཇི་ལྟར་དྲང༌། དེས་ན་འཁྲུལ་སྣང་བདག་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་བདག་མེད་པ་ཙམ་མཚུངས་ལ། འཁྲུལ་སྣང་འདིར་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རླབས་པོ་ཆེ་བྱེད་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་མི་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཉན་རང་འཕགས་པ་དེ་དག་ཐེག་ཆེན་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་ནས་འཇུག་སྟེ། ཐེག་ཆེན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐེག་ཆེན་ལམ་ལྔ་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་གི་འབྲེལ་བ་གྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་སྔར་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་ཆེན་འཕགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། མཐོང་ལམ་གྱི་སྤངས་རྟོགས་དང་ནུས་པ་མཉམ་པ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་ཚོགས་སྦྱོར་སྒོམ་པའི་ཉན་རང་གི་འཕགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྱི་རྟགས་ཀྱི་ཟུར་གཉིས་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་འཕགས་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ་ཁྱབ་པ་མེད་དོ། །ཡོད་ན་ས་དང་པོའི་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་སུ་སྤྲུལ་དུས་སངས་རྒྱས་ཡིན་པར་ཐལ། འཕགས་པ་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་དང་མཚུངས་སོ། །འདི་དག་གི་རྣམ་གཞག་རྒྱས་པར་ཁོ་བོའི་བསྟན་བཅོས་རིན་ཆེན་ཐེམ་སྐས་སུ་བལྟ་བར་ བྱའོ། །ཀུན་གཞི་མེད་པ་དགག་པ་ཡང༌། དྲུག་པོ་རེས་མོས་ཉིད་དུ་ཁ་དོག་ལྔ་རེ་མོས་དང་མཚུངས་ཤིང༌། ཐ་སྙད་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་མེད་པ་ནི་མི་རུང་སྟེ། འཁོར་བར་འཇུག་པར་མི་རུང་བ་དང༌། ལྡོག་པར་མི་རུང་བ་དང༌། ཆད་ནས་འབྱུང་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་ནི།

然而，佛陀之法如恒河沙數般廣大，菩薩行持方便善巧浩瀚無邊，因畏懼彼等而厭患輪迴過患。 《般若經》中也說："欲于聲聞地般涅槃者，亦應學般若波羅蜜多。"又說："宣說不平等與平等品時，五百比丘、二百比丘尼無所得而心解脫諸漏。"如何會通此義呢？ 因此，了知現相無我的般若雖同證無我，但於此現相中長時安住、以廣大方便利益眾生的方便與般若解脫則不相同，應當了知。 聲緣阿羅漢入于大乘小資糧道，因為必須成立與大乘佛陀五道及行止關聯故。亦不會成為異生聖者，因為先前已得阿羅漢果故。然而亦不成為大乘聖者，因為未得見道所斷證及能力平等故。 以聲緣聖者修學大乘資糧加行的因相二端，不能成立為大乘聖者，無有周遍故。若成立，初地菩薩示現成佛時應成佛，因為是聖者且顯現為佛故，與此相同。 這些安立之廣說當觀察我所著《寶階梯論》。 遮破無阿賴耶識，雖於六識前後順次顯現如五色順次顯現相同，然于名言中阿賴耶識不可無，因為不應趨入輪迴、不應還滅、不應從斷滅而生故。

ཆད་ནས་འབྱུང་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་ནི། དུས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པའི་ཀུན་གཞི་མེད་ན་འཁོར་བར་ལུས་ལེན་པ་མེད་པར་ཐལ་ཏེ་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། མེར་མེར་པོའི་དུས་ན་གཟུགས་མཐོང་བ་དང༌། རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དྲུག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པར་མི་རུང་བ་ནི། ཤེས་པ་རྫས་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བྱ་སྤོང་བྱེད་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་དུས་འགགས་པས་སོ། །ཆད་ནས་འབྱུང་བ་མི་རུང་བ་ནི། བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་ལ་ཚོགས་དྲུག་འབྱུང་བས་ན། ཚོགས་དྲུག་སྔ་མ་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ། འགགས་ནས་རིང་ཞིག་བར་དུ་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཀྱང་མི་འབྱུང་སྟེ། ཉེར་ལེན་ཡིན«༼༡༽«པའི་ཕྱིར་རོ། །ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིད་ལས་བྱུང༌། ། ཡིད་ནི་ཀུན་གཞི་ལས་བྱུང་སྟེ། །ཀུན་གཞི་ལས་ནི་སེམས་ཀུན་ཡང༌། །དབའ་རླབས་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། དགོངས་འགྲེལ་ལས། »«ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །«༼༢༽«ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབབ། །བདག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། །འདི་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་མ་བསྟན། །ཞེས་པ་དང༌། ཉན་ཐོས་ཀྱིའང་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ལུང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕན་ཡོན་བཞི་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། སྐྱེ་དགུ་ཀུན་གཞི་ལ་དགའ་བ་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ཀུན་གཞི་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ། ཀུན་གཞི་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཅན་དག་ལ་ཀུན་གཞི་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་ན་ཉན་པར་འདོད་དོ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཐེག་ཆེན་མེད་པ་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པ་དང༌། གནོད་བྱེད་ཡོད་པ་དང༌།ཚུལ་མཚུངས་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་དང་མི་འགལ་ཏེ། ལོངས་སྐུ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། འདུས་མ་བྱས་ཤིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །ཅེས་སོ། ཁ་ཅིག་ནི། རྫས་མི་རྟག་པའམ་སྐད་ཅིག་གི་ཕྲེང་བ་ཡིན་ལ།

第一，若無恒時相續執行之阿賴耶識，則不應趨入輪迴受生，因為無習氣所依故，且明明之時無見色等六識聚故。 不應從輪迴還滅，因為一識體上無能所斷二種煩惱故，即五門識于入聖道等持時滅故。 不應從斷滅而生，因為昏厥等后六識聚生起，故六識聚不從先前而生，因為滅已經久時隔斷故。身亦不應生，因為是所«༼༡༽«依故。 《入楞伽經》云："識從意生，意從阿賴耶生，一切心從阿賴耶生，猶如波浪相續生起。" 《解深密經》云："阿陀那識甚深細，一切種子如瀑流，我于愚夫不開演，恐彼分別執為我。" 聲聞亦有類似之教證，如《佛說如來功德經》云："眾生樂阿賴耶、于阿賴耶一向歡喜、從阿賴耶正產生，若為樂阿賴耶者說斷阿賴耶之法，則樂意聽聞。" 遮破無大乘宗有三：無成立、有違害、同法。 第一，不與有為無常相違，因為報身非有為故，如《寶性論》云："非造作任運成。" 有說色身雖是剎那相續之無常，

རྒྱུན་རྟག་པར་འདོད་པས་བསོད་ནམས་ལས་འདུས་བྱས་པར་འདོད་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་ལ་བློ་ཁ་མ་ཕྱོགས་པར་ཟད་དོ། །དེའང་སྙིང་པོའི་ཁམས་ལ་ངོ་བོ་གཅིག་པའི་ཡོན་ཏན་སྔ་ཕྱི་མེད་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་བསལ་བས་སྐུ་གཉིས་མངོན་དུ་གྱུར་པར་བྱས་པ་ལ་རྒྱུས་བསྐྱེད་པར་བརྟགས་ཀྱང་བྲལ་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སྔ་མ་ཕྱི་མར་ཁྱད་མེད་ཀྱང༌། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དག་གྱུར་པ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པས་གསལ་ལོ། །དེ་བས་ཀྱང་རྟག་དངོས་སུ་འགྱུར་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སངས་རྒྱས་ཁམས་དང་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་དང༌། །སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་སངས་རྒྱས་འཕྲིན་ལས་ཏེ། །དག་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཡང་བསམ་བྱ་མིན། །ཞེས་སོ། །བདག་མེད་དང་མི་འགལ་ཏེ། བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་གློ་བུར་བའི་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་ཞིང༌། ཀུན་གཞི་སྐད་ཅིག་གི་ཕྲེང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་མི་འགལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་སྲབ་པ་ལ་བདེ་བར་ཁྱེད་ཀྱང་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་དང་མི་འགལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་གཏན་གྱི་མྱང་འདས་མ་ཡིན་ཞིང༌། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རགས་པ་ཞི་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཁོ་བོ་ཅག་ནི། སངས་རྒྱས་ཆོས་སྐུ་ལ་བྱེད་ལ། ཁྱེད་ཀྱང་འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡེ་སྣོད་དང་ཡང་མི་འགལ་ཏེ། དགོས་པ་ཆེན་པོའི་ངོར་དགག་བྱ་ཆུང་ངུ་གནང་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ཤེས་པས་བསླད་པའི་དགག་བྱར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ལས་འབྲས་དང་མི་འགལ་ཏེ། ལས་རང་ཟད་དུ་འགྱུར་བ་ཐེག་ཆེན་ཡང་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནོད་བྱེད་ཡོད་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་མེད་ན་སངས་རྒྱས་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ་གཞན་དོན་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་ལ་མེད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། མ་ཚང་བ་དང་འགལ་བ་དང༌། །ཐབས་མིན་དེ་ལྟར་མི་སྟོན་ཕྱིར།

如果憑藉貪求常恒,而認為福德是由因緣和合而成的。這不過是尚未趨向大乘的心態。關於此,如來藏的本性上,本具一如的功德,無有先後差別。只不過被二障的垢染所遮蓋,清除后就顯現出二身。雖然以因推測,認為是生起的,但卻是超離的。正如《莊嚴經論》中所說:"雖然先後無差別,但真如卻成為清凈。"等等說明。 由此,如果認為就會變成實有常恒,則不然。諸佛如來的智慧觀照,離開一切有為法和無為法,行境不可思議。正如《寶性論》中所說:"佛陀的本性、菩提、功德和事業,即便是清凈的有情,也無法思維。" 這並不違背無我,因為如來藏空無偶然之法,是剎那相續的阿賴耶識。並不違背苦諦,因為您也承認細微苦是安樂的緣故。並不違背寂靜,因為阿羅漢的究竟涅槃並非永恒,只不過粗大的輪迴之苦寂靜了。我們認為是指佛陀的法身,您也不承認滅諦是趨入涅槃。 也不違背三藏,因為從重大必要出發,允許細小的所破;行菩薩行不會落入煩惱和無明所惑的所破。不違背因果,因為大乘也不承認業自然消盡。 有違害,若無大乘法,佛陀不可能出現。因為利他和悲心等聲聞法中沒有,缺少成佛的因緣。正如《莊嚴經論》所說:"因為不圓滿、相違、非方便,故不如是宣說。"

མ་ཚང་བ་དང་འགལ་བ་དང༌། །ཐབས་མིན་དེ་ལྟར་མི་སྟོན་ཕྱིར། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནི་ཐེག་པ་ འདི། །ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་མིན། །ཞེས་སོ། །ཚུལ་མཚུངས་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་བཀའ་མ་ཡིན་ན་ཁྱེད་ཀྱི་ལུང་སྡེ་བཞི་མདོ་སྡེ་དང་བཅས་པའང་བཀའ་མ་ཡིན་པར་མཚུངས་སོ། །ངེད་ཀྱི་ལུང་ཁྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་ཁས་ལེན་པས་མཐུན་ལ། ཁྱེད་ཀྱི་ལུང་ངེད་ཀྱིས་ཁས་མི་ལེན་པས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མཐུན་སྣང་མ་གྲུབ་པས་བཀའ་མ་ཡིན་ན། ལུང་འདི་དག་ཕྱི་རོལ་པ་དང་མཐུན་སྣང་དུ་མ་གྲུབ་པས་བཀའ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ལོ། །ངེད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་མ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའང་མི་འཐད་དེ། རབ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་ཐོས་པའི་ཕྱིར་ རོ། །ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་པས་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཐམས་ཅད་བཀའ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་ཏེ། བདུད་དང་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། གལ་ཏེ་ཐེག་ཆེན་བཀའ་མིན་ན། །སྐྱོན་ནི་ཁྱེད་ཅག་ལ་ཡང་མཚུངས། །ཞེས་སོ། །»«ས་བཅུ་མེད་པ་དགག་པ་ནི།» «༼༡༽«ས་བཅུ་མ་ཐོབ་པར་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་སར་དབང་རྣམས་མ་ཐོབ་པས་ཚོགས་ཅུང་ཟད་ལས་མི་རྫོགས་པའི་ཕྱིར། འཕགས་པའི་ས་མཐོང་སྒོམ་དུ་གསོག་པ་འཐད་དོ། །ཉོན་མོངས་མ་སྤངས་ན་ལམ་ལ་བར་ཆད་མང་བས་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་སྦས་པའི་གཞུང་ལས། གང་ཚེ་མར་མེ་མཛད་ཀྱིས་ང༌། །ལུང་བསྟན་གྱུར་པ་དེ་ཡི་ ཚེ། །ས་བརྒྱད་པ་ནི་ཐོབ་གྱུར་ཅིང༌། །དབང་བཅུ་དག་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་རང་རྒྱུད་པ་དགག་པ་ནི། ཐུབ་པ་ཉིད་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པར་ཐལ། ཀླད་ནད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང༌། ལྷག་སྤྱོད་དང་རིང་འཕུར་ལ་དྲིས་པས་མ་རིག་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང༌། འདས་ནས་འགྲོ་དོན་རྒྱུན་ཆད་པ་ན་ཐུགས་རྗེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་འདིས་ཀུན་གཞི་གཏན་མེད་དུ་འདོད་པ་དང༌། ཉན་ཐོས་སངས་མི་རྒྱ་བར་འདོད་པ་དང༌། རྟོགས་པ་འཕགས་པ་དང་མཉམ་ཡང་སའི་ཡོན་ཏན་མེད་ལ། འོན་ཀྱང་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང༌།

《大乘莊嚴經論》中說:"因為不圓滿、相違、非方便,故不如是宣說。所以聲聞乘,不稱為大乘法。" 其邏輯相似,如果大乘非佛說,那麼您所說的四阿含及諸經也都非佛說。您若辯稱:我們認同您的經典,而您不認同我們的經典。但如果因為不共許就判非佛說,那麼這些經典恐怕也都要成為非佛說,因為外道也不共許。而說我們聲聞沒聽聞過所以非佛說,這也不合理,因為有須菩提等聽聞者。 如果說大乘令人生疑,所以非佛說。那麼佛陀所有言教豈不都要成非佛說?因為外道、魔眾對佛陀的言教都生疑惑。正如《入菩薩行論》所說:"若謂大乘非佛說,過失於汝亦相同。" 駁斥無十地: 1、未證十地位時,在凡夫地未得諸地的灌頂,以資糧不從少分圓滿的緣故,所以應當于見修道位積資糧。因為煩惱未斷盡,道上會有諸多障礙。《法密意經》中說:"迦葉何時受記別,爾時證得第八地,獲得十種自在力。" 駁斥佛唯是自性:如果世尊自己不是佛,那就要成為沒有斷除報障如頭痛等、對難陀和戒香所問未斷無明、入滅后利生事業中斷則無悲心。 以此道理,可以破斥完全否認阿賴耶識、聲聞不能成佛、雖然與聖者證悟相同卻無地功德,但承許獲得了聖法等觀點。

འོན་ཀྱང་འཕགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང༌། ཤི་ནས་ཐོད་པ་བོར་ཆོག་ལས་གཞན་དུ་སྤྲུལ་པ་མི་འབྱུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཁེགས་པ་ཡིན་ ནོ། །ད་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི། སོ་སོའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་དེ། །བྱེ་བྲག་པ་དང་མདོ་སྡེ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ཡང་མདོ་སྡེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཉེ་བ་ལ་དགོངས་ནས་དགོངས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བསྟན་པས། ཡུའུ་ཅག་བློ་དམན་པ་ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྟོགས་ཤིང་གཏན་ལ་མི་ཕེབས་ཏེ། རེ་ཞིག་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཙམ་མོ། །དེའི་དགོངས་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་རྟོགས་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ནི་བསྟན་བཅོས་བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོ་ཡིན་པས། དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཚད་མར་ཁས་བླང་ངོ་ཟེར་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ནི། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ། ཡང་བསྟན་བཅོས་ནི་གང་ཟག་གིས་བྱས་པ་ཡིན་པས་རང་གི་རྟོག་པས་གཟུ་བོར་མ་སྦྱར་བའང་སྲིད་དེ་ཚད་མར་མི་རུང་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་སྤྱན་རྒྱས་པ་ཐུབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་པའི་མདོ་ཚད་མར་བཟུང་ངོ༌། ། ཞེས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལ་མདོ་སྡེ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ། བྱེ་བྲག་སྨྲ་བས་ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔ་སོགས། །རྣམ་བདུན་གཞུང་གི་དོན་རིག་ཡང་དག་མིན། ། དང་པོ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་གྲུབ་པའི་མཐའ་མང་ཡང་གཙོ་ཆེ་བ་བདུན་འདོད་དེ། ཤེས་བྱའི་གཞི་ལྔ། འཇིག་པ་དོན་གཞན། དུས་གསུམ་རྫས་གྲུབ། བརྗོད་མེད་ཀྱི་བདག» «ཤེས་པས་རང་དང་ཡུལ་མི་རིག་པ། མཚན་མཚོན་ཐ་དད། ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྫས་སོ། །དང་པོ་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་གཞི་ལྔར་ངེས་ཏེ། གཟུགས། སེམས། སེམས་བྱུང༌། མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད། འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་གཞི་ནི། གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ལ། དབྱེ་ན་རྒྱུའི་གཟུགས་བཞི། འབྲས་གཟུགས་བཅུ་གཅིག་བསྡོམས་པས་བཅོ་ལྔ་ཡོད་དེ། མཛོད་ལས། གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་དོན། །ལྔ་དང་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །ཅེས་ སོ། །རྒྱུའི་གཟུགས་ས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞིའོ། །

雖然這樣,但也承認獲得聖者之法;認為死後拋棄頭蓋骨外不會化現等觀點,也都可以破斥。

現在廣說聲聞各宗義的自性。聲聞宗義自性有二種,即毗婆沙師和經量部。所謂經部,是佛陀爲了調化根器銳利、接近菩提的所化眾生,以種種密意宣說的。我等下劣者、凡夫異生根本無法通達,不能決定。暫且只是信受經教。徹底通達諸佛密意、抉擇論述的即是《大毗婆沙論》,應當如實認可它為量。隨學此說的稱為毗婆沙師。又認為論典是人所造,有可能未經理性抉擇、不應作為量。一切法之所依、無障礙眼遍知的世尊所說之經才是量。隨學此說的稱為經量部。

首先,毗婆沙師所承許的五事等七大要義,雖明瞭論典之義,但並非真實。毗婆沙師雖然有許多觀點,但主要承許七大要義:五事、滅異因、三世實有、無表我、識不了知自相及境、能表所表異體、無失壞實法。

第一,一切所知確定為五事,即色、心、心所、不相應行、無為。其中色事是所有顯色法的特徵。分類有四種因色、十一種果色,總共有十五種。《俱舍論》說:"色有五根五境,及法處所攝無表色。"四種因色是地水火風。

།འབྲས་གཟུགས་བཅུ་གཅིག་ནི། མིག» «རྣ་བ། སྣ། ལྕེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྔ། གཟུགས། སྒྲ། དྲི། རོ། རེག་བྱ་སྟེ་ཡུལ་ལྔ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ། །དེ་ཉིད་ནི་བསྟན་དུ་མེད་ལ། ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཡུལ་ལ་གཡེང་བ་དང༌། སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ལའང་དགེ་བ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བའི་སྡོམ་པ་དང༌། མི་དགེ་བ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་འབྱུང་བ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང༌། བར་མའི་དགེ་མི་དགེ་རྒྱུན་ཆགས་པར་འབྱུང་བར་ངེས་པ་སྟེ། མཛོད་ལས། »«གཡེང་དང་སེམས་མེད་པ་ཡི་ཡང༌། ། «༼༡༽«དགེ་དང་མི་དགེ་རྗེས་འབྲེལ་གང༌། །འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། དེ་ནི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་བརྗོད། །ཞེས་དང༌། རྣམ་རིག་མིན་རྣམས་གསུམ་ཞེས་བྱ། ། སྡོམ་དང་སྡོམ་པ་མིན་དང་གཞན། །ཞེས་སོ། །སེམས་ཀྱི་གཞི་ནི་དོན་ཙམ་རིག་པ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གོ» «།མདོ་སྡེ་པ་ལྟར་ཡུལ་ལྐོག་གྱུར་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བུམ་སོགས་དངོས་སུ་མཐོང་བས་སོ། །ཡུལ་འཛིན་པའང་མིག་རྣ་བ་ཡིད་གསུམ་གྱིས་བུམ་སོགས་རྒྱང་ན་ཡོད་པ་འཛིན་ལ། སྣ་ལྕེ་ལུས་གསུམ་གྱིས་ནི་ཡུལ་དང་ཕྲད་དུས་ཡུལ་གྱི་རྡུལ་དང་དབང་པོའི་རྡུལ་གྲངས་མཉམ་པར་འཛིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། མིག་དང་ཡིད་དང་རྣ་བ་ནི། །ཡུལ་དང་མ་ཕྲད་གསུམ་གཞན་དུ། །སྣ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གྱིས་ནི། །ཡུལ་ནི་མཉམ་པར་འཛིན་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གཞི་ནི། དོན་གྱི་ཁྱད་པར་འཛིན་པ་སྟེ། དབྱེ་ན་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ནི། རེག་པ་དང༌། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌།སེམས་པ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལྔ་དང༌། འདུན་པ་དང༌། མོས་པ་དང༌། དྲན་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། ཤེས་རབ་སྟེ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལྔ་དང༌། དད་པ་དང༌། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང༌། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང༌། མ་ཆགས་པ་དང༌། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང༌། གཏི་མུག་མེད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང༌། བག་ཡོད་པ་དང༌། བཏང་སྙོམས་དང༌། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་སྟེ། དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་དང༌། འདོད་ཆགས་དང༌།

以下是完整的漢語直譯，遇到種子字，咒語等以五種形式顯示： 十一種色法是眼、耳、鼻、舌、身五根，色、聲、香、味、觸五境，無表色。它們是不可見、無對觸的。這也就是說，在境界中散亂，在無心定中，善法相續而生的律儀，不善法相續而生的非律儀，介於善不善之間相續而生的，必定會產生。《阿毗達磨藏論》中說："散亂與無心中，善與不善相續生，以大種為因，說為無表色。"又說："無表色有三種：律儀、非律儀及其他。"心所依止，就是單純了別境的作用，即眼識等六識。不像經部認為執取隱蔽的對象，因為能直接見到瓶等。執取對象，眼、耳、意三者執取遠處的瓶等，鼻、舌、身三者，則是在接觸對像時，執取數量等同於對像微塵的根微塵。《阿毗達磨藏論》中說："眼與意及耳，不接觸境界，鼻等其餘三，執取等量境。"心所法，是了別境的差別相，分為五十一種：觸、作意、受、想、思等五遍行；欲、勝解、念、定、慧等五別境；信、慚、愧、無貪、無嗔、無癡、精進、輕安、不放逸、行舍、不害等十一善；貪

དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་དང༌། འདོད་ཆགས་དང༌། ཁོང་ཁྲོ་དང༌། ང་རྒྱལ་དང༌། མ་རིག་པ་དང༌། ལྟ་བ་དང༌། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་དང༌། ཁྲོ་བ་དང༌། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང༌། འཆབ་པ་དང༌། འཚིག་པ་དང༌། ཕྲག་དོག་དང༌། སེར་སྣ་དང༌། སྒྱུ་དང༌། གཡོ་དང༌། རྒྱགས་པ་དང༌། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང༌། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང༌། ཁྲེལ་མེད་པ་དང༌། རྨུགས་པ་དང༌། རྒོད་པ་དང༌། མ་དད་པ་དང༌། ལེ་ལོ་དང༌། བག་མེད་པ་དང༌། བརྗེད་ངས་པ་དང༌། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང༌། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཉི་ཤུ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། གཉིད་དང༌། འགྱོད་པ་དང༌། རྟོག་པ་དང༌། དཔྱོད་པ་སྟེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་བཞི་དང་བསྡོམས་པས་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ནི། ཚོར་དང་སེམས་པ་འདུ་ཤེས་དང༌། །འདུན་དང་རེག་དང་བློ་གྲོས་དྲན། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་མོས་པ་དང༌། །ཏིང་ངེ་འཛིན་སེམས་ཐམས་ཅད་ལའོ། །དད་དང་བག་ཡོད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས། །བཏང་སྙོམས་ངོ་ཚ་ཤེས་ཁྲེལ་ཡོད། ། རྩ་བ་རྣམ་གཉིས་མི་འཚེ་དང༌། །བརྩོན་འགྲུས་རྟག་ཏུ་དགེ་ལ་འབྱུང༌། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ལས་རྫས་ཐ་དད་ཅིང༌། གནས་དང༌། དམིགས་པ་དང༌། རྣམ་པ་དང༌། དུས་དང༌། རྫས་མཚུངས་པ་ལྔས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། རེག་པ་དང་མིག་ཤེས་གཉིས་དབང་པོ་གཅིག་ལས་སྐྱེས་པ་དང༌། བུམ་པ་ལྟ་བུ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་དམིགས་པ་དང༌། གཉིས་ཀས་ཀྱང་སྔོན་པོར་འཛིན་པ་དང༌། རྫས་རེ་རེ་བར་མཉམ་པ་སྟེ། མཛོད་ལས། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་ཤེས་ནི། །དོན་གཅིག་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ནི། །རྟེན་དང་དམིགས་པ་རྣམ་བཅས་དང༌། །མཚུངས་པར་ལྡན་པའང་རྣམ་པ་ལྔ། །ཚོར་བ་མྱོང་བ་འདུ་ཤེས་ནི། ། མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་བཞི་ལས་གཞན། །ཞེས་སོ། །མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ནི། ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་སྟེ། ཐོབ་པ་དང༌། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང༌། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང༌། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང༌། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང༌།རིགས་མཐུན་པ་དང༌། སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། གནས་པ་དང༌། མི་རྟག་པ་དང༌།

嗔、慢、無明、邪見、疑等六根本煩惱；忿、恨、惱、嫉、慳、誑、諂、憍、害、無慚、無愧、昏沉、掉舉、不信、懈怠、放逸、失念、散亂、不正知等二十隨煩惱；睡眠、惡作、尋、伺等四不定。總共五十一個，如《阿毗達磨藏論》所說："受、思、想、欲、觸、慧、念、作意、勝解、定，遍一切心。信、不放逸、輕安、行舍、慚、愧，二根本、不害、精進，恒時生善。"這一切心所都是實質異於心，但隨心轉，有五種相應：所依、所緣、行相、時、事。如觸與眼識二者，生自一根，緣同一所緣如瓶，二者都執青相，一一事物平等。《阿毗達磨藏論》說："心與意及識，是一個意思。心與心所，所依、所緣、行相具足，相應有五種。受是領納，想是執取相的自性，行蘊除去其他四蘊。"不相應行有二十三種，即得、無想定、滅盡定、無想、命根、同分、生、老、住、無常、名句文身、異生性、流轉、定異、相應、勢速、次第、時、方、數、和合性、不和合性、無表。

རྒ་བ་དང༌། གནས་པ་དང༌། མི་རྟག་པ་དང༌། མིང་གི་ཚོགས་དང༌། ཚིག་གི་ཚོགས་དང༌། ཡི་གེའི་ཚོགས་དང༌། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང༌། འཇུག་པ་དང༌། སོ་སོར་ངེས་པ་དང༌། འབྱོར་འབྲེལ་དང༌། མགྱོགས་པ་དང༌།གོམས་པ་དང༌། དུས་དང༌། ཡུལ་དང༌། གྲངས་དང༌། ཚོགས་པའོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་སེམས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་ལས་རྫས་ཐ་དད་པའོ། །ཐལ་མོ་དང་ཁུ་ཚུར་ལྟར་གནས་ཀྱི་ལྡོག་རྫས་ཐ་དད་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་པའི་གཞི་ནི། རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང༌། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང༌། སོ་སོར་བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་སྟེ་གསུམ་མོ། །དེ་ཉིད་ལས། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ། །ནམ་མཁའ་དང་ནི་འགོག་པ་གཉིས། །ཞེས་སོ། །དེ་གསུམ་ཆར་རྟག་དངོས་ཀྱི་རྫས་སུ་གྲུབ་པའོ། །འཇིག་པ་དོན་གཞན་ནི་བུམ་པ་འདུས་བྱས་སུ་མཚོན་པའི་མཚན་ཉིད་བཞི་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། གནས་པ་དང༌། མི་རྟག་པའོ། །དེ་བཞི་འདུས་བྱས་སུ་མཚོན་པ་རྗེས་སུ་མཚོན་པའི་མཚན་ཉིད་བཞི་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ། རྒ་བའི་རྒ་བ། གནས་པའི་གནས་པ། འཇིག་པའི་འཇིག་པའོ། ། དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་བཞི་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་བཞི་དང༌། བུམ་པའི་རྫས་བརྒྱད་དང༌། བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་མི་རེང་བཅུ་དྲུག་གཤིབས་པ་ལྟར། རྫས་ཐ་དད་པར་དུས་གཅིག་ཏུ་རྫས་སུ་གྲུབ་ནས་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་བུམ་པ་སྐྱེ་དུས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་མ་འོངས་པའི་ས་ནས་ད་ལྟར་གྱི་སར་འདྲེན་པའོ། །དེས་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བརྒྱད་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་པོ་དེའི་མཐུ་ཡིན་ལ། དེ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའི་མཐུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་མི་འཇིག་པ་ལ་འཇིག་པ་གཞན་པོ་དེས་འཁོར་བརྒྱད་དང་བཅས་པ་»«འདས་པའི་«༼༡༽«སར་འཕུལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། མཛོད་ལས། མཚན་ཉིད་དག་ནི་སྐྱེ་བ་དང༌། །རྒ་དང་གནས་དང་མི་རྟག་ཉིད། །དེ་དག་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་ལ་སོགས། །དེ་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག» «།ཅེས་སོ། །དུས་གསུམ་རྫས་གྲུབ་ནི།

這些都是實質異於色、心、心所三者的法。就像手掌和拳頭，雖然體性不同，但卻依同一處而安立。無為法有三種：非由因緣所生，即虛空、擇滅、非擇滅。《阿毗達磨藏論》中說："無為法也有三種：虛空和二種滅。"這三種都是常住實有的事物。生等四相是有為法的特徵，即生、老、住、無常。這四相是直接表示有為法，緊隨其後的四相是生之生、老之老、住之住、滅之滅。這樣，四相和與之相應的四相，再加上如瓶等實物的八事，共十六法，就像十六根微塵聚集在一起一樣，在同一時間內實有地存在。當瓶生起時，根本的生和生之生，將它從未來世帶到現在。所以瓶等八法的生起，是由於他生的作用；而他生的生起，是由於生之生的作用。同樣地，當瓶不滅時，他滅將瓶及其八事推到過去。《阿毗達磨藏論》中說："相有生、老、住、無常。生之生等，遍於彼八法及一法中。"三世實有，是

དེ་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག» «།ཅེས་སོ། །དུས་གསུམ་རྫས་གྲུབ་ནི། དེས་ན་འདས་པའི་དངོས་པོ་བུམ་པ་ཆག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཏན་མ་ཞིག་པར་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་དང༌། མ་འོངས་པའི་དངོས་» «པོ་ཉི་མ་བདུན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྔོན་ནས་རྟག་ཏུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། འདས་» «པ་དང་མ་འོངས་པའི་ས་ན་བསྐལ་པས་མི་མཐོང་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་དུ་མེད་» «པའོ། །དངོས་པོ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཡོད་ན་དུས་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་གང་གིས་» «འབྱེད་ཅེ་ན། རང་རང་གི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་པ་ནི་འདས་པའོ། །བྱ་བ་མ་བྱས་པ་ནི་མ་འོངས་པའོ། །བྱེད་བཞིན་པ་ནི་ད་ལྟར་བའོ། །འོ་ན་ཕྱིས་ཀྱི་བུམ་པ་འཇིམ་དུས་སུ་ཡོད་ན་གྲངས་ཅན་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་ཡོད་དེ། ད་ལྟར་གྱི་སར་སྐད་ཅིག་ལས་མི་གནས་ཤིང་སྐད་ཅིག་ཇི་སྙེད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་འཇིམ་པ་དང༌། བུམ་པ་དང༌། གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེས་ན་བུམ་པ་ཉིད་མ་སྐྱེས་པའི་བར་དུ་མ་འོངས་པའི་ས་ན་ཡོད་ལ་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་ཕན་ཆད་འདས་པའི་སར་འབྱོལ་བ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་མེད་ཀྱི་བདག་ནི། ལས་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པ་པོའི་གང་ཟག་གི་བདག་གཅིག་ནི་ངེས་པར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་མིས་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་ནས་ལྷར་སྐྱེས་པ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པའི་མིའི་ཕུང་པོ་འགག་པས་བྱས་པ་ཆུད་ཟོས་པ་དང༌། ལྷའི་ཕུང་པོས་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་བསྲུངས་པར་འབྲས་བུ་མྱོངས་པས་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྲིད་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དུས་ཕུང་པོ་འདོར་ཡང་བདག་གཅིག་པུ་དེས་སྔོན་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་དེ། ལུང་ལས། ང་དེའི་ཚེ་བྲམ་ཟེའི་བུར་གྱུར་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིན་ཆེན་ཏོག་ལ་མེ་ཏོག་ཕུལ་བས་ཚེ་རབས་ལྔ་བརྒྱར་ལྷའི་ལུས་ཐོབ་ནས་ད་ལྟར་སངས་རྒྱས་པ་ནའང་མཚན་གྱིས་བརྒྱན་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པས་ཤེས་ལ། བདག་གིས་དགེ་བ་སྔོན་དུ་གསོག་པར་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་»«སོག་པ་པོ་«༼༡༽«ཕྱི་མར་བདག་མྱོང་པ་པོ་དེའི་མགོན་སྐྱབས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས།

這說明過去的事物如破損的瓶子等並沒有完全毀壞，而是永恒存在的；未來的事物如七日等也是早已常住不變的，只是因為過去和未來的狀態，久遠難見，無法受用罷了。如果事物常住不變，那麼是什麼區分了三世呢？已經完成了產生自果的作用，是過去；還沒有進行作用，是未來；正在進行作用，是現在。那麼，後來的瓶子在陶土時就已存在，這與數論學派有什麼區別呢？區別是：現在只能存在一剎那，而剎那生滅的因果，如陶土、瓶子、破片等都是不同的。所以，瓶子在未生起之前就存在於未來，而生起的那一剎那開始就進入過去。無言說我，作為造業者和受果者的補特伽羅我，必定是存在的。否則，一個人持戒生天后，人的五蘊滅盡，所作善業就白費了；而天的五蘊卻沒有持戒，卻享受果報，這就成了無因得果的過失。所以，雖然從一期生命到另一期生命，五蘊常常捨棄，但單一的我卻能領受先前所造業的果報。如經中所說："我曾轉生為婆羅門子時，曾供花給寶髻如來，五百世中獲得天身，現在成佛時，仍然莊嚴三十二相。"由此可知，自己曾經積集善根，那時是積集者，後來自己是受用者，成了自己的怙主。《阿毗達磨藏論》中說：

བདག་གིས་དགེ་བ་སྔོན་དུ་གསོག་པར་བྱས་པ་དེའི་ཚེ་»«སོག་པ་པོ་«༼༡༽«ཕྱི་མར་བདག་མྱོང་པ་པོ་དེའི་མགོན་སྐྱབས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། བདག་ཉིད་བདག་གི་མགོན་ཡིན་གྱི། །སུ་ཞིག་བདག་གི་མགོན་དུ་འགྱུར། །བདག་གིས་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་ནི། །བདག་ཉིད་གཅིག་པུས་མྱོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བདག་དེ་ནི་ཕུང་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ཕུང་པོ་ལས་ལོགས་ན་ཡང་མེད་ དོ། །རྟག་པར་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་ལ། མི་རྟག་པ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ། །ཤེས་པས་རང་དང་ཡུལ་མི་རིག་པ་ནི། བློས་རང་ཉིད་མི་རིག་སྟེ། །རིག་བྱ་རིག་བྱེད་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་གཞན་གྱིས་རིག་པའོ། །ཡུལ་རིག་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་མི་རིག་སྟེ། སེམས་ཐོགས་མེད་ཡིན་པས་བར་དུ་ཆོད་པའང་རིག་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་དབང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རིག་པའོ། །དེ་ཡང་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་མི་རིག་གིརྣམ་ཤེས་ལ་«༼༡༽«རྟེན་དང་བཅས་པས་རིག་སྟེ། མཛོད་ལས། མིག་གི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་རྟེན་བཅས། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་ཤེས་མིན། །གང་ཕྱིར་བར་དུ་ཆོད་པ་ཡི། །གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་མེད་ཕྱིར་ ལོ། །ཞེས་སོ། །མཚན་མཚོན་ཐ་དད་པ་ནི། དཀར་ཟལ་ལྐོག་ཤལ་གྱིས་བ་གླང་དུ་མཚོན་པ་ན་དེ་གསུམ་རྫས་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། ལྐོག་ཤལ་དཀར་ཟལ་དང་གཅིག་ན། ལས་བྱེད་པོ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཞིང་བ་གླང་དང་བྱེད་པོ་ཡང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས། «༼༢༽«མཚན་མཚོན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡོས་དང༌། ཕྱེ་དང༌། འཐག་པའི་མི་གསུམ་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་མི་གསུམ་ལྟར་རྫས་ཐ་དད་པ་གསུམ་དུ་ཡོད་དོ། །ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྫས་ནི།མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཐོབ་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་བྱས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་པ་བུ་ལོན་གྱི་ཡི་གེ་ལྟ་བུ་གཞི་ལུང་མ་བསྟན་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གསུམ་ལས་ཐ་དད་པ། དེ་འགགས་ཀྱང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཚེ་འདི་ལ་བརྟེན་པ་སོ་སོར་གནས་ སོ། །འཆི་བའི་ཚེ་འདོད་ཁམས་པའི་ཡང་དགེ་མི་དགེ་གཅིག་ཏུ་འདྲིལ་ལོ། །

自己事先積累善根的時候是積累者，後來自己是受用者，成為自己的怙主。《阿毗達磨藏論》中說： "自己是自己的怙主，誰能成為自己的怙主？自己所造的業，唯有自己一人承受。" 雖然如此，但這個我既不就是五蘊，離開五蘊也不可得；既不能說是常，也不能說是無常。 心識不能了知自己和對境，因為能了知和所了知二者並不存在。但可以為他識所了知。心識也不能了知對境，因為心識是無礙的緣故，否則就會認識到間隔的對境。但感官自身能認識對境。並非一切感官都不能認識，而是識依靠根才能認識。《阿毗達磨藏論》中說："眼見色及所依，非彼所依之識，因為間隔之色，見時不存在故。" 能表所表不同，當以黑色牦牛毛繩象徵水牛時，三者不能是一體。如果繩與毛是一體，則施作者應成一體，水牛與施作者也應成一體，如是就不能作為能表所表了。就像穀物、麵粉和磨坊主三者不能成一體一樣。然而，如同三個人一樣，三者以實體的差別而存在。 無間斷之法，是從不相應行得到的特殊無記法。如同借貸的契約，它異於色、心、心所三者，雖然滅盡，但仍能產生果報。它們也各自安住于現世中，在臨終時，欲界眾生的善惡業匯聚為一。

འཆི་བའི་ཚེ་འདོད་ཁམས་པའི་ཡང་དགེ་མི་དགེ་གཅིག་ཏུ་འདྲིལ་ལོ། ། འདོད་གཟུགས་གཟུགས་མེད་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་དག་སྟེ། རྫས་གཅིག་ཏུ་སྦྲགས་ནས་ཚེ་འཕོས་པའོ། །ལས་རྣམ་པར་སྨིན་ཡང་ཆུད་མི་ཟ་མི་འགག་པར་རོར་གནས་ཏེ། བུ་ལོན་འཁོར་བའི་ཆགས་ཡིག་མ་སུབས་པ་བཞིན་ནོ། །ནམ་འགག་ཅེ་ན་ཕྱིར་འོང་ཐོབ་དུས་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་ས་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་འགགས་པས་འབྲས་བུ་འཕོས་དུས་འགག་གོ ཁམས་ལས་འདས་པས་ཀྱང་འགག་སྟེ། ཕྱིར་མི་འོང་གཟུགས་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེ་དུས་འདོད་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཙམ་འགག་གོ །ལྷག་མེད་ཐོབ་དུས་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་འགག་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྩ་ཤེ་ལས།དཔང་རྒྱ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཆུད། །མི་ཟ་ལས་ནི་བུ་ལོན་བཞིན། །དེ་ནི་ཁམས་ལས་རྣམ་པ་ བཞི། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན། །སྤངས་པས་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ། བསྒོམས་པས་སྤང་བྱ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན། །རྣམ་པར་སྨིན་ཀྱང་གནས་པ་ཡིན། ། ཁམས་མཚུངས་པས་ནི་ཆ་མཚུངས་དང༌། །ཆ་མི་མཚུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་པའི་ཚེ། །གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །མདོར་ན་ཆོས་ཐ་དད་པའི་སྒྲ་བརྗོད་དུ་མི་«༼༡༽«རུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྫས་གཅིག་པས་ཁྱབ་བོ་ཞེས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པ་ལ་ཕྱོགས་«༼༢༽«སྔ་མ་ལྟར་བདུན་ལས། ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔ་དགག་པའི་དང་པོ་གཟུགས་དགག་པ་ལ་དགུ་སྟེ། མཚན་ཉིད། འབྱུང་བ།དབང་པོ། ཡུལ། བསྟན་ཡོད། ཐོགས་བཅས། ཐ་མི་དད་ཀྱི་རྫས། སྒྲ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ། རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུ་གཟུགས་རགས་པ་ལ་ཕྲད་པ་དང་ཆ་ཤས་དང་ཕྱོགས་ཆས་ཁེགས་སོ། །ཡངས«་༼༣༽«ཕྲ་བ་ལ་སྲ་བ་དང་ས་གཉིས་གཅིག་ན་རྡུལ་ཆ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་དང༌། ཐ་དད་ནས«་༼༡༽«སྲ་བར་ཡང་མེད་ལ། ཆུས་གཤེར་བ་དང༌། མེས་བསྲེགས་པ་དང༌། རླུང་གིས་གཡོ་བའང་གཉིས་བཅས་བརྟགས་པས་ཁེགས་སོ། །འབྲས་གཟུགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དྲི་ལ་སོགས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །

在臨終時，欲界眾生的善惡業匯聚為一。欲界、色界、無色界、無漏的無間斷法，這四種實體集聚在一起轉生。業所感的異熟果，在無間斷法未滅盡之前會一直存在，就像借貸的契約未銷燬一樣。何時滅盡呢？獲得一來果位時，預流果位的無間斷法等就會滅盡，因此在轉生時就會滅盡。超越界地時也會滅盡，不還果在色界無色界轉生時，僅欲界的無間斷法會滅盡。獲得無餘涅槃時，一切獲得都會滅盡，因為已超越三界。《根本慧論》中說： "無間斷法如契約，業如借貸。 它有四種界地之別，其性本是無記。 並非以斷除而斷除，然而以修習而斷除。 異熟果報仍然存在，以界地相同而等分， 一切等分與不等分，在結生之時， 唯一獨一而生起。" 總之，凡是無法用言語表述差異的法，都被認為以實體的一體性所遍攝。 為破斥此論，如前所述共有七個方面。首先，破斥所知的五種基礎中的色法，有九個方面：定義、界、根、境、教證、有礙、非一實體、發聲功能、非吠陀。 首先，因色的定義——粗大可觸及有方分——不成立。細微的色法，堅硬性與地大若是一體，則微塵無別體，也不可能由別體而成為堅硬。由水所濕潤、火所燒、風所搖動，也以二者（色與三大）觀察，同樣不成立。色根也不應理，因為破斥了香等。

དྲི་ལ་སོགས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་ཕྲད་ཀྱང་མཐོང་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་ཏེ་མིག་གིས་སྒྲ་ཐོས་པར་ཐལ་ལོ། །ལུས་ལས་རྫས་ཐ་དད་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡོད་ན་ཐོགས་བཅས་མ་ཡིན་པ་དང༌། མཐོང་བར་ཐལ་བ་དང༌། ལུས་དང་རེག་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་ཡུལ་མི་རྟོགས་པ་དང༌། ཚོར་བ་ལྷན་ཅིག་མི་མྱོང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོས་ཡུལ་རིག་ན་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། གཟུགས། སྒྲ། ཕྲད་པའི་ཡུལ་དགག་ པའོ། །དང་པོ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་དབྱིབས་མ་གྲུབ་སྟེ། ཁ་དོག་གི་རྡུལ་ཕྲན་འདུས་པ་ཙམ་ལ་བཏགས་ཀྱང་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོ་མེད་དེ་ལྟོས་པ་དང༌།ཕྲད་པའི་རིག་པས་མ་གྲུབ་བོ། །ཁ་དོག་ཀྱང་མེད་དེ་ཕྲ་རྡུལ་ལ་བརྟགས་པས་ཁ་དོག་གི་ཆ་ཤས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། སྒྲ་གྲག་དུས་ནུབ་ཀྱི་གོ་ནས་ཐོས་པ་དེ་བུམ་པ་མཐོང་བ་ལྟར་སྒྲ་ཤར་དེ་ན་ཡོད་པ་དེས་ཐོས་པ་ཡིན་ནམ། མདའ་འཕངས་པ་ཕོག་པ་ལྟར་སྒྲའི་རྒྱུན་ཤར་ནས་ནུབ་ཏུ་ནུར་ནས་ཐོས་པ་ཡིན། དང་པོ་མི་རུང་སྟེ་རྔ་བརྡུངས་ནས་ཅུང་ཞིག་ན་ཐོས་པས་ཐོས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། རྣམ་ཤེས་ཐོགས་མེད་ཡིན་པས་རླུང་གིས་མི་སྒྲིབ་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ལུང་པ་ཡངས་དོག་ལ་སྒྲ་ཆེ་ཆུང་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་མི་རུང་སྟེ་རྒྱུན་དང་ཕྲད་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང༌། སྒྲ་ཤར་དུ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། སྒྲ་ཉེ་རིང་ན་གྲག་པ་གསལ་མི་གསལ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙན་མི་སྙན་མ་གྲུབ་སྟེ། སྐད་ཅིག་གིས་འགགས་པས་སྙན་མི་སྙན་ཡུན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་དང་རོ་དང་རེག་ཀྱང་མེད་དེ་ཕྲད་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །»«བསྟན་ཡོད་མ་གྲུབ་པ་ནི། ཆ་ཤས་དང་ཆ་ཅན་རེ་རེ་རྐྱང་བ་བསྟན་དུ་མེད་དེ། ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཆ་ཅན་བསྟན་དུ་མི་སྲིད་ལ། ཆ་ཅན་མེད་པའི་ཆ་ཤས་མེད་དེ་ཕྲ་བ་ཆ་མེད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང༌། རགས་པ་ཆ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆ་དང་ཆ་ཅན་གཉིས་སོ་སོར་མ་གྲུབ་པས་བསྡོམ་ནས་བསྟན་དུའང་མེད་དོ། །

因為破斥了香等，所以不應理。如果不觸及也能見到，就太過了，眼根就應當能聽到聲音。如果有異於身體實體的身根存在，就應當是無礙的，應當能被看見，身體和觸覺不能隨順對境，就應當不能感受共同的感受。 如果根能了知對境，就應當成為心和心所。破斥對境有三：破色、破聲、破觸境。 首先，色的形狀不成立，因為即使假立為色微聚集，也沒有部分。沒有大小，因為觀待和觸知識不成立。色也不存在，因為觀察微塵，色的部分不成立。 其次，當聲音響起時，從西方聽到的聲音，是像見到瓶子一樣聲音存在於東方而聽到的嗎？還是像射箭擊中目標一樣，聲音的相續從東至西傳播而聽到的？第一種不應理，因為擊鼓后須臾才聽到，聽覺應成顛倒；識是無礙的，風應當不能阻礙；寬窄的山谷中，聲音應無大小之別。第二種不應理，因為破斥了相續和接觸；聲音應當不在東方；聲音的遠近，響亮與否就不應理。悅耳與否不成立，因為剎那滅，悅耳與否無有時分。 味香觸也不存在，因為破斥了接觸。顯現有不成立，部分和有部分者各自單獨不能顯現，因為無部分的有部分者不可能顯現，無有部分者的部分不存在，細微的無分不成立，粗大的有分故。部分和有部分者各自不成立，總合起來顯現也不存在。

ཆ་དང་ཆ་ཅན་གཉིས་སོ་སོར་མ་གྲུབ་པས་བསྡོམ་ནས་བསྟན་དུའང་མེད་དོ། །ཡང་འདས་མ་འོངས་མེད་པས་དང་ད་ལྟ་བ་དང་དུས་མཉམ་པས་བསྟན་དུ་མེད་དོ། ། ཐོགས་བཅས་མ་གྲུབ་སྟེ། མ་ཕྲད་པ་ལ་ཐོགས་པ་ཡོད་ན་ཤར་གྱི་རི་བོ་ལ་ནུབ་ཏུ་མདའ་འཕང་བ་ཐོགས་པར་ཐལ་བ་དང༌། ཕྲད་པ་ལའང༌། གོ་ས་གཅིག་ཏུ་ཕྲད་ན་ཐོགས་པ་མེད་ལ། གོ་ས་ཐ་དད་ན་ཕྲད་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མི་དད་ཀྱི་རྫས་མེད་དེ།» «དུ་མ་ལ་ཐ་དད་ཀྱིས་ཁྱབ་ཅིང་ཐ་དད་ལ་ཐ་མི་དད་མ་གྲུབ་པ་དང༌། དུ་མ་མེད་པ་ནི་ཕྲ་རགས་གང་དུའང་མེད་དེ། ཕྲ་བ་ཆ་མེད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང༌། རགས་པ་ཆ་བཅས་ལ་དུ་མས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་དེ། རྒྱུ་འབྱུང་བའི་རྡུལ་ཕྲ་བ་རེ་རེ་ལ་ནུས་པ་མེད་ཅིང༌། ཚོགས་པ་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སོགས་གཞན་ལའང་སྦྱར་རོ། །» «༼༡༽«རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་མེད་དེ་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་པ་ཁེགས་པ་དང༌། དེ་དག་གི་རྒྱུན་དང་སྐད་ཅིག་ཕྲད་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རང་རིག་མི་རིག་ཏུ་མི་རུང་བ། ཡུལ་རིག་མི་རིག་མི་རུང་བ། ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་ནས་མི་རྙེད་པའོ། །དང་པོ་ནི་སེམས་ཀྱིས་རང་རིག་པར་མི་རུང་སྟེ། རིག་བྱ་རིག་བྱེད་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོར་མོའི་རྩེ་མོ་རང་གིས་རང་རེག་པ་དང༌། རལ་གྲི་རང་གིས་རང་གཅོད་པར་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། ཇི་ལྟར་རལ་གྲིས་རལ་གྲི་དང༌། །སོར་མོ་རང་གིས་རང་ཉིད་ལ། །རེག་ཅིང་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པ། །དེ་བཞིན་སེམས་ཀྱིས་སེམས་མི་མཐོང༌། །ཞེས་སོ། །རང་མི་རིག་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རིག་པས་གསལ་ལོ། །ཡུལ་རིག་པའང་མི་རུང་སྟེ། ཆ་བཅས་ཆ་མེད་མཐོང་བ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཡུལ་དང་ཤེས་པ་དུས་མི་མཉམ་ན་མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་ཞིང་མཉམ་ན་འབྲེལ་བ་མེད་པས་མི་ལྟོས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ཆ་མེད་རིག་པའང་མི་རུང་སྟེ་རིག་བྱ་ཡུལ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད།

部分和有部分者各自不成立，總合起來顯現也不存在。又因為過去未來不存在，現在與時間同時，也無法顯現。 有礙不成立，如果不接觸有礙，東方的山在西方射箭就應有阻礙。即使接觸，在同一處所接觸則無礙，異處則接觸不成立。 無別體的實體不存在，多者必定有別，而別體不成立無別體。無多者，細微的和粗大的都不存在，因為細微無分不成立，粗大有分遍攝於多。 無發聲之能力，因為因緣和合的微細粒子各自無能力，聚集也不可能有異於它們的能力。同樣地，這也適用於色等其他法。 無表色不存在，因為斷除了善不善無記，以及它們的相續和剎那接觸。 破斥心有三：自證不應理、了知對境不應理、從內外身中不可得。 首先，心不應理能自證，因為所知和能知無二故，如指尖不能自觸，刀刃不能自割。如《入楞伽經》所說："如刀不能自割，指尖不能自觸，同樣地心不見心。" 心也不應理是不自證的，因為安樂等清晰顯現於自證。 了知對象也不應理，因為見有分和無分皆不應理；若境與識時間不同，見就應成顛倒，若同時則無關聯而不應觀待。 了知無分對境也不應理，因為所知境是無分的，

ཡུལ་ཆ་མེད་རིག་པའང་མི་རུང་སྟེ་རིག་བྱ་ཡུལ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད། རིག་བྱེད་དབང་པོ་ཆ་ཤས་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རིག་ན། དེ་གཉིས་ཆ་གཉིས་འཛིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཕྲད་པ་བརྟགས་པས་ཁེགས་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །» «ཡུལ་མི་རིག་པའང་མི་རུང་སྟེ། སྔོ་སོགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་བསལ་ལོ། །» «༼༡༽«ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་ནས་མི་རྙེད་པ་ནི། ལུས་ཆར་མ་གྲུབ་པས་སེམས་བརྟེན་པ་མ་གྲུབ་ལ་དེས་ན་དེར་གནས་པ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང༌། སེམས་རགས་པར་ཡོད་ན་ཆ་ཤས་ཅན་བརྟགས་པས་»«ཁེགས་ཤིང༌།» «༼༢༽«ཆ་ཤས་མེད་པ་ལ་གནས་པ་པོ་མ་གྲུབ་པས་ལུས་ལ་གནས་པ་མ་གྲུབ་ལ། ལུས་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་སེམས་ལུས་ལ་གནས་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། ནང་ངམ་དེ་བཞིན་ཕྱི་རོལ་ལམ། །ཡང་ན་གཉིས་ཀའི་བར་དག་ན། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་མ་རྙེད། །ཅེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ནང་ནའང་སེམས་མིན་ཕྱི་མིན་ཞིང༌། །གཞན་དུ་ཡང་ནི་རྙེད་མ་ཡིན། །གང་ཞིག་ལུས་མིན་གཞན་དུ་མིན། ། འདྲེས་མིན་ལོགས་སུ་འགར་མེད་པ། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་སེམས་སུ་རིག་པ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་ཤར་བའི་གཟུགས་བརྙན་མེ་ལོང་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་མི་རྙེད་ཀྱང་སྣང་བ་ལྟར། སེམས་ཀྱང་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བས་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ལ། སེམས་ལ་སྣང་བ་རྣམས་དེ་བས་ཀྱང་འཁྲུལ་སྣང་དུ་ཤར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་«༼༡༽«ཡིན་ནོ། །ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། མེ་ལོང་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་ལ། །ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡི། །གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ། །ལྗོན་པས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་ གྱིས། །ཞེས་སོ། །མདོ་འདི་ལྗོན་པས་ཞུས་པ་ལས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ ན། འགལ་བ་མེད་དེ། སྔོན་གདུལ་བྱ་ཐ་དད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཆོས་ཉན་པ་ན། རང་རང་གི་མོས་པ་བཞིན་མདོའི་རྣམ་གྲངས་ཐོས་ཏེ། དུས་གཅིག་ལ་འཁོར་གྱི་ཁྱམས་གཅིག་ཏུའང་ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ། ལྗོན་པས་ཞུས་པའི་མདོ། དྲི་མ་མེད་པའི་མདོ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ།

無分根識了知無分對境，就應當執著二者皆無分，而推究接觸，也被破斥了。 對境也不應不了知，因為體驗到青等而被遮破。 從身內外不可得，因為身體無分不成立，所依不成立，則安住不成立；若心粗大存在，觀察有分者而被遮破，無分者，住者不成立故身中安住不成立，身體不成立故，心住身中也不成立。如《大乘莊嚴經論釋》所說："內或如是外，或復于中間，諸佛皆不得。"又如《入行論》所說："非內亦非外，他處亦不可得，非身非異處，非合非別處。" 那麼，了知為心的是什麼呢？如鏡中現象非鏡亦非異，雖然不可得，但顯現一樣，心也是無而顯現，是虛妄的。心上顯現諸法，因由彼更虛妄而顯現的緣故。如《父子相見經》所說："于極清凈之明鏡，無性之影像顯現，當知諸法亦復然。"此經不是龍樹所請而宣說的嗎？無違，以前眾生各別，從世尊處聽聞教法時，各自隨自己的意樂而聽聞經典的種種。同一時間，在同一眾會中，有聽聞《父子相見經》、《龍樹請問經》、《無垢稱經》、《寶積經》等。

དྲི་མ་མེད་པའི་མདོ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གིས་ཐོས་པ་དེ་བཟུང་ནས་གཞན་དུ་བརྗོད་པས་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའང་གནས་དང་གླེང་གཞི་མཐུན་པ་དང༌། མི་མཐུན་པ་ཅི་རིགས་སུ་སེམས་ཅན་«༼༢༽«ལ་སྣང་བ་དང༌། དུས་སྔ་ཕྱིར་སྣང་བ་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཏེ། གནས་གཅིག་དུས་གཅིག་ན་འདུག་བཞིན་དུ་གནས་དང་དུས་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་ཆོ་འཕྲུལ་ཡིན་པའོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགག་པ་ལ་བཞི་སྟེ། སྤྱིར་དགག་པ། སོ་སོར་དགག་པ། འདུ་ཤེས་དགག་པ། དྲན་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ།» «གཅིག་པ་དང༌། ཐ་དད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། སེམས་སེམས་བྱུང་གཅིག་ན་ཐ་སྙད་དུ་རྫས་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་པ་དང༌། སེམས་བྱུང་ལྟར་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་འགྲོའི་ཁྱད་པར་གཅོད་པ་དང༌། སེམས་ལྟར་སེམས་བྱུང་ངོ་བོ་ལ་དཔྱོད་པ་དང༌།ཕན་ཚུན་གྲངས་འཆོལ་ཏེ་དྲུག་གམ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌།«༼༡༽«སྤྱི་དང་མཚུངས་པར་ཐལ་ལོ། །ཐ་དད་ནའང་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པ་དང༌། རྗེས་དཔག་ཆ་མང་པོར་ཐལ་བ་དང༌། དོན་སྤྱི་འཛིན་མི་འཛིན་དུ་མི་«༼༢༽«འཐད་པ་དང༌། ཕན་ཚུན་མ་ཁྱབ་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །»«སོ་སོར་དགག་པ་ལ། ངོ་བོ། རྣམ་པ།སྒྲ་དོན་མི་འཐད་པ་གསུམ། དང་པོ་སེམས་དང་གཅིག་ཐ་དད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པས་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་མ་གྲུབ། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་ཕྲད་མ་ཕྲད་དུས་མཉམ་མི་མཉམ་དུ་མི་རུང་བས་ཡུལ་ངེས་ལྔ་མ་གྲུབ། ལྟོས་གཞི་དགེ་བ་ཉིད་ཁེགས་པས་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་མ་གྲུབ། ཉོན་མོངས་བྱ་མོངས་བྱེད་དུ་མེད་པས་རྩ་ཉོན་དང་ཉེ་ཉོན་མ་གྲུབ། ཐ་དད་དུས་མཉམ་པ་ལ་དངོས་སུ་ཕན་ཚུན་ཕན་འདོགས་པ་མེད་པས་གཞན་འགྱུར་བཞི་སོགས་དང་སྔ་མ་ཀུན་ཀྱང་ཁེགས་སོ། །གཉིས་པ་ཁྱད་པར་སོ་སོའི་རྣམ་པ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་གཞན་དང་གཞན་མེད་ན་སེམས་བྱུང་མི་སྲིད་ལ། དེ་དག་སོ་སོ་གཞན་དང་གཞན་དུ་གྲུབ་ན་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཤེས་པ་གཅིག་མི་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ།» «༼༣༽«སྒྲ་དོན་ཡང་མི་འཐད་དེ།

《無垢稱經》、《寶積經》、《三昧王經》等，各自聽聞了所領受的經典，而在其他地方宣說，因此就這樣出現了。 這也是根據處所和因緣相稱與不相稱而於眾生顯現，或先後顯現，就是佛陀的加持。在同一處所同一時間安住，而顯現為不同的處所和時間，是神變。 破斥心所有四：總破、別破、破遍行、破念。 第一總破分二：破一性、破異性。 破一性：若心與心所是一，則不成立假名施設為不同事物，心所如心簡別遍行的差別，心如心所觀察自性，數量混亂成為六個或五十一個，與一般法相同。 若異性，相也不應理，因為比量多支過多，執不執義相不應理，互不周遍。 別破中，自性、行相、名義三不應理。 第一，心與心所無一異隨行，故五遍行不成立。所緣、能緣不接觸、接觸、同時、異時皆不應理，故五別境不成立。所依善自性被破，故十一善不成立。無煩惱、所染，故根本煩惱、隨煩惱不成立。異體同時，無直接互相利益，故四不善等及前述一切皆破。 第二，若各自行相緣境無差別，心所不應有；若各自差別成立，則了知一切境相的一識不成立。 第三，名義也不應理，

གསུམ་པ།» «༼༣༽«སྒྲ་དོན་ཡང་མི་འཐད་དེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་པ་མི་རུང་སྟེ། སེམས་དང་ཕྲད་པ་ལས་བྱུང་ན་སེམས་སུ་ཐལ་ལ། མ་ཕྲད་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཕྲད་པ་མ་གྲུབ་པས་སེམས་ལས་བྱུང་བར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྫས་གཅིག་ལ་སྐྱེད་པར་བྱ་བྱེད་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཐ་དད་དུས་མཉམ་ལས་འབྱུང་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང༌། དུས་མི་མཉམ་པ་ལས་བྱུང་ན་དུས་མཚུངས་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སེམས་ཉིད་གཉིས་སུ་སྣང་བ་སྟེ། །ཆགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དང༌། །དད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ལས«༼༡༽«། །ཉོན་མོངས་དགེ་ཆོས་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། བརྟག་གཉིས་ལས། ངོ་བོ་གཟུགས་མེད་མཐོང་བ་པོ། །སྒྲ་མེད་ཐོས་པ་པོ་ཡང་མེད། །དྲི་མེད་སྣོམ་པ་པོ་ཡང་མེད། །རོ་མེད་མྱོང་བ་པོ་ཡང་མེད། །རེག་མེད་རེག་པ་པོ་ཡང་མེད། །སེམས་མེད་སེམས་ལས་བྱུང་བའང་མེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་གསུངས་ཏེ། ཤེས་རབ་སྙིང་པོ་ལས། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྣམ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟའོ། །གཟུགས་སྟོང་པའོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ། །གཟུགས་ལས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། ། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྟོང་པའོ་ཞེས་པ་དང༌།» «༼༢༽«སེམས་འགྲེལ་ལས། ཕན་པར་བཞེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །གཟུགས་དང་ཚོར་དང་འདུ་ཤེས་དང༌། །འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོ་ལྔ། །དེ་དག་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་གསུངས། །རྐང་གཉིས་མཆོག་གིས་རྟག་ཏུ་ཡང༌། །གཟུགས་ནི་ལྦུ་བ་རྡོས་འདྲར་སྣང༌། །ཚོར་བ་ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་འདྲ། །འདུ་ཤེས་སྨིག་རྒྱུ་དང་མཚུངས་ཤིང༌། །འདུ་བྱེད་ཆུ་ཤིང་དག་དང་འདྲ། །རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས། །ཕུང་པོ་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཤད། །ཅེས་སོ། །

第三，名義也不應理。所謂"心所"不應理，因為若從與心接觸而生，應成為心；若不接觸，不應理為從心所生。又因為接觸不成立，故從心所生不成立；一事物上無二能生、所生，故破斥從異體同時生；若從異時生，則失壞同時。 《大乘莊嚴經論》云："心自現為二，謂現貪等相，及信等相中，無煩惱善法。"《二諦論》云："無色之自性，非有能見者，無聲非有聞，無香非有嗅，無味非有嘗，無觸非有觸，無心非心所。" 如是說蘊攝一切法自性皆空如幻。《般若心經》云："于彼五蘊，當正觀察自性空。色空，空即是色，色不異空，空不異色。如是受想行識亦空。" 《大乘莊嚴經論釋》云："欲利益者，為聲聞說，色受想行識五蘊。人中尊常說，色如水沫泡，受如水上泡，想同陽焰，行如芭蕉樹，識如幻事。如是宣說蘊，為諸菩薩說。"

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཤད། །ཅེས་སོ། །དེའང་ཐ་སྙད་པ་ཁ་ཕྱིར་ལྟ་བ་དག་ནི་ཀ་བ་ལྟ་བུ་གཟུགས་སོགས་རང་སྟོང་དུ་འདོད་དེ། སྣང་སྟོང་གི་ཐ་སྙད་མི་རུང་བ་སྣང་བ་མཐོང་བ་ལྟར་སྟོང་པ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་སྐྱོན་དམིགས་སོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ནང་དུ་རྟོགས་པ་དག་བློ་ཡུལ་སྟོང་པས་གཟུགས་སྟོང༌། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་བློ་ལ་ཤར་ཡང་གཟུགས་རང་མཚན་པ་མེད་པས་གཟུགས་དེས་བློ་སྟོང་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་འཆད་ལ། བློ་སྣང་གི་གཟུགས་དང༌། གཟུགས་སྣང་གི་བློ་དེ་ནང་དང༌། བློས་སྟོང་གི་གཟུགས་དང༌།གཟུགས་སྟོང་གི་ཡུལ་དེ་ཕྱི་དག་སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བས་གཅིག་ཐ་དད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལས་སྟོང་པ། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་པར་དགོངས་པའོ། །»«འདུ་ཤེས་དགག་པ་ནི། དེའི་ཡུལ་བཟང་ངན་ཆེ་ཆུང་སོགས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཙམ་ལས་དོན་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང༌། ཡུལ་གཅིག་ལའང་འགའ་ཞིག་གི་ཡིད་དུ་འོང་ལ་འགའ་ཞིག་གི་ཡིད་དུ་མི་འོངས་པ་སོགས་ནང་གི་གོམས་པ་ཙམ་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཡུལ་དེ་ཕྲ་རགས་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པས་དེའི་ཡུལ་ཅན་འདུ་ཤེས་པའང་རྫུན་ལ། རྫུན་བཞིན་པ་རང་གི་ངོ་བོའང་བརྟག་ན་དབེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་ལས། ཇི་ཙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དེ་ཙམ་དུ་རྫུན་ནོ། །ཞེས་སོ། ། «༼༡༽«དྲན་པ་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། འདས་པའི་དོན་སྤྱིར་མ་གྲུབ། སྒྲོ་བཏགས་པ། བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་འགལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། བུམ་པ་དྲན་པ་སྔར་བུམ་པ་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་བློ་ལ་སྣང་བ་ལ་བྱེད་ན། བུམ་པ་མ་གྲུབ་པས་དེའི་རྣམ་པ་དྲན་དུ་མེད་པ་དང༌། བློ་དངོས་པོ་དང་དོན་སྤྱི་དངོས་མེད་གཅིག་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་ལ། མི་གཅིག་ན་བློ་ལ་དྲན་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། དངོས་པོ་དངོས་མེད་རྫས་འགལ་བས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། བུམ་པའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་བློ་ཉིད་དེར་སྣང་བ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བུམ་པ་དྲན་པ་ཁེགས་པས་ཀྱང་མ་གྲུབ་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། རྣམ་རྟོག་གིས་རློམ་པ་ཙམ་ལས་ཡུལ་དེ་ཉིད་དྲན་པར་བྱར་མེད་པས།

如是說。其中，名義論者向外觀察者，認為如柱子等色等自空，認為顯現空的名言不應理，如見顯現，見空等過失。瑜伽行者內證者，心緣境空故色空，境相於心雖現，然無色自相，故彼色心空，說空性即是色。心現之色與色現之心為內，心空之色與色空之境為外，如幻如夢，超越一異，故說色不異空，空不異色。 破遍行：彼境之善惡大小等唯由相待而於事不成立，一境亦有或可意或不可意等，唯由內在習氣而轉，彼境不成細粗，故彼所緣遍行亦虛妄，觀察如妄之自性亦離。經云："諸所遍行，彼皆虛妄。" 破念有三：過去義總不成立、增益執著、相違作用境。第一，若作瓶念于先見瓶相心現起，則瓶不成立，故無彼相可念；若心與實事及無實普遍一，極成太多；若不一，則於心念有違，以實事與無實事體相違故不成立。第二，非瓶相，于自心現彼而增益執著故。以破瓶念故亦不成立。第三，唯由分別踐履，非彼境自身可作念境，故作用境相違。

རྣམ་རྟོག་གིས་རློམ་པ་ཙམ་ལས་ཡུལ་དེ་ཉིད་དྲན་པར་བྱར་མེད་པས། ཡུལ་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟར་བ་བློ་ད་ལྟར་བས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡུལ་དང་མ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ཡུལ་དྲན་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། དྲན་པ་ཞེས་བྱ་འདས་པ་ཡི། །ཡུལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དགག་པ་ལ་དགུ་སྟེ། སྤྱིར་དགག་པ། ཐོབ་པ་དགག་པ། རིགས་མཐུན་དགག་པ། ཆོས་བཞི་དགག་པ། ཡི་གེ་དགག་པ། འཇུག་པ་དགག་པ། མགྱོགས་པ་དགག་པ། ཡུལ་དགག་པ། ཚོགས་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཐ་སྙད་དུའང་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་དུ་མེད་དེ་མི་རྟག་པ་»«གཟུགས་སུ་ཐལ་བ་དང་«༼༡༽«གཟུགས་མེད་པ་ལ་མི་རྟག་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་མི་རུང་སྟེ། གཟུགས་དང་འབྲེལ་བ་མ་གྲུབ་པ་དང༌། འཇུག་པ་གཅིག་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱོར་རོ། ། ཐོབ་པ་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། བྱ་བྱེད། དུས། ཐོབ་བྱ་ལ་བརྟགས་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྡོམ་པ་ལྟ་བུ་ལ་ཐོབ་བྱ་ཐོབ་བྱེད་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། གཅིག་ལ་བྱ་བྱེད་གཉིས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་བུམ་པ་ཐོབ་དུས་ཐོབ་པར་མི་རུང་སྟེ། ཐོབ་ཟིན་ཐོབ་ན་འགགས་ལ། མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་ན་མ་སྐྱེས་ལ། ཐོབ་དུས་ཐོབ་ན་ཕྲད་པ་མ་གྲུབ་པས་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། བུམ་པ་རྟག་པ་ཐོབ་བྱར་མི་རུང་སྟེ། རྟག་པ་ཐོབ་བྱར་མ་གྲུབ་ལ་ཐོབ་ན་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །མི་རྟག་པ་ཐོབ་བྱར་མི་རུང་སྟེ། ཐོབ་བྱར་བཟོ་དུས་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེ་ལྟར་སྟོང་པའི་དངོས་རྣམས་ལ། །ཐོབ་པ་ཅི་ཡོད་ཤོར་ཅི་ཡོད། །ཅེས་སོ། །རིགས་མཐུན་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ། འདྲ་མི་འདྲར་མ་ངེས་པ། མཐུན་བྱེད་མ་གྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། བུམ་སྣམ་མི་རྟག་པར་འདྲ་བ་མེད་དེ་གཉིས་ཀ་ཆ་མེད་པས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི།

第三，唯由分別踐履，非彼境自身可作念境，故過去未來現在境，現在心作境，即不關境，亦成非念境。《四百論》云："所謂念，於過去境，當知顛倒。" 破不相應行有九：總破、破得、破同類、破四法、破文字、破行相、破速疾、破境、破聚集。 第一，不相應行於名言中亦不成實事，以不可能是色等彼性及他性故。非彼性，以應成無常即色，無色中無無常故。不應是他性，以色不成立關聯，應成非一行相故。余理亦可配。 破得有三：能所、時、所得。第一，如律儀，所得能得不應一，一中不可有二能所故。第二，施主得瓶時不應得，若得已得則滅，未得而得則未生，正得時得則觸不成立故破。第三，常瓶不應是所得，常不成立為所得，若得應成無常。無常不應是所得，造所得時滅故。《入行論》云："如是于空事，何得復何失？" 破同類有三：相待、定似不似、能同不成。第一，瓶簾無常相似不成立，以二者皆無分故不成立。第二，常無常如是似不似不定，

བུམ་སྣམ་མི་རྟག་པར་འདྲ་བ་མེད་དེ་གཉིས་ཀ་ཆ་མེད་པས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ནོར་བུ་ཉི་མ་དང་འདྲ་ལ་མུན་པ་དང་མི་འདྲ་བ་མི་འཐད་དེ། དངོས་པོ་ཙམ་དུ་ཆོས་འདྲ་བ་དང༌། དཔྱད་ན་མ་གྲུབ་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། མཐིང་ཤུན་དང་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོར་འདྲ་ཞེས་པའི་སྤྱི་མཐིང་ག་ཙམ་ཁེགས་པས། འདྲ་ཆོས་གཉིས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདྲ་ཆོས་བྱེ་བྲག་གཉིས་མ་གྲུབ་པས་སྤྱི་མཐིང་གའང་མི་འགྲུབ་སྟེ་རགས་ཕྲ་ཕྲད་པས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་བཞི་དགག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གཅིག་མི་གཅིག་ཏུ་མི་རུང༌། སོ་སོར་རྟག་མི་རྟག་ཏུ་མི་རུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། སྐྱེ་བ་ནི་མེད་པ་ལས་ཡོད་པར་མི་རིགས་པ་དང༌། རྒས་པ་གསར་པ་ལས་རྙིང་པར་འགྱུར་བ་དང༌། གནས་པ་སྐྱེས་ནས་མ་ཞིག་པ་དང༌། འཇིག་པ་ཡོད་པ་ལས་མེད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་མི་རུང་སྟེ། རྡུལ་ཆར་མ་གྲུབ་པ་ལ་བྱ་བ་ཐ་དད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང༌། སྐྱེ་རྒས་གནས་གསུམ་ཡོད་པས་འཇིག་པ་དང་བྱ་བ་འགལ་བ་དང༌། དེ་གསུམ་ཡང་འཇིག་པར་འཕོ་བས་རྣམ་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་ཙམ་ལ་ཐ་དད་མ་གྲུབ་ལ། དངོས་པོ་ལ་ཆ་ཤས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ རོ། །རྩ་ཤེ་ལས། སྐྱེ་ལ་སོགས་»«གསུམ་སོ་སོ་ཡིས། །«༼༡༽«འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་ནི། །ནུས་«༼༡༽«མིན་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ། །འདུས་པ་ཡང་ནི་ཇི་ལྟར་རུང༌། །ཞེས་སོ། །སྐད་ཅིག་མའི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དེ་བཞི་འཇུག་ཏུ་མི་རུང་ལ། སྐད་ཅིག་ལས་ཐ་དད་པ་དངོས་པོ་ལ་མེད་པས། དེ་བཞི་མ་ཞུགས་ན་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ་ཅོག་ལ་དེ་བཞི་ཞུགས་པར་ཁས་བླངས་པ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་གང་ལའང་སྣང་ཚོད་དུ་དེ་ལྟར་སྣང་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོའི་གཤིས་ལ་སྐྱེ་རྒ་གནས་འཇིག་ཙམ་དུའང་སྐད་ཅིག་གི་ཆ་ཤས་མེད་པས་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས།དངོས་པོ་འགག་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི། །སྐྱེ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དངོས་པོ་མི་འཐད་ དེ། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་ཀུན་ཏུ། །རྒ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཡིན་ན། །

第二，瓶簾無常相似不成立，以二者皆無分故不成立。第二，寶石似日不似暗不應理，以略說法相似，詳察不成立相似故。第三，說青邊與青蓮花相似，遮遣總相青色，故二相似法不成立。二相似法各別不成立，故總相青色亦不成立，以粗細觸不成立故。 破四法有二：一、多不應理；別別常無常不應理。第一，生謂從無而有不應理，老謂從新而舊，住謂生已未壞，滅謂從有而無，皆不應理。以極微不成立，于彼不應別別作用故，生住老三有則與滅作用相違，彼三亦遷滅故相貌同故。顯現中差別不成立，事物中支分不成立故。《根本中論》云："生等三各各，為有為相用，非能亦非一，時亦不俱聚。"剎那事物一上，彼四不應行，異剎那事物無故，彼四不行則一切有為法許彼四行宗義失壞。故任何事物，現量雖現彼相，然顛倒，事物體性中生老住滅略說亦無剎那支分故不成立。彼論云："正滅法，不應生，非正滅，事不應。諸事物，恒常時，皆老死，

དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་ཀུན་ཏུ། །རྒ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཡིན་ན། །གང་དག་རྒ་དང་འཆི་མེད་པར། །གནས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་ སོ། །རིགས་པ་འདིས་སྣང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་དཔྱད་པ་ན། སྐྱེ་རྒ་གནས་འཇིག་དང་བྲལ་བའི་གཤིས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཕྱམ་ཕྱལ་གྱིས་སྐད་ཅིག་ལ་རིག་སྟེ། གནས་ལུགས་ཀྱི་སྒོམ་པ་རང་བབས་སུ་སྐྱེ་བས། སྲིད་པ་ཧྲུལ་པོར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཆུང་ངུས་ཆོས་འདི་ལ། །ཐེ་ཚོམ་ཙམ་ཞིག་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །ཐེ་ཚོམ་ཙམ་ཞིག་སྐྱེད་བྱས་ནའང༌། །སྲིད་པ་ཧྲུལ་པོར་བྱེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་སྟེ། རྟོགས་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པའོ། །ཡུམ་ལས། མི་སྐྱེ་བ་དང་མི་གནས་པ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བཤད་པ་ན། དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ ལོ། །དགེ་སློང་མ་ཉི་ཁྲིས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་རྙེད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་སྤོམ་ཡོར་ཙམ་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་སྙམ་ནས་རྟོག་མེད་དུ་འཇོག་པ་མ་ཡིན་པར་གཤིས་དེ་ལྟར་སལ་གྱིས་རིག་ནས་བྱ་བ་མེད་པར་ཕྱམ་གདལ་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །གཤིས་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ལས། བྱིས་པ་མཚན་མར་འཛིན་པས་མ་རྟོགས་ཏེ། དཀོན་མཆོག་ཏ་ལ་ལའི་མདོ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་གཤེགས་དང་ འདྲ། །བྱིས་པའི་བློ་ཅན་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་མེད་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །»«སོ་སོར་རྟག་མི་རྟག་ཏུ་མི་རུང་བ་ནི། སྐྱེ་སོགས་སོ་སོ་རེ་རེ་བཞིན་རྟག་ན་རང་ཉིད་འདུས་བྱས་མིན་པ་དང༌། འདུས་བྱས་གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ལ། མི་རྟག་ན་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་སྐྱེ་སོགས་བཞི་ཡོད་དགོས་པས་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་རོ། །རྩ་ཤེས་ལས། སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་རྣམས་ལ། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ནི། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཐུག་མེད་འགྱུར། །མེད་ན་དེ་དག་འདུས་བྱས་མིན། །ཞེས་སོ། །

若諸事物恒常時，皆老死法，則何事物住無老死？"以此理于顯現事物觀察時，離生老住滅自性如虛空，頓時剎那間了知，隨順通達實相之修故，令有寂寥。《四百論》云："智慧薄弱者，於此法生疑，設令生少疑，亦令有寂寥。"謂若通達，更何須說見。《般若經》云："說此不生不住無滅法門時，五百比丘不取諸漏心得解脫，二萬比丘尼于諸法得無垢無染法眼。"此非粗略作意無生而無作安住，是了知自性如是而無作安住。然愚夫執著相故不通達。《寶手如來經》云："如來常住無生法，一切諸法同善逝，愚夫心執著諸相，世間行無法。" 別別常無常不應理者，生等一一各若常，自非有為及不應是他有為相，若無常，一一亦應有生等四故無窮盡。《根本慧論》云："生住滅，若別有，有為相，無窮盡，若無彼，非有為。"

མེད་ན་དེ་དག་འདུས་བྱས་མིན། །ཞེས་སོ། །«༼༡༽«ཡི་གེ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ་ཡན་ལག་དང་རྡུལ་དང་དུས་ཆ་དུ་མ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུམ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡི་གེ་མ་མཆིས་པ། མིང་མ་མཆིས་པ། མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་སོ། །འོ་ན་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཙམ་གང་ལས་གསུངས་ཤེ་ན། གནས་ལུགས་ལ་ཡི་གེ་མེད་ཀྱང༌། དེ་མ་རྟོགས་པར་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ཡི་གེ་ལ་ཞེན་ནས་འཁོར་བ་ན་སྤྱོད་པའི་ངོར། སྒྲོ་བཏགས་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་དོན་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཅིང་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཡི་གེ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །ཉན་པ་གང་དང་སྟོན་པ་གང༌། །འགྱུར་བ་མེད་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས། །ཉན་ཅིང་སྟོན་པར་བྱེད་པའང་ཡིན། །ཞེས་སོ། ། འཇུག་པ་ཡང་མེད་དེ། ཕལ་པ་ལམ་ལ་འཇུག་པ་ལྟར། བྱ་བྱེད་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཁྱིམ་དུ་ཕྱུགས་འཇུག་པ་ལྟར་ཐ་དད་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྟག་མི་རྟག་ལ་འཇུག་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟག་ན་མི་འཇུག་ལ། མི་རྟག་ན་འཇུག་པར་བཟོ་དུས་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་འབྱུང་འཇུག་གཉིས་ཆར་ཁེགས་སོ། །མགྱོགས་པ་ཡང་མེད་དེ། འགྲོ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང༌། འཕོ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟག་ན་མི་འཕོ་ལ། མི་རྟག་ན་འཕོ་བར་བཟོ་དུས་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། དབུས་དང་མཐའ། ས་མཚམས། རང་བཞིན་གྱི་ཡུལ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྡུལ་ཆར་བརྟགས་ན། དབུས་རྡུལ་དང་མཐའ་རྡུལ་གྱི་ཆ་མ་གྲུབ་པས་མཐའ་དབུས་མི་སྲིད་པ་དང༌། གཅིག་གི་དབུས་སུ་གྲུབ་པ་གཞན་གྱི་མཐར་གཞལ་བས་མཐའ་དབུས་ངེས་པ་ཐམས་ཅད་ཁེགས་པས་མ་གྲུབ་བོ། །གཉིས་པ་ནི། མཐའ་དབུས་ལ་མཚམས་ཡོད་ན་ཕྲད་དམ་མ་ཕྲད། ཕྲད་ན་མཚམས་སུ་མི་རུང་སྟེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང༌། མ་ཕྲད་ན་མཚམས་སུ་མི་རུང་སྟེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་བཞིན་ནོ། །ལྟོས་པས་མཚམས་སུ་མི་རུང་སྟེ། ལ་ལའི་དབུས་དང་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།» «མཚམས་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི།

若無彼，則非有為。"字也不成立，以支分、極微、時分等許多不成彼性及異性故。《般若經》云："一切法無字、無名，離一切相。"若爾，彼法蘊從何而說？雖實相中無文字，然不通達者迷亂執著文字而輪迴時，于彼假立而聽聞、宣說無生義等。《定王經》云："于無字法，誰聞誰說？于無變化，假立而為，亦聞亦說。" 入亦無，如凡夫入道，無能作所作故。如牲畜入家，遮遣差別故。常無常入不應理，常則不入，無常則正欲入時已滅故。由此出入二俱遮。迅速亦無，遮去故，遮遷故。常則不遷，無常則正欲遷時已滅故。 破境有三：中邊、交界、自性境。第一，計極微時，中邊分不成立故中邊不可得，一中成立，余邊可量故，遮一切中邊決定故不成立。第二，中邊有界則觸或不觸，觸則不應是界，成一故。不觸則不應是界，如事物及非事物。待名不應是界，以一分是他邊故，如界相本身。第三，

» «མཚམས་ཉིད་ཀྱི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། ཡངས་པ་ཅན་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་ཅིང་རྡུལ་ཆ་མེད་པས་ཡུལ་དུ་མི་རུང་ལ། དངོས་མེད་ལ་ཡུལ་མེད་དེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་པ་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཕྲད་མ་ཕྲད། གཅིག་མི་གཅིག སྤྱི་དང་མཚུངས་པའོ། །དང་པོ་ནི་སྐྱེ་བོ་དང་ནགས་ཚོགས་ལྟ་བུ་རྣམས། ཕྲད་ན་ཚོགས་པ་མི་རུང་སྟེ། རེ་རེ་བའི་ཆ་ཚོགས་པ་ཉམས་སོ། །མ་ཕྲད་ན་ཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཅིག་ན་ཐ་དད་དང་འགལ་ཞིང༌། མི་གཅིག་ན་ཚོགས་པ་གཅིག་ཅེས་པ་དང་འགལ་ལོ། །སྤྱི་དང་ཡང་མཚུངས་ཏེ། ཚོགས་པ་ནི་གཞན་དུ་མའི་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ཙམ་ལ་བརྗོད་པས། སྤྱི་བཀག་པས་ཁེགས་སོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། རྒྱུན་དང་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ། །ཕྲེང་བ་དམག་ལ་སོགས་བཞིན་རྫུན། །ཞེས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། གཞི་བརྟག་པ། དགག་བྱ་བརྟག་པ། དངོས་པོ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདི་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་པའི་གཞག་རྒྱུ་མ་གྲུབ་སྟེ། རྟོག་བཅས་རྟོག་མེད་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་གྱི་བློ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་ལས། སུ་ལའང་སྣང་དུ་མི་རུང་བས་ནམ་མཁའ་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་དོན་སྤྱི་དང་ཆུ་ཟླ་ལ་སོགས་པའང་དངོས་པོ་མེད་པས་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། མི་མཚུངས་ཏེ་བློས་གཅོད་པ་དང༌། རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྩ་ཤེ་ལས། མྱ་ངན་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས། །དངོས་དང་དངོས་མེད་འདུས་བྱས་ཡིན། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་བཀག་ཆོས་ཐམས་ཅད་དགག་བྱ་ལ་ལྟོས་པས་ན། འདུས་བྱས་རྫུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་རྫུན་པ་ཡིན་པས་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་པ་དག །མ་གྲུབ་ཕྱིར་ན་འདུས་བྱས་མེད། །འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པས། ། འདུས་མ་བྱས་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། །ཅེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་དངོས་པོར་རུང་མི་སྲིད་པས་མ་གྲུབ་སྟེ། གཞི་མེད་པ་ཁོ་ན་བློས་སྒྲོ་བཏགས་པར་ཟད་དོ། །»«འཇིག་པ་དོན་གཞན་དགག་པ་ནི། འཇིག་པ་དོན་གཞན་ཡིན་ན་འཇིག་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང༌།

如界相本身。第三，若如廣大等是事物，則剎那無常及無有極微分，不應是境。非事物無境，以無事物故。 破聚合有三：觸與不觸、一與不一、類同于總相。第一，若如人群、森林等，觸則不應聚合，失一一分聚合故。不觸則聚合不定一故。若一則違差別，若不一則違說一聚合。亦同總相，以聚合說唯異性眾多自性和合，破總相故遮。《入行論》云："所謂相續與聚合，如花鬘軍隊等虛妄。" 破無為有三：觀察所依、觀察所破、破事物。第一，立此是無為，所立不成，唯于有分別無分別、顛倒不顛倒心假立，不應現於任何人，如破虛空。若爾，義總相及水月等亦無事物故同，不同，以心決定及觀待緣故。如《根本慧論》云："涅槃無為，有無皆有為。"第二，一切能破法觀待所破，以有為虛妄故，無為亦虛妄不成。彼云："生住滅不成，故無有有為，有為既不成，無為云何成？"第三，無為不應是事物故不成，唯是于無事而心假立而已。 破異性壞者，若壞是異性，則有無壞事物，

འཇིག་པ་དོན་གཞན་ཡིན་ན་འཇིག་པ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང༌། དེ་ལྟ་ན་འདུས་བྱས་སུའང་མི་རུང་བར་ཐལ་ལ།ཡང་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་འཇིག་པ་ཡན་གར་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཤི་བ་ཡང་ཡོད་པར་ཐལ་བས་འཇིག་པ་དོན་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་བོ། །«༼༡༽«དུས་གསུམ་རྫས་གྲུབ་དགག་པ་ནི། བུམ་པས་ཆུ་སྐྱོར་བའི་དོན་སྐད་ཅིག་བྱས་ནས་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་མི་རུང་སྟེ། དུས་གསུམ་གྱི་བུམ་པ་ཆོས་ཅན། ད་ལྟ་སྤྱད་དུ་ཡོད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཆུ་སྐྱོར་བའི་དོན་བྱེད་སྐད་ཅིག་གིས་བྱེད་ན་འགལ་ལ། རིམ་གྱིས་བྱེད་ན་ཕྲད་པ་མ་གྲུབ་པས་སོ། །བུམ་པ་འགག་པ་མ་ཡིན་ན་དངོས་མེད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། རང་བཞིན་རྟག་ན་གནས་སྐབས་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པས། ད་ལྟར་གྱི་སར་སྐད་ཅིག་ཀྱང་འབྱུང་དུ་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཐོག་ཐ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་ཇི་སྙེད་ཀྱི་བུམ་པ་དུས་གཅིག་ལ་གནས་པ་ནི། གོ་སྐབས་ཐམས་ཅད་བུམ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་བརྫངས་པས།དངོས་པོ་གཞན་གནས་ས་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདས་མ་འོངས་ཀྱི་བུམ་པ་མི་སྣང་བ་དང༌། ད་ལྟར་སྣང་བའི་བུམ་པ་རྫས་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། དུས་གསུམ་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་ཁེགས་སོ། །སྐད་ཅིག་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པ་དག» «།ཇི་ལྟ་བུར་ན་རྫས་གཅིག་རུང༌། །འགག་དང་མ་སྐྱེས་མི་སྣང་ན། །གནས་པ་སྣང་བ་ཇི་ལྟར་གཅིག །སྣང་རུང་འགལ་བས་རྫས་གཅིག་ ཉམས། །ཞེས་པ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །མཐའ་བཞིར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཀྱང་མེད་དེ། ཕུང་པོ་དང་ཕུང་པོ་མ་ཡིན་པ་དངོས་འགལ་དུ་འཛིན་པ་དང༌། རྟག་པ་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་དངོས་འགལ་འཛིན་པའི་ཚད་མས་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་དང༌། སྔར་གྱི་བྱེད་པ་པོ་ཕྱིས་ཡོད་ན་གྲངས་ཅན་གྱི་བདག་ལྟར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ རོ། །ཤེས་པས་རང་དང་ཡུལ་མི་རིག་པའང་མི་རུང་སྟེ། ཡུལ་བློས་མི་རིག་ན་དབང་པོས་ཤིན་ཏུ་ཡང་མི་རིག་པས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་འོན་ལོང་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། རང་མི་རིག་པ་སྤྱོད་པ་པར་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་མཚོན་རྫས་ཐ་དད་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ།

若壞是異性，則有無壞事物，若爾亦不應是有為，又應有無事物而單獨有壞，若爾，無生而有死，故壞非異性不成立。 破三時實有，瓶傾水所作剎那已后恒時住不應理，因三時之瓶，應現可用故。若剎那作傾水用則相違，若次第作則不成觸故。若瓶非滅盡，應成非事物。自性常則不可能有情形變化，故現在剎那亦不應現起。無始以來剎那若許之瓶同時而住，則一切空隙唯瓶充滿，無餘事物住處。不現過未之瓶，現在所現之瓶不應是一實體，故破三時實有成立。 諸剎那生滅，云何應一體？滅及未生不現，正住現何為一？現應相違一體失。此為略義。 四邊不可說我亦無，以執取蘊與非蘊、常與無常為實相違，且因前作者後有，應如數論我故。 識不應不了知自及境，若識不了知境，根亦極不了知，一切有情應成盲聾故。不了知自如破順世外道。 能表所表實異亦不應，

མཚན་མཚོན་རྫས་ཐ་དད་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ། མེའི་ཐ་སྙད་དྲོ་བ་ལས་ཐ་དད་ན་བསིལ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཐ་སྙད་དེ་ཉིད་དྲོ་བ་ལས་མི་རྙེད་ན་གཞན་ནས་ཤིན་ཏུའང་མི་རྙེད་པས་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པས། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་སུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྫས་མེད་དེ། རྣམ་སྨིན་གཅེར་བུ་བར་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཐོབ་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྫས་དུ་མ་གཅིག་ཏུ་འདུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང༌། གནས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང༌། འོང་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང༌། གཟུགས་དང་སེམས་ལས་ཐ་དད་ན།» «ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་འདིས་»«སེམས་ཅན་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་དང༌། «༼༡༽«ཀུན་གཞིས་ལུས་ལ་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་དང༌། སེམས་སེམས་བྱུང་རྫས་ཐ་དད་དུ་འདོད་པ་དང༌། སྐྱེ་གནས་འཇིག་གསུམ་རང་གར་འདོད་པ་རྣམས་ཁེགས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པ་བཤད་པ་ནི། མདོ་སྡེ་སྤྱོད་པས་སྐྱེད་བྱེད་རྐྱེན་བཞི་སོགས། །རྣམ་བདུན་ཚུལ་དེ་ཡང་དག་ལྟ་བ་མིན། །འདིར་ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པ་དག་ནི། གྲུབ་པའི་མཐའ་ཚུལ་བདུན་དུ་འདོད་དེ། སྐྱེད་བྱེད་རྐྱེན་བཞི། སྣང་བ་བློ། ཡུལ་ལྐོག་གྱུར། རྡུལ་བར་མེད། དབང་པོ་ནུས་པ། མི་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས། མྱང་འདས་དངོས་མེད་དོ། །དང་པོ་ནི། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་རྐྱེན་བཞི་ཅི་རིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན། དམིགས་པའི་རྐྱེན། བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ། །དང་པོ་ནི། འབྲས་བུ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་ནུས་རུང་ཙམ་སྟེ། ངོ་བོ་སྐྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཤེས་པ་སྔ་མ་འགགས་མ་ཐག་ལྟ་བུ་སྟེ་རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཤེས་པའི་ཡུལ་ལོ། ། བཞི་པ་ནི། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་སྐྱེད་དེ་གེགས་མི་བྱེད་པ་ཙམ་མོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་ལྔ་སྟེ། མཚུངས་ལྡན། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ། སྐལ་པ་མཉམ་པ། བྱེད་པ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྟེ། མཛོད་ལས། རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་དག་ཏུ་གསུངས། །རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལྔ་ཡིན། །

能表所表實異亦不應，若火之名異於熱，應成寒故。若彼名不得於熱，他處極不可得，于所知不應有故。一切法無自性，應歸屬我方故。 無不失法，以破裸形外道之異熟故，以破得故，以多法不可能和合為一故，以破住故，以破來故，若異色與心，于所知不應有故。如是亦破：執有情于勝義，執阿賴耶遍身，執心心所為異體，執生住滅三各自成立。 今說有部宗： 經部行者執四緣等生，七相道理非正見。 於此說一切有部許七種宗義，即：四能生緣、識所現、境隱蔽、無間微塵、根勢力、非和合分別、涅槃非實有。 第一，一切生依四緣隨應而生：因緣、等無間緣、所緣緣、增上緣。第一，于果能有所助而有勢，能生自體。第二，如識滅無間，能生后類。第三，即識之境。第四，于果差別生起而不障礙。其中因有五：俱有、遍行、同分、能作、俱生。如《俱舍論》云："緣說為四種，因謂五種因，

རྐྱེན་ནི་བཞི་པོ་དག་ཏུ་གསུངས། །རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལྔ་ཡིན། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྐྱེས་པ་རྣམས། །ཐ་མ་མིན་མཚུངས་དེ་མ་ཐག ། དམིགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ། །བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བདག་པོར་བཤད། ཅེས་ སོ། །བསྐྱེད་ཚུལ་ཡང༌། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཐམས་ཅད་ནི་རྐྱེན་བཞི་ལས་སྐྱེས་ཏེ།མིག་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཤེས་པ་སྔ་མ་ལ་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཡོད་པའོ། །དེ་མ་ཐག་པ་ནི་ཤེས་པ་སྔ་མ་འགགས་མ་ཐག་པའོ། །དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་སོ། ། བདག་པོ་ནི་མིག་གོ །འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང༌། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ནི།དམིགས་པའི་རྐྱེན་མ་གཏོགས་པ་གསུམ་ལས་སྐྱེའོ། །གཞན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་དང་བདག་པོ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་ཏེ། བུམ་པའི་རྒྱུ་འཇིམ་པ་དང༌། བདག་པོ་རྫ་མཁན་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དག་འགགས་པ་ལ་ནི་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་མི་སྣང་སྟེ། མཛོད་ལས། བཞི་ཡིས་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས།། གསུམ་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་རྣམ་གཉིས། །གཞན་ནི་གཉིས་པོ་དག་ལས་སྐྱེ།། ཞེས་སོ། །སྣང་བ་བློ་ནི། སྤྱིར་ཤེས་པའི་སྣང་ཡུལ་གསུམ་སྟེ། ལྷ་ཡི་བསྐྱེད་རིམ་ལྟ་བུ་དོན་སྤྱི་དང༌། ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་ལྟ་བུ་མེད་པ་གསལ་བ་དང༌། བུམ་པ་ལྟ་བུ་དོན་རང་མཚན་ནོ། །དེ་ལྟར་རིགས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སྣང་ཚད་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་དངོས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་བདེན་དང་ཁྱད་མེད་དོ། །ཡུལ་ལྐོག་གྱུར་ནི། དོན་སྤྱི་དང༌། མེད་པ་གསལ་བ་ནི།» «དེ་ཉིད་ནས་ལོགས་ན་མེད་དེ། རྟོག་བཅས་དང༌། རྟོག་མེད་འཁྲུལ་བ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མ་འཁྲུལ་བ་ལ་སྣང་བའི་དོན་རང་མཚན་ཐམས་ཅད་དོན་གྱིས་གཏད་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བུམ་པར་སྣང་བ་འདི་ཉིད་བུམ་པ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཡིན་ལ། བུམ་པ་ནི་དངོས་སུ་སུས་ཀྱང་ནམ་ཡང་མཐོང་མི་སྲིད་པར་བུམ་སྣང་དང་གོ་ཐ་མི་དད་ལྐོག་ན་ཡོད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ལ་བསྣུན་པའི་མཚོན་ལ་སོགས་པ་ལྐོག་ན་ཡོད་པའོ། །དེས་ན་ཤེས་པས་ཡུལ་རིག་ཅེས་པའི་དོན།

緣說為四種，因謂五種因。心與心所生，非最後同時無間，所緣謂一切法，能作因說名增上。" 生起方式：一切心心所從四緣所生。眼識因即前識具有識種子。等無間即前識剛滅。所緣即色。增上即眼。滅盡定與無想定，除所緣緣，從其餘三緣生。一切不相應行及一切色，依賴因與增上二緣而生，如瓶之因泥，增上陶工。是故心生住及滅盡時，色聲等不現，如《俱舍論》云："四生心與心所，二定由三緣，余從二緣生。" 識所現：一般而言，識的顯現境有三：如天之生起次第觀修，義總相；如現二月，明瞭無；如瓶，義自相。如是三類所攝之一切顯現，皆是識的自體，與彼無別。 境隱蔽：義總相及明瞭無，若離彼處則無，以現於有分別及無分別錯亂識故。現於無錯亂識的一切義自相，名為境驅使之相。此瓶顯現並非瓶，而是心。瓶則無人能現量見，瓶顯現與瓶無別而隱蔽存在。如是身所觸之矛等，亦隱蔽存在。因此，識了知境的意思是，

དེས་ན་ཤེས་པས་ཡུལ་རིག་ཅེས་པའི་དོན། ཤེས་པ་དངོས་ཀྱིས་ཡུལ་དངོས་རྗེན་ཅེར་དུ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་བུམ་པར་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་ཤེས་པ་ཉིད་བུམ་པ་ཅི་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་ལ། ཤེས་པས་ཤེས་ཡུལ་བཟུང་བ་ཙམ་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། བུས་ཕའི་བྱད་མ་བཟུང་ཡང་ཕའི་བྱད་ཅི་འདྲ་བར་སྐྱེས་པ་ལ་ཕའི་བྱད་བཟུང་བར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་འགྲེལ་ལས། དུས་ཐ་དད་པས་ཇི་ལྟར་བཟུང༌། །ཞེ་ན་རིག་པ་ཤེས་པ་ཡིས། །»«ཤེས་པའི་རྣམ་པ་འཇོག་ནུས་པའི། །«༼༡༽«རྒྱུ་ཉིད་ལ་ནི་གཟུང་བར་ཤེས། །ཞེས་སོ། ། དེས་ན་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་མྱོང་བ་དང༌། གཞན་དམིགས་པ་གཉིས་ལས། གཞན་དམིགས་པ་ཙམ་ནི་དོན་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་རྒྱན་ལས། བདག་ཉིད་གསལ་བར་མྱོང་བ་སྟེ། །དོན་དང་འདྲ་བ་དམིགས་པ་ཡིན། །དེས་ན་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དམིགས་མྱོང་དག་ནི་ཐ་དད་ཡིན། །ཞེས་སོ། །རྡུལ་དུ་མ་འདུས་ནས་རགས་པ་རྩོམ་པའི་ཚེ། རྡུལ་རྣམས་རེག་པ་ནི་མི་རུང་སྟེ། ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྐོར་བ་བར་དང་བཅས་པར་མི་རུང་སྟེ། སྣང་མུན་གྱི་རྡུལ་དང་རེག་པས་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་འབྱར་ལ་མ་རེག་པར་གནས་སོ། །དེ་ཡང་བར་མེད་པས་འབྱར་ལ། ངོས་ཆས་རེག་པ་མེད་པས་མ་རེག་ པའོ། །དབང་པོ་ནི། རྫས་ལྐོག་ན་མེད་ཀྱི་མིག་ཁྲ་བོ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་ཤེས་སྐྱེད་ནུས་པའི་ཆའོ། །དེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་པོ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་ངེས་ཏེ། འབྲས་བུ་མ་མཐོང་བར་ནུས་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་མི་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་དབང་པོ་ནི་མིག་ཤེས་ལ་སོགས་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ལྐོག་གྱུར་ཡིན་ལ། སྐྱེས་ཙ་ན་དབང་དོན་འཛིན་པའི་ཡུལ་ཤེས་དང༌། མིག་ཤེས་དམིགས་པའི་རང་རིག་གཉིས་ཀྱི་ཤུགས་ལས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་འཇིག་ལ་སོགས་པ་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི། གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་ལས། དེ་ཉིད་དང་གཞན་གཉིས་ཀ་བཀག་ཙམ་གྱིས་ཁེགས་པས། ཀུན་བརྟགས་ཡིན་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །

因此，識了知境的意思是，並非識自體直接照見境自體，而是境瓶生起的第二剎那，識自身生起似瓶相，在此基礎上，假立識取所緣境而已。如兒子生起似父相，即說兒子取父相一樣。如《釋量論》云："異時如何取？若謂識所了，識相安立因，知彼為所取。" 因此，一切識皆有自證與緣他二分。緣他分僅是似境，如《中觀莊嚴論》云："自明瞭自證，似境是所緣，是故諸識中，所緣自證異。" 眾多極微聚合而成粗者時，極微不應相觸，否則應成六方分故。亦不應間隔而圍繞，否則明暗極微應成六方分故。然而，毗鄰而不觸。由無間故毗鄰，面分不觸故不觸。 根，是隱蔽無的實物，即此兩眼等能生識的部分。因此，他根非現量成立，以不見能力之果，能力非現量成立故。自根，眼識等生時是隱蔽，生已由取根境之境識及眼識緣取之自證力而成立。 不相應行諸法，於色、心、心所三者，非即非異二皆遮而破，故是遍計，如兔角。

ཀུན་བརྟགས་ཡིན་ཏེ་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །དེ་གསུམ་ལས་དོན་ལོགས་པ་མེད་པས་མིང་ཙམ་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་ རོ། །ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་དང་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཕན་ཆད་ཕུང་པོ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དེངས་པའམ། མཚོ་ལ་འཁྱགས་པ་ཞུ་བ་ལྟར། ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་འགོག་པ་དང་དབྱེར་མེད་པས་རྡུལ་ཙམ་མམ་མིང་ཙམ་ཡང་མ་ལུས་པར་ཞི་སྟེ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ནི་བྱེ་བྲག་པ་ལྟར་ཡིན་ཡང༌། བྲལ་བའི་རྫས་རྣམས་ཇི་སྙེད་པར་ཐོབ་པའི་རྫས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དེ་དངོས་པོ་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ། །ཞེས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པ་ལ་ཕྱོགས་སྔ་མ་ལྟར་བདུན་ལས། རྐྱེན་བཞི་དགག་པ་ལ་ལྔ་སྟེ། རྒྱུ། དེ་མ་ཐག དམིགས་པ། བདག་པོ། བསྐྱེད་ཚུལ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། རྒྱུ་ཉིད་མེད་དེ། འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པར་དེའི་རྒྱུ་མི་འགྲུབ་པས་ན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང༌། ནུས་པ་འགོག་པའི་ཕྱིར་དང༌། དངོས་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས། དངོས་སུ་ཕན་འདོགས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། འབྲས་བུ་མེད་པར་རྒྱུ་ལ་ནི། །རྒྱུ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་རྒྱུ་རྣམས་ཀུན། །འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་མ་ཐག་པ་ཡང་མེད་དེ། རྒྱུ་འབྲས་ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། འབྲས་བུ་སྐྱེ་དུས་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཡོད་ན་རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་པར་ཐལ་ལ། མེད་ན་རྒྱུ་འགགས་པས་འབྲས་བུ་དང་མ་ཕྲད་དེ་བར་དུ་ཆོད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན། །འགགས་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། །འགགས་ན་»«རྐྱེན་ཡང་«༼༡༽«གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དམིགས་རྐྱེན་མ་གྲུབ་སྟེ། ཡུལ་ཡང་ཡིན་ལ་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་པའི་དུས་ན། ཡུལ་ཤེས་དུས་མཉམ་ན་རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་མི་སྲིད་པས་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ལ། མི་མཉམ་ན་ཡུལ་ཡོད་དུས་མ་མཐོང་བས། མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྩ་ཤེ་ལས། ཡོད་པའི་ཆོས་འདི་དམིགས་པ་ནི། །མེད་པ་ཁོ་ན་ཉེ་བར་བསྟན། །ཅི་སྟེ་ཆོས་འདི་དམིགས་མེད་ན། །དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།

如兔角般，是遍計。離彼三者無別體，故唯名而已。 聲聞、獨覺、阿羅漢及佛入涅槃后，蘊與種子猶如空中雲消，海上冰融，與境法界寂滅無別，纖塵名言亦不留，寂滅無所有，如勝論者所許。然所離諸法盡所有，所得法亦如是，非如實事論者。此欲破之，如前有七，破四緣有五：破因、等無間、所緣、增上及生起方式。 首先，因不成立。未成果，不成彼因，相待故；破能力故；非直接因，不應直接利益故。如《四百論》云："果若無有，于彼因中，則無有因。是故諸因，應成為果。" 等無間亦無。因果不相觸故。果生時，因若有，因果應同時，若無，因滅則與果不觸，應斷隔故。如彼云："諸法若未生，滅則不應理。是故等無間，不應道理。若滅，何為緣？" 所緣緣不成立。于境亦因之時，若境識同時，因果不應同時，不應為緣。若不同時，境有時不見，見應顛倒故。如《根本慧論》云："現有此法所緣，唯顯示其無有。若此法無所緣，云何有能緣耶？"

ཅི་སྟེ་ཆོས་འདི་དམིགས་མེད་ན། །དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །བདག་རྐྱེན་མེད་དེ། ཁྱད་པར་ཁོ་ན་སྐྱེད་ན་ཆ་ཅན་མེད་པའི་ཆ་ཤས་ཀྱང་བསྐྱེད་བྱར་འགྱུར་ཞིང༌། ངོ་བོ་ལ་སྐྱེད་རྒྱུ་དང་རྣམ་དབྱེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེད་ཚུལ་མི་འཐད་དེ། ཤེས་པའི་སྐྱེ་འཇིག་གཉིས་ཤེས་པ་ལས་རྫས་ཐ་དད་དུ་ཐལ་ཏེ། བུམ་པའི་རྣམ་པ་སྣང་མི་སྣང་ཆོས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ན་ཤེས་པ་འདུས་མ་བྱས་རྟག་པར་ཐལ་ཏེ་སྐྱེ་འཇིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣང་བ་བློ་ཡིན་པ་ནི། རྣམ་བདེན་པར་འགོག་ག»ོ «།ཡུལ་ལྐོག་གྱུར་དུའང་མི་རུང་སྟེ། གཞལ་བྱ་མངོན་གྱུར་ལྐོག་གྱུར་གྱི་རྣམ་དབྱེ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང༌། ལྐོག་གི་བུམ་པ་མཐོང་མི་སྲིད་པས་སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྡུལ་བཀག་ཅིང་མི་སྣང་བས་ལྐོག་གི་བུམ་པ་ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་གཉིས་ཀར་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་དང༌། འདྲ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང༌། བུམ་པ་རྡུལ་དུ་གནས་ལ་ཤེས་པ་རིལ་པོར་སྣང་བས་འདྲ་བ་འགལ་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །»«རྡུལ་བར་མེད་ཅེས་པའང་མི་རུང་སྟེ། བར་དུ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ཆ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མ་ཆོད་ན་ནི་མ་རེག་པའང་མི་སྲིད་ལ། ཆོད་ན་བར་མེད་པ་མི་སྲིད་པས་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །«༼༡༽«དབང་པོ་ནུས་པའང༌། དབང་པོ་ཉིད་བཀག་པས་མ་གྲུབ་བོ། །མི་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས་སུའང་མི་རུང་སྟེ། མི་རྟག་པ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་ན་གསང་བ་པའི་གྲུབ་མཐར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། བུམ་པ་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པས་ཐོ་བས་གཞོམ་དུ་མེད་པར་ཐལ་བ་དང༌། སེམས་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་པའི་ངོ་བོ་མེད་ན་མྱང་འདས་ཐོབ་ཀྱང་སེམས་འཁོར་བར་འཁྱམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་མེད་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་འགྲོ་དོན་མ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང༌། སྒྲིབ་པ་གཏན་ནས་མ་ཟད་པར་ཤེས་པ་འགག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ རོ། །དེའང་གྲུབ་མཐའ་འདིས་བུམ་པར་མཐོང་བ་བུམ་པ་མ་ཡིན་བུམ་པ་རྡུལ་ཕྲན་ཡིན།

若此法無所緣，云何有能緣耶？" 增上緣不存在。若僅生特殊，無具分之部分亦應所生，于自性無生因及差別故。 生起方式不應理。識生滅二者應異體于識，瓶相顯現與不顯現相違法故。許則識應成無為常，非生滅故。顯現是識，破除唯識宗。 境亦非隱蔽。所量現前、隱蔽無差別故。隱蔽瓶見不應理，無成立理由故。以破除極微及不現見，隱蔽瓶於世俗、勝義二諦皆破；以破除相似故；瓶住為極微而識顯現為整體，相似相違故無；見應顛倒故。 "極微無間"亦不應理。若無細微部分隔，不觸亦不應理。若隔則無間不應理，唯言語而已。 根之能力亦以根自身破故不成立。 不相應行非遍計亦不應理。若無常于所知不應理，應成秘密師宗義故。瓶非無常故，錘不能毀壞應成；心自體之所得性若無，雖得涅槃心仍流轉生死故。 涅槃亦非無實事。佛利生事業未究竟故，障礙未永盡故，識滅不應理故。 此宗義許：見瓶非瓶，瓶是微塵，

དེའང་གྲུབ་མཐའ་འདིས་བུམ་པར་མཐོང་བ་བུམ་པ་མ་ཡིན་བུམ་པ་རྡུལ་ཕྲན་ཡིན། མཐོང་བ་བློ་ཡིན་ཞེས་རི་ལ་སོགས་པ་ཀུན་མཚུངས་པར་བརྗོད་པས་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་འདིས་སེམས་ཉོན་མོངས་སུ་སྣང་ཡང་ཉོན་མོངས་མ་ཡིན་པ་དང༌། སེམས་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དང༌། ཡུལ་ཤེས་ཆ་ཤས་ཀྱིས་སྣང་མི་སྣང་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་པའི་ཚུལ་དགག་པ་དང་བཅས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་པ་འགོག་ཚུལ་དང་བཅས་པ་ནི། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་རྟེན་འབྲེལ་ཉིད་སྒོ་ནས། །ཡང་དག་དམིགས་པར་རྟོགས་པའང་གཞན་ཉིད་དོ། །ཐེག་དམན་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྟེན་འབྲེལ་འཇུག་ལྡོག་གི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་འབྲིང་དུ་གཏོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་རྣམས་ཀྱང་མཐར་ཕྱིན་པའི་ས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཐེག་པ་མཆོག་ལས་གཞན་དུ་བཞག་གོ །འདིར་དེའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་དབྱེ་ན་གསུམ་སྟེ། དམིགས་པའི་ཡུལ། སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད། གྲུབ་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཡུལ་ལའང༌། རིགས། ལྟ་བ། རྟེན་འབྲེལ་གསུམ་ལས། རིགས་ནི། ཉན་ཐོས་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པས་དབང་པོ་འབྲིང་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གང་ཟག་གོ །ཞེས་པའི་བར་པའོ། །ལྟ་བ་ནི། གང་ཟག་གི་བདག་དང་ཕྱི་གཟུང་བ་རྡུལ་ཕྲན་དུ་མི་འདོད་ཀྱང༌། ཡུལ་རྫུན་སྣང་འཛིན་མཁན་གྱི་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་གི་འཛིན་པ་མ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། གཟུང་དོན་རྟོག་པ་སྤང་ཕྱིར་དང༌། ། འཛིན་པ་མི་སྤོང་ཕྱིར་དང་ནི། །རྟེན་གྱིས་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཡང་དག་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །རྟེན་འབྲེལ་ནི། ལྔས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དབྱེ་བ། ངོ་བོ། རྣམ་གཞག །ཚེ་དུ་ལ་རྫོགས་པ།སྒོམ་ཚུལ་ལོ། །དབྱེ་ན་ཕྱི་རྟེན་འབྲེལ་དང༌། ནང་རྟེན་འབྲེལ་ལོ། །ཕྱི་ནི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་ པའོ། །ནང་ནི་མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ སོ། །

此宗義許：見瓶非瓶，瓶是微塵，見是識。說諸山等皆同，不善。如是破除：心現煩惱相而非煩惱；心從等無間緣生；境與識顯現不顯現之分位，皆應攝破。由此一切破斥聲聞乘之理，說畢。 今當說緣覺宗之破斥理。緣覺行者，亦依緣起，證真實境，異於大乘。下乘利根依緣起順逆門，雖成就中等佛果，然非究竟地住，故立為大乘之外。 此中，彼宗分三：所緣境、修行體、所證果。境亦有三：種姓、見解、緣起。種姓者，非聲聞菩薩種姓，鈍根轉利，如《集論》云："聲聞乘、緣覺乘及大乘補特伽羅。"此說中間者。 見解者，不許人我及外取微塵，然未斷除取虛妄顯現之剎那識。如《現觀莊嚴論》云："為斷所取義，非為斷能取，以因三摩地，當知甘蔗喻。" 緣起者，當以五義了知。謂分類、本體、安立、一生圓滿、修法。分為外緣起與內緣起。外謂種子生芽等。內謂無明緣行乃至生老死等十二支。

ནང་ནི་མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འབྱུང་བ་བཅུ་གཉིས་ སོ། །སོ་སོའི་ངོ་བོ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་སྤྱིར་ཤེས་བྱ་མི་ཤེས་པ་ཙམ་ཡིན་ཡང༌། སྐབས་འདིར་སྐྱེ་བ་འདི་འགྲུབ་པའི་ཚེ་སྔ་མའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཚེ་འདི་ལ་ལྟོས་ནས་མ་རིག་པར་བཞག་གོ །འདུ་བྱེད་ནི་སྤྱིར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་ཙམ་ཡིན་ཡང༌། འདིར་ཚེ་འདི་གྲུབ་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་ལས་སོ། །རྣམ་ཤེས་ནི་སྤྱིར་ཡུལ་གྱི་དོན་ཙམ་རིག་པ་ཡིན་ཡང༌། འདིར་མའི་མངལ་དུ་དང་པོ་འཇུག་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་སྤྱིར་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་དང་གཟུགས་ཡིན་ཡང༌། འདིར་མངལ་དུ་ཞུགས་ནས་ཁ་མིག་མ་དོད་ཚུན་ཆད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སྤྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཡིན་ཡང༌། འདིར་ཁ་མིག་དོད་ནས་བཟུང་སྟེ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་འཛིན་མི་ནུས་པ་ཚུན་ཆད་དོ། །རེག་པ་ནི་སྤྱིར་ཡུལ་དབང་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པ་ཙམ་ཡིན་ཡང༌། འདིར་བདེ་སྡུག་གི་རྒྱུ་ཡུལ་འཛིན་ཅིང་བདེ་སྡུག་དངོས་མ་སྐྱེས་པ་ཚུན་ཆད་དོ། །འདི་དུས་ཐུང་ངོ༌། །ཚོར་བ་ནི་སྤྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཙམ་ཡིན་ཡང་འདིར་མངལ་དུ་བདེ་སྡུག་རགས་པ་མྱོང་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་མི་ནུས་པའི་བར་ཚུན་ཆད་ཀྱི་བདེ་སྡུག་གོ །སྲེད་པ་ནི་སྤྱིར་ཆགས་པ་ཙམ་ཡིན་ཡང༌། འདིར་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་ནུས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ནོར་རྫས་སམ། བུད་མེད་དམ་སྐྱེས་པ་བཙལ་བའི་འདུན་པ་མེད་པ་ཚུན་ཆད་དེ་དུས་ཐུང་ངོ༌། །ལེན་པ་ནི་སྤྱིར་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཙམ་ཡིན་ཡང་འདིར་སྲེད་ཡུལ་ཚོལ་ཅིང་མ་རྙེད་པའི་བར་རོ། །སྲིད་པ་ནི་སྤྱིར་ལས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཡང༌། འདིར་ཡུལ་དེ་རྙེད་ནས་སྤྱད་པས་ཚེ་ཕྱི་མ་འགྲུབ་པའི་ལས་བསོག་པ་སྟེ་འཆི་ཀ་མ་ཚུན་ཆད་དོ། །སྐྱེ་བ་ནི་སྤྱིར་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཡང༌།འདིར་ལས་དེའི་ནུས་པས་ཚེ་ཕྱི་མར་མངལ་དུ་ཞུགས་མ་ཐག་པའོ། །

內緣起即從無明緣行乃至生老死等十二支。就各自體性而言，無明雖一般僅指不知所知，然此處指此產生就時，前世煩惱相對此生而安立為無明。行雖一般僅指因生果，然此處指此產生就前的業。識雖一般僅指了知境義，然此處指最初入母胎的五蘊。名色雖一般指四蘊及色，然此處指入胎后至眼耳鼻舌未開通時的五蘊。六處雖一般僅指眼等，然此處指從眼耳鼻舌開通起，至不能取香味觸。觸雖一般僅指境根識和合，然此處指能取樂苦因境，至樂苦自體未生，時間短暫。受雖一般僅指領納，然此處指從胎中感受粗大樂苦起，至不能行淫慾間的樂苦。愛雖一般僅指貪著，然此處指從能行淫慾起，至無求財產、女人或男人之慾，時間短暫。取雖一般僅指欲與貪慾，然此處指尋求愛境而未得之間。有雖一般指一切業，然此處指得彼境而享用，積整合辦後世之業，乃至臨終。生雖一般指從因而生的一切，然此處指以彼業力方入後世之胎。

འདིར་ལས་དེའི་ནུས་པས་ཚེ་ཕྱི་མར་མངལ་དུ་ཞུགས་མ་ཐག་པའོ། །རྒ་ཤི་ནི་སྤྱིར་འགག་པར་ཕྱོགས་པ་དང་འགག་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཡང་འདིར་མངལ་དེར་ཞུགས་ནས་ཕྱི་མའི་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་སྟེ་བཞི་པོ་རྫོགས་པའི་བར་ཐམས་ཅད་དོ། །དེའི་སྲིད་པ་ནས་རྟེན་འབྲེལ་གཞན་གྱི་མགོ་འཛུགས་པ་ཡིན་ ནོ། ། མཛོད་ལས། མ་རིག་ལ་སོགས་སྔོན་གནས་སྐབས། །འདུ་བྱེད་དག་ནི་སྔོན་ལས་ཀྱིའོ། །རྣམ་ཤེས་མཚམས་སྦྱོར་ཕུང་པོ་ཡིན། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་དེ་ཕན་ ཆད། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དོད་ཚུན་ཆད་དོ། །དེ་ནི་གསུམ་འདུས་ཚུན་ཆད་ དོ། །རེག་པ་བདེ་སྡུག་ལ་སོགས་ཀྱི། །རྒྱུ་ཤེས་ནུས་པ་ཚུན་ཆད་དོ། །ཚོར་འཁྲིག་ཚུན་ཆད་སྲེད་པ་ནི། །ལོངས་སྤྱོད་འཁྲིག་པའི་ཆགས་ཅན་གྱིའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས། །ཐོབ་པར་བྱ་ཕྱིར་རྒྱུག་པའོ། །དེ་སྲིད་འབྲས་བུ་འབྱུང་གྱུར་ པའི། །ལས་བྱེད་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན། །ཚོར་བའི་བར་ནི་རྒ་ཤིའོ། །སྔོན་དང་ཕྱི་མ་བར་དག་ལ། །རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་དང་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དུ་འདུས་ཏེ། མ་རིག་པ། སྲེད་པ། ལེན་པ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་གཉིས་ནི་ལས་སོ། །རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་ལྷག་མ་བདུན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། »«ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། «༼༡༽«དང་པོ་བརྒྱད་པ་དགུ་ཉོན་མོངས། །གཉིས་དང་བཅུ་པ་ལས་ཡིན་ཏེ། །ལྷག་མ་བདུན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཚེ་དུ་ལ་རྫོགས་པ་ནི། མྱུར་ཚད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་གསུམ་ལ་རྫོགས་ཏེ། མཛོད་ལས། སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་ཐོག་མ་མེད། །དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བའི། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཆ་གསུམ་མོ། །སྔོན་དང་ཕྱི་མཐར་གཉིས་གཉིས་དང༌། །བར་དུ་བརྒྱད་ཡོངས་རྫོགས་ལྡན་ལ། །ཞེས་སོ། །སྒོམ་ཚུལ་ནི། དུར་ཁྲོད་ཀྱི་རུས་པ་ལ་བལྟས་ནས། འདི་ནི་ཤི་བས་ལན་ཅིང༌།

然此處指以彼業力方入後世之胎。老死雖一般指一切趨向滅盡與滅盡，然此處指從入彼胎起，乃至後世名色、六處、觸、受四者圓滿之間的一切。從其有開始緣起他支。 《俱舍論》云："無明等先時，行唯先世業，識結生五蘊，名色從此後，六處至開通，觸至三和合，觸至能知樂苦等因，受至行欲間，愛則具欲行淫者，取為得受用而趨，彼有令果生之業，即是有，結生即是生，至受即老死，初后中各別，為斷無知故。" 安立者，彼十二攝為業、煩惱、苦三。無明、愛、取三為煩惱。行與有二為業。識等餘七為苦。如龍樹所說："初八九煩惱，二與十是業，餘七亦是苦。" 一生圓滿者，就速度而言，三世圓滿。《俱舍論》云："有輪無始終，此十二支分，初后二二中，八遍攝一切。" 修法者，觀荒野白骨而思維："此人已死，我亦當死。"如是數數修習，后見活人猶如行屍。復于諸法如是思維："此法無常，終歸滅盡。"

དུར་ཁྲོད་ཀྱི་རུས་པ་ལ་བལྟས་ནས། འདི་ནི་ཤི་བས་ལན་ཅིང༌། ཤི་བ་རྒས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནས་མ་རིག་པའི་བར་དུ་ལུགས་འབྱུང་བཅུ་གཉིས་རྟོགས་ནས། མ་རིག་པ་འགགས་ན་རྒ་ཤིའི་བར་འགགས་པ་ལུགས་ལྡོག་ལ་སེམས་པས་སྒོམ་པའོ། །སྤྱོད་པ་ནི་ཉན་རང་གཉིས་ཚོགས་ལམ་གྱི་བར་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས་པ་ལས། རང་སངས་རྒྱས་ནི་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དབེན་པ་ལས་«༼༡༽«དགའ་བས་འདུ་འཛི་སྤངས་ཏེ། སྒོམ་པས་རང་གི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་བོ། །གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ནེ་ཙོ་ལྟར་ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་ཞིང་ཡོན་ཏན་ཆུང་བ་མང་པོ་དང་ལྷན་ཅིག་བསྒོམས་པས་ཚེ་གསུམ་ན་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཏུའང་རུང་སྟེ། མྱུར་བ་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་མཐར། །ཞེས་སོ། །འདི་ལའང་ཚོགས་ན་སྤྱོད་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་བཤད་དོ། །བསེ་རུ་ལྟ་བུ་དབང་པོ་རྣོ་བ་ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་གཅིག་པུར་གནས་པ་དེ་ནི་ཚོགས་བསྐལ་པ་བརྒྱས་འབྲས་བུ་གྲུབ་སྟེ། བསེ་རུ་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཡི་རྒྱུས། ། ཞེས་སོ། །དེས་ནི་ཚོགས་ལམ་གྱི་རྟེན་ལ་ཚོགས་བསགས་ནས། སྟན་ཐོག་གཅིག་ཏུ་ལམ་ལྔ་མངོན་དུ་བྱེད་པས་དབང་པོ་རྣོ་བར་བཞག་ལ། སྔ་མས་མི་ནུས་པས་རྟུལ་པོ་སྟེ།མཛོད་ལས། སྟོན་དང་བསེ་རུ་བྱང་ཆུབ་པར། །བསམ་གཏན་མཐའ་རྟེན་གཅིག་ལ་ཀུན། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་དང་རང་སངས་རྒྱས་དབང་རྟུལ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་ཡོད་པའི་གཉིས་ཚུན་ཆད་མངོན་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་ལ། བསེ་རུ་ལྟ་བུས་གསུམ་མཐོང་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གྲངས་མེད་གཟིགས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། དགྲ་བཅོམ་བསེ་རུ་སྟོན་རྣམས་ཀྱིས། །སྟོང་གཉིས་གསུམ་དང་གྲངས་མེད་མཐོང༌། །ཞེས་སོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཡར་འཕེལ་མར་འགྲིབ་གཉིས་ཀར་འབྱུང་ལ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་འདས། ཉན་ཐོས་ཀྱང་མེད་པའི་བར་དེར་རང་གི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྲུབ་པས་རྟོགས་པ་རང་བྱུང་དུ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ནས་འབྲས་བུ་ཐོབ་སྟེ། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང༌། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཟད་པ་ན། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྟེན་པ་མེད་པར་རང་བྱུང་ངོ༌། །

觀察荒野中的白骨，思維此人已死，我亦當死。了知從老死起，乃至無明止的十二順緣起支，再思維若無明滅盡則至老死皆滅盡的十二逆緣起支而修。 修行方面，聲聞、緣覺二者直至資糧道間，從善知識處聞思修學。其中緣覺以種性力，喜樂獨處，斷絕喧囂，以修習成就自己的菩提。 所獲果位中，如鴿群般的眾修者，根鈍德薄，與眾多人共同修行，於三生中亦能獲果。如《俱舍論》云："極速者於三有末。"此中亦說二種眾修：上品與下品。 如麟角喻者，根敏德大，獨自安住，以百劫資糧成就果位。如《俱舍論》云："麟角百劫因。"彼于資糧道所依中積資，於一座上現前五道，故立為利根。前者不能，故為鈍根。《俱舍論》云："麟角與秋生，依一座證覺。" 其中聲聞阿羅漢與鈍根緣覺，以神通見小千世界至二千世界間，麟角喻者見三千世界，佛陀見無量世界。如彼論云："阿羅漢、麟角、秋生，見二千、三千及無量。" 諸緣覺于增劫與減劫二時出世。且於佛滅、聲聞亦無之時，以成就自宿願力，自然生起證悟，獲得果位。如《般若經》云："諸佛未出世，聲聞眾已盡，緣覺之智慧，無依自然生。"

རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྟེན་པ་མེད་པར་རང་བྱུང་ངོ༌། །ཞེས་སོ། །འདི་དག་གི་ཚུལ་རྒྱས་པ་ནི། ཁོ་བོའི་བསྟན་བཅོས་ངེས་དོན་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ཡུལ། སྤྱོད་པ། འབྲས་བུ་དགག་པའོ། །ཡུལ་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རིགས། སེམས། རྟེན་འབྲེལ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། རིགས་ངེས་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་སྟེ། རྣོ་རྟུལ་འབྲིང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་བཞག་པས། རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང༌། སྒྲིབ་པ་རང་བཞིན་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཉན་རང་སངས་རྒྱས་ཐོབ་དགོས་པར་བསྒྲུབས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཛིན་པའི་སེམས་དགག་པ་ནི། གཟུང་བ་མེད་པའི་འཛིན་པ་མི་འཐད་དེ།རི་བོང་གི་རྭ་མ་གྲུབ་པས་དེའི་འཛིན་པ་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་འཐད་དེ་སྔར་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པར་མ་གྲུབ་པས་རྟེན་པ་མི་འཐད་ཅིང་འབྲེལ་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱེ་བྲག་པ་རྣམས་ཀྱིའང་འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་མེད་དེ། མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་འཇུག་པ་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་མེད་དེ་མངལ་དང་ཕྲད་པར་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མེད་དེ་རྣམ་ཤེས་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ཡང་སྔར་བཞིན་ནོ། །སྲེད་ལེན་མེད་དེ་དོན་སྤྱི་རྫུན་པ་དང་ལྟོས་པ་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ཡང་མེད་དེ། གཅིག་དང་ཐ་དད་དང་རྟག་མི་རྟག་གི་རིགས་པ་བཞིན་ནོ། །མཛོད་ལས། མ་རིག་ནས་བརྩམས་རྒ་»«ཤི་ཡི། །«༼༡༽«མཐར་ཐུག་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི། །རྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་བྱ་བ་ནི། ཁོ་བོས་རྨི་ལམ་སྒྱུ་འདྲར་འདོད། །ཅེས་པ་དང༌། ཡུམ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ཅེས་ སོ། །འདི་དག་འཇུག་ལྡོག་ཏུ་སྒོམ་པའང་གཉེན་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། ཟས་ཟོས་ན་འགྲངས། མ་ཟོས་ན་ལྟོགས་པའི་འཇུག་ལྡོག་ཤེས་ཀྱང་མ་ཟོས་ན་མི་འགྲངས་པ་ལྟར་ལུགས་སུ་འབྱུང་ལྡོག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་པར་བསྒོམས་ཀྱང་རྟེན་འབྲེལ་མི་འགག་པས་སོ།

緣覺之智慧，無依自然生。 詳細論述此等，當從吾著《究竟義大車》中了知。 破斥此說有三：破所緣境、破修行、破果。 破所緣境有三：破種姓、破心、破緣起。 首先，決定種姓並不成立。因為依利鈍中三者而安立，故無法成立為一自性；已遮遣種姓為本性；已證得聲聞、緣覺須臾間即可成佛。 破能取心：無所取而有能取不應理，如無兔角則兔角的能取不成立。剎那亦不應理，如前所破。 諸緣起法未成立能相互接觸，故依止不應理，不應有關聯。 正理派也無行與有，如遮破結生與趣入。無名色，如遮破與胎相接觸。無六處，如遮破能生識的功能。觸受亦如前。無愛取，如遮破虛妄共相與相待。生老死亦無，如一異、常無常的理證。 《俱舍論》云："始從無明至，終至老死邊，十二支緣起，所作吾認為，如夢如幻化。" 《般若經》云："緣起諸法亦自性清凈。" 以順逆而修亦非對治，如知食已飽，不食則餓的順逆，然不食則不飽。若未通達順逆緣起為空性，雖修亦不能斷緣起。

མ་ཟོས་ན་ལྟོགས་པའི་འཇུག་ལྡོག་ཤེས་ཀྱང་མ་ཟོས་ན་མི་འགྲངས་པ་ལྟར་ལུགས་སུ་འབྱུང་ལྡོག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་པར་བསྒོམས་ཀྱང་རྟེན་འབྲེལ་མི་འགག་པས་སོ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་ལས་དགེ་མི་དགེ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་འདོད་མི་འདོད་འབྱུང་བར་ཤེས་ནས་འདོར་ལེན་བྱེད་ཀྱང་རྟེན་འབྲེལ་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཙམ་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྩ་ཤེ་ལས། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང༌། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །རྟག་པ་མེད་པ་ཆད་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་ པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་འགྲོ་འོང་མེད་པའི་སྣང་སྟོང༌། གདོད་མ་ནས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་ གོ །སྤྱོད་པ་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ། དམ་པའི་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ། སྨད་པའི་གནས་ཡིན་པའོ། །དང་པོ་ནི་སྤྱོད་པ་མ་གྲུབ་སྟེ། སྤྱད་བྱ་སྤྱོད་བྱེད་རྟག་མི་རྟག་དང་ཕྲད་པ་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་ནའང་བདག་ལས་གཞན་ལ་ཕན་བདེ་བྱེད་པ་དེ་ལ་དམ་པར་འཇོག་གི་རང་དོན་འབའ་ཞིག་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་སྨད་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི་སྔོན་ཡུན་རིང་མོ་ནས་ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་འདོར་ན་སྨད་པར་རིགས་ཏེ། དྲིན་ཅན་བརྗེད་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཕན་བདེ་བྱ་དགོས་ཏེ། སྤྲིང་ཡིག་ཏུ། གང་གི་ནུ་ཞོ་བྱམས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་གཟེགས་འཐུངས་པ། །ངལ་བ་མང་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་དག་ནི། །སྤོང་བར་བྱེད་ན་དེ་ལས་མ་རབས་སུ་ཞིག་ཡོད། །ཅེས་པ་དང༌། ཞི་བ་ལྷས། གང་དག་ཕ་དང་མ་དང་ནི། །གཉེན་བཤེས་གྱུར་པས་བདག་ལ་སྔོན། །ཕན་པ་བྱས་པར་གྱུར་པ་ཡི། །སེམས་ཅན་དེ་དག་རྣམས་ལ་ནི། །བྱས་པར་གཟོ་བ་འགྱུར་བ་བྱ། །ཞེས་སོ། །འབྲས་བུ་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རང་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པ། རང་དོན་མཐར་མ་ཕྱིན་པ། གཞན་དོན་མེད་པས་དམན་པའོ། །དང་པོ་ནི་མྱང་འདས་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །

雖了知不食則餓的順逆，但未食則不飽。同樣，若未通達順逆緣起為空性，雖修亦不能斷緣起。 我們為遣除業果愚癡，依善不善業而知苦樂果，從而取捨，但認為只要通達緣起顯現而無自性即可。 《中論》云："以緣起正理，無滅亦無生，非常非斷絕，不來亦不去，非異非一義，寂滅諸戲論，善說寂靜義，敬禮諸善逝。"了知無來無去的顯空，本來無自性，即能趣入。 破修行有三：未成立自性、非殊勝行、是應呵處。 第一、修行不成立，如遮破修與所修、常無常及相接觸。 第二、於世間亦立為他人利樂者為殊勝，唯作自利反應呵責。 第三、若棄捨久遠以來恩惠的眾生，應受譴責。如忘恩負義。故當利樂眾生。如《書信》云："彼諸眾生，曾以慈愛之力哺育我等而今疲於眾苦，若棄捨彼，何有卑劣過此者？"寂天云："彼諸有情，父母親友，昔為我故曾作利益，今于彼等眾生處，應報恩德而作利。" 破果有三：未成自性、自利未究竟、無利他故劣。 第一、如破涅槃。

དང་པོ་ནི་མྱང་འདས་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་དབང་བཅུ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐར་པ་ཆེན་པོ་གདོད་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་ལས་ཁྱེད་ཐར་ཡང༌། །ཁྱེད་ནི་ད་དུང་མྱ་ངན་ཡོངས་མི་འདས། །སངས་རྒྱས་ཐེག་པའི་མཆོག་འདི་བཙལ་བར་གྱིས། །ཞེས་སོ།» «། གསུམ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་མ་ཐག་ཏུ་སུའི་དོན་ཡང་མི་འགྲུབ་པས་ན་ཐར་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་རབས་ལས། བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོས་ཀྱང༌། །སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་བརྟན་པ་གསལ། །གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུས་ཀྱང༌། །འདར་བར་གྱུར་པ་དེ་སྨད་ དོ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལུགས་འགོག་ཚུལ་དང་བཅས་པས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ཚུལ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་རྒྱ་ཆེར་དབྱེ་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཁྱད་པར་དང༌། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཞུང་ལེགས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལས་ཆེན་པོ་འཕགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི། གངས་ཆེན་མཚོ་འདྲ་སངས་རྒྱས་ཐེག་པ་ ཆེ། །གོ་ཆ་མཆོག་སོགས་བདུན་གྱིས་འཕགས་པས་ན། །ཐེག་པ་མཁའ་འདྲ་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་ཡིན། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཐབས་དང་སྤྱོད་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཀྱང་གངས་ཆེན་མཚོར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ནི་བ་གླང་རྨིག་རྗེས་ཀྱི་ཆུའི་རང་བཞིན་དུ་ལྟ་སྟེ་ཆེན་པོ་བདུན་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་འདྲ་བ་ལ་དམིགས་པར་ནུས་ལ་ཆུང་ངུས་མི་ནུས་སོ། །སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་ལམ་དང་སྤྱོད་པའི་དུས་ན་རང་གཞན་གཉིས་ཀའི་དོན་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དེ། ཉན་རང་ལ་རང་དོན་ལས་མེད་དོ། །ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་བདག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་སྙིང་རྗེ་དང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པ་ཐེག་དམན་ལ་མེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྤྲོ་བ་ཉན་རང་ལ་མེད་ དོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་སྲིད་ཞི་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པས་དོན་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཉན་རང་ལ་མེད་དོ། །

第一、如破涅槃。 第二、因未得十自在，故尚須證得大解脫。如雲："雖汝已脫離，輪迴諸苦厄，然汝尚未至，究竟寂滅處，當求此至高，佛乘之妙道。" 第三、涅槃后不能成就任何利他，故僅是解脫影像。如《本生傳》云："大苦亦顯明，堅固悲性體，微苦亦戰慄，如此應呵責。" 至此以破斥獨覺宗的方式宣說了小乘之理。 現在廣分大乘論典分二：殊勝性、善說具殊勝性之論典。 首先大乘超勝小乘的殊勝： 大乘佛法如雪山海，以七種最勝甲冑等超勝，故大乘如虛空無量宮。 其中大乘法門、方便、行持猶如大海，小乘如牦牛馬蹄蹤中之水，具足七大與不具足故。 其中所緣大，能緣虛空般的法性，小乘不能。 所修大，于道及修行中能成辦自他二利，聲聞獨覺唯有自利。 智慧大，具足通達二無我法性與悲心雙運之智慧，下乘無有。 精進大，無量劫中為眾生利益而歡喜，聲聞獨覺無有。 善巧方便大，不住有寂二邊成辦利益，聲聞獨覺無有。

ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་སྲིད་ཞི་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པས་དོན་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཉན་རང་ལ་མེད་དོ། །གྲུབ་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ནས་གཞན་དོན་དང༌། སྟོབས་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་ལྡན་པ་ཐེག་དམན་ལ་མེད་དོ། ། འཕྲིན་ལས་ཆེན་པོ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་གཞན་དོན་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཉན་རང་ལ་མེད་ལ། ཐེག་ཆེན་ལ་ཡོད་པས་འཕགས་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་ནི། །དེ་བཞིན་སྒྲུབ་པ་གཉིས་དག་དང༌། །ཡེ་ཤེས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང༌། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་དང༌། །ཡང་དག་གྲུབ་པ་ཆེན་པོ་དང༌། །སངས་རྒྱས་འཕྲིན་ལས་ཆེན་པོ་སྟེ། །ཆེན་པོ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། །ཐེག་ཆེན་ཞེས་ནི་ངེས་པར་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཁྱད་པར་དུ་ཐབས་སྙིང་རྗེས་འཕགས་ཏེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཉན་ཐོས་ཐེག་པ་དེ་ལས་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་དང༌། །སྤྱོད་པ་ཡོངས་བསྔོ་མ་བཤད་དེས། །ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །མདོར་ན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་རྣམ་གྲོལ་ཐམས་ཅད་ཡངས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུས་རང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་ལམ་གྱི་དུས་ནའང་སྒྲུབ་ཅིང་བདེ་སྐྱིད་འབྱུང་ལ། སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྡུད་པ་ལས། ཐེག་པ་འདི་ནི་མཁའ་འདྲ་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་ཏེ། །དགའ་སྐྱིད་བདེ་བ་མངོན་པར་ཐོབ་བྱེད་ཐེག་པའི་མཆོག །དེ་གང་བཞོན་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ཟློ། །རྒྱུ་དེས་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེ་ཞེས་རབ་བརྗོད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་བཤད་པ་ནི། ཐེག་མཆོག་རང་བཞིན་ཐ་དད་མ་མཆིས་ཀྱང༌། །ཤིང་རྟ་འདྲེན་བྱེད་ལྟ་བ་གསུམ་ཉིད་ལས། །སེམས་ཙམ་རང་རྒྱུད་ཐལ་འགྱུར་ཞེས་སུ་གྲགས། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་དང༌། ལམ་ཚོགས་གཉིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་བསོག་པ་དང༌། འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་ནས་གཞན་དོན་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ལ་མཐུན་པས་ཐ་དད་མེད་ཀྱང༌། གསུང་རབ་བླ་ན་མེད་པའི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་འདྲེན་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དག །

善巧方便大，不住有寂二邊成辦利益，聲聞獨覺無有。 成就大，佛果后利他及力等無邊功德，下乘無有。 事業大，盡未來際任運利他，聲聞獨覺無有而大乘具足，故超勝。如《經莊嚴論》云："所緣行相大，修治二種大，智慧與精進，勤勉大亦爾，善巧方便大，究竟成就大，如來事業大，具此七大故，決定名大乘。" 其中尤以方便悲心超勝。《寶鬘論》云："聲聞乘中未宣說，菩薩誓願與修行，及諸迴向之行持，彼豈能成為大乘？" 總之，方便與智慧、一切解脫廣闊如虛空，故於道中及成佛后能成辦自他二利，令安樂興盛。《攝頌》云："此乘猶如虛空無量殿，速得喜樂安隱最勝乘，若乘彼者一切眾生眾，盡除憂惱故號大乘乘。" 宣說具殊勝性之大乘： 雖無大乘殊勝自性差別，然依牽引妙法大車之見，共稱唯識自續應成三。 大乘之體性諸法皆無自性，道以二資糧積累無量劫，果於菩提后利他，性相一致無別。然彼牽引無上法教大車之大論師，

གསུང་རབ་བླ་ན་མེད་པའི་ཤིང་རྟ་ཆེན་པོ་འདྲེན་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དག །གསུང་རབ་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་ཚུལ་ཅུང་ཟད་མ་མཐུན་པའི་དབང་གིས། སེམས་ཙམ་དང༌།རང་རྒྱུད་དང༌། ཐལ་འགྱུར་དུ་གྲགས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོངས་པ་དེ་དག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་འདུས་པར་མཛད་པ་ལས། དང་པོ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་སེམས་ཙམ་པ་བསྟན་པ་ནི། སེམས་ཙམ་པ་ནི་རྣམ་ཤེས་དོན་དམ་འདོད། །སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཚུལ་གཉིས་རིམ་པ་ལས། །འདོད་དོན་ཐུན་མོང་རང་གསལ་ཡེ་ཤེས་དང༌། །ཀུན་བརྟགས་གཞན་དབང་ཡོངས་གྲུབ་ལ་སོགས་ཉིད། །དེ་ལ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དབྱིག་གཉེན་དང༌། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་དག་གིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་པས། ལྟ་བ་གཞན་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། འགྲེལ་ཆུང་ལས། འགྲོ་དོན་རྩ་ལག་དབྱིག་གི་ གཉེན། །རང་གི་མོས་པ་གཙོར་བྱེད་པས། །ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པ་ལ། །ཡང་དག་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་དགྲོལ། །ཅེས་སོ། །དེའི་གཞུང་སེམས་ཙམ་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྤྱིར་དགོད་པ་དང༌། སོ་སོར་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། དམ་བཅའ་བ་དང༌། སྒྲུབ་བྱེད་དང༌། གྲུབ་པའི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་རང་རིག་རང་གསལ་དོན་དམ་དུ་འདོད་དེ། རྣམ་ངེས་ལས། བློ་ཡིས་ཉམས་མྱོང་བྱ་གཞན་མེད། །དེ་ཡི་མྱོང་བའང་གཞན་ཡོད་མིན། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་ཕྱིར། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་རང་ཉིད་གསལ། །ཞེས་པ་དང༌། སུམ་ཅུ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། གལ་ཏེ་ཤེས་བྱ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་ཀུན་རྫོབ་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་པ་དེ་དག་ནི་རིགས་པ་མི་བཟང་སྟེ། རྟེན་མེད་པའི་ཀུན་རྫོབ་མི་རུང་བས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་འཛིན་པ་ཡོད་ལ་གཟུང་བ་མེད་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་འདོད་ལ། གཉིས་ཀ་མེད་པ་ནི་སྟོང་པར་སྨྲ་བ་དང་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན།གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དང༌། དེ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་གཉིས་ཀ་མེད་ཀྱང༌།

解釋殊勝教言之方式略有不同，故而有唯識、自續、應成之稱。將論典之義趣歸攝為佛之密意。 首先宣說瑜伽行唯識宗： 唯識宗認為識是勝義，通過總相與殊相二理次第，主張共相、自證智、遍計所執、依他起、圓成實等義理。 其中大論師無著及隨學者亦宣說一切佛密意唯是唯識，認為他宗所立不應理。如《小釋》云："利眾事業根本無著尊，重視自宗所欲之義理，依止內在所知之理趣，如實解脫諸般繫縛也。" 對彼宗唯識之宗義，總體安立與個別解釋二者中，首先，總義有三：宗義、證成理由、所得義。 第一、宗義：主張無二取之識自證自明為勝義。如《抉擇頌》云："唯有智慧自內證，此智更無他所證，離能取所取二故，此智唯自明自性。" 又如《三十頌釋》云："若謂識亦如所知唯是世俗有，究竟無有，此乃不善。若無所依世俗不應理故，世俗亦應成無事。" 此中，有能取而無所取者，獨覺亦許。二者皆無則與空宗無別，此又如何？雖無色等境與取彼之識二者，

དེ་ལ་འཛིན་པའི་སེམས་གཉིས་ཀ་མེད་ཀྱང༌། གཉིས་མེད་དུ་མྱོང་བའི་རང་རིག་རང་གསལ་འདོད་པས་སྟོང་པའི་ཕྱོགས་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་དང་མི་མཚུངས་སོ། །དེ་ཡང་གཟུང་བ་རྫུན་པས་དེ་འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱང་རྫུན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། གཟུང་བ་མེད་ན་དེར་འཛིན་མེད། །ཅེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་ནི་ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་དོན་གཞན་བདེན་པ་བ་མེད་དེ་ཆུ་གཅིག་ལའང་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་སྣང་ཚུལ་སོ་སོར་མཐོང་བས། རང་རང་གི་ལས་དང་བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་སེམས་གོམས་པ་བརྟན་པ་ལས་དེར་སྣང་བ་ཙམ་སྟེ། དངོས་གཅིག་ཡིད་ནི་ཐ་དད་ཕྱིར། །དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། དོན་ཡོད་མ་ཡིན་སེམས་ཉིད་དེ། །ཕྱི་རོལ་དོན་མཐོང་ལོག་པ་ཡིན། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་པ་སྟེ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཡོད་མ་ ཡིན། །སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་འདེབས་པའི། །མཐའ་ལ་རྟོག་པ་རླག་པར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་སྣང་བའི་བག་ཆགས་བརྟས་པའི་ཤེས་པ་ཕྱི་རོལ་ཏུ་སྣང་བ་དང༌། ནང་གི་ཤེས་པ་དེ་འཛིན་པའི་ཆ་ལ་ལྟོས་པའི་གཞན་དབང་དུ་ཡོད་པར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཕྱིའི་དོན་གཞན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ རོ། །ཡང་གཟུང་ཆ་སྔོ་སོགས་སུ་སྣང་བ་ཉིད་སེམས་ལས་རྫས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། འཛིན་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ངེས་ལས། »«ལྷན་ཅིག་དམིགས་པ་ངེས་པའི་ཕྱིར། །«༼༡༽«སྔོ་དང་དེ་བློ་གཞན་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །ཀུན་གཞི་ཡོད་པ་ཚོགས་དྲུག་འགགས་ནས་ཡང་སྐྱེ་བས་གྲུབ་སྟེ། ཀུན་གཞི་མེད་ན་ཚོགས་དྲུག་ནི་འགགས། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཤེས་པ་མེད་ན་སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པར་ཡང༌། མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང༌།

然而，主張無二自證自明之識，故與空宗、獨覺不同。 此外，所取虛妄故，取彼之心亦虛妄，究竟不成立。如雲："無所取時無能取。" 第二、證成理由：外境顯現非實有他體。如一水中六道有情各見不同，唯是由各自業習氣熏習心識穩固所現。如雲："一事眾心各各異，由斯觀察非實有。" 又《楞伽經》云："離心之實境非有，執有外境是顛倒，依他起性是實有，遍計所執則非有，于增益損減二邊，諸般分別皆散失。" 又《入楞伽經》云："諸佛子，此三界唯心。" 此中，內識現似外境之習氣堅固，識現為外境。就內識取彼之分而立為依他起性。 是故外境他體不成立，識別顯現各各因故。 複次，所取相青等顯現非心之實異體，與能取識定共所緣故。如《抉擇頌》云："由定共所緣，青與彼心非異體。" 阿賴耶識存在：由六識滅已還生故成立。若無阿賴耶識，六識滅已，無餘識故，不應再生。 染污意亦存在，以有不共無明故，意識之親因存在故，

ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་བདག་རྐྱེན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང༌། དུས་རྟག་ཏུ་བདག་གི་རྣམ་པར་རློམ་སེམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་ནི་མཐུན་པར་ཁས་ལེན་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་གྲུབ་པའི་དོན་ལ་གསུམ་སྟེ། དམིགས་པའི་ཡུལ། སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད། གྲུབ་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཡུལ་ལ་གསུམ་སྟེ། སྐལ་པ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་རིགས། ལྟ་བས་དམིགས་པའི་གཞི་གཞི་ལྔ། སྒོམ་པས་དམིགས་པའི་གཞི་བདག་མེད་དོ། །དང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རིགས་ལྔ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས། མ་ངེས་པའི་རིགས། རིགས་ཆད་པའི་རིགས་སོ། །དང་པོ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་དབང་པོ་རྟུལ་བ་གཞན་ཞིག་གི་སློབ་མ་བྱས་ཏེ་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་དགའ་བའི་རིགས་ཅན་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་འབྲིང་བ་དག་གཅིག་པུ་ཐར་པ་འདོད་པས་དབེན་པ་ལ་དགའ་ཞིང་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་དགའ་བའི་རིགས་ཅན་རྣམས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེ་བ་དང་ཆོས་བདག་མེད་པ་དང༌། འགྲོ་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རླབས་པོ་ཆེ་ཐོས་པ་ལ་མི་སྐྲག་ཅིང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྲོ་བའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སྦྱོར་བའི་སྔོན་དུ་སྙིང་རྗེ་དང༌། །མོས་པ་དང་ནི་བཟོད་པ་དང༌། །དགེ་ལ་ཡང་དག་སྤྱོད་པ་ ནི། །རིགས་ཀྱི་རྟགས་སུ་ཡང་དག་བཤད། །ཅེས་སོ། །བཞི་པ་ནི་རྐྱེན་གང་དང་ཕྲད་པའི་ལམ་ལ་མོས་པ་སྐྱེ་བའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཏེ། ཉན་ཐོས་པ་དག་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་མན་ཆད་དུ་སྲིད་པར་འདོད་ཀྱང༌། ཐེག་ཆེན་པས་གཞལ་ན་དགྲ་བཅོམ་ཐོབ་ཀྱང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པ་ནི་ཆོས་དང་ཐར་པའི་ཕན་ཡོན་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས། བདེ་འགྲོའི་བསྔགས་པ། ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཐོས་ཀྱང་སེམས་མི་འགྱུར་ཞིང༌། ཡང་དག་པར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང༌།

意識之親依存在故，恒時有我相高舉心故。六識聚皆共許故成立，如是有八識聚。 第三、所得義有三：所緣境、行相自性、所證果。 境有三：具緣分之種姓、見所緣之五事、修所緣之無我。 第一、有情有五種姓：聲聞種姓、獨覺種姓、菩薩種姓、不定種姓、斷種姓。 第一、無始以來根鈍，歡喜速疾解脫，作他弟子修行者，為聲聞種姓。 第二、自性根性中等，欲獨自解脫，喜愛寂靜，歡喜速疾解脫者，為獨覺種姓。 第三、根性利，於一切有情大慈悲，聞法無我，廣大利生事業，佛菩薩廣大行不驚怖，歡喜修六波羅蜜者，為菩薩種姓。如《經莊嚴論》云："先於加行位，悲心與信解，安忍並善行，說為種姓相。" 第四、隨遇何緣而歡喜修彼道者，為不定種姓。聲聞許至忍位，大乘稱量則得阿羅漢果亦可能故。 第五、聞法解脫功德、輪迴過患、善趣稱讚、惡趣苦楚，心皆不動，

ཡང་དག་པར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང༌། རྟེན་གསུམ་ངོ་མཚར་ཅན་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ཡང་དད་པ་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་མེད་པ། བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པའི་བློ་ཙམ་མི་སྐྱེ་བའམ། སྐྱེ་ན་ཡང་འཚེ་བ་འབའ་ཞིག་གམ། འཚོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱུང་བས། དད་པ་མེད་ཅིང་ཆོས་སྤོང་བའི་ལས་བསོག་པ། བསླབ་པ་དང་པོ་ནས་ལེན་སེམས་རྣལ་མ་མེད་པས་མ་ཆགས་པའམ། ཆགས་ནའང་རལ་ནས་ཆ་ལུགས་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་ལོག་སྲེད་ཅན་གཏན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་འདོད་དེ། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་གཏན་དུ་ལྡན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན། འདོད་ཆེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་ལྟ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཐར་པའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཏན་དུ་བདེ་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །གཞི་ལྔ་ལ་གསུམ་སྟེ། སོ་སོའི་ངོ་བོ། རྣམ་གཞགཐུབ་པའི་དགོངས་ པའོ། །ངོ་བོ་ལ་གཟུགས་ནི་བེམ་པོར་མེད་ཀྱང་ཀུན་གཞི་ལ་དོན་སྣང་གི་བག་ཆགས་སྨིན་པའི་དབང་གིས་གཟུགས་སུ་སྣང་ངོ༌། །སེམས་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དེ། འཇུག་པའི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་དང༌། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་རྫས་ཐ་དད་པ་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་གཞི་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་གཞི་ཡུལ་གྱི་དོན་ཙམ་རིག་པ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མ་མཐུད་པའི་རྒྱུན་བརྟན་པའོ། །དབྱེ་ན་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཆ་དང༌། ས་བོན་གྱི་ཆ་ཞེས་དགེ་མི་དགེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྨིན་པ་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་དུ་གནས་པ་དང༌། དེ་ལ་ཡོད་པ་བག་ཆགས་བགོས་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་གཉིས་སོ། །འཁོར་ནི། རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལྔ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་མི་འབྲལ་བའི་རྫས་དྲུག་གོ །དམིགས་པ་ནི་མི་གསལ་བ་སྣོད་བཅུད་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་དམིགས་པའོ། །དེས་ན་ཚོགས་བདུན་འཁོར་དང་བཅས་པ་ནི་རང་གི་རྒྱུན་ལས་མི་སྐྱེའི། རིགས་འདྲ་ཕྱི་མ་གྲུབ་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་བགོས་ཏེ། བུམ་པའི་གྲིབ་མ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལས་སྐྱེའོ། །

縱見真善知識、三寶稀有等，亦無如芥子許信心，不生入教之心。設若生起，亦唯行損害。或為活命等而出家，無信棄法，積集惡業。受戒之初無真實欲，無染著。設若染著，亦隨緣而墮，唯具相貌。此等邪欲者，定無般涅槃法。如《攝論》云："恒具煩惱者，是無般涅槃法，為貪慾重者。彼等無解脫因故，恒不與安樂因俱故。" 於五事中有三：各自體性、安立理由、佛密意。 體性中，色雖非無情，然由異熟阿賴耶上境相習氣成熟力，顯現為色。 心，謂八識聚。六識入、阿賴耶識、染污意，實體各別為八。 其中，阿賴耶識是習氣所依，了別境之義。其相是前後剎那相續堅固。分為異熟分及種子分，謂善不善勢力成熟，住無覆無記，于彼上安立能生習氣果之功能二種。 眷屬，謂觸等五遍行。如是恒不離之實法有六。 所緣，謂不明瞭廣大器情世間。 是故七識及眷屬非從自相續生，熏習阿賴耶成同類后識，如瓶影從阿賴耶識

བུམ་པའི་གྲིབ་མ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལས་སྐྱེའོ། །འདིས་ནི་འཁོར་བའི་འདུ་བྱེད་དང་འདུས་བྱས་པའི་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་བཅས་པའི་རྟེན་བྱེད་པས། བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། ཁམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྷན་ཅིག་པས་དོན་གྱི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་དགེ་བ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གོམས་པ་ལས། ཁམས་ཀྱི་དྲི་མ་བསྲབ་སྟེ་རང་གི་རྟེན་བག་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་ནུས་པ་ཉམས་སྨད་པར་བྱེད་པའོ། །རྒྱན་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། སྙིང་པོ་དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་སྒྲས། །བརྗོད་ཅིང་བསྟན་པར་གྱུར་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །སྐབས་འདིར་འཁོར་བའི་རྟེན་བྱེད་པ་ཅན་བག་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་བདག་དོན་ཙམ་དུ་རློམ་སེམས་བརྟན་པ་སྟེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་དགུ་དང་འགྲོགས་ཤིང་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང༌། འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་བར་མིན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བའོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི། རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ། རྒྱུད་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་རིག་པའི་རྫས་དྲུག་ཅུ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གཙོ་འཁོར་ནི་ཕན་ཚུན་མི་དམིགས་ཏེ། དམིགས་ན་རང་དང་བཅས་ནས་དམིགས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ནི། ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་སྟེ། གནས་སྐབས་ལ་བཏགས་པའི་བཏགས་ཡོད་ཙམ་ལས་རྫས་སུ་མེད་དོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་མ་བྱས་པའི་དངོས་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་དང༌། བརྟགས་མིན་གྱི་འགོག་པ་དང༌། མི་གཡོ་བའི་འགོག་པ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་དང༌། ནམ་མཁའ་སྟེ་དྲུག་གོ །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཕུང་པོ་ལ་བདག་དགག་པ་ཙམ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། རྫས་སུ་ཡོད་ཀྱང་སེམས་དང་ངོ་བོ་གཅིག་དང་ཐ་དད་དུ་མེད་པར་འདོད་དོ། །

每剎那而生。 此由作輪迴之行、善不善無記諸蘊及識聚所依故，安立為雜染阿賴耶識。 界，以本性清凈涅槃無為功德俱故，安立為義阿賴耶。 于習氣阿賴耶上之善，由串習順解脫分，遣除界垢，損減其所依習氣阿賴耶之勢力。如《莊嚴經論》云："彼心以阿賴耶聲，宣說開示。"此中廣說作輪迴依之習氣阿賴耶。 染污意，于阿賴耶識上，唯於我事而高舉心堅固。與我見等九種眷屬俱行，除入聖道等至及滅盡定間，一切時皆現行。 心所有法，有觸等五十一種。一相續一時，有六十等多識實法。其中，心心所主伴互不緣，若緣則應與自俱緣故。 不相應行法，有得等二十三種。唯於一時假立，非實有法。 無為法，非因緣所生之非事，有真如、擇滅、非擇滅、不動滅、想受滅、虛空等六種。 真如，唯于蘊上遮遣我執，無異體。雖實有，然與心非一非異。

།སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྤང་བྱ་གཉེན་པོས་བཅོམ་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །བརྟགས་མིན་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འདུས་བྱས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །མི་གཡོ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཚོགས་བདུན་མ་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །ནམ་མཁའ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཐོགས་པར་བྱེད་པའི་རེག་བྱ་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་སོ། ། རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཞག་པ། རྫས་ཡོད་དང་བརྟགས་ཡོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཞག་པ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཞག་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ནི་བརྟགས་པ་ཙམ་ལས་རང་མཚན་དུ་མི་སྲིད་པའོ། །གཞན་དབང་ནི།« «རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཏེ་སྐྱེ་བའོ། །ཡོངས་གྲུབ་ནི་གཞན་དབང་ལ་ཀུན་བརྟགས་མེད་པར་ཡོངས་གཅོད་དུ་གྲུབ་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་ལ་གཉིས་ལས། མཚན་ཉིད་ཆད་པའི་ཀུན་བརྟགས་ནི། མི་སྲིད་བཞིན་དུ་བློས་བརྟགས་པ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་ལྟ་བུའོ། །རིག་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས། རྣམ་པར་རྟོག་པས་བཏགས་པའི་དོན། །ཀུན་ཏུ་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་དབང༌། །དེ་ཡི་སྟོང་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་གྲངས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ནི་མེད་བཞིན་དུ་བློ་ལ་སྣང་བ་ཟླ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་ཞིག་སྣང་དེ་གཞན་གྱི་དབང༌། །ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཏགས་པ་དེ། །གང་སྣང་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྣང༌། །རྟག་ཏུ་མེད་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །ཡོངས་གྲུབ་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །མེད་པ་སྣང་བ་གཟུགས་བརྙན་དང༌། དོན་སྤྱི་དང༌། མིང་ཐམས་ཅད་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། །ས་ཆུ་མེ་རླུང་ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་རྣམ་གྲངས་སུ་བློས་བཞག་པ་དག་གོ །གཞན་དབང་ལའང་དག་པ་གཞན་དབང་ཞེས་པ་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དང་ཞིང་ལ་སོགས་པ་བཀོད་པའོ། །མ་དག་པ་གཞན་དབང་ནི། འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གཉིས་སོ། །

以下是完整的漢語直譯，藏文不對照輸出： 各別簡擇滅是在真如中，以對治力斷除所斷，而處於不生的狀態。非簡擇滅是在真如中，缺少產生有為法的因緣，而處於不生的狀態。不動是在真如中，欲界的諸法處於不生的狀態。滅盡想受是在真如中，七眾處於不生的狀態。虛空是在真如中，遠離觸及的對象而處於的狀態。 安立有三：以三自性安立、以實有和假有安立、以世俗諦和勝義諦安立。第一，遍計所執性只是假立而不可能成為自相。依他起性依賴因緣而產生。圓成實性是在依他起性中，遍計所執性不存在而究竟成立的。 遍計所執性有二：相違的遍計所執性，如不可能而心識假立的補特伽羅我執和法我執。正等覺月稱說："分別心所計度的對境，是遍計所執自性；分別心是依他起性；空性是圓成實性。"句義相當的遍計所執性，如雖然沒有但現於心中的雙月影相等。"凡現者即依他起性，如所現者即遍計所執，凡所現者如其所現，恒時無有即圓成實性，應當了知其自性。"沒有而顯現的影像、共相以及一切名稱，都是其自性。如所說地水火風等，是心識安立的句義。 依他起性也有二：清凈依他起性，即后得心及心所，以及如田地等的佈置。不清凈依他起性，即世間心及心所二者。

འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གཉིས་སོ། །དོན་དུ་སྣང་བ་འཁྲུལ་བའི་སེམས་ཡིན་པས་གཞན་དབང་མཚན་ཉིད་པའོ། །ཡོངས་གྲུབ་ལ་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཡོངས་གྲུབ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང༌། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཡིན་ཏེ། འགྱུར་མེད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི། །ཡོངས་གྲུབ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེས་ན་གཟུགས་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཏེ་མེད་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང༌།དངོས་པོར་མེད་པས་རྒྱུས་བསྐྱེད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ནི་གཞན་དབང་སྟེ་རིགས་འདྲ་སྔ་མ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ལྡན་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་རྣམས་ཀུན་བརྟགས་ཡིན་ལ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་གནས་སྐབས་རྣམས་གཞན་དབང་ངོ༌། །འདུས་མ་བྱས་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་གཞན་རྣམས་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ། །རྣམ་ངེས་ལས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་གང་གིས། །དངོས་པོ་གང་གང་སྣང་བརྟག་པ། །དེ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཡིན། །ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དེ་མེད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད། །རྣམ་རྟོག་ཡིན་ཏེ་རྐྱེན་ལས་བྱུང༌། །གྲུབ་ནི་དེ་ལས་སྔ་ མའོ། །རྟག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་གང༌། །ཞེས་སོ། །རྫས་ཡོད་བཏགས་ཡོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཞག་ན། གཟུགས་སེམས་སེམས་བྱུང་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྫས་ཡོད་དེ། སེམས་བྱུང་བག་ཡོད་ལ་སོགས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་དང༌། མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང༌། ནམ་མཁའ་དང་འགོག་པ་བཞི་བཏགས་ཡོད་དེ། བསྡུ་བ་ལས། དེ་བཞིན་ཉིད་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བའམ། བརྟགས་པར་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་གྱི་སྒོ་ནས་བཞག་ན། གཞན་དབང་ནི་ཆོས་ཅན་དོན་དམ་དང༌། ཡོངས་གྲུབ་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་ལ། ཀུན་བརྟགས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །དབུས་མཐའི་འགྲེལ་པ་ལས།

以下是完整的漢語直譯，藏文不對照輸出： 世間心及心所二者，由於顯現為對境的心是顛倒的，所以是依他起性的定義。 圓成實性也有二：不變化的圓成實性，即真如；如實不顛倒的圓成實性，即心清凈無分別智慧。如雲："不變化、如實不顛倒，宣說圓成實有二種。" 因此，色法是遍計所執性，因為雖然沒有卻顯現，且無實體故不能由因生。心與心所是依他起性，因為從同類前念生起。不相應行中，色法的各種狀態是遍計所執性，心與心所的各種狀態是依他起性。無為法中，真如是圓成實性，其餘是圓成實性的狀態。《抉擇分》中說："由於何分別，顯現何事物，觀察何事物，彼即是遍計所執性，此自性是沒有的。依他起自性，即是分別，從緣而生。圓成實于彼更無前者，恒時無有。" 以實有、假有來安立，色、心、心所、觸等二十三種以及真如是實有。心所中不放逸等二十九種、一切不相應行、虛空與四種滅盡是假有。《攝論》中說："真如是說為實有，還是說為假有？應說為實有。" 以世俗諦、勝義諦來安立，依他起性是有為法勝義諦，圓成實性是法性勝義諦，遍計所執性是世俗諦。《中邊分別論釋》中說

ཀུན་བརྟགས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །དབུས་མཐའི་འགྲེལ་པ་ལས། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྟེ་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཀུན་བརྟགས་པ་གཉིས་ནི་དོན་དམ་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་དང་འགལ་ལོ་སྙམ་ན་མཐུན་ཏེ། གཞན་དབང་ནི་རེ་ཞིག་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཉིད་དང༌། མྱོང་བ་གསལ་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཆ་ལ་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པས་ཕྱོགས་དེར་བླན་ པའོ། །དངོས་པོ་ལ་དང་པོ་གཉིས་ཀུན་རྫོབ། ཕྱི་མ་དོན་དམ་དུ་གནས་སོ། །ཐུབ་པའི་དགོངས་པ་དང་སྦྱར་བ་ནི། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ལ་བདག་དང་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་པ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་པས་ན།» «དེ་ལྟར་གསུངས་པའི་བཀའ་ཐམས་ཅད་ངེས་དོན་ཡིན་ཅིང༌། བདག་དང་གཟུགས་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་ཅི་ཡང་མེད་པར་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་དྲང་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་སྟོང་པར་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང༌། གཞན་དབང་ལ་རང་ལས་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་མེད་པ་དང༌། ཡོངས་གྲུབ་ལ་དོན་དམ་པར་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་མེད་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །རྣམ་ཤེས་མེད་པར་གསུངས་པའང༌། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ལ་དགོངས་པའོ། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པར་གསུངས་པ་ཡང་རང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགགས་པ་ལ་རྫས་སུ་མ་གྲུབ་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །རྟེན་འབྲེལ་བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པར་བཤད་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རེ་རེ་ཁོ་ན་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང༌། ཚོགས་པ་ལ་ཡང་ཡེ་ནས་མི་གནས་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་པའང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་ཅེས་པའང་ལྐུགས་པའི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་འཕགས་པའི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི། གཞན་ལ་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དོན་སྤྱི་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་དངོས་སུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་དགོངས་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞེས་པའང་སྒྲ་རྟོག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། སྒྲ་བརྗོད་པ་དང༌།

遍計所執性是世俗諦。《中邊分別論釋》中說："勝義諦唯有圓成實一種，依他起性與遍計所執性二者，勝義上是不可能的。"若認為這有矛盾，實則並不矛盾。依他起性暫且有能生果及明瞭感受的一面，因此作如是說，在此方面承許。 就諸法而言，前二種屬於世俗諦，后一種安立為勝義諦。結合佛陀之密意，一切心及心所皆空無我法，這是一切佛語的密意所在。 因此，所說一切教法都是了義，說有我及色，以及一切都不真實存在，這些都是不了義。一切法自性空，所說一切遍計所執性無相、依他起性無自性生、圓成實性勝義中無實體自性，這是佛密意所在。 所說無識，是指遍計所執的識。所說不生不滅，是指無自性生及滅時無實體，這是佛密意。所說緣起非自非他等，是指不從單一因緣生，聚合中亦本不存在，這是佛密意。 所說自性清凈，是指遍計所執相不可得，這是佛密意。所說一切法不可言說，如啞人夢中所見，是聖者現量智慧之境，為他人宣說皆是于共相增益，並非直接言說，這是佛密意。 所說一切法離戲論，非言思境界，即離言說、

ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ཞེས་པའང་སྒྲ་རྟོག་གི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། སྒྲ་བརྗོད་པ་དང༌། རྟོག་པ་ལ་སྣང་བ་མཐའ་དག་དོན་སྤྱིར་སྒྲོ་བཏགས་པས་དེ་དག་ལས་སེམས་ཉིད་དངོས་སུ་བརྗོད་པ་དང་རྟོག་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་པའང༌། རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དང༌། གཟུང་འཛིན་དུ་སྣང་བ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། ཅི་ཡང་མེད་པ་ལ་ནི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པས་སྒྱུ་མ་ཤིན་ཏུའང་མི་རུང་ངོ༌། །དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་པ་རྣམ་རིག་པ་ཁོ་ན་ལ་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ། རང་སྟོང་གཟུགས་རང་གིས་སྟོང་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི། ཀ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་སྟོང་པ་ལྟ་བུ་ལ་བརྗོད་པས། གཞན་དབང་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་འདི་སྟོང་ངོ༌། །དགག་བྱ་གང་གིས་སྟོང་ན་གང་ཟག་གི་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ༌། །ཅི་ཡང་མེད་པ་ལ་ནི་དགག་གཞི་མེད་པས་ན་སྟོང་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་ཡང་བརྗོད་དུ་མི་རུང་ངོ༌། །སྒོམ་པ་དམིགས་པའི་གཞི་ནི་བདག་མེད་པ་ཡིན་པས་གཞན་དབང་ལ་ཡང་བློ་མི་གཏད་པར་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ངང་ལ་བཞག་པ་སྟེ། ས་བསྡུ་བ་ལས། འདི་དག་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་ཅེས། །དེ་སྙམ་དུ་ནི་དམིགས་ནས་སུ། །ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་མདུན་འཇོག་ན། །དེ་ཉིད་ཙམ་ལའང་མི་གནས་སོ། །ཞེས་སོ། །སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད་ནི་སེམས་སྐད་ཅིག་གི་ཕྲེང་བ་ཙམ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་བཏགས་པའི་འགྲོ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་དམིགས་ནས་གཞན་དོན་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའོ། །གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་དབྱེ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཀྱང༌། མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཉིད་དག་པ་འབའ་ཞིག་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་སྟེ་དོན་དམ་ཡིན་ལ། རྗེས་ཐོབ་སྣོད་བཅུད་ལ་སོགས་པ་མཁྱེན་པའི་རྟོགས་«༼༡༽«པ་ནི་གཞན་དོན་སྤྲུལ་པ་འབྱུང་བ་དང༌།འོག་མིན་གྱི་ཞིང་གྀ་རྒྱན་བཀོད་པར་སྣང་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་དག་པ་གཞན་དབང་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་སྟེ།

所說一切法離戲論，非言思境界，即離言說、思惟，凡顯現皆于共相增益，故除此等，心性本身無直接言說及思議。 所說一切法如幻，是指緣起及能取所取顯現，並非什麼都沒有，若什麼都沒有則不觀待因緣，甚至連幻化也不應有。 因此，說一切法皆空，唯應成於唯識宗。非如自空之色自己空，而是如柱等他空般說，此依他起心心所是空的。空什麼呢？空我法二我、能取所取。若什麼都沒有，則無所遮遣，連空的名言也不應說。 修習所緣境是無我，故於依他起也不安住，而安住于什麼都不觀的狀態中。《攝論》云："此唯是識，作是念已，隨緣而住，即不住彼。" 行持自性，于剎那相續心上假立無量有情，緣此而為利他，於三無數劫修六度。 果位功德，雖佛陀功德差別不可思議，然唯緣無分別智與清凈法界，此乃如實不顛倒之圓成實，是勝義諦。后得智了知器情等，出生利他化身，色究竟天莊嚴剎土所現受用圓滿之相，名清凈依他起，是世俗諦

འོག་མིན་གྱི་ཞིང་གྀ་རྒྱན་བཀོད་པར་སྣང་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ནི་དག་པ་གཞན་དབང་ཞེས་པ་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་བཅས་པ་རྫས་ཐ་དད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ཡུལ་དོན་སེམས་སུ་བག་ཆགས་པ་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་གནས་གྱུར་པའི་འབྲས་ བུའོ། །དེ་ལས་གཞན་དབང་མ་དག་པ་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་གནས་གྱུར་པས་ཞིང་དག་པའོ། །དོན་དང་སེམས་སུ་བཅས་པ་དག་ཅིང་གནས་གྱུར་པས་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་གྱུར་པས་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡིད་ཤེས་གྱུར་པས་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཉོན་ཡིད་གྱུར་པས་སོར་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་གྱུར་པས་བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་སོ། །རྟེན་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ལོག་ནས། དོན་གྱི་ཀུན་གཞིར་བཞག་པའི་ཆ་སྒྲིབ་པ་རྣམས་དག་པས། དོན་མངོན་དུ་གྱུར་ཏེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་པའི་བདག་ཉིད་འཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་ནས་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འབྱུང་བའོ་ཞེས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དགག་པ་ནི་བདག་དང་སྤྱི་དོན་ལ་མེད་པ་དང༌། སྒོམ་པ་ཅིར་ཡང་མི་དམིགས་པ་དང༌། བག་ཆགས་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲོ་དོན་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་དང༌། རྗེས་ཐོབ་ཀུན་རྫོབ་དག་པའི་ཞིང་ཁམས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བདེན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་སྐྱོན་གཉིས་ཏེ། སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པ་དང༌། གནོད་བྱེད་ཡོད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། རིགས་པ་མེད་པ་དང༌། ལུང་མེད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ཕྱིའི་དོན་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ནི་མི་དགག་སྟེ་དོན་དངོས་པོ་བ་ཡོད་པར་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་མི་འདོད་པས་སོ། །འོན་ཀྱང་དོན་སྣང་སེམས་སུ་འདོད་པ་མི་འཐད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། དགོངས་པ་ཅན་ཏེ། དགོངས་གཞི་ཐམས་ཅད་སེམས་གཙོ་ཆེ་བས་འཁོར་བའི་སྐབས་འདིར་བྱེད་པ་ཙམ་ལ་དགོངས་ཏེ་སེམས་ལ་དབང་མ་ཐོབ་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་འཁོར་བར་འཁྱམས་པ་དང༌།

色究竟天莊嚴剎土所現受用圓滿之相，名清凈依他起，是世俗諦，與四智別體。 如前所說，緣境轉識種子為阿賴耶，成熟之果。依他起不凈境相，由成熟凈化剎土。境與識俱凈而成熟，故為智慧。阿賴耶識轉變為大圓鏡智，意識轉變為平等性智，染污意轉變為妙觀察智，五識轉變為成所作智。 所依雜染阿賴耶滅盡，安立於法界阿賴耶，障礙清凈故，真實現前，具二無別智德圓滿自性，獲得殊勝事業，于輪迴盡頭，利樂有情，任運自成，無勤作。 破斥此說，雖無我法、修習無所緣、無習氣證覺、利生事業任運無盡、佛功德無量、后得世俗清凈剎土相皆實有，然執實有有二過失：無正證、有違害。 第一，分無理、無教二。第一，不遮外境無有之證，以吾等亦不許實有外境故。然而，不應許外境顯現為心。若謂佛說，乃是密意。密意所有根本皆於心為主，今生中作用，密意於此。若不得心自在，則為業惑漂盪輪迴，

དགོངས་གཞི་ཐམས་ཅད་སེམས་གཙོ་ཆེ་བས་འཁོར་བའི་སྐབས་འདིར་བྱེད་པ་ཙམ་ལ་དགོངས་ཏེ་སེམས་ལ་དབང་མ་ཐོབ་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་འཁོར་བར་འཁྱམས་པ་དང༌། ཐོབ་པ་ལ་ཕྱོགས་ན་ཐར་པ་འདོད་པ་དང་ཐོབ་ནས་ཡོན་ཏན་གོང་དུ་མཆེད་པ་ལ་སོགས་པ་བག་ཆགས་ཡོད་རིང་ལ་བྱེད་པར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །དགོས་པ་ནི་དོན་ལ་གཞན་དངོས་པོ་རང་མཚན་དུ་ཞེན་པ་རྣམས་ཁེགས་པས་ཆགས་སྡང་རང་ཁ་བ་རྣམས་མངོན་གྱུར་ལྡོག་པ་ཙམ་མོ། །ཡང་སྟོང་ཉིད་ལ་རིམ་གྱིས་གཟུང་བའི་ཐབས་སུ་གསུངས་ཏེ། བྱམས་པས། ཇི་ལྟར་ནད་པ་ནད་པ་ལ། །སྨན་པས་རྫས་རྣམས་གཏོང་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་ལ། །སེམས་ཙམ་དུ་ཡང་གསུངས་པར་མཛད། །ཅེས་པ་དང༌། གཟུགས་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྐྱེ་བོ་དག» «།གཟུགས་ལྡོག་པ་སྟེ་དེ་ཡང་དྲང་དོན་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དངོས་ལ་གནོད་བྱེད་ནི་རི་ཁང་བཟང་ལ་སོགས་རང་གི་སེམས་སུ་གྲུབ་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རིགས་པས་གནོད་པ་ཉིད་སྔར་ཡང་བརྗོད་ལ། འདིར་ཡང་སྤྲོས་པས་ཆོག་ གོ» «།གནོད་བྱེད་ཡོད་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རིགས་«༼༡༽«མི་འཐད་པ། ཐུབ་པའི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པ། རང་གི་རྣམ་གཞག་འགལ་བའོ། །དང་པོ་ལ་དགུ་སྟེ། རིགས་ངེས་པ་དགག་པ། གཞན་དབང་སྤྱིར་དགག་པ། ཚོགས་བརྒྱད་གཅིག་མི་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་བ། ཀུན་གཞི་དང༌།ཉོན་ཡིད་དང༌། གཙོ་འཁོར་མི་དམིགས་པ་དང༌། འགོག་པ། དེ་བཞིན་ཉིད།མཁྱེན་ཚུལ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ་སྟེ། ས་བོན་མ་གྲུབ་པ། རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་བ། རྣོ་རྟུལ་མ་ངེས་པའོ། །དང་པོ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ས་བོན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་མི་རུང་སྟེ། ས་བོན་ནི་ནུས་པ་བསྐྱེད་ནུས་ཡིན་པས་ནུས་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་དབང་པོ་རྣོ་བ་ཉིད་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་ཏེ་རྣོ་བའི་རྒྱུ་ལས་མ་བྱུང་བའི་རྣོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་གཏན་དུ་དབང་པོ་རྣོན་པོའམ་རྟུལ་པོར་གནས་མི་སྲིད་དེ། རྣོན་པོའང་སྡིག་པ་འགའ་ཞིག་གིས་འགྲིབ་ཅིང་རྟུལ་པོའང་དགེ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ལམ་ཆུང་བའི་དབྱར་སྔ་ཕྱི་བཞིན་ནོ། །

密意所有根本皆於心為主，今生中作用，密意於此。若不得心自在，則為業惑漂盪輪迴；欲趣解脫，得之後功德增上等，有習氣時皆似有作用，然唯是顯現而已。 所為者，遮止執外境實有自相，斷除貪嗔我執顯現而已。又為漸次引導證空，宣說唯心。慈氏云："如醫對病人，施予諸藥物，如是諸佛陀，為眾生說唯心。""耽著色等人，離色乃權宜。" 實則違害，若自宅等成自心，則太過失，以理違害。於此廣說。 有違害分三：理不應、非佛密意、與自宗相違。 初又分九：破定種姓、破依他起、八識一異不應、阿賴耶、染污意、主伴不可得、斷、真如、破知方式。 初又分三：種子不成、無因、利鈍不定。 一、無漏種子法爾住不應理，以種子是生果之功能，遮遣功能故。二、利根應無因，以利根非因所生故。三、生生世世恒住利根或鈍根不應理，以利根亦可因少惡而退，鈍根亦可因少善而增，如小道之季春季夏。

རྣོན་པོའང་སྡིག་པ་འགའ་ཞིག་གིས་འགྲིབ་ཅིང་རྟུལ་པོའང་དགེ་བ་འགའ་ཞིག་གིས་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ལམ་ཆུང་བའི་དབྱར་སྔ་ཕྱི་བཞིན་ནོ། །ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དབང་པོ་རྣོན་པོར་འཇོག་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྣོན་པོར་ཐལ་བས་རྟུལ་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རྣོན་པོའང་ལྟོས་པ་མ་གྲུབ་པས་མ་གྲུབ་པར་ཐལ་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱེར་མེད་ཕྱིར་དང༌། །རྫོགས་སངས་སྐུ་ནི་འཕྲོ་ཕྱིར་དང༌། །རིགས་ཡོད་ཕྱིར་ན་ལུས་ཅན་ཀུན། །རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་སྙིང་པོ་ཅན། །ཞེས་སོ། །རིགས་ངེས་ཏེ་འཁོར་བ་ཙམ་ཟད་པར་སུ་ཡང་མི་འདོད་པས་གཏན་དུ་འཁོར་བར་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རིགས་ཆད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་པ་ཐ་སྙད་བྱ་སྟེ། ཐར་པ་ཐོབ་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་གཏན་དུ་འཁོར་བར་གནས་པ་མི་སྲིད་མོད་ཀྱི། འཁོར་བའི་རྫས་ལ་ཟད་པའི་ཐ་མ་ཡོད་ཅིང༌། རིགས་ལ་ཐ་མ་མེད་པས་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད་དེ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་བཞིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། འདི་ན་སྣོད་མིན་སེམས་ཅན་གང་ཡང་མེད། །འགྲོ་བ་འདི་དག་མ་ལུས་སངས་རྒྱས་རྒྱུ། །ཞེས་པ་དང༌། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་ཆུང་ལས། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱུང་ཆུབ་ཀྱི་མཐའ་ཐུག་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སོ། །དེས་ན་རིགས་ཡོད་པ་ལ་དགེ་རྩ་ཕྲ་མོ་ས་བོན་དུ་བཞག་པ་གཉིས་རྐྱེན་ནུས་པ་སྨིན་པས་སད་དེ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བ་མཐའ་ཡས་པ་ཡང༌། དཀོན་མཆོག་གསུམ་མཐོང་བ་ཙམ་དང༌། སྒྲ་ཐོས་པ་དང༌། མཆོད་རྟེན་ལ་ཐལ་མོ་ཡ་གཅིག་སྦྱར་རམ། བསྐོར་བའི་ཕྱོགས་སུ་གོམ་པ་གཅིག་དོར་རམ། མེ་ཏོག་གམ་ཆུ་ཐིགས་པ་གཅིག་ཕུལ་ལམ། སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་སྨད་པའང་རུང་སྟེ། དཀོན་མཆོག་ལ་བརྟེན་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་མཐར་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་དུ་འགྱུར་བས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་སྟེ་ཡུལ་ཁྱད་པར་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་ལས། བདེ་གཤེགས་སྐུ་ནི་རྩིག་ངོས་བྲིས་པ་ལ། །དང་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་བའམ། །མེ་ཏོག་གཅིག་ཙམ་གྱིས་ནི་མཆོད་པ་དང༌། །

利根亦可因少惡而退，鈍根亦可因少善而增，如小道之季春季夏。 又若立佛種性為利根，應成一切有情皆利根，鈍根不應理。此中所依之利根亦不成就，應成不成就。《勝鬘經》云："真如無別故，圓滿佛身遍故，種性有故，一切有情，恒具如來藏。" 種性決定，誰亦不許輪迴窮盡，恒住輪迴者，假立為無種性補特伽羅，以不應得解脫故。雖不應恒住輪迴，然輪迴事盡有窮際，種性無窮際，故無過失，如東方世界邊際。《三昧王經》云："此中無不器，一切皆成佛。"《現觀莊嚴論小疏》云："一切眾生皆以無上正等菩提為究竟。" 是故，有種性者，安立微善根為種子二者，緣具功能成熟而覺悟，無量趣向菩提。然見三寶、聞聲、于塔合掌一次、或繞行一步、供一花一水滴、或誹謗佛法僧皆可，一切依三寶之業終歸解脫助緣，獲證菩提，以境勝故。《白蓮花經》云："于佛畫像，以凈信心合掌，或供一花，

མེ་ཏོག་གཅིག་ཙམ་གྱིས་ནི་མཆོད་པ་དང༌། །འཁྲུགས་བཞིན་པ་ཡི་སེམས་ཀྱིས་བལྟ་ན་ཡང༌། །དེ་དག་རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་བྱེད་པར་མཐོང༌། །བྱིས་པ་རྩེད་མོ་དགའ་དང་དེ་བཞིན་དུ། །བྱེ་མ་ལ་ནི་མཆོད་རྟེན་བྱེད་པ་དང༌། །རྩིག་ངོས་ཤིང་བུ་སེན་མོས་གཟུགས་བྲིས་པ། །དེ་དག་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་མཆོག་འདི་ཐོབ། །ཅེས་སོ། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་དངོས་བཞེངས་པ་ལྟ་ཞོག» «ལན་ཅིག་རྩེད་མོས་ས་རིས་སུ་བྲིས་པའང་མཐར་སངས་རྒྱའོ། །དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་ལྟ་ཞོག» «དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང༌། མཆོད་རྟེན་བཤིག་པ་དང༌། གསུང་རབ་འཚོང་བ་ལ་སོགས་པའང༌། གནས་སྐབས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་ཡང་མཐར་ཐུག་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་སྟེ།» «མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང༌། རེག་པ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདེན་པས་མཆོད་རྟེན་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཉིད་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ན་བདག་ལ་བརྟེན་པའི་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་ཅི་བྱས་པ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་གྱུར་ཅིག་པའི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བདག་ལ་དམིགས་ནས་གང་དག་གིས། །ཁྲོའམ་དད་པའི་སེམས་བྱུང་ བ། །དེ་ཉིད་རྟག་ཏུ་དེ་དག་གི །དོན་ཀུན་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག །གང་དག་བདག་ལ་ཁ་ཟེར་རམ། །གཞན་གང་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང༌། །དེ་བཞིན་ཕྱར་ཀ་གཏོང་ཡང་རུང༌། །ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སྐལ་ལྡན་གྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། གང་ལ་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་བདེ་འབྲེལ་པ། །བདེ་བའི་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་སྐྱབས་སུ་ མཆི། །ཞེས་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། སེམས་ཅན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་ཏུ་འཁོར་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མ་དད་པ་ཞིག་བྱས་ན་ཡང༌། དེ་དག་གིས་མཐོང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་དོན་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །དེས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐབས་མཐའ་ཡས་པ་མཛད་པ་དང༌།

或供一花，或以狂亂心觀視，漸見彼等成佛。兒童嬉戲歡喜，于沙作塔，於牆木爪劃作像，彼等亦得此無上菩提。" 何況供奉身語意實際所依，縱一次遊戲沙畫亦終成佛。不說善與無記，縱誹謗三寶、毀塔、販賣經典等，雖暫墮惡趣，然究竟成就菩提。以見聞觸一切，必定無上菩提故，彼等以佛陀真實加持為塔。菩薩地時，於我所作善惡，皆愿成就菩提。《入行論》云："緣我而生，嗔恚信心，愿彼恒常，成辦一切義。""諸謗我等，余作損害，及戲弄等，愿皆具菩提。""縱害亦與樂，樂因歸彼依。"《寶積經》云："若諸有情以業障故，于如來所作不信，然彼所作善根，乃至入涅槃，皆有義利。" 是故為令眾生解脫輪迴，諸佛菩薩廣施無量方便。

དེས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་ཐར་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐབས་མཐའ་ཡས་པ་མཛད་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡིན་པས་རིམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་འདི་ནི་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་ན་གསལ་བར་བཞུགས་པས། ལོག་སྲེད་ཅན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་མི་འཐད་དེ། དུས་རིང་ཞིག་མི་ཐར་པ་ལ་དགོངས་སོ། །འོ་ན་འཁོར་བ་ལ་མཐའ་ཡོད་པར་ཐལ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱ་བར་ཁས་བླངས་ཀྱི། མཐའ་ཡོད་པར་ཁས་མ་བླངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་པ་དེ་མྱང་འདས་ཡིན་གྱི་འཁོར་བའི་མཐའ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བའི་མཐའ་འཁོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞིང་གི་མཐའ་ཞིང་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གཤིས་ལ་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པས་འཆིང་གྲོལ་དང་ཐོག་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། གང་གི་རྣམ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ། །དེ་ཡི་རྟེན་ནི་རྟག་མ་ཡིན། །སེམས་ནི་མི་རྟག་ཉིད་ཡིན་ན། །སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་འགལ། །ཐོག་མ་ཉིད་ནས་རིམ་གྱིས་ ནི། །རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་མེད་པར་གྲུབ། །དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ། ། རང་བཞིན་མེད་ཉིད་བརྗོད་མ་ཡིན། །དེ་སྐད་བརྗོད་ནས་སེམས་ཀྱིས་ནི། ། བདག་གི་གནས་པ་སྤངས་པ་ཡིན། །རང་གི་རང་བཞིན་ལས་འདས་པ། །འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་མ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་བུ་རམ་མངར་བ་དང༌། །མེ་ཡི་རང་བཞིན་ཚ་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །གཞན་གྱི་དབང་སྤྱིར་དགག་པ་ནི། དངོས་པོར་སྣང་བ་གང་ལའང་རང་བཞིན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་མེད་དེ་ཆུའི་ཟླ་བ་བཞིན་ནོ། །ཆུ་ཟླ་དང་ནམ་མཁའི་ཟླ་བའང་མཚུངས་ཏེ། མིག་ལམ་དུ་སྣང་བ། རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ། བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུས་སྐྱེད་པར་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ རོ། །དེས་ན་ཕྱི་རོལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་གཞན་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། རང་གི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་བརྟས་པར་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་ལ། དོན་དམ་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ རོ། །གཞན་མེད་པ་ན་གཞན་དབང་ཁེགས་ཏེ།

是故為令眾生解脫輪迴，諸佛菩薩廣施無量方便。眾生亦有佛種性，漸次入涅槃，此于經續中皆明示。執著邪欲者不入涅槃不應理，意為暫時不得解脫。 若謂輪迴有盡，則一切漸次成佛已許，然未許有窮盡。成佛者入涅槃，非輪迴之際，以輪迴之際應是輪迴故，如田之際是田。體性本不成立，故縛脫及無始無終亦不應理。《菩提心釋》云："剎那識，所依非常，識無常，云何違空性？本來漸次，成立恒無自性。法自性成，非說無自性。如是說已，以心舍自住處。此超自性，非諸法有。如糖之甜，火性熾熱，如是說一切法，自性皆空。" 總破他力：凡顯現為事物者，皆無絲毫自性，故無他力，如水中月。水月與空月亦同，現於眼前，從緣而生，習氣顛倒因所生，無別異故。是故外顯種種非他成，唯于自心習氣增益，假名安立，勝義不成故。無他則他力遮，

དོན་དམ་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ རོ། །གཞན་མེད་པ་ན་གཞན་དབང་ཁེགས་ཏེ། འདྲེ་མེད་པས་འདྲེ་དབང་ཁེགས་པ་བཞིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དྭངས་ལ་ཟླ་ཤར་བ། །དེ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་དྭངས་པའི་མཚོར་སྣང་ཡང༌། །ཆུ་ཟླ་སྟོང་པ་གསོག་སྟེ་སྙིང་པོ་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་གཞན་དབང་མི་རུང་སྟེ། སྐད་ཅིག་སྔ་མས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། སྐད་ཅིག་གཉིས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང༌། ལྟོས་པ་བ་མཚན་མཚོན་དང་གཞན་དབང་གི་ལྡོག་པ་དང༌། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་པ་སྟེ། ཞེས་པའང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པར་སྣང་ཙམ་ལ་དགོངས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་མེད་དེ། སྔ་མ་ལས། བློ་ཡིས་རབ་ཏུ་གཞིག་ན་ནི། །བརྟག་པ་མེད་ཅིང་གཞན་དབང་ མེད། །གྲུབ་པའི་དངོས་པོའང་ཡོད་མིན་ན། །ཇི་ལྟར་བློ་ཡིས་རྣམ་པར་བརྟག། ཅེས་སོ། །ཚོགས་བརྒྱད་གཅིག་དང་ཐ་དད་དུ་མི་རུང་བ་ནི་རྣམ་ཤེས་བརྒྱད་རྫས་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ།མིག་གིས་ཀྱང་སྒྲ་ཐོས་པ་ནས་འོན་ལོང་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཤེས་རྟོག་པ་དང་སྒོ་ལྔ་རྟོག་མེད་དུ་བཞག་པའང་མི་རུང་བར་ཐལ་ཞིང༌། མིག་འབྲས་ལྟ་བུའི་གོ་ས་རེ་རེ་ནའང་ཚོགས་བརྒྱད་པོ་གནས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཚོགས་བརྒྱད་གཅིག་ཏུའང་མི་རུང་ལ། ཐ་དད་དུའང་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞི་དགག་པ་ལའང་གསུམ་སྟེ། རྒྱུན་བརྟན་པ་དགག་པ། དམིགས་པ་དགག་པ། ས་བོན་དགག་པའོ། །དེའང་བག་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་འཁོར་བའི་ས་པ་དེ་ཉིད་མེད་ལ་ཡོད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དགག་ལ་དོན་དམ་གྱི་ཀུན་གཞི་བདེན་པ་བར་འདོད་ནའང་ཞེན་པ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་དགག་དགོས་སོ། ། དང་པོ་ནི་རྫས་སྐད་ཅིག་མཐུད་པའི་རྒྱུན་བརྟན་པ་ཉིད་མི་རུང་སྟེ། དུས་མཉམ་པ་ལ་མཐུད་པ་མེད་དེ། མཐུད་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་དང༌། མི་མཉམ་ན་མཐུད་དུ་མེད་དེ་འགག་པ་དང་མ་འགགས་པ་རྫས་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། སྐད་ཅིག་ཕྲད་པ་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །

勝義不成故。無他則他力遮，如無鬼則鬼力遮。《定王經》云："如虛空澄凈月升起，其影像現於清澈之湖，水月皆空聚無實，當知一切法亦爾。" 是故他力不應理，以剎那前者所生故，于第二剎那變異故，依待能喻所喻及他力反體，是緣起自性故。"他力實有"，亦唯約世俗似有而說，事物中無。如前云："以慧詳觀，則無思議及他力，成事亦無，慧云何思議？" 八聚非一非異：八識非一實，眼亦聞聲，則無盲聾過失故。意識思維，五根非思維亦不應理，如眼球一處亦住八聚過失故。是故八聚非一亦非異。 破阿賴耶分三：破相續常、破所緣、破種子。習氣阿賴耶即輪迴根本，其體本無而似有，故當破；若執勝義阿賴耶為真實，亦當破除執著。 一、實法剎那相續之常相續不應理。同時無連線，無須連線故，以未滅故；異時無連線，滅與未滅實相違故，剎那接觸不成，故遮遣。

སྐད་ཅིག་ཕྲད་པ་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྐད་ཅིག་ལྟར་རྒྱུན་ཡང་དུ་མ་དང༌། འདས་པའི་རྒྱུན་འགག་པ་དང་མ་འོངས་པའྀ་རྒྱུན་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེན་གཉིས་ལས། གང་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན། །འདི་ནི་མར་མེའི་འོད་དང་མཚུངས། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱུད་དང་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །ཕྲེང་བ་དམག་ལ་སོགས་བཞིན་རྫུན། །ཞེས་སོ། །དམིགས་པ་དགག་པ་ནི། ཀུན་གཞིས་སྣོད་བཅུད་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་དམིགས་པར་མི་རུང་སྟེ། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་དོན་སྤྱི་སྣང་བ་ཡིན་ན་རྟོག་པས་མངོན་སུམ་གྱིས་ངེས་པར་འགྱུར་ཞིང༌། མེད་པར་གསལ་བ་ཡིན་ན་སྣོད་བཅུད་དངོས་ལ་མ་དམིགས་པར་གྱུར་ལ། དོན་རང་མཚན་སྣང་ན་མུན་པ་དང་སྒྲིབ་བྱེད་ཀྱིས་གནོད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། སྣོད་བཅུད་ཙམ་ལ་དམིགས་ན་རང་གི་འཁོར་ལའང་དམིགས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བོན་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་དང་གཅིག་མི་གཅིག་ཏུ་མི་འཐད། བག་ཆགས་བགོས་པ་དགག» «ནུས་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི་ས་བོན་གྱི་ཆ་ཉིད་རྣམ་སྨིན་དང་ཐ་དད་དུ་མི་རུང་སྟེ། འཇོག་བྱེད་ལས་མ་བྱུང་བས་རྒྱུ་མེད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཀུན་གཞིའི་རྫས་གཉིས་ཡོད་པས་རྒྱུད་གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ རོ། །གཅིག་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་གཉིས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་བགོ་བྱ་བགོ་བྱེད་གཉིས་དུས་མཉམ་པ་མི་རུང་སྟེ་བག་ཆགས་ཆ་གཉིས་སུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་མི་མཉམ་ན་བགོས་པར་མི་རུང་སྟེ། བགོ་བྱ་ཡོད་དུས་བགོ་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནུས་པ་དགག་པ་ནི།སྤྱིར་གང་ལའང་གང་གིས་ནུས་པ་ཉིད་མི་སྲིད་དེ། རྒྱུ་འགགས་ན་སྐྱེ་རྒྱུ་མེད་པས་ནུས་པ་མ་གྲུབ་ལ། མ་འགགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་དེ་རྟག་དངོས་མི་སྲིད་པས་ནུས་པ་ཁེགས་སོ། །དེས་ན་འཁྲུལ་སྣང་དུ་ཀུན་གཞིར་བརྗོད་ཀྱང་རྨི་ལམ་བཞིན་ཏེ་དངོས་པོ་ལ་མེད་པས་གྲུབ་པ་མི་སྲིད་དོ། །ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། རང་རིག་མེད་ཅིང་རྣམ་རིག་མེད། །ཀུན་གཞི་མེད་ཅིང་དངོས་པོ་མེད། །བྱིས་པ་ངན་པ་རྟོག་གེ་བ། །

剎那接觸不成，故遮遣。是故如剎那，相續亦多，過去相續滅，未來相續未生。如《二諦論》云："以諸蘊相續，猶如燈焰。""所謂相續聚，如鬘軍等虛妄。" 破所緣：阿賴耶緣廣大器情不應理。若器情之共相顯現，則應為分別所決定；若無而明現，則不緣實器情；若現自相，則應為黑暗障礙所害；若唯緣器情，則應緣自眷屬故。 破種子分三：異熟非一非異不應理，破習氣分位，破功能。一、種子支非異異熟不應理，非從安立因生，應無因故；阿賴耶有二體，應成二相續故。一亦不應理，支分所生能生二不可能故。二、能分所分二不應同時，習氣應成二支故；異時則不應分位，所分位時無能分故。破功能：總之任何[法]皆不可能有功能。因滅則無生因，功能不成；未滅則不能生，常事不可能，故遮功能。 是故雖言阿賴耶為虛妄顯現，然如夢中，事物中無故不可能成立。《入楞伽經》云："無自證、無了別，無藏識、無事物，劣慧論議者，

ཀུན་གཞི་མེད་ཅིང་དངོས་པོ་མེད། །བྱིས་པ་ངན་པ་རྟོག་གེ་བ། །རོ་དང་འདྲ་བས་འདི་དག་བརྟགས། །ཞེས་སོ། །ཉོན་ཡིད་མེད་དེ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཀུན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཡིད་རྒྱུན་དང་སྐད་ཅིག་ཏུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཙོ་འཁོར་ཕན་ཚུན་མི་དམིགས་པའང་མི་རུང་སྟེ། ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཀུན་གཞིས་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་ལ་མ་དམིགས་པར་ཐལ་བ་དང༌། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཆོས་ད་ལྟར་བ་རྣམས་མི་སྣང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པ་ཡང་མེད་དེ་དགག་བྱ་ཚོགས་དྲུག་ལ་སོགས་པ་རྫུན་པའི་ཕྱིར་དང༌།དགག་གཞི་དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་»«བདེན་གྲུབ་«༼༡༽«ནི་རང་བཞིན་དང་ཐ་སྙད་གཉིས་ཀར་མེད་དེ་སྣང་བ་དང་གཅིག་ན་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཞིང༌། མི་གཅིག་ན་སྣང་བས་མ་ཁྱབ་པ་མེད་པས་གང་ནའང་མི་གནས་པར་ཐལ་ལོ། །དགག་བྱ་བདག་དང་ཤེས་པ་ཆོས་རྫུན་པའི་ཕྱིར་དང༌། བུམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་བྱས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུམ་ལས། དེ་བཞིན་ཉིད་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁྱེན་ཚུལ་དགག་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱི་དོན་མ་དག་པར་སྣང་དུ་མི་རུང་སྟེ་འཁྲུལ་པར་ཐལ་ལོ། །མི་སྣང་བར་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་གྱིས་གཟིགས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བའི་དོན་སྣང་གི་སེམས་མཁྱེན་པའི་ཤུགས་ལ་མཁྱེན་པའང་མི་རུང་སྟེ། དོན་སྣང་བ་ཞེས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའང་རྫུན་པས་ན་རྫུན་པ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུབ་པའི་དགོངས་པ་མིན་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་ལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་སྟོང༌། །རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་གཞིག་ན། །སྲིད་པ་རྣམས་ནི་ཡོང་ཡེ་སྟོང་པ་སྟེ། །ཉི་ཚེའི་སྟོང་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཏེ། །མཁས་པ་བྱིས་པ་དག་དང་རྩོད་མི་བྱེད། །ཅེས་པ་དང༌།

無藏識、無事物，劣慧論議者，如尸陀林，彼等妄計。" 無染污意，所緣境阿賴耶無故，煩惱不成故，意相續及剎那不成故。主伴互不緣亦不應理，意識境非一切法故，阿賴耶不緣一切器情故，一切智智不現見現在諸法故。 滅亦無，所破六聚等虛妄故，能破真如無故。真如實成則體相、假名二皆無，與顯現一則應無常，異則無不遍顯現，於何處亦不住故。所破我與識法虛妄故，瓶之真如應是所作故。《般若經》云："真如不可得。" 破智所知：佛現不凈外境不應理，應顛倒故。不現亦不應理，非現證一切所知故。緣有情義相心由智力所知亦不應理。以義相現為義之差別，亦虛妄故，應緣虛妄境故。 非佛密意：於三種無自性無密意。《定王經》云："諸法常時皆無自性，佛子觀察諸事物時，諸有悉皆本來空寂，斷滅之空外道所計，智者不與愚夫諍論。"

མཁས་པ་བྱིས་པ་དག་དང་རྩོད་མི་བྱེད། །ཅེས་པ་དང༌། གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་རྣམས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་ཐ་ཤལ་ལོ་ཞེས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགག་པ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་དགོངས་ཏེ། འགྲེལ་ཆུང་ལས། རང་རང་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཉི་ཤུར་འདོད། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །རྟེན་འབྲེལ་མཐའ་བྲལ་དེ་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་ཁོ་ན་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་ཡེ་ནས་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ནས་ཀྱང་མ་འོངས་གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་དག་བདག་མེད་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ་སྐྱེ་འགག་འགྲོ་འོང་གིས་དག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡུམ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་སོ། །བརྗོད་མེད་ཀྱང་ཡོད་པ་བརྗོད་མི་ཤེས་ཀྱི་བརྗོད་མེད་མ་ཡིན་གྱི་ཡོད་མེད་མཐའ་བྲལ་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྟེ། ཡུམ་ལས། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་དུ་མེད་ཅིང་བལྟར་མེད་ལ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་ལས། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པས། སྣང་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཆོས་ལ་སྒྱུ་མར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་མེད་དེ། འཇུག་པ་ལས། དེ་དང་དེ་ནི་དམ་བཅའ་མཚུངས་མཐོང་ནས། །རྩོད་འདི་སེལ་བྱེད་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །འགར་ཡང་དངོས་པོ་ཡོད་ཅེས་མ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་སོ། །རྣམ་གཞག་འགལ་བ་ནི་གཟུང་འཛིན་མི་སྲིད་པ་དང༌། གཞན་སེམས་ཤེས་པའི་མངོན་ཤེས་འདོད་པ་འགལ་ཏེ། གཟུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན་བཏགས་ཡིན་ན་གང་ཟག་གཞན་ལ་སེམས་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ། །ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་དང་སེམས་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་འགལ་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་བདག་ཅེས་པ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ན་སེམས་ངོ་བོ་ཅན་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ རོ། །

智者不與愚夫諍論。"又云："諸一一無，是諸空性之差別。" 一切法無生無滅，密意于自性無生等。如《小疏》云："自性皆空故，許二十種空。"如是。離邊緣的緣起亦非唯從因緣生，而是本來常住。如《般若經》云："一切法不從何處來，不至何處去。" 非唯清凈無我，亦離生滅去來清凈故。如《般若經》云："一切法清凈者，謂自性不生。" 非不可說而有之不可說，乃離有無邊際故不可說。如《般若經》云："不可說者，不可思、不可見，超越一切所緣境故。" 如幻亦非從緣生。如《般若經》云："無為空性亦如夢如幻。涅槃亦如夢如幻。"顯現而自性空之法說為如幻。 是故佛無計實法之密意。如《入中論》云："見彼與彼立宗同，為遣此諍，諸佛于任何處皆不說有實事。" 安立相違：許不可能有能取所取，而許他心智通，相違。若一切所取皆施設有，他有情應無心故。許法無我而許心勝義有，相違。以法我即法之自性，故許心有自性故。

ཆོས་ཀྱི་བདག་ཅེས་པ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ན་སེམས་ངོ་བོ་ཅན་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ རོ། །དེའང་དབང་པོའི་ཁྱད་ཀྱིས་བུམ་པ་གཅིག་ལ་ཉན་ཐོས་པས་རྡུལ་ཆར་གྱུར་པ་ལ་ང་དང་ང་ཡིར་གཟུང་དུ་མེད་པར་མཐོང་བ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་ཡིན་ལ། ཐེག་ཆེན་པས་དེའི་སྟེང་དུ་བུམ་པའི་ཆོས་སུའང་མ་གྲུབ་པས་གཞི་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་ཅེས་བྱའོ། །མདོར་ན་ཤེས་པ་དང་དེས་གཟུང་བ་མ་གྲུབ་པ་གང་ཟག་དང༌། ཡུལ་ཆོས་སུ་སྣང་བ་གཞི་མེད་དུ་རྟོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་དུ་བཞག་གོ» «།ལྟ་བས་སེམས་«༼༡༽«དང་ཡོངས་གྲུབ་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་དང་སྒོམ་པ་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པ་འགལ་ཏེ། རྒྱུའི་དུས་ཀྱི་གནས་ལུགས་དེ་དང་འཛིན་སྟངས་མི་མཐུན་པའི་དོན་བསྒོམས་པས་འབྲས་བུ་ཐོབ་མི་སྲིད་དེ། དོན་ཤར་དུ་གཉེར་བ་ལ་ཁ་ནུབ་ཏུ་བལྟས་ནས་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་འདིས་དངོས་པོ་ལ་ཚོགས་བརྒྱད་འདོད་པ་དང་རྒྱུན་བརྟན་པ་བ་འདོད་པ་དང༌། ཟབ་མོའི་དོན་ཡོད་ཀྱང་བསྟན་དུ་མི་རུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཁེགས་པ་ཡིན་ ནོ། །འདིར་ནི་འཁྲུལ་ངོར་ཚོགས་བརྒྱད་དུ་བཏགས་ཀྱང་རིག་པ་ཉིད་ལས་གཅིག་དང་དུ་མར་མེད་པ་དང༌། རྫས་དང་རྒྱུན་ལ་བརྟན་མི་བརྟན་མེད་དེ་བྱིས་པ་བློ་འཁྲུལ་བའི་ངོར་སྣང་བ་ཙམ་དང༌། ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་སོ་སོའི་དབྱེ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ནི། དོན་སྣང་ཤེས་པར་འདོད་དང་མི་འདོད་ལས། །རྣམ་པ་བདེན་རྫུན་གཉིས་སུ་གྲགས་དེ་ནི། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་སྦྱར་བ་ཉིད། །ཕྱི་རོལ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་རང་གི་ཤེས་པ་དོན་གཞན་དུ་སྣང་བར་འདོད་པ་རྣམ་བདེན་པ་དང༌། ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཤེས་པར་རྫུན་པས་ན་བག་ཆགས་བརྟན་པའི་རྣམ་པ་དེར་སྣང་བའོ་ཞེས་པ་རྣམ་རྫུན་པ་གཉིས་ཀྱང༌། དབུ་མའི་དོན་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པས་རང་རང་གི་ཀུན་རྟོག་གཡོ་བས་སྦྱར་བའི་གྲུབ་མཐར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོ་འདོད་པ་དགོད་པ་ནི། སེམས་ཙམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཕྱིའི་དོན་དངོས་པོར་རང་མཚན་མེད་པ་དང༌།

以法我即法之自性，故許心有自性故。其中，以根之差別，聲聞於一瓶見為多塵聚，無我我所可取而見，是人無我。大乘于彼之上，連瓶之法亦不成立，了知無基故，名為法無我。總之，了知識及所取不成立是人無我，了知現為境法無實基是法無我。 見解許心及圓成實于勝義有，修習毫無所緣相違。因位之真相與執著方式不相順，修習違背彼之義，不可能獲得果位。如欲往東而面向西行。如是遮破許實法中有八事聚、許相續堅固及許有甚深義亦不應宣說等。此中雖假立為八事聚，然覺性中無一多，事與相續無堅不堅，唯于愚夫顛倒識現，欲以無所緣之方式修習法性不可得。 今別說彼等差別。由許不許有義相識，故宣稱有實虛二相。彼實非如理，唯是妄念增益。謂種種顯現外境，是自識顯現為他義，許為實相派。非是識，識為虛妄，故習氣堅固顯現彼相，謂為虛相派。此二亦異於中觀義，唯是各自妄念增益之宗義。 於此，先述第一宗。謂彼二種唯識師，外境無實事自相，

སེམས་ཙམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཕྱིའི་དོན་དངོས་པོར་རང་མཚན་མེད་པ་དང༌། ནང་གི་སེམས་ཡོད་པ་དང༌། ཁ་ནང་ལྟ་རང་རིག་ལ་མཐུན་ཡང༌། དོན་སྣང་འདི་དངོས་པོར་ཡོད་མེད་ལ་མི་མཐུན་པའོ། །དེས་ན་བྲམ་ཟེ་ཤཾ་ཀ་རཱ་ནནྡ་ལ་སོགས་པས་གཟུང་ཆར་སྣང་བ་ཙམ་ཆོས་ཅན། འཛིན་བྱེད་ངོ་བོ་ཙམ་ཡིན་ཏེ། གསལ་ཞིང་རིག་པའི་ཕྱིར་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་བཞིན་ཞེས་པས། དངོས་མེད་མི་སྲིད་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མི་རྟག་པ་གཞན་དབང་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཀུན་བརྟགས་ནི་དེ་ལ་བདག་ཏུ་ཞེན་པ་ལ་ཟེར་ཞེས་སྨྲའོ། །འདིར་དེའི་ལུགས་རྣམ་བདེན་པ་ལ། བྱེ་བྲག་གསུམ་སྟེ། ཤེས་རྣམ་སོ་སོ་བ། རྣམ་པའི་གྲངས་སྙེད་པ། སྣ་ཚོགས་གཉིས་མེད་པའོ། །དང་པོ་ནི་ཁ་ཅིག་རི་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། གཟུང་ཆར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཞེན་པ་ལས་རྫས་ཐ་དད་པས་ན་སྒོ་ང་བཙོས་པ་བསྐམས་དུས་སེར་པོ་དང་དཀར་པོ་ཐད་ཀར་ཡོད་པ་ལྟར་སྔོ་སྣང་དང་སྔོ་འཛིན་གྱི་ཤེས་པ་ཐད་ཀར་ཆ་གཉིས་སུ་བདེན་པར་འདོད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ཅི་ཙམ་རྣམ་པ་ལ་དབྱེ་བར་ནུས་པ་ལྟར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་ནུས་པས་ན་སོར་མོ་ལྔ་ཤེས་པའི་རྫས་ལྔར་བདེན་གྱི།» «གཅིག་ཏུ་མི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཤེས་པ་གཅིག་ལ་སྣང་མི་སྲིད་པར་འདོད་པའོ། ། གསུམ་པ་ནི་སྔོ་སེར་དང་བརྟན་གཡོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་ངོ་ཅོག་ཤེས་པ་གཅིག་ལ་སྣང་ཞིང་ངོ་བོ་བདེན་པར་འདོད་ཀྱི། ཚོགས་པ་དུ་མར་སྣང་ཡང་ཤེས་པ་གཅིག་གི་སྣང་བའོ་ཞེས་འདོད་དོ། །དེ་དག་དགག་པ་ལ་གཉིས་ཏེ།སྒྲུབ་བྱེད་མེད་པ་དང༌། གནོད་བྱེད་ཡོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། གསལ་ཞིང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟགས་ཀྱི་དོན་རིག་བྱ་ཡིན་ནམ། རིག་པའི་བྱ་བ་ཙམ་པོ་ཡིན། སྣང་བ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ་རིག་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དང༌། རིག་བྱ་ཙམ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་ཁྱབ་པ་མ་གྲུབ་སྟེ་དོན་དངོས་པོ་རིག་པ་ལའང་འཇུག་པར་དོགས་པས། ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དུས་མཉམ་པ་ལ། འབྲེལ་བ་མེད་པས་རིག་ཏུ་མི་རུང་ཞིང༌།

彼二種唯識師雖然在外境無實事自相、內在心有及向內觀自證方面一致，但在顯現境是否實有方面不一致。 故商羯罹難陀等說：顯現為所取相之法，定是能取之自性，因為明瞭而了知，如種種樂苦。無實不可能，一切法皆是無常心的事物，唯是他生。所謂遍計，是指執著彼為我。 於此，彼宗實相派有三種差別：了別各別者、相等多者、種種無二者。 第一，有說雖然顯現為山等境相的即是識，但顯現為所取相的識與執著實質不同。如煮過的米干時，直接有黃色和白色，許青相與青識直接真實有二分。 第二，有說識可區分多少相，識也可區分多少。故五指的識真實有五事。不許一體，如不許一識現二相等。 第三，許青黃、常無常等所有顯現識一現，自性真實。雖顯現為多聚，然是一識之顯現。 破斥彼等有二：無正證及有違害。 首先，明瞭而了知的因，其義為所知或僅是了知的作用。若說顯現為識，因為是所知或僅是所知，則不成遍，因為懷疑亦可通於了知實境。彼同時無關聯，故不應了知。

འབྲེལ་བ་མེད་པས་རིག་ཏུ་མི་རུང་ཞིང༌། དུས་མི་མཉམ་པ་དང་འདྲ་བ་བཀག་པས་རིག་ཏུ་མེད་པས།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཁེགས་སོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེས་དོན་དངོས་ཁེགས་ཀྱང་གཟུང་བྱ་དངོས་མེད་མ་ཁེགས་པས་ན་ཤེས་པའི་ངོ་བོར་མི་འགྲུབ་སྟེ། གཟུགས་བརྙན་བྱད་ཡིན་པ་ཁེགས་ཀྱང་མེ་ལོང་དུ་མི་འགྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། ། གནོད་བྱེད་ལ་ལྔ་སྟེ། འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་དུ་མི་འཐད་པ། གཅིག་དང་དུ་མར་མི་འཐད་པ། ཤེས་པའི་ངོ་བོར་ངེས་པར་ཐལ་བ། གསལ་བར་ཐལ་བ། ཧ་ཅང་ཐལ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་ཡུལ་རྫུན་པ་དངོས་མེད་སྣང་བ་ཉིད་བློ་འཁྲུལ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོར་སྣང་བ་ཉིད་ལ་མ་འཁྲུལ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ་སད་པའམ་ཟླ་བ་གཅིག་འཛིན་གྱི་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སྔོ་སོགས་ཆོས་ཅན། སེམས་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཁྱབ་པ་མེད་ན་དོན་དུ་སྣང་བ་འཁྲུལ་ལམ་མ་འཁྲུལ། མ་འཁྲུལ་ན་དེ་སེམས་སུ་མི་རུང་སྟེ། མ་འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་འཛིན་པས་ན་དོན་སྣང་ཉིད་དོན་དངོས་སུ་བདེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྲུལ་ན་སེམས་སུ་མི་འཐད་དེ་དོན་སྣང་རྫུན་ཞིང་རྫུན་པ་དངོས་མེད་ཡིན་པས་ན་དངོས་པོ་ཙམ་ཁེགས་པས་སེམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ཙམ་མེད་ཀྱང་ཤེས་དངོས་སུ་རུང་ན་ནི་བུམ་པ་མི་སློང་གསེར་བུམ་སློང་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་མེད་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་དོན་དུ་བརྟགས་པས་འཁོར་བར་འཁྱམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ནའང་མི་རུང་སྟེ། དོན་མེད་པ་ལ་དོན་དུ་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་མ་ཡིན་ན། དོན་མེད་པ་ལའང་དོན་དུ་བརྟགས་པ་འཁྲུལ་པར་མི་འགྱུར་བས་འཁྲུལ་པ་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁོ་བོ་ཅག་དངོས་པོ་སྣང་མི་སྣང་གིས་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་དུ་མི་འཇོག་གི འཛིན་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པ་དོན་དང་མཐུན་མི་མཐུན་གྱིས་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའང་མི་འཐད་དེ།

無關聯故不應了知。與異時相似而遮，無所了知故，于相違品未遮，亦不能言。以彼雖遮實境，然未遮無實所取，故不成識之自性。如遮色像是面相，然不成為明鏡。 違害有五：于迷亂與不迷亂不應理、於一與多不應理、定應成識之自性、應成明瞭、太過失。 第一，世間立虛妄無實顯現為顛倒識，如夢識。立實相顯現為不顛倒，如醒時或執一月之識。故青等法，非是心，因為顯現為境故。若無遍，顯現為境是迷亂或不迷亂？若不迷亂，彼不應是心。以一切不迷亂皆執境如實，故顯現為境真實為實境故。若迷亂，不應是心。以顯境虛妄，虛妄無實，遮除僅是事物，心之事物不可能故。若僅無事物亦可是實識，則如言勿取瓶而取金瓶。 若謂我等根本無迷亂，以一切現為識之事物故。然審思為境而徘徊輪迴。亦不應理。若無境而現為境非迷亂，則于無境亦審思為境，不應成迷亂，故迷亂應永斷。 我等不以事物現不現立迷亂與不迷亂，而以執取方式相應不相應境而立。此亦不應理。

ཁོ་བོ་ཅག་དངོས་པོ་སྣང་མི་སྣང་གིས་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་དུ་མི་འཇོག་གི འཛིན་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པ་དོན་དང་མཐུན་མི་མཐུན་གྱིས་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའང་མི་འཐད་དེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་ན་མ་འཁྲུལ་བར་འགྱུར་ཞིང༌། མེད་ན་མེད་པ་ཉིད་གང་གིའང་དངོས་པོར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་དང་ཐ་དད་དུ་མི་འཐད་པ་ནི་ཤེས་པ་དང་རྣམ་པ་སོ་སོར་བདེན་པ་མི་རུང་སྟེ། ཡུལ་མི་རིག་པ་ལ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྣམ་ཤེས་ལུས་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོན་པས་ཤི་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། སེམས་མིག་གིས་མཐོང་བ་དང་སྲང་ལ་གཞལ་དུ་རུང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། རི་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པས་ཚུར་རང་རིག་པར་ཐལ། རང་གིས་དེ་དག་རིག་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་པ་མེད་ན་རི་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཤེས་པ་ཡིན་པ་ཉམས་སོ། །དུས་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པ་གཉིས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་སྲིད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཡུལ་སྣང་རེ་རེ་ཤེས་པར་འདོད་པས་དུས་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པ་བྱེ་བ་རྒྱུད་གཅིག་ལ་སྲིད་པར་ཡང་ཐལ་ལོ། །འདོད་ན་མི་སྲིད་དེ་རྣམ་འགྲེལ་ལས། རྟོག་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་ མེད། །ཅེས་སོ། །རྣམ་པའི་གྲངས་སྙེད་པའང་མི་རུང་སྟེ། རྐང་པ་མཐོང་དུས་ལག་པ་མི་མཐོང་བས་རགས་པར་སྣང་བ་རྒྱུན་བཅད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཟྭ་འོག་གི་སྔོན་པོ་མཐོང་སེར་པོ་མ་མཐོང་བས་ཁྲ་བོར་སྣང་བ་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་དང༌།རྡུལ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ལ་ཆ་མེད་«༼༡༽«མི་སྲིད་པས་རྡུལ་ཡང་མི་མཐོང་བས་མཐོང་བ་ཙམ་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རགས་སྣང་ཡང་རྟོག་པས་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའང་མི་རུང་སྟེ། རྟོག་པའི་གཟུང་ཡུལ་ན་གསལ་སྣང་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། རྟོག་པ་གཅིག་ལའང་དོན་གཅིག་ཆ་བཅས་སུ་སྣང་དུ་མི་རུང་བར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཕྲ་མོ་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱང་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་འགྲེལ་ལས། ཅི་སྟེ་རྣམ་པའི་གྲངས་བཞིན་དུ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁས་ལེན་ ན། །དེ་ཚེ་རྡུལ་ཕྲན་འདྲར་གྱུར་པའི། །དཔྱད་པ་འདི་ལས་བཟློག་པར་དཀའ། ། ཞེས་སོ། །

我等不以事物現不現立迷亂與不迷亂，而以執取方式相應不相應境而立。此亦不應理。若瓶等如所顯現相而有，應成不迷亂。若無，無者任何亦不應成事物故。 於一異不應理者，識與相各別真實不應理。以境不了知無識之相故，識脫離身體應死故，心應眼見、可稱量故，山樹等應反觀自證，以自了知彼等故。若無遍，則損壞山等是自之識。一時一相續應有二識故。且許每一境相為一識，一時一相續亦應有億識。許則不應理。如《釋量論》云："二思不俱起。" 許相等多亦不應理。見足時不見手，粗顯斷絕故。見青不見黃，雜色顯現斷絕故。事物如極微等無分，極微亦不見，見斷絕故。謂粗顯亦是分別假立，亦不應理。分別所取境應斷絕明現故。一分別亦不應理，相似不應一義有分故。且遮細相顯現故。如《釋量論》云："若許識如相數，爾時難釋觀察，成同極微聚。"

དཔྱད་པ་འདི་ལས་བཟློག་པར་དཀའ། ། ཞེས་སོ། །སྣ་ཚོགས་གཉིས་མེད་དུ་བདེན་པར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དུ་མར་སྣང་བ་གཅིག་ཏུ་བདེན་པ་ཙམ་སྤྱི་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །བདེན་གཉིས་ལས། སྣ་ཚོགས་ཅན་སྣང་དོན་རྣམས་ལ། །གལ་ཏེ་གཅིག་ཉིད་མི་རིགས་ན། །དེ་བློ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ཡང༌། །གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་རིགས། །ཞེས་སོ། །དུ་མར་སྣང་བཞིན་དུ་གཅིག་གི་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་ན། སོར་མོ་ལྔ་དང༌། ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་ལ་སོགས་པ་དུ་མའི་རྣམ་གཞག་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། གཞན་དུ་གཅིག་གི་ངོ་བོ་ལ། །རང་བཞིན་དུ་མར་སྣང་བ་ཡི། །རྣམ་པར་ཇི་ལྟར་བདེན་གྱུར་ཏེ། །གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ཉམས་ཕྱིར་དང༌། །གཞན་གྱིས་གཞན་ཉིད་ཉམས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་ཁྱེད་ཀྱང་དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཉམས་པར་ཐལ་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་དངོས་པོར་སྣང་བཞིན་དུ་སྟོང་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དཔྱད་བཟོད་དུ་སྣང་བ་སུ་ལའང་མེད་ཅིང༌། འཁྲུལ་སྣང་ལ་དངོས་པོའི་ཐ་སྙད་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བྱེད་དེ། དེ་ཉིད་ལས། རིགས་པས་བརྟགས་ན་དངོས་མ་ཡིན། །དེ་ལས་གཞན་དུ་དངོས་པོ་སྟེ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཇི་ལྟར་འགལ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་པའི་ངོ་བོར་ངེས་པར་ཐལ་བ་ནི། དོན་སྣང་མིག་ཤེས་ལ་སྣང་དུས་ཤེས་པའི་ངོ་བོར་ངེས་པར་ཐལ་ཏེ། ངོ་བོ་སྣང་ལ་གསལ་ཞིང་ཡིད་གཏད་ལ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་སྡུག་བཞིན་ནོ། །གསལ་ཞིང་ཡིད་གཏད་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་ངོ་བོར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་དོན་དུ་སྣང་བས་ཤེས་པར་མི་གསལ་ཏེ་སྔོན་པོའི་སྐད་ཅིག་བཞིན་ཞེས་པའང་མི་རུང་སྟེ། དྲན་པ་དང་མངོན་སུམ་ལྟར། གསལ་བའི་མིག་ཤེས་ལ་མི་གསལ་བའི་དོན་སྣང་ཡང་རྫས་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ངེས་ལས། དངོས་མཐོང་མེད་ཕྱིར་གཅིག་མ་ཡིན། །བློ་དངོས་ཐ་དད་མི་མཐོང་བས། །ཐ་དད་མེད་པར་ངེས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །གསལ་བར་ཐལ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་ཐལ་ཏེ།

觀察難以迴避。"謂各別二諦亦不應理。如遮一切顯多而一實。《二諦論》云："若於各種顯境，一實不應理，彼多種顯識，一性云何應？" 若於顯多立一名，應斷絕五指、日月星宿等多法。彼云："不爾，於一自性，自體顯現多，云何成真實？壞一性故，他性壞故。" 難曰：汝亦應損壞實與非實法，以蘊顯五實而立空名故。答曰：誰亦無堪察實相，于倒相增益實名。彼云："理察非實，余謂實，實非實豈違？" 定成識性者，境相現眼識時，定應成識性。以性相明現，不為疑因所染，如樂苦。明現意專，現量成立，許為自性故。相現為境，識不明如青剎那，不應理。如憶念現量，眼識明現境相不明現，一事不應理故。《釋量論》云："不見實故非一，識實異體不見，定應無異。" 應成明瞭者，一切有情應是一體。

གསལ་བར་ཐལ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་ཐལ་ཏེ། འགྲོ་བའི་སེམས་རྒྱུད་སངས་རྒྱས་ལ་སྣང་དུ་རུང་ཞིང་གཟུང་འཛིན་ཙམ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ནི་གཞན་དུ་སྣང་ཡང་གཞན་དུ་བདེན་ན་ལྷོའི་མེ་འབར་བ་བྱང་གི་ཆུ་རྡོལ་བར་བདེན་པ་དང༌། རྒྱང་འཕེན་པ་ལྟར་བློ་ཉིད་ཀྱང་ཕྱི་དོན་དུ་བདེན་པ་དང༌། གྲངས་ཅན་པ་ལྟར་བདེ་སྡུག་ཉིད་ཀྱང་བེམ་པོར་བདེན་པ་དང༌། གཏི་མུག་ཤེས་རབ་ཏུ་བདེན་པ་དང་བདེ་བ་སྡུག་བསྔལ་དུ་བདེན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུམ་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་སོ། །དེས་ན་ཆོས་རྣམས་ལ་སྣང་བ་ལྟར་བདེན་པར་རྟོགས་པ་བདེན་གྱི། གཞན་དུ་སྣང་བ་གཞན་དུ་བདེན་པར་འདོད་པ་དམུས་ལོང་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། གང་ཞིག་ཡོད་པ་མི་མཐོང་མེད་མཐོང་བ། །དེ་འདྲའི་མུན་ནག་རྣམ་པ་དེ་གང་ཞིག» «།ཅེས་སོ། །ཚུལ་འདིས་སྣང་བ་སེམས་སུ་འདོད་པ་དང༌། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཤེས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཏི་མུག་ཅན་རྣམས་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་འཁྲུལ་ངོར་སྣང་བ་འདི་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས། སེམས་དང་སེམས་ལས་གཞན་དུའང་ཅུང་ཟད་བདེན་པར་མི་འདོད་དེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་རྫུན་པ་ལའང་དང་པོ་འདོད་པ་བརྗོད་པ་ནི། སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་ལ་སོགས་པས་གཞན་རིག་པར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དོན་དང་ཤེས་པ་གང་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། མ་རིག་པས་བསླད་པ་ལ་སྣང་བའི་ཀུན་བརྟགས་ཉིད་དེ། རྣམ་ངེས་ལས། རིག་བྱ་རིག་བྱེད་རྣམ་པ་མེད། །སྐྲ་སོགས་ཤེས་པའི་ཐ་དད་བཞིན། །གང་ཚེ་གཟུང་འཛིན་རྣམ་ཕྱེ་བའི། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བསླད་པ་ཅན། །ཇི་ལྟར་འཁྲུལ་པས་མཐོང་གྱུར་བས། །དེ་ལྟར་འདི་ནི་བཞག་བྱས་པ། །དེ་ཚེ་གཟུང་དང་འཛིན་པ་ཡི། །མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་བརྩད་བྱ་མིན། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་དོན་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་རྫཽབ་ཏུ་ཡང་དངོས་པོར་མི་སྲིད་ཅིང༌། རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་དང་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ཤར་བ་དང༌། མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་སྣང་ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་མོད་ཀྱི།

應成明瞭者，一切有情應是一體，諸有情心相續，于佛應可顯現，且唯取捨一體故。 過失者，若他相他實，南方火燃應實是北方水破，如彈丸說識亦應實是外境，如數論師說樂苦應實是無情，癡應實是智慧，樂應實是苦，以理由相同故。《般若經》云："無有識亦不可得。" 是故，于諸法了悟如所顯現為實，他相他實為盲者。《經莊嚴論》云："有不見見無，如是黑暗相，彼為何者？" 以此理破執顯現為心及一切有情唯一識者之愚癡也。我等於倒相顯現，如所顯現緣起顯現，絲毫不許心及心外為實，如夢。 于虛妄者，初陳他宗：法上師等說一切顯現他識，非境非識，無明迷亂所現，唯分別。《釋量論》云："無所知能知相，如發等識差別。取捨分別相，迷亂相時，如彼倒見此安立。爾時，于有取捨相，不應觀察。" 是故，一切境相顯現，世俗亦不可能為事物。夢境與種種顯現，現量境相毫無差別，

མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་སྣང་ལ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་མོད་ཀྱི། བག་ཆགས་བརྟན་མི་བརྟན་གྱིས་སྣང་བ་ཡུན་རིང་ཐུང་དང་བདེན་རྫུན་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱི་གཟུང་བ་རྫུན་སྣང་དང་དེ་ལ་འཛིན་པ་མ་གྲུབ་ལ། གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་རང་གསལ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དོན་དམ་དུའང་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །དེའང་བྱེ་བྲག་གཉིས་ཏེ། དྲི་བཅས་པ་དང་དག་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་རྒྱུ་དུས་དང༌། འབྲས་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཉིས་ལས། དྲི་བཅས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དུས་ན་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་ཅར་དོན་དམ་དུ་འདོད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་སྣང་བར་འདོད་དོ། །དག་པ་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དུས་ནའང་ཚོགས་བདུན་གནས་སྐབས་གློ་བུར་བའི་ཤེས་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ནི་འཕེལ་འགྲིབ་དང་འཛིན་སྟངས་མི་མཐུན་པ་མེད་པས། རང་བཞིན་གཉུག་མའི་ཤེས་པ་ཞེས་དོན་དམ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནའང་གཉིད་སད་པ་ན་རྨི་ལམ་ཞི་བ་ལྟར། འཁྲུལ་པའི་དོན་སྣང་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་ནས། སེམས་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མི་སྣང་ཞིང་ཅིར་ཡང་མི་རྟཽག་པ་མྱོང་བ། རང་རིག་རང་གསལ་ཙམ་དུ་གནས་པ་དེ་ཆོས་སྐུ་ཡིན་ལ། དེའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ལ་མེད་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་ངོར་སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང༌། ཆོས་གསུངས་པ་དང༌། དོན་མཛད་པར་སྣང་བ་ནི་གཟུགས་སྐུའོ། །དག་པ་བ་ཁ་ཅིག་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་ཆ་ལ་དོན་དམ་དུ་འདོད་ལ། ཁ་ཅིག་མྱོང་བ་རང་གསལ་ལས་གཞན་ཤེས་རིག་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་པར་འདོད་དོ།» «།དེ་དགག་པ་ནི། དོན་སྣང་ཅི་ཡང་མི་བདེན་པ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་འཐད་མོད་ཀྱི།སེམས་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་དགག་པ་ལ་མགོ་སྙོམས་ལྔ་སྟེ། དོན་དང་ཤེས་པ་མཚུངས་པ་དང༌། རང་རིག་དང་གཞན་རིག་མཚུངས་པ་དང༌། འཛིན་པ་དང་མྱོང་བ་མཚུངས་པ་དང༌། གཞན་དབང་དང་ཀུན་བརྟགས་མཚུངས་པ་དང༌། གཉུག་མ་དང་གནས་སྐབས་མཚུངས་པའོ། །དང་པོ་ནི་ཕྱི་དོན་དངོས་པོར་མེད་ན་ནང་གི་སེམས་ཀྱང་དངོས་པོར་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །

然而，現量境相無絲毫差別，但由習氣堅固與否，顯現長短及似真似妄，如是而已。如是，外取境妄現且執取不成，了悟二取空的自明剎那識，亦許為勝義有。彼又有二：有垢及清凈。 二者差別有因時及果時二種差別。有垢者許有情位八識聚皆勝義有，佛地器情一切明現。清凈者許有情位七識亦為世俗暫時之識，阿賴耶識無增減執相違，名自性本覺之識，為勝義。佛地亦如夢醒，一切妄境相斷絕，心外一無所現亦不執著，唯安住自證自明，是為法身。由彼加持力，雖諸法本無，然于所化現一切智、說法利生，是為色身。 有清凈者許心因果等分為勝義，有許除自明覺受外，一切心識皆世俗。 破彼：妄境一切非實甚應理，然破心為勝義有五平等：境識平等、自他識平等、取受平等、他生分別平等、本覺暫時平等。 初者，外境非實，內心亦應非實。

དང་པོ་ནི་ཕྱི་དོན་དངོས་པོར་མེད་ན་ནང་གི་སེམས་ཀྱང་དངོས་པོར་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་བདེ་བ་སིམས་པའི་དོན་བྱེད་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་གདུང་བའི་དོན་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པར་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། དོན་ཡང་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ་གཞན་རིག་མངོན་སུམ་གྱི་མེས་བཙོ་སྲེག་གི་དོན་བྱེད་པ་དང༌། ཆུས་ངོམས་པའི་དོན་བྱེད་པས་སོ། །དོན་དུ་སྣང་བའི་གཞན་རིག་ནི་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཡུལ་རྡུལ་ཕྲན་དཔྱད་པས་ཁེགས་སོ་ཞེ་ན། བདེ་སྡུག་ཏུ་སྣང་བའི་རང་རིག་ཀྱང་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཡུལ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་དཔྱད་པས་ཁེགས་སོ། །དེས་ན་འཁྲུལ་ངོར་གཉིས་ཀ་གྲུབ་ཅིང་དངོས་པོ་ལ་གཉིས་ཀ་ཁེགས་པར་མཚུངས་ཏེ། ལུང་ཡང་མཚུངས་པ་ཉིད་འཇུག་པ་ལས། གཟུགས་མེད་ན་ནི་སེམས་ཡོད་མ་འཛིན་ ཅིག །»«སེམས་ཡོད་ན་ནི་གཟུགས་མེད་མ་འཛིན་ཅིག །«༼༡༽«དེ་དག་ཤེས་རབ་ཚུལ་མདོར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། །མཚུངས་པར་སྤངས་ཤིང་མངོན་པའི་ཆོས་ལས་གསུངས། །ཞེས་སོ། །རང་རིག་དང་གཞན་རིག་མཚུངས་པ་ནི། ཤེས་པ་རང་གིས་རང་རིག་པ་ཡིན་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་རིག་ཀྱང་ཡོད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ་དུས་མི་མཉམ་པར་རིག་ན་མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་ཞིང༌། དུས་མཉམ་པ་རིག་ན་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། རང་གིས་རང་རིག་པའང་མི་རུང་སྟེ་རིག་བྱ་རིག་བྱེད་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། རལ་གྲི་རང་གིས་རང་མི་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ། །འཛིན་པ་དང་མྱོང་བ་མཚུངས་པ་ནི་བློ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞིག་ཡོད་ན་ཡུལ་འཛིན་པའང་ཡོད་དེ་མྱོང་འཛིན་ཁྱད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ཡུལ་གཟུང་བ་རྫུན་པ་ལ་ལྟོས་པས་འཛིན་པ་བདེན་པར་མི་རུང་སྟེ། རྫུན་པ་ལ་ལྟོས་པའི་བདེན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མྱོང་བ་ཡང་བདེན་པར་མི་རུང་སྟེ་རང་ལ་མྱང་བྱ་མྱོང་བྱེད་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། མྱོང་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་རྫུན་ཞིང་དེའི་ངོ་བོ་ལ་བདེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །

初者，外境非實物，內心亦應非實物。若謂不然，以自證現量成立樂受用安樂及苦受用逼惱等，則境亦應實有，以他證現量，火成立煮燒作用，水成立飽足作用故。 若謂他證境相是虛妄，以觀察彼境微塵遮破故，則樂苦顯現之自證亦是虛妄，以觀察彼境剎那亦遮破故。是故於倒相二者皆成立，于實相二者皆遮破而平等。《入中論》亦說平等："若無色則勿執有心，若有心則勿執無色，佛于般若略說彼等，平等舍離及廣說。" 自他識平等者，若識能自證，則色等他物亦應他證。若謂不應理，異時證則見倒，同時證則不相屬故，則自證亦不應理，以無能所二故，如劍不能自割。 取受平等者，若有識領納，亦應有境取，以受取無別故。若謂所取境虛妄，不應有實執取，以依妄不可有實故，則受亦不應實有，以自無能所二受故，正受無故，以是取性故妄，于彼性無實故。

འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་རྫུན་ཞིང་དེའི་ངོ་བོ་ལ་བདེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དབང་དང་ཀུན་བརྟགས་མཚུངས་པ་ནི། གཞན་དབང་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་དངོས་པོར་ཡོད་ན་གང་ཟག་གི་བདག་ཀྱང་དངོས་པོར་ཡོད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ་བདག་ཕུང་པོ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བཙལ་ན་མི་རྙེད་པས་སོ་ཞེ་ན།སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཡང་དངོས་པོར་མེད་དེ་སྐད་ཅིག་དང་རྒྱུན་ནམ་ལུས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་ནས་བཙལ་ན་མི་རྙེད་པས་སོ། །གཉུག་མ་དང་གནས་སྐབས་མཚུངས་པ་ནི།རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་པ་ཀུན་གཞི་ཡོད་ན་གློ་བུར་བའི་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་ལ་སོགས་པའང་ཡོད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ནི་བདེན་པར་མེད་དེ་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་རེས་འགའ་འབྱུང་ཞིང༌། རེས་འགའ་མི་འབྱུང་བས་«༼༡༽«ན་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཀུན་གཞི་ཡང་བདེན་པར་མེད་དེ་བཙལ་ན་མི་རྙེད་པས་སོ། །ད་ལྟའི་སྐད་ཅིག་ཉིད་སྔ་ནས་ཀྱང་མེད་ཅིང་ཕྱི་ནས་ཀྱང་མེད་ལ་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་འདས་མ་འོངས་ཀྱིས་ཁྱབ་པས་ན་དེང་«༼༢༽«དུས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡུམ་ལས། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སོ། །ཚུལ་འདིས་ད་ལྟའི་སྐད་ཅིག་གི་ཤེས་པ་གཉུག་མ་འདི་ཟང་ངེ་ཐལ་ལེ་ཞེས་པའང་ཁེགས་པ་ཡིན་ ནོ། །འདིར་ནི་གཉུག་མ་དང་གཉུག་མ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་དག་གིས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་གཞུང་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པའི་གྲུབ་མཐའ་གསལ་བར་བརྗོད་པ་ནི། རང་རྒྱུད་སྡེ་པས་བདེན་གཉིས་དབྱེ་བ་ཡིས། །ཆོས་རྣམས་ཡོད་མེད་སྤྲོས་པ་རབ་འགོག་ཅིང༌། །སྣང་བའི་རྣམ་གཞག་ཞིབ་མོར་བྱེད་དེ་ཡང༌། །གོང་འོག་རང་བཞིན་རྣལ་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར། །དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པ་དག་ནི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་དབྱེ་བས། ཡོད་མེད་ཀྱི་སྤྲོས་པ་འགོག་ཅིང༌། དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌།

以是取性故妄，于彼性無實故。 他生分別平等者，若他生心心所是實有，則我亦應實有。若謂不應理，求我于蘊中不可得為彼性或異性故，則心心所亦非實有，求于剎那及相續或身內外皆不可得故。 本覺暫時平等者，若有自性識阿賴耶，則亦應有暫時識六識等。若謂彼非真實，由緣力或生或不生，無常住自性故，則阿賴耶亦非真實，求之不可得故。現在剎那前後皆無，於法但有過未遍故，現在亦無。 《般若經》說："一切法皆平等性，故般若波羅蜜多平等性。"如是亦遮現在剎那識之本覺離戲（怛喇）說。於此中，本覺與非本覺識皆不成立，故如虛空性平等。 以上說明瑜伽行派之論典義。 今明顯說明中觀自續派之宗義。自續部眾以二諦簡別，遮遣諸法有無戲論，詳細安立顯現次第，然上下自性密意成他。中觀自續師以一切所知法二諦簡別，遮遣有無戲論。勝義本性清凈，

དོན་དམ་པ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལས་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་འདྲེས་པར་རྣམ་པར་འཇོག་ན་ཡང༌། ད་དུང་རང་གི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པའི་ཁས་ལེན་ལ་ཞེན་པ་ཡོད་པས། རབ་ཏུ་མི་དམིགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དབུ་མ་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ» «།འདི་ལ་རང་རྒྱུད་འོག་མ་དང་གོང་མ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི། སྤྱིར་སེམས་ཙམ་ལ་རང་རྒྱུད་འོག་མར་གྲགས་ཀྱང༌། ཤེས་བྱ་རང་རིག་དོན་དམ་དུ་མི་འདོད་པའི་གཞུང་ལ་ཕྱེ་ན། སྣང་བ་སྒྱུ་མའི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་དང༌། མི་འདོད་པ་གཉིས་ལ་གོང་འོག་ཏུ་བཞག་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་རང་རྒྱུད་དུ་འདོད་པས་གྲུབ་མཐའི་དོན་མ་གོ་བར་ཟད་དོ། །སློབ་དཔོན་རྒྱ་མཚོ་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་བདེན་པ་གཉིས་ཆར་གྱི་ངོ་བོར་གནས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཚོགས་པ་ལས་མེད་པ་གསལ་སྣང་དུ། འཁྲུལ་སྣང་ལ་ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་པའི་ངོ་བོར་ཐ་སྙད་དུ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་བདེན་ལ། དོན་དམ་པར་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆའི་བརྟགས་པ་ལོག་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་མིང་ཚིག་གི་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པས་སྟོང་ཡང༌། གཟུགས་བརྙན་ལྟར་རྟེན་འབྲེལ་དུ་གསལ་བ་མ་འགགས་པའི་ཆ་ནས་སྒྱུ་མར་བརྗོད་དེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྣང་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་སོགས་སྣང་ཡང་གཅིག་དང་ཐ་དད་དུ་སྤྲོས་པ་ཞི་བའི་སྣང་བ་སྒྱུ་མར་ཤར་བ་ཙམ་མོ། །དེས་ན་རྒྱུ་ཚོགས་གཉིས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་བསགས་པས་འབྲས་བུ་བྱང་ཆུབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཐོབ་ནས། སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ལ། སྒྱུ་མའི་ཚུལ་གྱིས་འཕྲིན་ལས་བྱུང་ནས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་དོན་དམ་པར་བདེན་པའམ། ཡང་ན་ཅི་ཡང་མེད་ན་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་འབད་པ་དང་ཐོབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །

勝義本性清凈，世俗中業果等法無雜而安立。然仍執著自宗立論，與不觀待究竟之中觀不同而安立。 此中有下中觀自續派和上中觀自續派二。 首先，雖然一般認為唯識宗屬於下中觀自續派，但若區分不承許自證是勝義的論典，則分為承許顯現為幻化性、本性空為勝義，以及不承許此二者而立為上下二派。故承許瑜伽行派地屬於中觀自續派者，未解宗義而已。 海云論師等認為一切法本性空性、幻化自性，以二諦雙重體性而住。世俗中，從因緣緣起聚合離無而顯現，虛幻顯現如所現相，于名言中僅就能起作用而言為實。勝義中，遮除世俗分別，離諸因緣及非因緣等名句文等戲論，然就緣起明瞭不斷的角度稱為幻化。如定境所現色等雖顯現，但寂滅一異等戲論，僅顯現幻化相。 是故以二資糧如幻而修，獲得果菩提如幻。恒住幻化自性者，即為等持。以幻化方便成辦事業，利益如幻有情。若非如是，勝義諦若實有，或一無所有，則無道及解脫之用行獲得。

ཡང་ན་ཅི་ཡང་མེད་ན་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་འབད་པ་དང་ཐོབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཙམ་བརྗོད་ཀྱང་སྣང་བའི་དངོས་པོ་རྟེན་འབྲེལ་པ་«༼༡༽«རྣམས་སྣང་བའི་ཕྱིར་གྱིས་ཀྱང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་བདེན་པས། དེའི་ངོར་སྤང་བླང་གི་རིམ་པས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་གནས་སྐབས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པ་གཉིས་སྒྲུབ་པར་འོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡུམ་ལས་ཀྱང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཆེས་ལྷག་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡོད་ན་ཡང་དེ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ་ཞེས་པ་དང༌། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས་ཀྱང༌། དོན་དམ་བདེན་པ་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ དང༌། །མྱ་ངན་འདས་པ་རྨི་ལམ་མཚུངས་པར་འཇུག །གང་གིས་མཁས་པ་དེ་ལྟར་འཇུག་པ་ཡང༌། །དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་མཆོག་ཏུ་བརྗོད། །ཅེས་པ་དང༌། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་མདུན་དག་ཏུ། །སྒྱུ་མ་བྱེད་པ་དག་གིས་གཟུགས་སྤྲུལ་ཏེ། །རྟ་དང་གླང་པོ་ཤིང་རྟ་སྣ་ཚོགས་བྱས། །དེ་ལ་མི་བདེན་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་ལྟར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་དང༌། ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ལས། རང་བཞིན་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ། །རྫུན་མིན་བདེན་མིན་དེ་བཞིན་དུ། །ཐམས་ཅད་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ལྟར། །འདོད་པས་རྣལ་འབྱོར་མས་ཤེས་ཀྱིས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པས། ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་ཚུལ་གཉིས་སུ་འདོད་དོ། །དེའང་མ་དག་པ་སྒྱུ་མ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་ལ་དོན་དམ་པར་བདེན་པའི་རང་བཞིན་མེད་དེ་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པ་ན་འགགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེན་ཞེན་སྒྲིབ་པ་ཀུན་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ རོ། །དག་པ་སྒྱུ་མ་ནི་ལམ་དུ་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒོམས་པས། འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུ་དང་གཟུགས་སྐུ་དབྱེར་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་འོག་མིན་ན་སྒྱུ་མའི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པ་ལས། སྤྲུལ་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འབྱུང་ བའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པ།

或者若一無所有，則修道及解脫之用行獲得皆無有。 然唯說空性等，但以顯現之事物緣起者皆顯現，故一切法若唯于幻化為實，於此當以斷除取捨之次第，修自他二利暫時與究竟二利。 《般若經》中亦云："一切法如夢如幻，涅槃亦如夢如幻，即使有勝於涅槃之法，我亦說彼如夢如幻。" 《聖三昧王經》中亦云："勝義諦如夢，涅槃等同夢，智者如是行，說為最勝律。"又云："譬如幻化師，于眾人面前，變化諸形象，馬象車等別。於此虛妄現，種種非真實，當知諸法性，一切皆如是。" 《大樂金剛》中說："本性本不生，非妄亦非真，一切如水月，欲者瑜伽知。" 故主張一切為二種幻化。其中不清凈幻化，於世俗顯現而勝義無真實自性，道究竟時當滅，以斷除執實障故。清凈幻化，于道中修習顯現而無自性，果法身色身無別自性顯現而無自性，住色究竟天幻化相中，而現化身如幻。 其等於世俗中執著幻化因緣緣起為實，

དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པ། དོན་དམ་སྒྱུ་མ་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྣང་བ་གཅིག་དང་དུ་མའི་སྤྲོས་པ་ལས་གྲོལ་བར་སྣང་ལ་སྤྲོས་བརྗོད་མེད་པ་ཉིད་གནས་ལུགས་སུ་བརྗོད་པའོ་ཞེས་འདོད་པའོ། །དེ་དགག་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། རང་བཞིན་དོན་མེད་པ་དང༌། རིག་ངོར་སྒྱུ་མ་མི་འགྲུབ་པ་དང༌། རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྒྱུ་མའི་ངོ་བོ་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དོན་དམ་དང་རང་བཞིན་ཐ་དད་མེད་པས་དོན་དམ་སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པར་ཐལ་ཏེ། སྒྱུ་མ་སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།» «རིག་སྔགས་དང་ཤིང་བུ་རྡེའུ་ལས་སྐད་ཅིག་གིས་རྟ་གླང་དུ་སྐྱེ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་སྟེ། མཐར་ཐུག་དཔྱོད་པའི་རིགས་པས་གཞལ་ན་དུས་དང་ཕྲད་པ་དང་རྒྱུན་དང་སྐད་ཅིག་གིས་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་པས་ཆོས་གང་ཡང་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་མི་བདེན་ཡང་སྒྱུ་མ་སྒྱུ་མར་བདེན་པར་རིགས་པས་མི་ཁེགས་སོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཉིད་དཔྱད་བཟོད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་པས། རྡུལ་ལ་སོགས་པས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་དུ་སྒྱུ་མ་མ་གྲུབ་པས་ཁས་བླང་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཐར་ཐུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། རྫུན་པའམ་ནི་བདེན་པ་ཞིག ། བསྟན་པ་ལ་ནི་རྙེད་གྱུར་ན། །ལྟ་བ་འཛིན་པར་དེ་འགྱུར་ཏེ། །མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཁྱད་པར་ མེད། །ཅེས་པ་དང༌། སྡུད་པ་ལས། ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟར་མཐོང་སྟེ་དོན་འདི་བརྟག་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། དགེ་སློང་དག་བདེན་པ་དམ་པ་ནི་གཅིག་སྟེ་བསླུ་བ་མེད་པའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྫུན་པ་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་པ་དང༌། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་དབུ་མ་རྩ་བར་སྒྱུ་མ་དང་སྒྱུ་མ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་གཉིས་ལས་འདས་པར་གསུངས་པ་ནི། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་བསླུ་བའི་ཆོས། །དེས་ན་རྫུན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད། །

其等於世俗中執著幻化因緣緣起為實，而勝義幻化緣起顯現解脫一多戲論，現而無戲論說，說為真實義。 對此有三個破斥：無自性之義、于識不成幻化以及非佛密意。 第一，幻化性質現而無自性，彼與勝義及自性無別，故應成勝義有生滅，因幻化有生滅故。如咒語木石剎那現為馬象生，如是而滅。 第二，幻化定義不成立。以究竟觀察理證觀察，以時間、相續、剎那觀察抉擇，任何法皆不成立故。若謂雖幻化自性非真，但幻化為幻化理證不能遮者，承許為勝義本已承許能耐觀察。由微塵等不成立，故勝義中幻化不成立，不應承許。 非究竟佛密意。《梵天殊勝意所問經》云："若說妄語或真實，于所說中得成立，彼將成為持見者，與外道無有差別。"《攝頌》云："如見虛空而觀察，當於此義作思擇。"《寶積經》云："諸比丘，勝義諦唯一，謂離欺惑法涅槃。諸行皆欺惑法。"論師于《中論》本頌中亦說離幻化與非幻化二相，謂"一切行皆欺惑法，是故說為虛妄。

འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་བསླུ་བའི་ཆོས། །དེས་ན་རྫུན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད། །ཅེས་པ་དང༌། འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང༌། བཞི་བརྒྱ་པར། ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་ ཅེས། །ཁས་མི་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ལ་དུས་ནི་རིང་པོར་ཡང༌། །གཅིག་ཀྱང་ཀླན་ཀ་བྱར་མི་རུང༌། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་གཤིས་ལ་བདེན་པའམ་རྫུན་པ་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཡང་སློབ་དཔོན་དཔལ་སྦས་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ནི་སྒྱུ་མ་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྣང་བར་བདེན་ལ། དོན་དམ་པར་ཅི་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། འཕགས་པ་བདེན་པ་གཉིས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་པར་ནི་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། ཡུམ་ལས། དོན་དམ་པར་ནི་འགའ་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པས་དབང་པོའི་སྣང་ཡུལ་སོ་སོ་ལ་བདེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཅི་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འདོད་དོ། །རིགས་པ་ཡང་དོན་དམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དཔྱད་བཟོད་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དཔྱད་མི་བཟོད་ཡིན་པས་ན་དེ་དག་དངོས་འགལ་ཡིན་པས་བདེན་རྫུན་གཉིས་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིན་ན་ཀུན་རྫོབ་མི་རྟག་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་བདེན་པ་ཡང་མི་རྟག་པར་ཐལ་བའམ། ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་སྐྱེ་འགག་མེད་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའང་སྐྱེ་འགག་མི་བྱེད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དེ།དེས་ན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བརྟགས་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཟླ་གཅིག་ལྟ་བུ་མཚན་ཉིད་ལ་མི་བསླུ་བ་དང༌། ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཟླ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ལ་བསླུ་བར་དབྱེ་ཞིང༌། དོན་དམ་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པས་དབྱེ་བསལ་མེད་དོ། །དེས་ན་བདེན་གཉིས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་འདུ་བའི་ཆོས་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་མི་བརྗོད་དེ། རང་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པས་ཆོས་ཅན་དང༌།

"一切行皆欺惑法，是故說為虛妄。" 聖天亦于《四百論》中說："有、無及有無，不承許何者，于彼經長時，亦不應詰難。" 故本性中無真亦無妄。 複次，聖解脫軍等一類論師主張：幻化非勝義諦。如所現一切皆於世俗中從緣生故現為實，于勝義中全無成立。 如《聖二諦經》中說："於世俗中為事物自性，于勝義中不見絲毫。" 《般若經》亦說："于勝義中一切皆不成就。" 故於世俗非空性，以能起作用故，于各別根識現境中為實故。于勝義為空性，以一切不成立故。 理由是：勝義諦定義為能耐觀察，世俗諦定義為不能耐觀察。故二者相違，真妄二不應一，非法與法性。若爾，如世俗無常，則世俗法性勝義諦亦應無常。或如法性勝義無生滅，則世俗諦亦不應生滅，有此過失。 是故，種種顯現分別一切皆為世俗。又分為真實世俗如一月，于相不欺惑；及顛倒世俗如雙月，于相有欺惑。 于勝義中一切不成立，無分別。 故二諦非聚集於一事物之法，故不說為法之法性。以自性顯現為世俗故為所依法，

རང་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པས་ཆོས་ཅན་དང༌། སྟོང་པ་དོན་དམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའོ། །དེ་དགག་པ་ལ་ནི་གསུམ་སྟེ། མི་སྲིད་པ། རྟོག་བྱར་མི་རུང་བ། གོ་སྐབས་མི་རྙེད་པའོ། །དང་པོ་ནི་སྣང་བ་མ་ཡིན་པའི་སྟོང་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀར་མི་སྲིད་དེ། སུ་ལའང་སྣང་དུ་མི་རུང་ན་རྣམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུའང་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་བརྟག་བྱའི་ཡུལ་དུའང་མི་རུང་བས་རྟོག་བྱའི་དོན་དུའང་མི་རུང་སྟེ། ཤེས་བརྗོད་གཞལ་བྱའི་ངོ་བོ་ཡིན་ན་རྫུན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་དག་གི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་མི་སྲིད་པས་རྟོགས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང༌། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་ཙམ་གྱིས་སྒྲིབ་པ་མི་སེལ་ཞིང༌། ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་སྤང་གཉེན་དུ་མི་འཐད་དེ་དགྲ་ལ་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པ་ལ་ནམ་མཁའ་སྟོང་པར་ཤེས་པས་མི་ཕན་པ་ལྟར། གཞི་རྫུན་གྱི་སྣང་བ་ལ་བདེན་པར་ཞེན་ནས། ལོགས་སུ་སྟོང་པ་རྟོགས་པས་ཅི་ལ་ཡང་མི་ཕན་པས་རྟོགས་པ་དེ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་སྟོང་ཉིད་གནས་པའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་མི་རྙེད་པར་ཐལ་ཏེ། ནམ་མཁས་ཁྱབ་ཚད་དུ་སྣང་བས་ཁྱབ་པས་ཕྱོགས་བཅུ་གང་ནས་ཀྱང་སྣང་བ་མེད་པའི་གོ་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པས་རྟོགས་པའང་མི་རུང་སྟེ་སེམས་སྣང་རྟོག་པ་དང་རྟོག་མེད་ལས་ནམ་ཡང་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། »«རྟོག་བྱ་དེ་ཡང་རྟོག་བྱེད་«༼༡༽«སེམས་སྣང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་ལས་ཐ་དད་པའི་དོན་དམ་མི་འཐད་དེ། སེམས་འགྲེལ་ལས། ཀུན་རྫོབ་ལས་ནི་ལོགས་ཤིག་ན། །དོན་དམ་ཉེ་བར་མི་དམིགས་སོ། །སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་ཀུན་རྫོབ་ལ། །ཀུན་རྫོབ་གང་ཡིན་སྟོང་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེན་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་པའང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཁེགས་ལ། ཐ་དད་པའང་ཁེགས་པ་ཉིད་དེ། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས། འདུ་བྱེད་ཁམས་དང་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་ནི། ། གཅིག་དང་ཐ་དད་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། །གཅིག་དང་ཐ་དད་ཉིད་དུ་གང་རྟོག་པ། །

空性非勝義諦法性，以相待成立故。 破斥此說有三：不應理、不應思、無容處。 第一，離顯現之空性於二諦皆不應理。若不現於任何人，則無相，相於世俗中亦無，如否定虛空。 第二，不應思維之境，亦不應為所思義。若是所知所說所量之體性則成虛妄，非彼等之體性則不應理故不可了知。僅了知一切顯現皆空不能遣除障礙，執為異不應理為斷證。如對敵人生嗔，了知虛空為空無益。于虛妄顯現之基執為實，別於空性了知，于任何皆無益，故了知此無必要。 第三，空性安住之容處亦不可得。遍滿虛空之量皆為顯現所遍，故十方皆無離顯現之容處故。以識了知亦不應理，心現分別及無分別中皆永不可得故。所思彼亦是能思心現故。 是故，離世俗之勝義不應理。如《心釋》云："離於世俗，不見勝義。何者空性即世俗，何者世俗即空性。" 如是，二諦一體性亦由彼遮破，異體性亦遮破。如《解深密經》云："行蘊與勝義相，離一異相。凡誰執一異性，

གཅིག་དང་ཐ་དད་ཉིད་དུ་གང་རྟོག་པ། །དེ་དག་ཚུལ་མིན་ལྟ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་རང་རྒྱུད་འོག་མ་སྒྱུ་མ་དོན་དམ་དུ་འདོད་པས་བདེན་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་པ་དང༌། སྣང་སྟོང་ཐ་དད་དུ་འདོད་པས་ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་བཞག་པའང་ཐུབ་པའི་དགོངས་པ་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐར་ལྷུང་བའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། རྟག་དང་ཆད་པ་འདི་ཡང་མཐའ་ཡིན་ཏེ། །ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་མཐའ། །གང་ཡང་གཉིས་པོ་དག་ནི་མེད་ཤེས་ནས། །མཁས་པས་དབུས་ལའང་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །རང་རྒྱུད་གོང་མ་ནི། སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་དང༌། ཞི་བ་འཚོ་དང༌། ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུབ་པའི་དགོངས་པ་འདི་ལྟར་རྟོགས་ཏེ། ཡང་དག་པར་མཐའ་ལས་འདས་ཤིང༌། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་འབྲེལ་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པར་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་འཇོག་ལ། དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རང་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པ་དང༌། གཞན་ཕྱོགས་དགག་པ། རང་རྒྱུད་འཕེན་པའི་ཚུལ་གསུམ་གྱི་ཚད་མས་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་དངོས་པོ་རྟག་པར་འདོད་པ་ན། དངོས་པོ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་པར་ཐལ། བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པས་བཀག་པའི་རྗེས་སུ་རང་རྒྱུད་ཀྱི་དམ་བཅའ། དངོས་པོ་ཆོས་ཅན། མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པའོ། །འདིའི་ལུགས་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་ནི་སྣང་བཞིན་པ་འདི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ། རྟེན་འབྲེལ་ཙམ་དུ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་ལ། གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་མན་ཆད་ནང་པ་ཀུན་གཞན་སྐྱེ་འདོད་པར་མཐུན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་དེ་ཡང་སྣང་ལ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ། སྣང་ལ་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། བདེན་གཉིས་ལས།སྣང་དུ་འདྲ་ཡང་དོན་བྱེད་དང༌། །ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་མི་ནུས་ལས། །ཡང་དག་ཡང་དག་མ་ཡིན་པའི། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ནི་དབྱེ་བ་བྱས། །ཞེས་སོ། །

凡誰執一異性，彼等陷入邪見。" 因此，下自續派主張幻化為勝義，執二諦一體性；主張顯空異體，立體性差異，亦未善解佛陀密意。何以故？墜有無二邊故。 如《定王經》云："常與斷亦是邊，有無二皆是邊，了知二者皆無，智者亦不住中。" 上自續派諸論師如聖智心、寂護、蓮花戒等，如是解佛密意：于勝義遠離一切邊，於世俗如實安立緣起幻化之相。於世俗以三相量：自宗立、他宗破、自續比量而作。 譬如，許實事為常時，立論：實事應無常，因為是所作，如瓶。破他后，自續宗：實事應是無常，因為是所作，以從因緣生故。 此宗所立二諦：如現這一切是世俗諦，緣起僅現種種相，許從他生。此下一切內道共許他生。 世俗復分二：現而能起作用為真實世俗，現而不能起作用為虛妄世俗。 如《二諦論》云："雖現相似，以能起用及不能故，分真實與不真實世俗。"

ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ནི་དབྱེ་བ་བྱས། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཀུན་རྫོབ་པ་རྣམས་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པས་དག་པའི་ས་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་མི་ལྡོག་སྟེ། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྗེས་ཐོབ་ན་ཡོད་པས་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་ཟེར་ཞིང༌། སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་དེ། ཚོགས་སྦྱོར་དུ་མཉམ་པར་བཞག་ཀྱང་སྒོ་ལྔའི་གསལ་སྣང་མི་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་འདི་སེམས་ཙམ་པ་ལྟར་སེམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་ཉན་ཐོས་པ་ལྟར་དོན་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་སེམས་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྤང་བྱའི་དྲི་མ་ཀུན་རྫོབ་པའོ་ཞེས་འདོད་དོ། །དོན་དམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དེ་ཉིད་རིགས་པས་དཔྱད་ན་གཅིག་དང་དུ་མའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ཡོད་མེད། ཡིན་མིན། གྲུབ་མ་གྲུབ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་གིའང་སྤྲོས་བརྗོད་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པས་སྔར་བཞིན་མ་གྲུབ་ཅེས་སུའང་བཞག་ཏུ་མེད་པར་འདོད་དེ། བདེན་གཉིས་ལས། ཀུན་རྫོབ་འདི་ལྟར་སྣང་བ་འདི། །རིགས་པས་བརྟགས་ན་འགའ་མི་རྙེད། །མ་རྙེད་པ་ཉིད་དོན་དམ་སྟེ། །ཡེ་ནས་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས། ཆོས་ཉིད་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་མི་ནུས། །ཞེས་པ་དང༌། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། ཡོད་མེད་དངོས་པོ་མཁྱེན་པ་པོ། །ཀུན་མཁྱེན་གྱིས་ཀྱང་གང་མ་གཟིགས། །དེ་ཡི་དངོས་པོ་ཅི་འདྲ་ཞེས། །ཤིན་ཏུ་ཞིབ་པའི་ལྟ་བས་ དཔྱོད། །ཅེས་སོ། །རྟོགས་ཚུལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པས་འགའ་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ། སོ་སོ་རང་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འགའ་ཡང་མཐོང་མེད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པ་སྟེ་ཡུམ་ལས།ཆོས་གང་ཡང་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཐོང་བ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐོང་ བའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྣང་བཅས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང༌། དོན་དམ་པ་སྣང་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པའི་མཐར། སྐུ་གཉིས་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། རང་དོན་དུ་ཆོས་སྐུ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་དང༌།

雖然世俗者是顛倒，在未得清凈地之前不會還滅。聖者后得位中有，故稱清凈世間。凡夫一切時皆有，修學資糧位雖入等持，五門明現不斷故。 種種顯現，非如唯識宗是心，亦非如聲聞宗是他體，而是由習氣顛倒力於心如是顯現。故主張一切世俗染污當斷。 勝義諦，即彼世俗以理觀察，無一多自性，超離有無、是非、成立不成立等一切法戲論言說思維境，故如前所說不立有無。 如《二諦論》云："如是顯現此世俗，以理觀察少亦無，此無所得即勝義，本來安住之法性。" 《金剛般若經》云："法性非所知，彼不可了知。" 又前論云："有無事相，一切智亦所不見，彼事何相，以極細慧當觀察。" 證悟方式：以智慧觀察絲毫不可得即勝義諦，以各自智慧無見而證，如《般若經》云："以於一切法皆無所見而見，是見般若波羅蜜多。" 如是了知二諦義，於世俗積集有相福德資糧，于勝義積集無相智慧資糧，最終現前二身：自利證得離戲法身，

རང་དོན་དུ་ཆོས་སྐུ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་དང༌། གཞན་དོན་དུ་གཟུགས་སྐུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྣང་བས། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མཉམ་པར་བཞག་པའི་རྗེས་ལ་ཡེ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུས་མཛད་ཅིང་དོན་དམ་པར་ནི་སངས་རྒྱས་པ་ཡང་མེད་ལ་དོན་མཛད་པ་ཡང་མེད་དེ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འདོད་དོ། །འོག་མ་ལས། དོན་དམ་སྒྱུ་མ་དང་སྟོང་པར་འདོད་པ་ཉིད། འདིར་ཡོད་མེད་ལས་འདས་པས་གཉིས་ཀར་མི་འདོད་ལ། ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མ་དང་དངོས་པོར་བདེན་པ་ལས། འདིར་རྫུན་པ་ཉིད་ཀྱང་རྫུན་བཞིན་དུ་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་ཞིག་སྨྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །དེ་དགག་པ་ལ། ཐ་སྙད་དུ་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་སྒྱུ་མར་སྣང་བ་དང༌། དངོས་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་དོན་དམ་མི་འདོད་པ་འཐད་ནའང༌། དངོས་སྣང་ལ་བདེན་རྫུན་གཉིས་སུ་འདོད་པ་མི་འཐད་དེ། ཆུ་ཟླ་དང་གནམ་ཟླ་གཉིས་རྐྱེན་ལས་སྣང་བ་དང༌། མིག་ཤེས་ལ་སྣང་བ་དང༌། དཔྱད་ན་མ་གྲུབ་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནམ་ཟླ་ཉིད་རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ཤས་མེད་པ་དང༌། སྐད་ཅིག་དང་དུས་དང༌། མཐའ་དབུས་མ་གྲུབ་པའི་རིགས་པས་ཀྱང་ཁེགས་པས། མེད་ལ་སྣང་བ་ཆུ་ཟླ་དང་མཚུངས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བར་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་བྱེད་ནུས་མི་ནུས་ཀྱི་ཁྱད་ཡོད་དེ་གནམ་ཟླས་མུན་པ་སེལ་ལ། ཆུ་ཟླས་མི་སེལ་ལོ་ཞེ་ན། ཕྱོགས་རེའི་དཔྱད་པ་མཚུངས་ཏེ། འོ་ན་ཆུ་ཟླ་རང་མཚན་པ་ལྟར་གནམ་ཟླས་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པར་ཐལ་ཏེ། རྫིང་བུར་ཤར་བའི་དོན་བྱེད་གནམ་ཟླས་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་མཁའ་ཟླ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སྣང་ཙམ་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལས། ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་གནམ་ཟླས་ཀྱང་དོན་བྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་པས། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཆུ་ཟླ་དང་མཚུངས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཇི་ལྟར་མཚན་མོ་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་དག» «།དྭངས་ཤིང་རྙོག་པ་མེད་པའི་མཚོར་སྣང་ཡང༌། །ཆུ་ཟླ་སྟོང་པ་གསོག་སྟེ་སྙིང་པོ་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས།

他利示現如幻化身，盡未來際利益有情。 即于等持后，以如幻智慧成辦利他。然究竟而言，無佛亦無利他，離諸戲論邊故。 下宗許勝義為幻化與空，此宗則超越有無而不許二者。下宗許世俗為幻化與誑謬實事，此宗則說虛妄亦如妄般從緣起因緣而生，有此差別。 破彼：于名言，許因緣緣起現為幻化，不許異於事物之勝義，雖應理；然許現事有真妄二分，則不應理。以水月與天月二者，從緣而現、現於眼識、觀察不成立無差別故。 以天月無微塵部分、無剎那時分、無邊中等理，亦可遮破。故應同水月，雖無而現。 又現於習氣顛倒識，亦無差別故。 若謂能起與不能起用有別，如天月能除暗，水月不能者。 舉一方之察，則應同。謂若爾，如現水月般，天月亦應不能起用。以池中所現之用，天月不能起故，以是虛月故。 故從僅現之用，非一切處一切時，天月亦能起用。由是一切諸法同於水月。 如《三摩地王經》云："譬如夜分水中月，澄湛無濁之海現，水月虛無無聚積，當知諸法亦如是。"

ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྣང་བ་ལས་སྐྱེ་བར་སྣང་ཡང༌། གཞན་ཁོ་ན་ལས་འདོད་པར་མི་རིགས་ཏེ། ཐ་སྙད་དུ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་གྲུབ་ན་རང་ལས་སྐྱེ་བའང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་མེད་དེ་རང་གྲུབ་དུས་སམ་མ་གྲུབ་དུས་ན་སྐྱེ་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། གཞན་སྐྱེའང་མེད་དེ་རྒྱུ་འགགས་ན་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་མེད་དུ་ཐལ་ཞིང༌། མ་འགགས་པ་ལས་སྐྱེ་ན་རྟག་པ་ལས་སྐྱེ་བར་ཐལ་བས་མ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དང༌། དུས་མཉམ་པར་གྱུར་བ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྒྱུན་ལས་སྐྱེ་བ་ཕྲད་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། །དེས་ན་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་སྣང་བ་ཙམ་ལས། དངོས་པོ་གཤིས་དང་ཐ་སྙད་གང་དུའང་རང་དང་གཞན་རང་མཚན་པ་མེད་པས་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་མ་གྲུབ་བོ། །འོན་ཀྱང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་སྣང་བ་ཡང་འཁྲུལ་སྣང་ཡིན་གྱི་དོན་ལ་མེད་པས་ཀྱང་གཞན་སྐྱེ་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་སོ། །རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་སྣང་ཙམ་མི་འགོག་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྣང་ཉིད་དགག་མིན་གྱི། །འདིར་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུར་གྱུར་པ། །བདེན་པར་རྟོག་པ་བཟློག་བྱ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་སྣང་ཙམ་མི་དགག་པ་ལ་གཞན་སྐྱེ་བྱེད་དོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ།སྣང་ཙམ་ལ་བདག་གཞན་གྱི་དཔྱད་པ་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དང༌། སྐྱེ་མི་སྐྱེའི་ཐ་སྙད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། འགག་མི་འགག་ཏུ་བློས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྟག་མི་རྟག་དང་རྫས་དང་དུས་ལ་སོགས་པ་བརྟག་པའི་རིགས་པས། སྣང་བ་མི་དགག་པར་གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་ཙམ་ཡང་ཁེགས་པས་ཁས་བླང་དུ་མི་རུང་ངོ༌། །དེས་ན་རྨི་ལམ་གྱི་སྐྱེ་བ་ལྟར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཚངས་པས་ཞུས་པ་ལས། རྟག་ཏུ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིས། །དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ ལ། །སྐྱེ་བ་འཇིག་པ་འགག་པ་དག» «ཁྱོད་ཀྱིས་རྨི་ལམ་སྒྱུ་འདྲར་བསྟན། །ཞེས་ སོ། །དེ་ལྟར་སྣང་«༼༡༽«འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དང་འགལ་བས་ཀྱང་མེད་དེ། འཇུག་པ་ལས།

諸法皆當如是知。" 如是，雖從因緣緣起之顯現而現為生，然不應理許唯從他生。 若世俗中，他產生立，則自生亦應成立。 若謂彼不成立，以自體成立時或不成立時，皆不應生故者。 他生亦不成立。若因滅則生應成無因，若從未滅生則應成從常生而不生。 同時則不成能生所生，以破觸則不成從相續生故，唯是不成立。 是故，雖現因生果，然于實相及名言，皆無自他自相，故不成立從彼而生。 然他生之現亦是倒現，于義實無，亦當知他生不成。 不遮僅現從因緣生，如雲："如所現者非所遮，於此痛苦之因由，斷除執為真實想。" 我等亦不遮僅現，而說他生者，不然。以于僅現未加自他之觀察故，無生不生之言說故，心未決定滅不滅故。 是故，以常無常、事時等觀察之理，不遮顯現而說他生，亦破故不應許。 當知如夢中生，現而無自性，如《梵天所問經》云："以無自性故，于種種事相顯現中，生滅盡等，汝說如夢幻。" 如是，顯現雖違世間名言亦無，如《入中論》云：

དེ་ལྟར་སྣང་«༼༡༽«འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དང་འགལ་བས་ཀྱང་མེད་དེ། འཇུག་པ་ལས། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་ཀྱང་མེད། །ཅེས་སོ། །དེས་ན་རྒྱུ་འགག་མ་འགགས་ལ་སོགས་ཀྱི་དཔྱད་པས་བདག་སྐྱེ་གཞན་སྐྱེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྣང་ཚོད་དཔྱད་ནས་མ་དམིགས་པའི་དོན་དམ་ཡང་མེད་དེ། ཀུན་རྫོབ་ཉིད་ཆ་ཤས་ལ་སོགས་པའི་ཆར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དཔྱད་པའི་དོན་དམ་མི་འགྲུབ་པ་ཉིད་དེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ལ་དཔྱད་པའི་དོན་དམ་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་དཔྱད་མཁན་རྟོག་པར་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེས་དཔྱད་པའི་དོན་དམ་མ་གྲུབ་པར་ཐལ་ཏེ། དམིགས་བཅས་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་བློ་སྟོང་ཉིད་དང་འགལ་ནས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། དོན་དམ་བློ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །བློ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་པ་དང༌། སེམས་ནི་དམིགས་དང་བཅས་རྣམས་ལ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དཀའ་བར་གནས། །ཞེས་སོ། །རྟོག་པས་གཞིག་པ་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་གནས་ལུགས་མ་ཡིན་ཏེ་ཀུན་རྟོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། ཀུན་ཏུ་རྟོག་དང་བཅས་རྣམས་ལ། །སྟོང་ཉིད་དམ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དམིགས་པས་ཀུན་ཏུ་དཀྲུགས་པའི་ཡིད། །འཁོར་བ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔྱད་ཡུལ་ཀུན་རྫོབ་མ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་དུ་མི་འཐད་དེ། མ་དམིགས་པ་དེ་བློས་ངེས་པ་དེ་ཡིན་ནམ། ཡུལ་དེ་ཡིན། བློ་དེ་ཡིན་ན་དཔྱད་བྱ་དང་དཔྱོད་བྱེད་རྫས་འགལ་བས་མ་གྲུབ་ལ། ཡུལ་ཡིན་ན་ཆ་ཤས་དང་ཆ་མེད་དང་མ་གྲུབ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བས་དོན་དམ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། སྐྱེ་འགག་ཏུ་སྣང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང༌།» «མིག་སོགས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དོན་དམ་རྣལ་མ་ནི་དཔྱད་རུང་མ་དཔྱད་རུང་དཔྱད་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་དུ་གནས་དགོས་ཏེ། ཡུམ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱོན་ཡང་རུང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱོན་ཡང་རུང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ནི་འཕེལ་བའམ་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །

如是，雖違世間名言亦無，如《入中論》云："他生於世間，亦非所有。" 是故，當知以因滅未滅等觀察，自生他生不成立。 若觀察所現而不得之勝義，亦無。以世俗自體不成立支分等故，于彼觀察之勝義不成立。如雞兔之角不成立，于彼觀察之勝義不成。 複次，觀察者生起分別念故，彼所觀察之勝義不成立。以有所緣分別觀察之識違空性不成立故。如《入菩薩行論》云："勝義非心境，心是世俗有。"又云："于有所緣之諸心，空性難安住。" 以觀察所破亦是觀察故，非真實義。以是分別故。如《寶積經》云："于諸有分別，無有勝義空。心為所緣擾，是為輪迴性。" 所觀察之世俗不得彼，亦不應理許為勝義。以不得彼，若是決定之識，則觀察主客相違不成立。若是境，則有支分、無支分、不成立三種，故勝義何處亦不成立。違自性故，應成現為生滅故，應成眼等之境故。 是故，真實勝義當住無觀察、已觀察、不觀待觀察自體。如《般若經》云："諸如來未出世，諸如來已出世，如實性不增減。

དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ནི་འཕེལ་བའམ་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། ། དཔྱད་པ་རྟོགས་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའང་མི་རུང་སྟེ། བློ་སྐད་ཅིག་ཆ་ཤས་མེད་པ་ལ་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ཆ་མེད་པས་དཔྱོད་མཁན་མ་གྲུབ་པ་དང༌། དོན་དམ་དམིགས་བསམ་སྤྲོས་པ་ལས་འདས་པ་དཔྱད་གཞིར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ལྡོག་པས་ཕྱེ་བ་ཙམ་དུ་མི་འཐད་དེ། ངོ་བོ་གཅིག་ན་ཕན་ཚུན་འཆོལ་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་ཞིང༌། ལྡོག་པ་ཐ་དད་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ཡིན་པས་རྫས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྱི་མཐུན་པའི་སྣང་རྫས་ཀྱང་ཁེགས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ལས་རྫས་གཞན་དོན་དམ་མེད། དོན་དམ་ལས་རྫས་གཞན་ཀུན་རྫོབ་མེད་དུས་གཉིས་ཀའི་རྫས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫས་མ་གྲུབ་ན་ལྡོག་པའང་མེད་པས་བདེན་གཉིས་བཞག་ཏུ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར། བློས་དཔྱད་པ་དང་དཔྱད་ཡུལ་གྱི་བདེན་གཉིས་དངོས་པོ་ལ་མེད་པས་བདེན་པ་གཅིག་དང་ཐ་དད་དུ་མེད་དེ། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས། བདེན་པ་གཅིག་སྟེ་བདེན་པ་གཉིས་སུ་མེད། །བྱིས་པ་སྤྲོས་ལ་དགའ་བས་བརྟག་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་ལུང་ལས་གསུངས་མོད་ཅེ་ན། དཔྱད་བྱ་དཔྱད་ཡུལ་དུ་གསུངས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྣང་ཚོད་དཔྱད་པ་མ་ཞུགས་པའི་ངོ་བོ་ལ་སྣང་བ་དང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆ་ཙམ་ལས་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་ཀྱི། གཤིས་ལ་བདེན་རྫུན་གང་ཡང་མེད་པས་བདེན་པ་གཉིས་སུ་བཞག་ཏུ་མེད་དོ། །བདེན་པ་གཉིས་སུ་བཞག་ཏུ་ཡོད་ན་རྫུན་པ་དང་གསུམ་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བརྟགས་པ་མཚུངས་སོ། །ཡུམ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདེན་པའམ་རྫུན་པ་གང་དུ་ཡང་མེད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །དེ་ཉིད་དོན་དམ་དུ་གསུངས་སོ་ཞེ་ན། དཔྱད་པ་མཚུངས་ཏེ་དོན་ལ་མ་གྲུབ་ན་ཐ་སྙད་དུའང་བཞག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མོ་གཤམ་ལ་བུ་དོན་དམ་ལ་མེད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཚུལ་འདི་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་གཟེབ་ལས་མ་འདས་པས་སྣང་བར་གྲུབ།

"此如實性不增不減。" 觀察非證悟之方便，亦不應理。以心剎那無支分故，于觀察分別無支分，故觀察者不成立。勝義離所緣、思維、戲論，故觀察對境不成立。 理許僅以反體於一自性而分別，亦不應理。若一自性，則互相混雜過失。反體各別，乃增益故無事體，則應成遮遣共相顯現事物。以離世俗無事勝義，離勝義無事世俗，二時事皆不成立故。事不成立，反體亦無，則應成不能安立二諦故。 心所觀察及所觀察對境之二諦，于實事中本無，故無一諦與異諦。如《楞伽經》云："真諦唯一非二諦，愚夫樂戲論觀察。" 若謂雖經中所說，然觀察對境未說者，不爾。于僅現而未加觀察之自性，從顯現及無自性之分，世俗假說，于實相中，真妄皆無，故不能安立二諦。若許安立二諦，則應有妄諦等三諦，觀察同理。 如《般若經》云："善現，一切法非真非妄，以自性無自體故。" 若謂彼說為勝義者，觀察同理，義上不成立，則世俗中亦不能安立。如兔角于勝義無，世俗亦不應有。 是故，此理唯是增益之戲論所作，現前成立。

དེས་ན་ཚུལ་འདི་ཡང་སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་གཟེབ་ལས་མ་འདས་པས་སྣང་བར་གྲུབ། དོན་ལ་མ་གྲུབ་ཅེས་པས་རྟག་ཆད་ལས་མ་འདས་པ་ཉིད་དེ་སྣང་སྟོང་ལ་བདེན་ཞེན་གྱི་ཆ་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། གང་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པས་ཁས་བླངས་པ་དེའི་ཚེ་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། དོན་དམ་པར་མེད་པར་ཁས་བླངས་པ་དེའི་ཚེ་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སོ། ། རྟག་ཆད་དུ་ལྟ་བ་ནི་ཉེས་པ་ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པས་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། བཅོམ་ལྡན་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། །མཁྱེན་པས་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་ཡི། །གདམས་ངག་ལས་ནི་ཡོད་པ་དང༌། །མེད་པ་གཉིས་ཀ་བཀག་པར་མཛད། །ཅེས་པ་དང༌། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། གཞན་ཡང་འདི་ལ་ལོག་བཟུང་ ན། །བླུན་པོ་མཁས་པའི་«༼༡༽«ང་རྒྱལ་གྱིས«༼༢༽«། །སྤོངས་པས་མ་རུང་བདག་ཉིད་ཅན། །མནར་མེད་པར་ནི་སྤྱི་ཚུགས་འགྲོ། །ཞེས་སོ། །ད་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྩེ་མོ་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་ལུགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། རྒྱལ་བའི་དགོངས་པ་མཐར་ཐུག་སྙིང་པོའི་དོན། །ཐལ་འགྱུར་པས་ནི་སྤྲོས་པ་ཀུན་འགོག་སྟེ། །ཆོས་ཀུན་རྟེན་འབྲེལ་སྟོང་ཉིད་རང་བཞིན་མེད། །བདེན་གཉིས་སྒྱུ་མ་མཐའ་བྲལ་ཉིད་སྒོ་ནས། །ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་མཐར་ཕྱིན་བྱེད། །ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་ནི་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་ཡིན་ལ། དེའི་ཤིང་རྟ་འདྲེན་པའི་སྲོལ་འབྱེད་པ་ཐོག་མ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྔ་བོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་མདོར་ལུང་བསྟན་པ་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཉི་མ་དྲི་མ་མེད་པས་ལྟ་བ་ངན་པའི་ཐིབས་པོ་སེལ་བར་མཛད་པ་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཞུང་རིག་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་དོན་འགྲེལ་པ་པོའང༌། འཕགས་པ་ལྷ་དང༌། སངས་རྒྱས་བསྐྱང་དང༌། ལེགས་ལྡན་འབྱེད་དང༌། ཟླ་བ་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།

是故，此理唯是增益之戲論所作，現前成立。 所謂義上不成立者，不離常斷二邊。以顯空不離執實之分故。如《六十頌論釋》云："若許世俗有，則墮常邊。若許勝義無，則墮斷邊。" 斷常二見乃一切過失之源，故應遮止。如《根本慧論》云："世尊了知有與無，迦旃延經中遮二。"又如《寶鬘論》云："複次若於此謬執，愚夫憍慢似智者，棄捨不應有自性，普墮無間獄。" 今于內佛教大乘頂峰中觀應成派宗義，作如是闡述：佛之究竟勝義密意，應成派遮遣一切戲論。諸法緣起性空無自性，以二諦如幻離邊之理，令道及果法究竟圓滿。 善顯佛薄伽梵無倒密意者，唯應成派中觀。開創此車軌之先驅，乃薄伽梵于《大法鼓經》授記，聖者無垢慧日驅散邪見黑暗之龍樹尊者。註釋彼六論義集之論師，復有聖天、佛護、善賓、月稱等。

ལེགས་ལྡན་འབྱེད་དང༌། ཟླ་བ་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ནང་ནས་མི་འཕྲོགས་པའི་མཁྱེན་རབ་དང་ཐུགས་རྗེར་ལྡན་པ་འཕགས་པ་ཟླ་བ་གྲགས་པས་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་དབུ་མ་རྩ་བའི་དོན་གྱི་འགྲེལ་པ་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་དང༌། ཚིག་གི་འགྲེལ་པ་ཚིག་གསལ་བ་མཛད་དེ། འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་མཐར་ཐུག་པ་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་གྱི་ཉི་མ་ཤར་བར་མཛད་པས། ལྟ་བ་ངན་པའི་ཐིབས་པོ་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་དེའི་གཞུང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པ་ནི། གཤིས་ངོ་བོར་གང་ཡང་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ་དང༌། ཁས་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་བདེན་ཞེན་དང་བཅས་པས་ན་རང་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་དག་གི་ལུགས་རང་གི་གཞུང་ཁས་བླངས་ནང་འགལ་བ་དང༌། དངོས་པོ་སྟོབས་ཞུགས་ཁས་ལེན་པ་པོ་དེའི་གཞུང་ལ་གྲགས་ཚོད་དེས་འགོག་པ་ཡིན་ལ། བཀག་པའི་རྗེས་ལ་རང་རྒྱུད་པ་ལྟར་ངེས་པའི་དམ་བཅའ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་ངས་དམ་བཅའ་འགའ་ཡོད། །དེས་ན་ང་ལ་སྐྱོན་འདི་ཡོད། །ང་ལ་དམ་བཅའ་མེད་པས་ན། །ང་ནི་སྐྱོན་མེད་ཁོ་ན་ཡིན། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གོ་བར་བྱེད་པས། འདིར་དེའི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། གཤིས་ངོར་ཁས་ལེན་མེད་པས་སྤྲོས་པ་འགོག་པའི་ཚུལ། ཐ་སྙད་དུ་སྣང་ཚུལ་མི་འགོག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ། ཁས་ལེན་མི་ལེན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཞན་བསྟན་པའོ། ། དང་པོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་འགག་གནས་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་དུས་ཉིད་ནས་རང་བཞིན་འགའ་ཡང་མེད་པ་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར། གྲུབ་མ་གྲུབ་དང་ཁས་བླང་བྱ་ལེན་བྱེད་གང་ཡང་མེད་པས། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དག་གི་བདེན་ཞེན་དང་བཅས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་འཇིག་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཆེན་པོ་ལྔ་སྟེ། གཅིག་དང་དུ་བྲལ་གྱི་གཏན་ཚིགས། རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མའི་གཏན་ཚིགས། ཡོད་མེད་སྐྱེ་བྲལ་གྱི་གཏན་ཚིགས། དོན་བྱེད་འགོག་པའི་གཏན་ཚིགས། རྟེན་འབྲེལ་ཆེན་པོའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །གཞན་ཡང་རྟག་འཇིག་མེད་པ་དང༌། འགྱུར་མི་འགྱུར་དང༌།

善賓、月稱等。 其中，具無礙智慧與悲心之聖者月稱，無倒通達了阿阇黎（龍樹）的密意，造了闡釋《中論》本義的《入中論》及釋文的《明句論》。乃至於閻浮提（南贍部洲）興起了彰顯佛陀究竟密意的應成派中觀之日輪，照破了邪見之黑暗。 於此，攝其論義無謬要點而說，于體性中一切皆無自性成立，一切承許皆帶有實執，故說自性論者之宗義，自宗所許相違。依勢力成立之承許，以彼論中所稱量破之。破斥之後，如自續派般無決定宗。以"若我有些宗，則我有此過。我無宗故，唯我無過。"之理開示故。 此中，抉擇彼義有三：以體性中無承許而遮戲論之理，世俗中不遮顯現之安立理，顯示余承許不承許之安立也。 第一，一切法如何生滅住等顯現之時，即離一切自性，如影像故，成與不成、所許與能許皆無。破一切說實法者之實執宗義，有五大理證：一異離絕之理證、金剛屑之理證、有無生離之理證、破事業之理證、大緣起之理證。 其他，無常無壞、變不變、

གཞན་ཡང་རྟག་འཇིག་མེད་པ་དང༌། འགྱུར་མི་འགྱུར་དང༌། ཆོས་བཞི་འགོག་པའི་གཏན་ཚིགས་གསུམ་མོ། ། དང་པོ་ནི་དོན་དུ་སྣང་བ་འདི་ཆོས་ཅན། དངོས་པོ་དངོས་མེད་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པར་ཐལ་ཏེ། གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆུ་ཟླ་བཞིན་ཞེས་པའོ། །བྲལ་ལུགས་སྔར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའང་དགག་བྱ་རང་མཚན་པ་མེད་དེ་ཆོས་གང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་སྐུར་འཛིན་པ་ཉིད་འདིར་བཀག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། རྩོད་བཟློག་ལས། དགག་བྱ་ཅི་ཡང་མེད་པས་ན། །ང་ནི་ཅི་ཡང་མི་འགོག་གོ །དེ་ཕྱིར་འགོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས། །སྐུར་བ་དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་བཏབ། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་པ་ཆོས་ཅན། དངོས་པོར་མེད་པར་ཐལ། བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་དང་རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་བཞིན་ཞེས་པའོ། །དེའང་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་ན་རྒྱུ་ཡོད་མེད་གཉིས་ཡིན་ལས་སྐྱེ་བ་རྫས་འགལ་བས་མ་གྲུབ་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་གཉིས་མ་ཡིན་ལས་སྐྱེ་བའང་ཁེགས་ལ། རྒྱུ་མེད་ལས་སྐྱེ་བ་ཧ་ཅང་ཐལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལས་ཨུཏྤལ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་ན་རང་ལས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་སྟེ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་རྫས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལས་གཞན་སྐྱེ་ན། མེ་ལྕེ་ལས་ཀྱང་མུན་པ་སྐྱེ་བར་ཐལ་ཏེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་རྒྱུ་གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེ་ནའང༌། རྒྱུ་རྟག་པ་ལས་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་དེ་རྒྱུ་མི་འཕོ་བས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྐྱེད་ན་འཕོ་བས་རྟག་པ་ཉམས་སོ། །མི་རྟག་པ་ལས་སྐྱེས་ན་སྐད་ཅིག་གིས་འགགས་པས་རྒྱུ་མ་གྲུབ་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ༌། །ཕྲད་པ་བཀག་པས་ཀྱང་རྒྱུ་འབྲས་ལ་ཕྲད་པ་མེད་པས་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་གྲུབ་བོ། །གསུམ་པ་ནི་དངོས་སྣང་སྣ་ཚོགས་པ་འདི་ཆོས་ཅན། དངོས་པོར་མེད་པར་ཐལ། ངོ་བོ་ཡོད་མེད་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་བུམ་པ་ཉིད་བུམ་པར་ཡོད་དུས་སྐྱེ་ན་བུམ་པར་གྲུབ་ཟིན་པས་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་ལ།

其他，無常無壞、變不變及破四法之三大理證。 第一，顯現之義，應成非實非無，以離一異故，如水月（影）。離之理如前所說。其所遮之自相亦無，以一切法皆無自性故。然而，于無執有增益，此僅遮彼而已。如《回諍論》云："無少所遮故，我不遮少法。故立有遮者，汝實誹謗我。" 第二，如所現者，應成無實，以離自他俱及無因生故，如夢境。此中，若從種子生芽，因應有無二，二者相違故不成立。以力用遮非二生，無因生極成，應從虛空生青蓮故。若從有生，不成從自生，以所生能生體相違故。他生他者，應從火焰生黑暗，以是他故。若謂從自因他生，從常因生不應理，因不遷故不成立生果。若生則遷，常性失壞。從無常生，剎那滅故因不成立，不應從果生。以破和合故，因果無和合，不成因生。 第三，彼現諸行，應成非實，以離有無生故。此中，若瓶時有瓶而生，已成瓶故，不應生。

དེའང་བུམ་པ་ཉིད་བུམ་པར་ཡོད་དུས་སྐྱེ་ན་བུམ་པར་གྲུབ་ཟིན་པས་སྐྱེ་བར་མི་འཐད་ལ། མེད་དུས་སྐྱེ་ན་མེད་པ་ལས་ཡོད་པར་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ་རྫས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཙམ་ཆོས་ཅན། དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པར་ཐལ། དོན་བྱེད་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་གིས་དོན་མི་བྱེད་དེ། དོན་བྱེད་པར་གཟོ་དུས་འགགས་ནས་མེད་དོ། །རིམ་གྱིས་མི་བྱེད་དེ། སྐད་ཅིག་དང་རྒྱུན་ཁེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པ་ནི་སྣང་ཙམ་ཆོས་ཅན། དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པར་ཐལ་ཏེ། རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོ་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་ན་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲེལ་བ་ཅན་དུ་མི་འབྱུང་སྟེ། དངོས་པོར་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པ་ལ་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པས་ཁྱབ་སྟེ། ཤིང་བུ་དང་རིག་སྔགས་གཉིས་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་རྟ་གླང་སྣང་དུས། རྟ་གླང་གིས་སྟོང་པ་བཞིན་དུ་རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་གང་ལའང་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ནས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་སྣང་དུས་རྣམ་པ་འགྱུར་བས་སྔ་མས་སྟོང་ལ། རང་བཞིན་སྔོན་ལས་ལོགས་སུ་མེད་པས་ཕྱི་མས་སྟོང་སྟེ། རྟ་གླང་སྣང་དུས་རྣམ་པ་ཤིང་བུ་དང་རིག་སྔགས་སུ་མེད་པས་སྟོང་ལ། ངོ་བོ་རྟ་གླང་དུ་མ་གྲུབ་པས་སྟོང་པ་བཞིན་ནོ། །རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་མ་གཏོགས་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་གཏོགས་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ། །ཞེས་སོ། །ཚུལ་འདིས་རི་ཁང་བཟང་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་སྣ་ཚོགས་ཅིར་སྣང་བ་ཀུན་རགས་སྣང་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་ཚོགས་པ་ལས་རགས་པར་མེད་པས་སྟོང་ལ། ཕྲ་བ་སྐད་ཅིག་གི་རང་བཞིན་རྒྱུན་གྱིས་སྟོང་པས། རྟེན་འབྲེལ་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་«༼༡༽«གསལ་སྣང་ཙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་བར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །ཞེས་པ་དང༌། ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི། །སྒྱུ་མ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་གསུངས། །ཞེས་ སོ། །

若瓶時有瓶而生，已成瓶故，不應生。若無時生，不可能從無有而生，以體相違故。 第四，所知範圍，應成非實，以事業不成立故。剎那不作用，作用時已滅無故。漸次不作，剎那及相續已遮故。 第五，唯現，應成非實，以是緣起故，如影像。若實體自性成，不應依因緣而成相屬，以實已成故。凡是緣起周遍空性，如杖與咒二聚緣起現馬牛時，離馬牛如是，不論粗細，相互依存顯現異相時，異相改變故離前，本性先不別有故離后。現馬牛時相非杖與咒，故空；本體不成馬牛故空，如是。《根本般若》云："除緣起法，無少法有，是故除空，無少法有。"如是，由城池花園男女種種顯現，粗者無離聚塵，故空；細者剎那自性離相續故空。當知唯是緣起現而無自性之顯現。生等顯現，皆空性。如龍樹云："若無少不空"，又云："汝說一切生，如幻事故生。"

སྒྱུ་མ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་གསུངས། །ཞེས་ སོ། །སྐྱེ་བར་སྣང་བ་ནི་གཞི་མེད་པའི་རྣམ་པ་གསལ་བར་འཛིན་པས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་འབྱུང་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གང་ཚེ་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ཡི་དངོས་མེད་གསལ་བར་རྫུན། །བརྟག་བྱའི་དངོས་ལ་མ་རེག་པར། །དེ་ཡི་དངོས་མེད་འཛིན་མ་ཡིན། །དཔེར་ན་རྨི་ལམ་བུ་ཤི་ན། །དེ་མེད་སྙམ་པའི་རྣམ་རྟོག་ནི། །དེ་ཡོད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡི། །གེགས་ཡིན་དེ་ཡང་རྫུན་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །རྟག་འཇིག་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི།སྣང་ཙམ་ཆོས་ཅན། དངོས་པོར་མེད་དེ་འཇིག་མི་འཇིག་གཉིས་ཀར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འཇིག་ན་བུམ་པ་ཡོད་དུས་འཇིག་གམ་མེད་དུས་འཇིག» «ཡོད་དུས་འཇིག་པར་མི་རུང་སྟེ་འཇིག་པའི་དོན་ཡོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་ལ་དེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། མེད་དུས་འཇིག་པ་མི་རུང་སྟེ། ཡོད་མེད་རྫས་གཅིག་མི་རུང་བས་འཇིག་པ་མ་གྲུབ་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འཇིག་པར་མེད་དེ། སྐད་ཅིག་དང་རྡུལ་ཆ་འགྱུར་ཞིང་དུས་འགྱུར་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡོད་མེད་གཉིས་མི་འཐད་པས་ཀྱང་མ་གྲུབ་སྟེ། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། རེ་ཞིག་དངོས་པོར་ཡོད་པ་ལ། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཅིག་ཉིད་ལ་ནི་དངོས་པོ་དང༌། །དངོས་པོ་མེད་པའི་འཐད་པ་གང༌། །དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལའང༌། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །འགྱུར་མི་འགྱུར་གྱི་གཏན་ཚིགས་ནི། སྣང་ཙམ་ཆོས་ཅན། དངོས་པོ་མེད་པར་ཐལ། འགྱུར་བ་དང་མི་འགྱུར་བ་གཉིས་ཀར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའང་དངོས་པོ་གནས་སྐབས་གཞན་དུ་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར། འགྱུར་ན་རྒན་པོ་ལས་ཀྱང་གཞོན་ནུར་འགྱུར་བར་ཐལ་ཏེ། འགྱུར་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རྟག་པ་ལ་འགྱུར་བ་མ་གྲུབ་མི་རྟག་ན་འགྱུར་བར་གཟོ་དུས་འགག་པས་འགྱུར་བ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྱུར་རྒྱུའང་མེད་དེ། ཆ་ཤས་བརྟགས་པས་ཁེགས་སོ། །མི་འགྱུར་ན། གཞོན་ནུ་ལས་རྒན་པོར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །

"如幻事故生。"顯現為生，執著明瞭無基之相，故如夢境而生。如《入行論》云："若時諸法皆非有，彼無法相明瞭虛。未觸所觀察實法，非執彼之非有法。譬如夢中子死時，思彼非有之分別，即是分別彼有相，之障礙彼亦虛妄。" 無常無滅之理證：唯現，應無實法，以非毀滅非不毀滅二者故。此中，若毀滅，瓶有時毀滅抑或無時毀滅？有時不應毀滅，以毀滅義成無有違彼故。無時不應毀滅，以有無非一體故，應成不立毀滅故。非不毀滅，以剎那、塵聚變異、時變現故。是故，於一實法有無二不應理。如《根本般若經》云："且於實有法，毀滅不應理。於一法中有，實法及非有，實法應理何？于非實法中，毀滅亦不理。" 變不變之理證：唯現，應無實法，以非變異非不變異二者故。此中，實法變為異位抑或不變？若變，應老者亦變為年少，以是變異位故。又，常法不成變異，無常者變異時已滅，不成變異故。變因亦無，以觀察支分遮故。若不變，應年少不能變老故。

གཞོན་ནུ་ལས་རྒན་པོར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་དང་གཞན་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་འགྱུར་བ་མེད་དེ། རྩ་ཤེ་ལས། དེ་ཉིད་ལ་ནི་གཞན་འགྱུར་མེད། །གཞན་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་ཕྱིར་གཞོན་ནུ་མི་རྒ་སྟེ། །གང་ཕྱིར་རྒས་པ་མི་རྒའོ། །ཞེས་སོ། ། ཡང་རང་དུས་སུ་མ་གྲུབ་སྟེ། གཞོན་ནུ་རྒས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒས་པ་དང་རྫས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒན་པོ་མི་རྒས་ཏེ་རྒས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་བྱ་བྱེད་རྫས་འགལ་བ་དང༌། རྒས་ཟིན་པ་ཡང་རྒས་པ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་བཞི་འགོག་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེས་ན་དངོས་པོར་སྨྲ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་གསོ་བའི་འབད་པ་ཡིན་པས་ན། སེངྒེའི་སོ་བྲག་ཏུ་ཝས་མ་འཕྲས་པ་ཉིད་ཆེས་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་གྱི་འདོད་པ་གང་ལའང་རིགས་པ་འདི་དག་གི་གང་རུང་རེ་རེས་ཕྱེ་མའི་རྡུལ་དུ་འཐག་པས་དབུ་མ་པ་ཀུན་ལས་མཆོག་ཏུ་འཕགས་པར་ཐུབ་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྔགས་ཏེ། ཡུམ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་མཁས་པ་གསལ་བ། ཡིད་གཞུངས་པ་དག་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། རྟོག་གེ་བ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་དང༌། ཚིག་གསལ་ལས། སྡེབས་ལེགས་ངག་གིས་སྦྱར་ཞིང་རྟོག་གེ་ཡི། །རླུང་གིས་མ་དཀྲུགས་པ་དག་གསལ་བར་བྱ། །ཞེས་སོ། །འདིར་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བས་དོན་དགོད་པའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་འདི་ཉིད་དཔྱོད་པ་ནི། དུས་གཉིས་ཏེ། ཕན་ཚུན་གྲུབ་མཐའ་རྣམ་པར་རྩོད་པ་དང༌། ལམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གྲོལ་བའི་ཚེ་ནའོ། །གྲུབ་མཐའ་རྩོད་དུས་ཀྱང་རང་ཕྱོགས་ཁས་ལེན་མེད་པས་དམ་བཅའ་སྒྲུབ་པ་དང་སྐྱོན་སྤོང་བ་མི་དགོས་ལ་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ནང་འགལ་བ་བསྒྲིག་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ངས་དམ་བཅའ་འགའ་ཡོད་ཅེས་པ་དང༌། རྩོད་བཟློག་ལས། གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི། །དོན་གྱིས་འགའ་ཞིག་དམིགས་ན་ནི། །སྒྲུབ་པའམ་དགག་པར་བྱ་ན་དེ། །

以不可能從年少變為老者故。 以自性及他性不成立，故亦無變化。如《根本般若經》云："自性中無他性變，他性中亦非有。以年少者不老故，以老者不老故。" 又自時不成立，年少非老者，以與老者體相違故。如是，老者不老，以老性剎那作用體相違，已老復老無義故。 遮四法，聲聞處已說。 是故，凡諸立實法者之所立理，皆如夢城之修造，故獅子爪甲未蹂躪反為極善。諸外道之所許，以此諸正理隨一一摧毀至微塵，故中觀於一切勝出，世尊佛陀稱讚。如《般若經》云："善現，此法性極甚深，唯聰慧澄心諸智者所通達，非諸論議者所行境。"又如《釋詞論》云："善巧言詞所莊嚴，非諸論議風所擾，當以明瞭言開示。"此中，凡諸立實法者，隨自分別顯現而立義，故名論議。 思擇此理有二時：一、諸宗義爭論時，二、以道智慧解脫時。爭論時，自宗不承許，故無立宗、證成及遣過之必要，唯于立實法者之論典，建立自相違過。如（《回諍論》）云："若我有所立宗"，又云："若由現量等，義所緣擇某，當成立遮遣，彼不應正因。"

དོན་གྱིས་འགའ་ཞིག་དམིགས་ན་ནི། །སྒྲུབ་པའམ་དགག་པར་བྱ་ན་དེ། །མེད་ཕྱིར་ང་ལ་གླན་ཀ་མེད། །ཅེས་སོ། །ལམ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱོད་དུས་ནའང་ཕྱི་སྣ་ཚོགས་སྣང་བའི་ཡུལ། ནང་སྣ་ཚོགས་རྟོག་པ་དང་མི་རྟོག་པའི་སེམས། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་མྱོང༌། འགྲོ་བ། འདུག་པ། ཟ་བ། འཆག་པ། དགའ་བ།མི་དགའ་བ། གཏམ་སྨྲ་བ། ཆོས་སེམས་པ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་སེམས་པ། ཉལ་བ། གཉིད་ལོག་པ། སད་པ། ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ། འདི་ནི་རང་གི་གྲུབ་མཐའོ། །འདི་ནི་གཞན་ནོ། །འཁོར་བའོ། །འདས་པའོ། །དངོས་པོའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའོ། །བདེ་སྡུག་གོ» «།སྤང་བླང་ངོ༌། །ཆོས་སོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པའོ། །སྙམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁས་ལེན་དང་སྙམས་«༼༡༽«བྱེད་གང་ཡང་མི་བྱ་བར། ག་ལའང་མཚན་ཞེན་དང་དམིགས་པ་མེད་པས། བྱ་བྱེད་ཅི་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། དབུ་མ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་འཕགས་པ་གསུམ་གྱི་མཉམ་གཞག་གི་གནས་སྐབས་ལྟ་བུ་ཡིན་པས། སྤྲོས་བྲལ་གྱི་སྣང་བརྙན་པའི་རང་བཞིན་ཆུ་ཟླ་དང་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ལྟར་དཔྱད་པ་ཉིད། སྡུད་པ་ལས། དཔེར་ན། ཤིང་མཁན་བཟོ་བོ་མཁས་པས་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་དང༌། །འདྲ་བའི་བཟོ་བྱས་དེ་ཡང་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བྱེད། །དེ་བཞིན་ཤེས་རབ་སྤྱོད་མཁས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང༌། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བྱེད། །ཅེས་སོ། །གཉིས་པ་ཐ་སྙད་དུ་སྣང་ཚུལ་མི་འགོག་པས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་ལ་གསུམ་སྟེ། གཞི་དབུ་མ་བདེན་གཉིས། ལམ་དབུ་མ་ཚོགས་གཉིས། འབྲས་བུ་དབུ་མ་སྐུ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ་སྟེ། བདེན་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ། ངེས་ཚིག མཚན་ཉིད། དབྱེ་བ།དགོས་ཆེད་དོ། །ངོ་བོ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ། དེའང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ངོ་བོ་བློ་དང་དབང་པོས་བསམ་པའི་ཡུལ་དང༌། དོན་དམ་»«གྱི་ངོ་བོ་«༼༡༽«སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་སྤྲོས་པའི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། བདེན་པ་གཉིས་ཀའང་རང་བཞིན་མེད་»«པ་ཉིད།«༼༢༽« འཇུག་པ་ལས།

若由義擇某所緣，當成立或當遮遣，彼我無過，以無故。 道智慧觀察時，于外種種顯現境，內種種有無分別心，三摩地修習等體驗，行住坐臥，喜憂言談，思法非法，睡眠夢醒修法等一切時中，不應有任何"此乃自宗、此乃他宗、此乃輪迴、此乃涅槃、此乃實有、此乃非有、此乃苦樂、此乃取捨、此乃法、此乃非法"等承許分別。於一切不著相，無所緣，觀察一切所作。中觀極離戲論，猶如三賢者等持位，離戲論顯相，如水月幻相般觀察。如《攝頌》云："譬如巧匠工，所作似男女，彼亦作諸事。如是智方便，菩薩無分別，智慧作諸事。" 第二、於世俗諦顯現不遮止而安立之理有三：一、中觀二諦之基，二、中觀二資糧道，三、中觀二身果。 初中有五：二諦體性、釋名、定義、分類、必要。 體性者，一切法無自性。世俗諦體性，意識根識所思境；勝義諦體性，各別自證智慧境，離戲論邊。二諦亦皆無自性。如《入中論》云：

བདེན་པ་གཉིས་ཀའང་རང་བཞིན་མེད་»«པ་ཉིད།«༼༢༽« འཇུག་པ་ལས། བདེན་པ་གཉིས་ཆར་དུ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་དག་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཆད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །སོ་སོ་རང་རིག་དང་བློ་གཅིག་»«ཡིན་མོད་«༼༣༽«སྙམ་ན། བརྡ་ལ་རྨོངས་པས་རེ་བདེན།འོན་ཀྱང་བློ་ནི་ཀུན་རྟོག་པ་ལ་སྐབས་འདིར་མཛད་དེ། བློ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། །ཀུན་རྟོག་པའི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་ཏེ་འཁྲུལ་པ་ཁོ་ནའོ། །སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་ནི། མ་འཁྲུལ་པའི་ཡེ་ཤེས་སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པ་སྟེ། སྒྲ་གཅན་འཛིན་གྱིས་ཡུམ་ལ་བསྟོད་པ་ལས། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །མ་སྐྱེས་མི་འགག་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་པ་དང༌། མཚན་བརྗོད་ལས། སོ་སོ་རང་རིག་མི་གཡོ་བ། །མཆོག་གི་དང་པོ་སྐུ་གསུམ་འཆང༌། །ཞེས་སོ། །རང་བཞིན་དུ་བློ་དང་རང་རིག་གཅིག་ཏུ་བརྟག་པ་ནི་སེམས་ཙམ་གྱི་སྐབས་ཏེ། འདིར་སྐབས་འཆོལ་བར་ཟད་དོ། །ངེས་ཚིག་ནི་སྒྱུ་མར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ། རེ་ཞིག་འཁྲུལ་ངོར་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་བསླུ་བས་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ་བློའི་ཡུལ་དུ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་དང་བཅས་པ་ལ་བདེན་ཞེན་གྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་དེ། འཇུག་པ་ལས། གཏི་མུག་རང་བཞིན་སྒྲིབ་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །དེས་གང་བཅོས་མ་བདེན་པར་སྣང་དེ་ནི། །ཀུན་རྫོབ་བདེན་ཞེས་ཐུབ་པ་དེས་གསུངས་ཏེ། །ཞེས་སོ། །དེའང་སྣང་ཡུལ་བདེན་རྫུན་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་སྟེ། རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་བློས་འདི་ནི་སྣང་བའོ། །འདི་དབང་པོ་དང༌། ཤེས་པ་དང་ཆོས་སོ་སྙམ་ནས། གཟུང་འཛིན་དུ་ཞེན་དུས་གཟུང་བའི་ཆ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བརྟགས་སོ། །དོན་དམ་བདེན་པའི་ངེས་ཚིག་ནི། གཉེར་བྱའི་དོན་ཡིན་པ་དང༌། ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་སུ་མི་བསླུ་བར་བདེན་པས་ཏེ། ཡུམ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། རྟོགས་པར་བྱ་ཞིང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །

二諦亦皆無自性。如《入中論》云："二諦皆無自性故，彼非常非斷。" 各別自證智與意識為一，若如是想，則因名言無知，汝說真實。然而，此處意指分別識，如雲："意識為世俗。"分別識所緣、根識及作意皆是世俗，唯一虛妄。各別自證智是無錯亂智慧，離言思分別。如聲聞主對般若母贊云："離言思議般若度，不生不滅如虛空，各別自證智所行，三世諸佛母敬禮。"又如《釋名論》云："各別自證不動搖，第一最勝具三身。"實性中，以意識與自證智一味簡擇，是唯識宗，於此處順序錯亂。 釋名：顯現如幻無自性者，謂世俗。暫隨錯亂現各自相不欺，故說為謂真實，意識境上種種顯現及一切執實分，如《入中論》云："無明自性障，是故說世俗，彼所仮安立，佛說世俗諦。"然所現境于真妄、錯不錯皆不成立，以無自性故。然意識分別此是現，此是根、識、法，執取能取、所取時，所取之一切，假立為世俗。 釋勝義諦名：乃所求義，不欺惑為道及果法而真實故。如《般若經》云："般若波羅蜜多，當證當修。"

རྟོགས་པར་བྱ་ཞིང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ལས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་སོ། །མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་དག་མཉམ་སྤྲོས་པ་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་བློ་དང་མཚན་མས་དབེན་པ་སྟེ། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང༌། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་བློའི་ཡུལ་ལས་མ་འདས་པའི་ཆོས་དཔྱད་མི་བཟོད་པ། དོན་དམ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་བློ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་དམིགས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །དཔྱད་བཟོད་མི་འཐད་དེ་སྔར་བཀག་ཟིན་ཏོ། །དབྱེ་ན་ཀུན་རྫོབ་དང༌། དོན་དམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པའི་བདེན་པ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་ལས་མ་གསན་རང་གིས་ གཟྀགས། །ཞེས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ལ་ཐ་སྙད་འཇིག་རྟེན་པས་བདེན་རྫུན་དུ་བྱེད་པ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ། ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་དབང་པོ་གནོད་པ་མེད་པ་དྲུག་གི་སྣང་ཡུལ་དུ་སྣང་བའི། གཟུགས་སྒྲ། དྲི་རོ། རེག་བྱ་དང་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ལ། ལོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་གནོད་པས་དཀྲུགས་པའི་སྣང་བ་རབ་རིབ་དང་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་སྟེ། འཇུག་པ་ལས། གནོད་པ་མེད་པ་དབང་པོ་དྲུག་རྣམས་ཀྱི། །ཡུལ་འགྱུར་གང་ཡིན་འཇིག་རྟེན་གྱིས་རྟོགས་ཏེ། །འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལས་བདེན་ཡིན་ལྷག་མ་ནི། །འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟོས་ཡུལ་གྱུར་ལོག་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། །དགོས་ཆེད་ནི། བདེན་གཉིས་ལས། བདེན་གཉིས་རྣམ་དབྱེ་ཤེས་པ་ དག །ཐུབ་པའི་བཀའ་ལ་མི་རྨོངས་ཏེ། །དེ་དག་མ་ལུས་ཚོགས་བསགས་ ནས། །ཕུན་ཚོགས་ཕ་རོལ་འགྲོ་བ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །ལམ་དབུ་མ་ཚོགས་གཉིས་ནི། དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐབས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་ལེན་ཞིང༌།

當證當修。由圓修故，當得無上法。是故諸菩薩之勝義諦，即般若波羅蜜多。 相狀：法與法性平等，離戲論，離意識與相狀之體性。如《般若根本頌》云："非由他知寂，無分別異義，諸戲不戲故，是彼真實相。"世俗諦之相狀：法不離意識境，不堪觀察。勝義諦之相狀：法性超越意識，息滅所緣。觀察是否堪忍不應理，前已遮破。 分為世俗諦與勝義諦二。如《父子相見經》云："世間尊二諦，非從他聞悟。"世俗中，隨順世間立真妄，就明瞭名言支分，分正世俗六根無倒所現色聲香味觸法，邪世俗即倒亂顯現如翳障毛髮等。如《入中論》云："無倒根六境，是為世間知，唯隨世間真，余從世間妄。" 必要：如《二諦論》云："了知二諦別，于佛語無惑，積集一切聚，能往善逝位。"中觀二資糧道，依世俗諦修習方便福德資糧，六波羅蜜多等；

དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐབས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་ལེན་ཞིང༌། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་འོད་གསལ་བའི་དོན་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །འོད་གསལ་བ་ནི་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་འཇུག་པ་ཞི་བས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་དོན་ནང་དུ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས། སེམས་ལ་སེམས་མ་མཆིས་ཏེ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བའོ་ཞེས་སོ། །དེའི་དོན་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་བླང་བ་ནི། སྟན་བདེ་བ་ལ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང༌། སེམས་བསྐྱེད་ནས། ཤེས་པ་གང་བབས་ཅིག་ལ་ཙེན་གྱིས་གློད་ནས། གང་ལ་ཡང་མི་སེམས་ཅི་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པའི་ངང་ལ་ས་ལེ་སིང་ངེ་མ་ཡེངས་སྤྲོ་བསྡུ་དང་བྲལ་བར་བཞག་པས། ཕྱི་ཡུལ་དུ་མི་རྟོག་པས་ཕྱིའི་དངོས་པོ་དང༌། ནང་སེམས་སུ་མི་རྟོག་པས་ནང་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་བློ་ལའང་དགག་སྒྲུབ་མེད་པས་ན། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་སུ་མ་གྲུབ་པས་ན་དམིགས་བྱ་བློའི་མདུན་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་སོ་སོ་རང་རིག་གི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་ནས་རིག་པ་ཉིད། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དག» «།བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་དམིགས་པ། །དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །རྗེས་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པའི་སྣང་བ་ལ་བལྟས་ནས། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྔོ་བ་བྱའོ། །ཐུན་མཚམས་སུ་ཚེ་འདིའི་སྣང་བ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ལ་ཆགས་ཞེན་དང་འཁྲི་བ་ཅུང་ཟད་མེད་པས། ཕྱག་དང༌། བསྐོར་བ་དང༌། མདོ་བཀླག་པ་དང༌། ཚ་ཚ་གདབ་པ་དང༌། ཆུ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་སྣང་བཅས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །དེའང་མཉམ་བཞག་ཆོས་ཉིད་ལ་བཞག་པས་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་བློ་རྟོག་འཕྲོ་འདུ་དང་བཅས་པ་ཞི་ནས། ཕྱིས་བསྒོམ་བྱའི་ཆོས་ཉིད་ལའང་འཛིན་པ་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། སྟོང་ཉིད་བག་ཆགས་གོམས་པས་ནི། །

依靠世俗諦修習方便福德資糧，如六波羅蜜多等；依靠智慧資糧修習勝義諦光明義智慧。光明義是息滅心與心所行故，離戲論，內證智慧。如《八千頌般若經》云："心中無心，心性光明。" 如何修持彼義呢？于安樂坐墊結跏趺坐，皈依、發菩提心已，任何適宜覺知，松坦放下，不思維任何事物，安住無念狀中，離放逸、散亂、收攝。由不思維外境故無外物，由不思維內心故無內物，即離能取、所取。于修習意中亦無立、破，故不成立為彼以外之法，稱無所緣境現於意前。無所緣唯有自證智慧內在覺知。如《入菩薩行論》云："若時于內心，現前無所得，爾時離異相，智住無所緣。" 隨後觀照如幻顯現無自性之相，迴向如幻眾生。于座間，對今生顯現如幻性毫無貪執羈絆，故當精進顯現福德資糧，如禮拜、繞塔、誦經、塔沙、施水等。 又由安住法性故，執實意識伺察等息滅，後於所修法性亦息執著。如彼論云："由習空性故，"

དེ་ཉིད་ལས། སྟོང་ཉིད་བག་ཆགས་གོམས་པས་ནི། །དངོས་པོའི་བག་ཆགས་སྤོང་འགྱུར་ཞིང༌། །ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་བསྒོམས་པས་ནི། །ཕྱི་ནས་དེ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །སྤང་བྱ་བདག་དང་དངོས་པོར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ངང་ལ་བཞག་པས་ཞི་དུས། སྤོང་བྱེད་གཉེན་པོ་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་པ་ཞི་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་ཞིང༌། ངང་ལ་བསྒོམས་པའི་བསམ་གཏན་ལའང་མི་གནས་ཏེ། སྡུད་པ་ལས། འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་བཤིག་ནས་སྤང་བ་ཕ་རོལ་འགྲོ། །ཞེས་སོ། །རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ཚོགས་གཉིས་སྣང་བཅས་ལ་འབད་པས་གནས་སྐབས་ཀྱི་དོན་དང་མཐར་ཐུག་གི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་བོ། །འབྲས་བུ་དབུ་མ་སྐུ་གཉིས་ནི། ས་བཅུ་རྒྱུན་གྱི་ཐ་མར་འཁོར་བའི་རྒྱུ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་འཇུག་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཞི་ཞིང་ནུབ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དམ་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྲུབ་པའི་ནུས་པ་ལས་ཆུ་ཟླ་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་སྣང་ཞིང༌། ལོངས་སྐུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བས། ནོར་བུ་བུམ་མཆོག་དཔག་བསམ་ཤིང་ལྟར་མཛད་པ་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་འབྱུང་བས་ཆོས་སྐུ་རང་གི་དོན་དང༌། གཟུགས་སྐུ་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུ་དམ་པ་སྟེ། འཇུག་པ་ལས། ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་མ་ལུས་པ། །བསྲེགས་ནས་ཞི་དེ་རྒྱལ་རྣམས་ཆོས་སྐུ་སྟེ། །དེ་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། ཞི་སྐུ་དཔག་བསམ་ཤིང་ལྟར་གསལ་གྱུར་ཅིང༌། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཇི་བཞིན་རྣམ་མི་རྟོག །འགྲོ་གྲོལ་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་འབྱོར་སླད་རྟག །འདི་ནི་སྤྲོས་དང་བྲལ་ལ་སྣང་བ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ཁས་ལེན་མི་ལེན་གྱི་རྣམ་གཞག་གཞན་བསྟན་པ་ལ་གསུམ་སྟེ། མི་ལེན་པ། ལེན་པ། མཐུན་པར་དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ཁས་མི་ལེན་པའི་རྣམ་གཞག་ནི། དབུ་མ་པ་ལ་ཁས་བླང་རྒྱུ་ཅུང་ཟད་མེད་དེ་འཕགས་པ་གསུམ་གྱི་མཉམ་གཞག་གི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌།

如彼論云："由習空性故，能斷實物習，修習一切無，此亦后當斷。" 所斷我與實執想，安住無生境界而息滅時，能斷對治法性亦息所緣而至般若彼岸，亦不住于修習之禪定。如《攝波羅蜜多論》云："想念既破除，斷滅至彼岸。" 隨後，精進有相二資糧，暫時及究竟所愿皆得成就。 果位中觀二身：於十地末際，煩惱因心及心所行與習氣皆寂滅於法界，證得圓滿報身及真實法身。由眾生意樂及佛往昔願力成就，如水中月各各顯現於眾生前；報身則現於大乘聖者。由法身自利、色身利他，如如意寶、如意樹任運成就事業，二利圓滿是殊勝果位。如《入中論》云："智火燒薪盡，寂滅諸佛身，爾時無生滅。"又云："寂身如寶樹，明顯如寶珠，無分別常利，世間至解脫，此離戲稱現。" 第三、宣說其他承許與不承許之理：分三：不承許、承許、攝義歸一。 首先，中觀宗的不承許：中觀師無絲毫承許，因為是三賢者等持位，

དབུ་མ་པ་ལ་ཁས་བླང་རྒྱུ་ཅུང་ཟད་མེད་དེ་འཕགས་པ་གསུམ་གྱི་མཉམ་གཞག་གི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། དམ་བཅའ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའང་དོན་དམ་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་ལ། ཀུན་རྫོབ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཟེར་ནས་གང་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ་དབུ་མ་ལ་ཁས་ལེན་མེད་ཀྱང་དབུ་མ་པས་དེའི་དོན་གཞལ་བ་ཉིད་ཁས་བླང་བར་ཡང་སོང་ལ། འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་གསུམ་གྱི་སྐབས་བཞིན་ནོ་ཞེས་པས་ཀྱང་མཉམ་གཞག་ཏུ་ཁས་བླང་བར་འགྱུར་ལ། དོན་དམ་འཕགས་པ་གསུམ་གྱི་མཉམ་གཞག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་ན་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་ལས། གཞིའི་ཆོས་རྣམས་དེའི་སྐད་ཅིག་ལ་མ་གཞལ་བས་མི་ཤེས་པར་ཡང་འགྱུར་ རོ། །འོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བློས་སྐད་ཅིག་ལ་གཞལ་ལོ་ཞེ་ན། གཞན་སྣང་གི་སངས་རྒྱས་དེས་གཞལ་གཞལ་འདྲ་ཡང་གཞལ་བ་མེད་དེ་གཞན་སྣང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་འདོད་པས་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་ཐོབ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་མི་འཐད་དེ། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ལམ་སྒྲུབ་པ་དང༌། གྲོལ་བ་འདོད་པའི་རྣམ་གཞག་མེད་ཅིང༌།» «ཆགས་སྡང་རང་ག་མའི་སྣང་བ་ལ་བདེན་ཞེན་གྱི་འཁྲུལ་པ་ཉིང་འཁྲུལ་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས། དེའི་རྗེས་སུ་བྱེད་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བས་ལམ་དབུ་མ་དང་འབྲས་བུའི་དབུ་མ་མི་འབྱུང་ངོ༌། །ཁས་ལེན་པའི་རྣམ་གཞག་ལྟར་ན། དོན་དམ་པར་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པས་ཁས་བླང་མེད་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་བཞིན་ཁས་ལེན་ཏོ་ཞེས་པའང་མི་རུང་སྟེ། དོན་ལ་མེད་ལ་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་འགལ་བ་འཛིན་པས་ལུང་པ་འཚོལ་«༼༡༽«བ་དང༌། ཁས་ལེན་ན་ཐ་སྙད་ལས་དོན་དམ་པར་འོག་མ་རྣམས་ལས་གོང་མ་སུ་ཞིག་ཁས་ལེན། ཡོད་མེད་རྫས་འགལ་བས་སོ་མ་ཟིན་པའི་གྲུབ་མཐའ་དེ་ནི་དབུ་མ་ཆེན་པོའི་ལུགས་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་མཐུན་པར་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཕྱོགས་རེའི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མཐོང་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མ་མཐོང་བས། གཞུང་གི་དོན་མ་གོ་བར་ཟད་མོད། འོན་ཀྱང་སྐྱོན་གཉིས་པོ་ཁས་བླངས་མ་བླངས་གང་ལའང་ཡོད་པས།

中觀師無絲毫承許，因為是三賢者等持位，且無宗義故。有謂："勝義隨順聖者等持，世俗隨順世間。"言一切不承許，然不應理。中觀雖無承許，然中觀師亦承許觀察彼義，言"如同三聖者等持時"亦當承許等持。若隨順三聖者勝義等持，則于道果法中，一剎那不能觀察基位諸法，亦不了知。若謂一切智智一剎那能觀，他現覺雖似能觀所觀，然無所觀，因為是他現故，此乃破斥彼宗。 隨順世間者于隨後亦不應理，世間無修道、欲解脫之理，唯于貪嗔習氣顯現中，以實執倒謬而倒行，若隨順彼，過失極大，中觀道與果不生。 若如承許之理，勝義中一切不成立故無所承許；若世俗中如所說安立諸法相則承許，此亦不應理。無實有、名言有，執持相違，徒勞尋章摘句。若承許，誰承許名言勝於勝義？有無相違，不應理之宗義，非大中觀宗義。 第三、歸攝義理：此二皆見順己一方，不見相違一方，未解論義而已。然所述二過於承許與不承許皆有，

འོན་ཀྱང་སྐྱོན་གཉིས་པོ་ཁས་བླངས་མ་བླངས་གང་ལའང་ཡོད་པས། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་དམ་བཅའ་མ་ཡིན་པས་འདིར་འདི་ལྟར་གོ་བར་བྱ་སྟེ། ཁས་ལེན་མི་ལེན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ཡོད་ཀྱི་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བ་ལ་དོན་དམ་དུ་ཁས་ལེན་མི་ལེན་གྱི་དཔྱད་ར་མེད་པས་ན་རེ་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་ཐ་སྙད་དུ་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཁས་ལེན་པ་དང༌། མི་ལེན་པ་གཉིས་སུ་གོ་བར་ བྱའོ། །དེའང་རྩོད་པ་དང་དོན་དམ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་སྣང་བ་གང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པས་གཤིས་ལ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ལམ་རྗེས་ཐོབ་པ་ཐ་སྙད་ཡུལ་དུ་བྱེད་དུས་གསུང་རབ་ལས་བཤད་པ་ལྟར་རྣམ་དབྱེ་དང་བཅས་པ་རྨི་ལམ་སྒྱུ་མའི་གྲུབ་མཐའ་ཙམ་དུ་ཤེས་ནས་རང་གིས་ཀྱང་དཔྱད་དེ་བསམ་ཞིང༌། གཞན་ལའང་བསྟན་པས་བླང་དོར་གྱི་དམིགས་ཕྱེད་ནས་ལམ་དབུ་མ་ཚོགས་གཉིས་ལ་ཞུགས་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐུ་གཉིས་འགྲུབ་པའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །དང་པོ་ཁས་མི་ལེན་པའི་དུས་ཀྱང་བཤད་དེ། གལ་ཏེ་ངས་དམ་བཅའ་འགའ་ཡོད། །ལ་སོགས་པ་ཡིན་ལ།» «གཉིས་པ་ཁས་ལེན་པའང༌། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་ཚིག་གསལ་དུ།ཆུ་འདོད་པས་སྣོད་ལྟར་ཐོག་མར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་དང༌། འཇུག་པའི་འགྲེལ་པར། ཕྱོགས་འདི་ནི་མཁས་པ་དག་གིས་སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ལུགས་འདི་གཉིས་སྔ་རབས་པ་དག་གིས་མ་ཕྱེད་པས་གཙང་བ་ནི་ཁས་མི་ལེན་ལ། རྨ་བྱ་ནི་ལེན་པར་སྣང་སྟེ་གཉིས་ཀར་ལེགས་ཆོས་རེ་དང་སྐྱོན་རེ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཞུང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་དོན་ཅུང་ཟད་མ་དགོངས་པར་སྣང་ངོ༌། །འདི་ནི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་བློ་གྲོས་དང་གཞུང་ལུགས་ཕལ་པོ་ཆེ་མཐོང་བ་ལས་བྱུང་བའི་མིག་རྒྱས་པས་གཞུང་ན་གབ་ཅིང་འཐོར་བའི་དོན་གསལ་པོར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཆད་དམ་བཅའ་འདི་འཆའ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཁོ་བོའི་གཞུང་འདིའི་མཐུར་ཤེས་པར་བྱའོ། །

然所述二過於承許與不承許皆有，非偏袒一方之宗義，應如是了知：承許與不承許存在於世俗諦中，中觀應成派于勝義中無承許不承許之所依，是故暫且於世俗名言中以所化機而有承許與不承許二者，應如是了知。 且於辯論及以勝義為所緣時，現象皆無自性，體性本無所承許，故非所承許。于道后得位以世俗為所緣時，如教典所說分別抉擇，了知如夢如幻，自亦觀察修習，併爲他宣說，從而簡別取捨，入中觀道二資糧，成就二身果位，有此必要。 首先，不承許之時，亦說："若我有少許宗義……"等。其次，承許者，如月稱論師于《明句論》中說："欲水者，初應不得不承許世俗諦，猶如器皿。"又于《入中論釋》中說："諸智者思維此宗無過具德，應不得不承許。" 昔人未分此二，藏地不承許、印度承許，二者各見一德一過，似未領會如實論義。此乃廣見般若，閱藏多論而生慧眼，明析論中隱蔽散亂之義。此後，諸能立此宗者，當知皆是我論之力。

ཕྱིན་ཆད་དམ་བཅའ་འདི་འཆའ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཁོ་བོའི་གཞུང་འདིའི་མཐུར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་གིས་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ཐལ་འགྱུར་གྱི་ཚུལ་བཤད་ཟིན་ཏེ། བསྡོམས་པས་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ལུགས་བཤད་པ་ནི། འབྲས་བུ་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཉིད། །རྒྱུ་ཡི་ཆོས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་མས་འཕགས། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་སྒྲུབ་པ་ལས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་དང་གསང་སྔགས་སོ། །ཞེས་པས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པར་གཅིག་པ་ལས། དུས་རིང་པོས་གྲོལ་བ་འགྲུབ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིན་ལ། ཚེ་གཅིག་གམ་བཅུ་དྲུག་ཚུན་ཆད་ཀྱིས་འགྲུབ་པ་ནི་གསང་སྔགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་ཤིན་ཏུ་རྣོན་པོ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ལས་ཁམས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ས་བོན་དུ་ཡོད་པ་ཙམ་རྐྱེན་ཚོགས་གཉིས་ལས་གོང་དུ་འཕེལ་བས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་འབྲས་སྔ་ཕྱིར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རང་ཆས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེན་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ཡོད་པར་སྦྱང་གཞི་ཉི་མ་འདྲ་བ་ཉིད་ལ། སྦྱང་བྱ་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཚོགས་བརྒྱད་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་སྤྲིན་ལྟ་བུས་བསྒྲིབས་པ་ཉིད། སྦྱོང་བྱེད་དབང་དང་བསྐྱེད་རྫོགས་བསྒོམས་པས་སྤྲིན་སེལ་བ་ལྟར་རིམ་གྱིས་སྦྱངས་པས་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྲུབ་ནས། སྦྱངས་འབྲས་དོན་གྱི་ཀུན་གཞི་ཉི་མ་ལྟར་གསལ་བ་ཅི་བཞིན་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་དེ། དེ་ཚེ་སྔར་གྱི་དྲི་མ་མེད་པས་ཀུན་གཞིའི་མིང་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལོག་ཀྱང་དོན་སྔ་ཕྱི་རྣམ་དབྱེ་མེད་པར་གསལ་ཏེ། བརྟག་གཉིས་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །འོན་ཀྱང་གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས། །དེ་བསལ་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཅེས་སོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་ཀྱང༌། སྔ་མ་ཕྱི་མར་ཁྱད་མེད་ཀྱང༌། །

此後，諸能立此宗者，當知皆是我論之力。如是已說大中觀應成派之理，總之已成立因明之乘。 現今宣說密咒金剛乘之理：果位密咒金剛乘，多方勝于因之法。《修習大乘之理》中說："大乘有二，波羅蜜多與密咒。"為利有情慾無上菩提，然久時方得解脫者，是相乘。一生乃至十六產生就者，是密咒。此為利根與極利根者而說。 相乘者，因如來藏種子本有，由二資糧緣而增上，欲得佛果，故稱因乘，承許因果前後故。密乘者，彼密咒界如來藏，一切有情本俱圓滿廣大功德，清凈所依如日，所凈輪迴自性八識與阿賴耶如雲所覆。能凈灌頂與生圓二次第修習，如雲消散，漸次清凈，得暫時功德。凈果真實阿賴耶如日明現，欲得此果。爾時，先前垢染既無，阿賴耶之名雖與習氣俱滅，然義前後無別而明現。《二觀察》云："有情即是佛，然為客塵所覆，彼盡即成佛。"《經莊嚴論》亦云："前後雖無異，

མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས་ཀྱང༌། སྔ་མ་ཕྱི་མར་ཁྱད་མེད་ཀྱང༌། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དག་གྱུར་པ། །ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །ཁྱད་པར་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་སྒྲུབ་པར་དོན་གཅིག་ནའང༌། སྒྲུབ་ཚུལ་ལ་རྨོངས་མ་རྨོངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། མཚན་ཉིད་ལས། ཕྱི་སྣང་བའི་བདེན་ཞེན་བཟློག་པ་ལ་སྒྱུ་མ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པས་འབྱུང་བའི་རིག་པ་ལ་རྨོངས། ནང་ཕུང་པོ་ལྷར་མ་ཤེས་པས་གནས་པའི་དོན་ལ་རྨོངས། གསང་བ་རྟོག་ཚོགས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་མ་ཤེས་པས་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་རྨོངས། ཐམས་ཅད་དག་མཉམ་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་དུ་མ་ཤེས་པས་རྟོགས་པའི་ལྟ་བ་ལ་རྨོངས་པ་ཉིད། སྔགས་སུ་ཕྱི་འབྱུང་བར་སྣང་བ་ལྔ་ཡུམ་ལྔ། ནང་ཕུང་པོར་སྣང་བ་ཡབ་ལྔ། རྟོག་ཚོགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔ། བདེན་པ་དབྱེར་མེད་སྣོད་བཅུད་དག་མཉམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་ཆེན་པོར་གཏན་ལ་འབེབས་པས་ཁྱད་པར་ཆེ་སྟེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ལས། རྡོ་རྗེ་ཕུང་པོའི་ཡན་ལག་འདི། ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལྔ་རུ་གྲགས། །སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་མང་པོ་ཀུན། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་ཉིད་དེ། །ས་ཆུ་སྤྱན་དང་མཱ་མ་ཀཱི། །མེ་རླུང་གོས་དཀར་སྒྲོལ་མ་ཉིད། །ནམ་མཁའ་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་མ། །སྲིད་གསུམ་མ་ལུས་སངས་རྒྱས་ཞིང༌། །ཐམས་ཅད་མ་ལུས་ཆོས་སོ་ཅོག» «།སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་གཞན་མ་ཡིན། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཆོས། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་མི་རྙེད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་སྦྱོང་བ་དང་འདོད་པ་གཅིག་སྒྲུབ་པ་ལའང༌། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་ངལ་དུབ་དང་བཅས་པ་ཉུང་ལ་མི་ཟབ་པ་ཉིད། སྔགས་ལས་ཟབ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་དོན་མང་བས་འཕགས་སོ། །ཡང་མཚན་ཉིད་ལས་ཚེགས་ཆེན་པོས་སྒྲུབ་དགོས་པ་སྔགས་སུ་དཀའ་བ་ཤས་ཆུང་བས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་འཕགས་སོ། །མཚན་ཉིད་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་རྟུལ་པོ་འཇུག་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་ཡང་ལམ་དུ་སློང་བར་མི་ཤེས་པས། བླང་དོར་གཉིས་བཅས་འབའ་ཞིག་སྤྱོད་ཅིང༌།

《經莊嚴論》亦云："前後雖無異，然真如清凈。" 另有差別：雖同爲成就佛果，然于成就方式有迷不迷之別。相乘者，顛倒執著外境實有，修習如幻等觀，迷於所生之智慧；內不知五蘊是本尊，迷於所住之義；不知秘密妄念煩惱即是智慧，迷於道相；不知一切清凈平等真理無別，迷於證悟見解。密乘者，建立外現五大為五佛母，內現五蘊為五佛父，妄念為五智菩薩自性，真理無別器情清凈等同大佛剎土，故殊勝。《事業幻化》云："金剛蘊支分，號為五圓佛。諸多處界蘊，皆是菩薩性。地水眼佛母，火風白衣佛母解脫，虛空界自在佛母。三有無餘皆佛剎，一切無餘皆是法，除佛更無法，佛亦不可得。" 又凈一煩惱、成一所欲，相乘之方便少而不深奧，伴疲厭。密乘深廣多義，故勝。又相乘須以大困難成就，密乘少困難而成就，故又勝。 相乘是利根中鈍者入道之法，不知一切皆可修道，唯行取捨二者，

བླང་དོར་གཉིས་བཅས་འབའ་ཞིག་སྤྱོད་ཅིང༌། སྔགས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་གཟུང་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཐབས་ཟབ་མོས་ལམ་དུ་སློང་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣོན་པོའི་རྣོན་པོ་འཇུག་པའི་ལམ་ཡིན་པས་ཀྱང་འཕགས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་ཚུལ་གསུམ་པའི་སྒྲོན་མེ་ལས། དོན་གཅིག་ན་ཡང་མ་རྨོངས་དང༌། །ཐབས་མང་དཀའ་བ་མེད་པ་དང༌། །དབང་པོ་རྣོན་པོའི་དབང་བྱས་ཕྱིར། །སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་སོ། །འོ་ན་མཚན་ཉིད་ལས་ཀྱང་འོད་ཟེར་ཆེན་པོས་དབང་བསྐུར་བ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ལྟ་བུའི་སྐུ་ལུས་ཀྱི། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ཀུན་ཏུ་མཛེས་པ་སྟེ། །དམིགས་པ་དེ་ལ་གང་གིས་སེམས་འཇུག་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མཉམ་གཞག་ཅེས་བྱ། །ཞེས་ལྷ་བསྒོམ་པ་དང༌། ཟ་མ་ཏོག་བཀོད་པ་དང༌།སོ་སོར་འབྲང་མ་ལས། ལྷ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་བཤད་པ་དང༌། །མདོ་སྡེ་ལས། དཔེར་ན་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས་ཀྱི་མི་གཙང་ལུད། །དེ་ནི་བུ་རམ་ཤིང་པའི་ཞིང་ལ་ཕན། །དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉོན་མོངས་ལུད། །དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་རྒྱུ་ལ་ཕན། །ཞེས་པ་དང༌། འཁོར་བ་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི། །ཐབས་ཆེན་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ལ། །ཉོན་མོངས་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་འགྱུར། །ཞེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཐབས་ཀྱི་ལམ་དུ་བྱེད་པ་དང༌། མེ་ཏོག་གི་ཚོགས་«༼༡༽«ཀྱི་མདོ་ལས། རིན་ཆེན་ཟླ་བ་དམ་པའི་འོད། །གང་གིས་དེ་ཡི་མཚན་ཐོས་པ། །སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་འགྱུར་ཞིང༌། །ཏིང་འཛིན་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང༌། ཚེ་གཅིག་གིས་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པ་ཉིད་གསང་ཆེན་ཐབས་ལ་མཁས་པར། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདོད་ན་ཞག་གཅིག་གིས་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །ཞེས་བསྟན་པས། སྔགས་དང་མཚུངས་སོ་ཞེ་ན། མི་མཚུངས་ཏེ། འོད་ཟེར་ཆེན་པོའི་དབང་བསྐུར་ནི་ལམ་མཐར་ཐུག་ཏུ་ཉེ་བ་ན་བྱེད་ཀྱི་དང་པོར་མི་བསྐུར་བས་མི་མཚུངས་སོ། །ལྷ་བསྒོམ་པ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དྲན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི།

以下是藏文原文的完整直譯： 只完全實踐取捨二者，以甚深方便能將咒語的外在和內在的一切能取所取引入道路，由於是引導利根中的利根者的道路，所以也殊勝。正如《三種儀軌之燈》中說："雖然意義相同但無愚癡，方便眾多而無艱難，以及為利根者而設，密咒乘因此而殊勝。" 那麼，《大幻化網》中也有大光明灌頂，《禪定王經》中說："金色身體，普賢世間怙主，誰能專注於此，彼菩薩即入定。"修習本尊，《嚴飾經》和《隨行母》中說明了本尊和曼荼羅，《經集》中說："譬如城市的污穢糞便，于甘蔗田有益，如是菩薩的煩惱穢，於一切智因有益。"又說："具足寂滅輪迴自性的大方便者，煩惱成為菩提因。"《花積《經》中說："誰聽聞寶月聖者之名號，一生即能證得，獲得殊勝三摩地。"又說一產生就佛果，善巧秘密大乘方便，得無生法忍的菩薩若欲求，乃至一日亦能圓滿成正覺。那麼這些與密咒相同嗎？不相同，因為《大幻化網》的灌頂是在道路即將圓滿時授予，而不是一開始就授予，所以不相同。彼修習本尊，只是爲了憶念佛陀功德而修的。 其中出現的種子字、咒語等特殊詞彙，以五種形式顯示如下： ཨོཾ（Oṃ，唵，梵文種子字，表示吉祥、圓滿） སྭཱ་ཧཱ（Svāhā，娑婆訶，表示供養、迴向） བིཛྲ་（Vajra，金剛，表示堅固不壞） ཨཱཿ（Āḥ，阿，表示法身、智慧） ཧཱུྃ（Hūṃ，吽，表示無二平等）

ལྷ་བསྒོམ་པ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དྲན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། སྔགས་བཟླས་པ་དང་རྫོགས་རིམ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་བསྐྱེད་རིམ་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་མི་མཚུངས་སོ། །ཟ་མ་ཏོག་དང་སོ་སོར་འབྲང་མ་བྱ་བའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པས་མཚན་ཉིད་དངོས་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཉོན་མོངས་པ་གསང་སྔགས་ལྟར་ཐབས་ཀྱི་ལམ་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཉོན་མོངས་ཞེས་བཏགས་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པས་སྣང་བཅས་དང༌། རྒྱུད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་བསྒོམ་ལམ་གྱི་སྤང་བྱ་དེ་ཡོད་པས་སྲིད་པར་གནས་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འབྱུང་བ་ཙམ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་ཏེ། དྲི་མ་མེད་པའི་མདོ་ལས། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚེ་གཅིག་དང་ཞག་གཅིག་གིས་སངས་རྒྱ་བར་བསྟན་པ་ཡང༌། སྔཽན་དུ་ཚོགས་སོགས་པ་ཞིག་དེ་ལྟར་བྱ་བར་ནུས་པ་ལ་དགོངས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་བཟུང་བ་དེས་ཐོག་དྲངས་པའི་དགེ་བ་རླབས་པོ་ཆེ་བསགས་ན་སངས་རྒྱས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་ཚུན་ཆད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྣམས་སྡོམ་པ་གཅིག་གིས་སངས་རྒྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ཁབ་ཀྱིས་རྟ་ཁུགས་པ་དང་ཞག་གཅིག་ན་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་སླེབ་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ལྡེམ་པོར་དགོངས་ནས་གསུངས་སོ། །རང་བཞིན་དུ་གྲངས་མེད་གསུམ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པས་གསལ་ལོ། །དེས་ན་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གསང་སྔགས་ཉིད་བསྟན་པ་ལ་བཞི་ལས།དང་པོ་བྱ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པ་ནི། གསང་སྔགས་ཆེ་མཆོག་རྣམ་པ་བཞི་དག་ལས། །བྱ་བའི་རྒྱུད་དུ་བདེན་པ་གཉིས་ལྟ་བས། །ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡིས། །རྗེ་ཁོལ་ལྟ་བུས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འདོད། །ཀྲཱི་ཡ་སྟེ་བྱ་བའི་རྒྱུད་འདིར་ནི་གཞི་སྣང་སྟོང་བདེན་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་ནས། ལམ་དུ་ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས། དཀར་གསུམ་ཟ་བ་དང་གོས་གསུམ་བརྗེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས།

以下是藏文原文的完整直譯： 修習本尊，只是爲了憶念佛陀功德而修的，沒有唸誦咒語、圓滿次第等，所以不能作為生起次第，因此不相同。《嚴飾母續》和《隨行母續》屬於外續的範疇，所以不是真正的內續。菩薩並非像密咒那樣將煩惱作為方便道，而是假立與善根相應的煩惱，例如福德資糧等，所以有所取相。續中的煩惱作為修道所斷，故居於有中，僅是考慮到利益眾生而說的。如《無垢經》中說："薩迦耶見是如來的遺體。"一生和一日成佛的教言，也是考慮到先前積累資糧等而後能如是成就。持誦如來名號，若積累了巨大善根，在未現前成佛之前的一切生中，以一次受戒即能成佛。譬如以針牽馬，一日即可到達金剛座，爲了鼓勵人們入此法門而略說。本來需要三無數劫等，這一點很明顯。因此是不相同的。 現在宣說殊勝密咒的四種tantras中，首先是事續： "從四種殊勝密咒的大瑜伽續中， 於事部續中了知二諦見解， 行持沐浴凈化一切， 如僕人般希求成就。" 在這個kriyā即事部續中，了知基離戲二諦，以修道的沐浴和一切凈行，穿三種白衣、更換三種法衣等苦行， 其中出現的種子字、咒語等特殊詞彙，以五種形式顯示如下： ཨོཾ（Oṃ，唵，梵文種子字，表示吉祥、圓滿） སྭཱ་ཧཱ（Svāhā，娑婆訶，表示供養、迴向） བིཛྲ་（Vajra，金剛，表示堅固不壞） ཨཱཿ（Āḥ，阿，表示法身、智慧） ཧཱུྃ（Hūṃ，吽，表示無二平等）

དཀར་གསུམ་ཟ་བ་དང་གོས་གསུམ་བརྗེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས། བདག་ཉིད་དམ་ཚིག་པ་བྲན་འབངས་ལྟ་བུའི་མདུན་དུ་ལྷ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ལ་སོགས་པ་རྗེ་དཔོན་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུར་བསྒོམས་ཏེ་སྔགས་བཟླས་པ་དང་སྨྱུང་བར་གནས་པའི་ཆོ་ག་ལ་སོགས་པར་གནས་པར་བྱེད་དོ། །རིམ་པ་དེས་སྐྱེ་བ་བཅུ་དྲུག་ན་སངས་རྒྱས་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འདོད་དོ། །སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་ནི། སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་དུ་གཙང་སྦྲ་དག་དང་ནི། །སྤུན་གྲོགས་ཚུལ་གྱིས་དངོས་གྲུབ་འདོད་པ་ཡིན། །ཨུ་པ་ཡ་ཏན་ཏྲ་སྟེ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུད་དུ་བདག་དང་ལྷ་གཉིས་མཉམ་པར་ལྟ་བ་སྟེ། བདག་དམ་ཚིག་པའི་མདུན་དུ་ལྷ་ཡེ་ཤེས་པ་བསམས་ཏེ་སྔགས་ཀྱི་འཕྲེང་བ་བདག་གི་ཞལ་ནས་ལྷའི་ཞལ་དུ་སོང་བ་ལྟེ་བ་ནས་ཐོན་ནས་བདག་གི་ལྟེ་བར་ཞུགས་པ་འཁོར་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་པ་དང་བཟླས་པའི་མཐར་ཡེ་ཤེས་པ་གཤེགས་ནས་དོན་དམ་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་དོན་བསྒོམ་པའོ། །འདི་ནི་ལྟ་བ་ཡོ་ག་དང་སྤྱོད་པ་ཀྲཱི་ཡ་ལྟར་བྱེད་པས་གཉིས་ཀ་རྒྱུད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་ནི། རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་དུ་གཙང་སྦྲ་གྲོགས་ཙམ་ལ། །སེམས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་གཙོ་བོར་འདོད་པ་སྟེ། །ཕྱག་རྒྱ་བཞི་དང་མངོན་བྱང་རྣམ་པ་ལྔས། །རང་ཉིད་དམ་ཚིག་གཞན་ནས་ཡེ་ཤེས་ལྷ། །གཉིས་མེད་བསྒོམས་པས་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འདོད། །ཡོ་ག་ཏནྟྲ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་དུ་གཙང་སྦྲ་སྤྱོད་པ་གྲོགས་ཙམ་ལས། དངོས་གཞི་སེམས་ཀྱི་ལྷ་བསྒོམ་པ་གཙོ་བོར་འདོད་དེ། དེ་ཡང་བདག་ཉིད་དམ་ཚིག་པར་བསྐྱེད་ནས་ཡེ་ཤེས་པ་གཞུག་པའི་བར་མངོན་བྱང་ལྔས་བྱེད་དེ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་སེམས་བསྐྱེད་ནས་སྟོང་པའི་ངང་ལས། ཞིང་དང་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ། གདན་པད་ཟླ་ལས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ། གསུང་ཡིག་འབྲུ་ལས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྟག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རྒྱུ། ཐུགས་ཕྱག་མཚན་ལས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ།

以下是藏文原文的完整直譯： 食用三白和更換三法衣等苦行，觀想自己為誓言者僕從，在面前觀想本尊觀音等為主人國王，持誦咒語，住于齋戒等儀軌中。以此次第希望十六生現前成佛。 行部續： "於行部續中，凈行和伴侶，希求以此方式成就。" 於事業續upayatantra中，觀自他本尊平等。在自己誓言者面前觀想智慧本尊，從自己口中發出咒語鏈，進入本尊口中，從臍輪出來進入自己的臍輪，以旋轉方式觀修。持咒之後，智慧本尊離去，觀修勝義無戲論義。此乃見解如瑜伽，而修行如事業，故稱二者兼有之續。 瑜伽續： "于瑜伽續中，凈行僅為助伴，主要希求心之觀修。以四印五現等，自身為誓言者，他為智慧尊，無二觀修希求成就。" 于瑜伽續yogatantra中，凈行只是助伴，主要希求心之本尊觀修。即先觀自身為誓言者，至迎請智慧尊，以五現前而行：皈依發心后，從空性中觀想： 圓滿剎土之因，從座墊蓮月而現前成就； 圓滿法之因，從語字而現前成就； 思議不及之恒常圓滿時之因，從心印而現前成就； 圓滿眷屬之因， 其中出現的種子字、咒語等特殊詞彙，以五種形式顯示如下： ཨོཾ（Oṃ，唵，梵文種子字，表示吉祥、圓滿） སྭཱ་ཧཱ（Svāhā，娑婆訶，表示供養、迴向） བིཛྲ་（Vajra，金剛，表示堅固不壞） ཨཱཿ（Āḥ，阿，表示法身、智慧） ཧཱུྃ（Hūṃ，吽，表示無二平等）

ཐུགས་ཕྱག་མཚན་ལས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ། སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ། སྐུའི་ངོ་བོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ། ལྷ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ལས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ། མངོན་བྱང་ལྔ་དང༌། དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང༌། ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ་བཞི་པོ་དག་གིས་རྒྱས་བཏབ་ནས་ཆོ་ག་རྫོགས་པའི་མཐར། ཡེ་ཤེས་པ་གཤེགས་ནས་དམ་ཚིག་པ་བསྡུས་ཏེ་སྤྱོད་པ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྔགས་ཕྱི་པ་གསུམ་པོ་དག་གིས་བསྐྱེད་པའི་རྗེས་ལ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པ་ནི། དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་བདེན་གཉིས་རེས་འཇོག་འཛིན། །ཆོས་ཅན་སྣང་བ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལྷ་བསྒོམས་པ་དེ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ངང་ལ་འཇོག་པ་ནི། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བར་བསྒོམས་པ་སྟེ། བདེན་གཉིས་སྔ་ཕྱི་རེས་འཇོག་ཏུ་ཉམས་སུ་ལེན་པའོ། །ད་ནི་སྔགས་ཕྱི་ནང་གི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ནི།» «གཞི་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས། །ཕྱི་ནང་གསང་བའི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །གཞི་སྨིན་བྱེད་དབང་གི་ཁྱད་པར། ལམ་གྲོལ་བྱེད་བསྐྱེད་རྫོགས་དང་གྲོགས་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར། འབྲས་བུ་གྲོལ་བ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྔགས་ཕྱི་པ་ལས་ནང་པ་གསང་སྔགས་བླ་ན་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཁྱད་པར་འཕགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་བུམ་དབང་གཙོ་ཆེ་བ་ནི་ཕྱི་པ་ཡིན་ལ།དབང་གཞན་གསུམ་གཙོ་ཆེ་བ་ནི་ནང་པའོ། །དེའང་རིག་གཏད་དང༌། རྗེས་གནང་དང༌། བུམ་པའི་དབང་གིས་བྱེད་པ་སྟོན་པས་ཕྱི་པར་གཞག་པ་གསུམ་པོ་ནི། གང་དང་གང་ལ་བླང་དོར་དང་སྤང་གཉེན་མཚན་ཉིད་དང་ཕྱོགས་འདྲ་བའི་ཆ་ནས། ཕྱི་ཐུབ་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བུམ་དབང༌། གསང་དབང༌། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཚིག་དབང་རིན་པོ་ཆེ་བཞིས་རྒྱུད་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང༌། གང་ཡང་ཐབས་ཀྱི་བླང་དོར་མེད་པར་ལམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ནང་པ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །

圓滿眷屬之因，從心印而現前成就；圓滿法身果位之因，從壇城與眷屬圓滿成就之身而現前成就；本尊智慧勇識而現前成就。 以上五種現前成就，再以四種手印——三昧耶印、法印、事業印、大印加持之後，完成儀軌，智慧尊離去，收攝誓言尊而修行。 這樣，於後三外密之生起次第之後，修持圓滿次第： "彼等皆是立宗二諦次第。" 一切顯現事相為世俗諦，觀修本尊后也安住于無緣狀態，即修持遠離戲論的勝義諦，前後次第修持二諦。 現在說明內外密的差別： "由基、道、果的差別，當知內外密之本性。" 依基成熟之灌頂差別、道解脫之生圓與助伴修行差別、果解脫之時間差別三方面，應知無上內密超勝於外密。其中頂髻灌頂重於外密，其餘三灌頂重於內密。 依據隨許與隨順、瓶灌頂而修行契合聲聞緣覺乘，因此立宗為外三種密乘。 依四灌頂——瓶灌頂、密灌頂、般若智慧語灌頂、寶灌頂而成熟相續，並且無取捨而修持方便道，故稱為內密咒乘。 其中出現的種子字、咒語等特殊詞彙，以五種形式顯示如下： ཨོཾ（Oṃ，唵，梵文種子字，表示吉祥、圓滿） སྭཱ་ཧཱ（Svāhā，娑婆訶，表示供養、迴向） བིཛྲ་（Vajra，金剛，表示堅固不壞） ཨཱཿ（Āḥ，阿，表示法身、智慧） ཧཱུྃ（Hūṃ，吽，表示無二平等）

གང་ཡང་ཐབས་ཀྱི་བླང་དོར་མེད་པར་ལམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ནང་པ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལམ་བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར་ལ་སྤྲོས་བཅས་བསྐྱེད་པ་«༼༡༽«རེས་འཇོག་གི་རྫོགས་པ་བསྒོམས་ན་ཕྱི་པ། སྤྲོས་མེད་བསྐྱེད་རྫོགས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནང་པའོ། །གྲོགས་སྤྱོད་པའང་གཙང་སྦྲ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཕྱི་པ། མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྤྱོད་པ་ནང་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕྱི་པས་རིང་དུ་འབད་ཀྱང་མྱུར་དུ་གྲོལ་བ་མི་རྙེད་དེ། བྱ་བའི་སྒོར་ཞུགས་པས་ཚེ་བཅུ་དྲུག» «སྤྱོད་པས་བདུན། རྣལ་འབྱོར་གྱིས་གསུམ་ན། རང་རང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་ནུས་ཀྱི། ནང་པ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པས་ཚེ་འདིར་ཐོབ་པའམ་བར་དོར་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པའི་རྒྱུད་ལས། བརྟུལ་ཞུགས་སྨྱུང་བ་སྡོམ་པ་དང༌། །སྣ་ཚོགས་ཕྱག་རྒྱ་དང་ལྡན་པའི། །ལྷ་ཡི་གཟུགས་སུ་བསྒོམས་པ་ཡིས། ། སྒྲུབ་པ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། ། གཞན་ཡང་བཟའ་བ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དཀར་གསུམ་མངར་གསུམ་གཙོ་ཆེ་བ་ཕྱི་པ། ཤ་ལྔ་བདུད་རྩི་ལྔ་གཙོ་ཆེ་བ་ནང་པའོ། །བགོ་བ་གོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས«༼༡༽«། གོས་གསར་པ་གཙོ་ཆེ་བ་ཕྱི་པ། ཞིང་ཆེན་ནམ་གོས་མེད་གཅེར་བུ་གཙོ་ཆེ་བ་ནང་པའོ། །བྱ་བ་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་གཙོ་ཆེ་བ་ཕྱི་པ།འབགས་པ་དང་མ་དག་པས་མི་གནོད་པ་ནང་པའོ། །འབྲས་བུ་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དཀྱིལ་འཁོར་ལྷའི་ཁྱད་པར་ནི་ལྷ་ཞལ་སྦྱོར་དུ་མི་བསྒོམ་པ་ཕྱི་པ། ཡབ་ཡུམ་འཁྲིལ་སྦྱོར་དུ་བསྒོམ་པ་ནང་པའོ། །གདགས་པ་རྒྱན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི།» «དར་དང་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་གཙོ་ཆེ་བ་ཕྱི་པ། རུས་པ་དང་མི་མགོའི་རྒྱན་ཆ་གཙོ་ཆེ་བ་ནང་པའོ། །བཞུགས་པ་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་ལ་སོགས་པ་གཙང་ཞིང་དབེན་པར་བསྒོམ་པ་ཕྱི་པ། ཨོ་རྒྱན་ནམ་དུར་ཁྲོད་ལ་སོགས་པར་བསྒོམ་པ་ནང་པ། ལྡུགས་པ་སྣོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་དམ་པདྨའི་གཞོང་པར་བསམ་པ་ཕྱི་པ། ཀ་པཱ་ལ་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་ནང་པའོ། ། མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ།

因為不作取捨，而將一切方便作為道用，所以稱為內密咒乘。 在修道方面，觀修有戲論的生起次第和前後次第的圓滿次第是外密；觀修無戲論的生起圓滿雙運是內密。 在助伴行為方面，一味修持凈行是外密；以平等性而修行是內密。如是，外密雖長期精進，也不能迅速獲得解脫。因為進入所作門，事部需十六生、行部需七生、瑜伽部需三生才能獲得各自的果位；而不同於內密，縱然極其精進，今生獲得或中陰成就。 正如《智慧成就續》所說： "苦行齋戒護律儀，種種手印相應故，觀修本尊之身相，修持不能獲成就。" 此外，在食用受用方面，三白三甜為主是外密，五肉五甘露為主是內密。 在穿著衣著方面，新衣為主是外密，大衣或赤裸為主是內密。 在作為行為方面，洗浴和凈行為主是外密，污穢不凈不能損害是內密。 關於果位時間的差別已說完畢。 在壇城本尊方面，不觀修本尊交合為外密，觀修父母抱合為內密。 在佩戴莊嚴方面，綾羅寶飾為主是外密，骨飾和人頭為主是內密。 在居住方面，于凈潔寂靜之須彌山等處修持為外密，于烏仗那或尸陀林等處修持為內密。 在盛器方面，想像寶器或蓮花碗為外密，以嘎巴拉碗為主是內密。 在事業活動方面， 其中出現的種子字、咒語等特殊詞彙，以五種形式顯示如下： ཨོཾ་（Oṃ，唵，梵文種子字，表示吉祥、圓滿） སྭཱ་ཧཱ་（Svāhā，娑婆訶，表示供養、迴向） བཛྲ་（Vajra，金剛，表示堅固不壞） ཨཱཿ་（Āḥ，阿，表示法身、智慧） ཧཱུྃ་（Hūṃ，吽，表示無二平等）

། མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ། ཞི་རྒྱས་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ཕྱི་པ། དབང་དྲག་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ནང་པའོ། །ནང་པ་དེ་ཡང་ཕ་བླ་ན་མེད་པ། མ་བླ་ན་མེད་པ། གཉིས་སུ་མེད་པ་དང་གསུམ་དུ་ཡོད་ཀྱང༌། གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་ལྟ་དགོངས་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། ཐབས་ཕའི་རྒྱུད། ཤེས་རབ་མའི་རྒྱུད་དོ། །དང་པོ་ནི་ཐབས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་སྤྲོས་པ་དང༌། རྫོགས་རིམ་རླུང་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། མའི་རྒྱུད་དུ་བསྐྱེད་པ་ཆ་ཙམ་ལས། རྫོགས་རིམ་ཐིག་ལེ་འབའ་ཞིག་གཙོ་བོར་སྟོན་པའོ། །དེ་གཉིས་ཆར་གྱི་ལུགས་ཀྱི་དང་པོ་དབང་མ་ཐོབ་ན་ལམ་བསྒོམ་དུ་མི་རུང་བར་འདོད་དེ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཁ་སྦྱོར་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ལས། དབང་མ་བསྐུར་ལ་དངོས་གྲུབ་མེད། །བྱེ་མ་བཙིར་ཡང་མར་མེད་བཞིན། །ཞེས་སོ། །ཡང་སངས་རྒྱས་ཐོད་པ་ལས། ཡང་དག་དབང་བསྐུར་གྱིས་དབེན་ན། །སྒྲུབ་པ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཤེས་ཀྱང༌། །སློབ་དཔོན་སློབ་མར་མཚུངས་པ་དག །མི་བཟད་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་འགྲོ། །ཞེས་པས། དང་པོའི་སྒོ་དབང་ཐོབ་ལ་«༼༡༽«གཅེས་སོ། །དེ་ཡང་བླ་མ་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལ། རང་ཉིད་ཐར་པ་འདོད་པའི་བློས་དབང་བསྐུར་རྫོགས་པར་ཐོབ་མ་ཐག་ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་པས། ལམ་དང་པོ་ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུ་བསྒོམ་པ་ལ་དབང་ངོ༌། །དེ་ནས་བསྐྱེད་རིམ་དང་རྫོགས་རིམ་བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ན། ལུས་ལྷར་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་གི་དོན་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་སྦྱོར་མཐོང་བསྒོམ་པ་རྫོགས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མཆོག་དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ཏུ་འགྲུབ་པའོ། །མཚན་ཉིད་ལྟར་ནའང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཐོབ་ནས་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལ་མོས་པས་བསྒོམས་ན་ཐར་པའི་ལམ་དུ་ཚུད་ཅིང༌། གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་མགོ་རྩོམ་པ་ལ་ཞུགས་པར་འདོད་དེ། ཐེག་བསྡུས་ལས། བཟང་དང་སྨོན་པའི་སྟོབས་ཅན་གྱིས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲངས་མེད་གསུམ། །ཀུན་ཏུ་རྩོམ་པར་མཛད་ཅེས་བརྗོད། །ཅེས་སོ། །དེང་སང་ཡང་ཐར་པའི་ལམ་ལ་བསྒོམ་པ་ཤིན་ཏུ་མང་ངོ༌། །

在事業活動方面，主要教授息增是外密，主要教授敬畏是內密。 內密又分為無上父續、無上母續、不二雙運三種。雖有三種，但可歸納為二：果位見解與教義，即方便父續與智慧母續。 第一種是以方便生起次第的戲論和以風脈為主的圓滿次第來教授；母續則除了少許生起次第外，主要教授明點圓滿次第。 這兩種傳承都認為，最初若未獲得灌頂，不適合修持正行。如《大手印雙運明點續》中說： "未受灌頂無成就，如同榨沙不得油。" 又如《佛頂續》中說： "若離如實灌頂法，雖知修行與教義，上師弟子平等者，墮入無間大地獄。" 因此，最初獲得四灌頂至關重要。並且，對於具足法相的上師，自己以希求解脫之心圓滿獲得灌頂后，馬上獲得解脫道的竅訣，即修持最初的小資糧道。 之後，進入生起次第和圓滿次第的修持時，觀修身為本尊等，修持念住分別的義理。 然後，漸次圓滿修持加行道、見道、修道，在一罈城中成就佛地。 按照法相，獲得菩提心后，以信解修持念住，即入于解脫道，開始修持三無數劫。如《攝大乘論》中說： "具足勝解與願力，菩薩能修三無數，如是宣說此妙道。" 現在，為解脫而修持的人非常多。 其中出現的種子字、咒語等特殊詞彙，以五種形式顯示如下： ཨོཾ་（Oṃ，唵，梵文種子字，表示吉祥、圓滿） ཧཱུྃ་（Hūṃ，吽，表示無二平等） བཛྲ་（Vajra，金剛，表示堅固不壞） ཨཱཿ་（Āḥ，阿，表示法身、智慧） སྭཱ་ཧཱ་（Svāhā，娑婆訶，表示供養、迴向）

དེང་སང་ཡང་ཐར་པའི་ལམ་ལ་བསྒོམ་པ་ཤིན་ཏུ་མང་ངོ༌། །ཚུལ་གཞན་དུ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་གི་དགོངས་པ་མ་མཐོང་བར་ཟད་དོ། །སྔགས་ཕ་མ་འདི་གཉིས་ལ། དཀྱིལ་འཁོར་གང་དུ་ལྷའི་རྣམ་པ་ཕོ་ཤས་ཆེ་ཞིང༌། དར་དང་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ཅན་སྟོད་གཡོགས་དང་སྨན་གཡོགས་སུ་ལྡན་པ་གཙོ་ཆེ་བ་ཕ་རྒྱུད། ལྷ་མོའི་རྣམ་པ་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་གཅེར་བུ་རུས་པའི་རྒྱན་ཆ་དང༌།གཡང་གཞི་དང་ཐལ་ཆེན་གྱིས་བྱུགས་པ་ལ་སོགས་པ་གཙོ་ཆེ་ན་མ་རྒྱུད་དོ། །དེ་ཡང་དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་གོ་འཕོ་ལ་གཙོ་མོ་མི་འཕོ་ན་རྣལ་འབྱོར་ཕའི་རྒྱུད་དེ། དབྱིངས་ཕྱུག་མ་གཅིག་པུ་ལ། རྣམ་སྣང༌། མི་བསྐྱོད་པ། རིན་ཆེན་འོད་དཔག་མེད་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི། དཀྱིལ་འཁོར་གང་སྒྲུབ་ཀྱི་གཙོ་བོར་འགྱུར་ཏེ། སྐུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་རྣམ་སྣང༌། གསུང་འོད་དཔག་མེད། ཐུགས་མི་བསྐྱོད་པ། ཡོན་ཏན་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན། འཕྲིན་ལས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། ཡུམ་ནི་དབྱིངས་ཕྱུག་མ་གཅིག་ པུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབུས་ཀྱི་གཙོ་མོ་གོ་འཕོ་ལ་གཙོ་བོ་མི་འཕོ་ན་མའི་རྒྱུད། གཙོ་བོ་འཕོ་ལུགས་རིགས་ལྔའི་བྱེད་པས་དོན་དེ་དང་གཅིག་གོ ། ཅིའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་གོ་འཕོ་ཞེ་ན། མེ་ཏོག་གང་ལ་ཕོག་པའི་ལྷའི་རིགས་གཙོ་བོར་བྱས་ན་ཉེ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྒྲུབ་ཐག་ཉེ་བའི་ཕྱིར་དང༌། ལས་བཞི་གང་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་དང་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས་པ་རྫོགས་པར་བསྙེན་པས་ས་མཆོག་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་སྐུའི་སྐུ། སྐུའི་གསུང༌། སྐུའི་ཐུགས། སྐུའི་ཡོན་ཏན། སྐུའི་འཕྲིན་ལས་ཏེ་ལྔ་པོ་རེ་རེ་ལ། ལྔ་ལྔར་ཕྱེ་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རིགས་དེ་སྙེད་དུ་ཕྱེ་བས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པ་གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་སྦྲེལ་«༼༡༽«བས། སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རིགས་བརྒྱ་དང༌། སྟོང་དང་ཁྲི་འབུམ་བྱེ་བ་དང༌། བསམ་ཡས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བར་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རིམ་པས་དང་པོར་ཡི་གེ་ས་བོན་ལ་དམིགས་པ། བརྟན་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་དེ་བསྒོམ་ཞིང༌།

現在，為解脫而修持的人非常多。以其他方式通達的人，只是沒有看到教證的意趣而已。 在這父母兩種密咒中，以男尊形象為主、著絲綢寶飾、穿上衣下裳的壇城，屬於父續；以女尊形象為主、裸體著骨飾、塗抹胭脂硃砂等的壇城，屬於母續。 中央主尊易位而主母不易位，是瑜伽父續。以普賢佛母為唯一，而文殊、不動佛、寶光佛、成就佛中任一尊作為所修本尊。身壇以文殊為主，語壇以寶光佛為主，意壇以不動佛為主，功德壇以寶源佛為主，事業壇以成就佛為主，佛母唯一是普賢佛母。 同樣地，中央主母易位而主尊不易位，是母續。主尊以五部易位的方式，意義與前相同。 為何主尊要易位呢？以鮮花所觸及的本尊部屬作為主尊，稱為近壇，因為成就容易、迅速，並且圓滿修習四業所屬的部族與廣大壇城，迅速成就無上佛地的緣故。 身的身、身的語、身的意、身的功德、身的事業，這五者每一個又分為五種，共二十五種。將智慧五部如是分類，共二十五類。將身與智慧的二十五種壇城交錯組合，身與智慧的壇城可組成一百、一千、一萬、十萬、百萬乃至不可思議任運成就的壇城。 依此次第，首先專注于種子字，修習到種子字顯現穩固不變。 其中出現的種子字、咒語等特殊詞彙，以五種形式顯示如下： ཨོཾ་（Oṃ，唵，梵文種子字，表示吉祥、圓滿） ཧཱུྃ་（Hūṃ，吽，表示無二平等） བཛྲ་（Vajra，金剛，表示堅固不壞） ཨཱཿ་（Āḥ，阿，表示法身、智慧） སྭཱ་ཧཱ་（Svāhā，娑婆訶，表示供養、迴向）

བརྟན་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་དེ་བསྒོམ་ཞིང༌། གང་བསྒོམ་པའི་ལྷའི་གཙོ་བོའི་ས་བོན་ཧཱུྃ་ངམ་ཨ་ལྟ་བུ་ལས། འཁོར་གྱི་ལྷའི་ས་བོན་རྣམས་འཕྲོ་འདུ་བྱ་བ་དང༌། དབྱངས་གསལ་གྱི་འཕྲོ་འདུས་ལས་བཞི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ལས། ཨ། རབ་ཏུ་བརྟན་གྱུར་ཨ་དཀར་ལས། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཨ་རྣམས་སྤྲོ། །བསྡུས་ཀྱང་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པར་ བརྟན། །འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་དངོས་གྲུབ་ཀྱི། །བརྟན་འབྱུང་ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ནས་རྫོགས་རིམ་ཡི་གེའི་སྤྲོ་བསྡུ་མི་དམིགས་པའི་ངང་ལ་འཇོག་ པའོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཉིད་ཡི་གེ་ཨའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གནས་པ་ལས། རྩ་གནས་འཁོར་ལོའི་ཡི་གེ་སྤྲིན་ཆགས་ཏེ། གསུང་གསང་སྔགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གྲུབ་པ་ལས། འགྲོ་བའི་སྒྲ་སྐད་ཀུན་འབྱུང་ཞིང༌། ཡི་གེ་ཕྱག་མཚན་དུ་གྱུར་པ་ལས་སྐུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་འགྲོ་བའི་ལུས་འབྱུང་ཞིང༌། ཡི་གེའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལས་ཐུགས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མི་ཕྱེད་རྡོ་རྗེ་དང༌། འགྲོ་བའི་ཡིད་སེམས་རྟོག་བཅས་དབང་ཤེས་མི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡི་གེའི་སྒོ་ལ་གནས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། སེམས་ཉིད་ཡི་གེའི་རང་བཞིན་ཏེ། །ཡི་གེ་ཡིད་བཞིན་རིན་ཆེན་སྤྲིན། །ཞེས་པ་དང༌།ཡུམ་ལས། ཨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་སོ། །ཡི་གེ་དེ་ཡང་གསུམ་སྟེ། རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ཡི་གེ་འོད་གསལ་བའི་སེམས་ཉིད་དང༌། ལུས་གནས་རྩའི་ཡི་གེ་དབྱངས་གསལ་ལྷའི་ས་བོན་དང༌། སྒྲ་དོན་རྟགས་ཀྱི་ཡི་གེ་སྒྲ་སྤྱི་དང་དོན་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཡི་གེར་བཏགས་པ་དང༌། དེའི་ཕྱི་མོ་བྲིས་པ་ལཉྫ་དང་ན་ག་ར་དང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡི་གེ་ལ་དམིགས་པ་བརྟན་ནས་ཕྱག་མཚན་དང༌། དེ་བརྟན་ནས་སྐུ་རྐྱང་པ་དང༌།དེ་ནས་རྒྱན་དང༌། དེ་ནས་ཡུམ་དང༌། དེ་ནས་གཞལ་ཡས་ཁང་འཁོར་ཚོམ་བུ་དང་བཅས་པ་དང༌། དེ་ནས་འོད་ཟེར་སྤྲོ་བསྡུ་དང་བཅས་པར་བསྒོམ་པ་ནི། དཀྱིལ་འཁོར་དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ།

修習到種子字顯現穩固不變。從所修本尊之主尊種子字ཧཱུྃ་（Hūṃ，吽，表示無二平等）或ཨ་（A，阿，表示法身、智慧）等，放射收攝眷屬本尊的種子字，並通過元音輔音的放射收攝成就四業。如《幻化網》中所說："ཨ་（A，阿，表示法身、智慧），極為穩固的白ཨ་（A，阿，表示法身、智慧），放射極細微的ཨ་（A，阿，表示法身、智慧），收攝也不增不減而穩固，這是金剛成就的穩固生起智慧因。" 然後安住于圓滿次第字母放收無緣的狀態中。即從自心本性ཨ་（A，阿，表示法身、智慧）字無生安住，于脈輪處聚集如雲的字母，成就語密咒輪，生起眾生一切語言。從字母幻化為手印，生起身幻化身與眾生身。從字母體性無生中，生起意法身不可分金剛，以及眾生有念分別心與無念分別根識。 因此，一切法安住于字門。如雲："心性即字母自性，字母如如意寶云。"又如《般若經》中說："所謂ཨ་（A，阿，表示法身、智慧），以無生故，是一切法之門。" 字母有三種：自性任運成就光明心性字母，身脈輪處元音輔音本尊種子字，表徵語義的聲義總相施設字母，以及外在書寫的藍札文、那伽羅文、藏文等。 修習時，先專注于字母，待顯現穩固后觀修手印，手印穩固后觀修單身佛像，然後觀修莊嚴，再觀修佛母，接著觀修宮殿與眷屬，最後觀修放射收攝光明。這是第一輪修習等持

དཀྱིལ་འཁོར་དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གསུམ་རྫོགས་ནས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ཞལ་མཐོང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ། སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་ཕྲ་མོ་གྲུབ་པའོ། །དེ་ནས་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོའི་སྟེང་དང་དབུས་ཀྱི་ཕྱུར་བུར་«༼༡༽«ལྔར་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོ་བ་ལས། གཙང་ཁང་དུ་རྣམ་སྣང་ལྟ་བུའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྫོགས་པ་གཅིག་བསྒོམ་པ་ནི། སྔར་ཁྲོ་བོའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམས་པ་དེས། དེར་ཞི་བར་བསྒོམས་ལ། ཞི་བ་ཁྲོ་བོར་བསྒོམས་པས་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་ཐོབ། དེ་ནས་ཤར་སྒོའི་སྟེང་གི་རྟ་བབས་ཀྱི་ཁང་པར་མི་བསྐྱོད་པ་བསྒོམས་པས་རྩེ་མོ། རྒྱབ་ཀྱི་སྒོའི་ཁང་པར་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱིས་བཟོད་པ། གཡས་ཀྱི་སྒོའི་ཁང་པར་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱིས་ཆོས་མཆོག །དེ་ནས་བྱང་གི་སྒོའི་ཁང་བུར་དོན་གྲུབ་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམས་པས་མཐོང་ལམ་ཐོབ་ནས། ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་འཐོབ་བོ། །དེ་ཡང་དུས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སངས་རྒྱས་བརྒྱའི་ཞལ་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནས་དེ་ལྟ་བུའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་རྫོགས་པས་ས་གཉིས་པའོ། །བྱེ་བ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ས་གསུམ་པའོ། །བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བརྒྱས་བཞི་པའོ། །བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་«༼༢༽«སྟོང་གིས་ལྔ་པའོ། །བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བརྒྱ་སྟོང་གིས་དྲུག་པའོ།། བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བསྒོམ་པས་ས་བདུན་པའོ། །རབ་བཀྲམ་གྱིས་བརྒྱད་པའོ། །གཞལ་ཡས་ཀྱིས་དགུ་པའོ། །གྲངས་མེད་ཀྱིས་བསམ་ཡས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བསྒོམ་པ་རྫོགས་པས་ས་བཅུ་པའོ། །དེའི་མཐར་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཧེ་རུ་ཀའི་དབང་ཕྱུག་རྣམས་ཀྱིས་དབང་བསྐུར་བས་ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་མངའ་དབང་རྫོགས་པའོ། །དེ་ཡང་དབུ་མ། རོ་མ། རྐྱང་མ་གསུམ་ལས་གྱེས་པའི་འཁོར་ལོ་བཞི་སྟེ། སྤྱི་བོ་བདེ་ཆེན་གྱི་འཁོར་ལོ། མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོ། སྙིང་ག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ། ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའོ། །

這是第一輪修習等持。圓滿三種資糧道后，獲得化身見諸法相續的等持，併成就細微眼通與神通。 然後，在方向門楣及中央頂端放射五個壇城。如在凈室中圓滿觀修文殊壇城，先觀修忿怒尊壇城，再觀修為寂靜尊，或先觀修寂靜尊，再觀修為忿怒尊，從而獲得加行道的暖位。然後，在東門楣馬頭形屋中觀修不動佛，獲得頂位；在後門屋中觀修無量光佛，獲得忍位；在右門屋中觀修寶生佛，獲得勝法位；接著在北門小屋中觀修成就佛的壇城，獲得見道位，具足百千種功德，如剎那間見百佛尊顏等。 然後，圓滿觀修如是十二thousand壇城，獲得第二地；以十二億壇城觀修，獲得第三地；以百萬億壇城觀修，獲得第四地；以千萬億壇城觀修，獲得第五地；以百千萬億壇城觀修，獲得第六地；以不可言說那由他壇城觀修，獲得第七地；以廣大無量壇城觀修，獲得第八地；以不可度量壇城觀修，獲得第九地；以不可思議任運成就壇城觀修圓滿，獲得第十地。最後，由金剛持普賢、大自在帝釋灌頂，圓滿三界法王的自在。 四輪分別從中脈、喉輪、臍輪三者分出，即頂輪大樂輪、喉輪受用輪、心輪法輪、臍輪化身輪。

སྙིང་ག་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ། ལྟེ་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོའོ། །དབུ་མ་«༼༡༽«རོ་རྐྱང་གི་མདུད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ གོ །རླུང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་དང༌། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གོང་དུ་རྫོགས་པ་དང༌། འཆི་བའི་དུས་གསུམ་པོར་མདུད་པ་རྣམས་རིམ་པས་གྲོལ་བས།རླུང་སེམས་ཀྱི་འདུ་འཕྲོད་ལས། སྣང་བ། མཆེད་པ། ཐོབ་པ། ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་འགྲུབ་སྟེ། མདུད་པ་དང་པོ་གཉིས་གྲོལ་བས་ས་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ།མདུད་པ་གཉིས་གཉིས་གྲོལ་བས་ས་རེ་རེ་ཐོབ་ཅིང་«༼༢༽«ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ་«༼༣༽«གྲོལ་བས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་འགྲུབ་པའོ། །ལྟེ་བའི་རྩ་མདུད་གྲོལ་རླུང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང༌། མགྲིན་པས་ལོངས་སྐུ་དང༌། སྙིང་གས་ཆོས་སྐུ་དང༌། སྤྱི་བོས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུ་འགྲུབ་པའོ། །ཞིང་དག་པ་དང༌། སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྣང་བ་ཡང་ནང་དུ་རླུང་སེམས་གནད་དུ་སོང་བ་ལས་འབྱུང་ལ། ཚོགས་རྫོགས་དུས་རླུང་སེམས་གནད་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། བསྐྱེད་རྫོགས་སྤེལ་མར་བྱེད་ཅིང་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པས་རླུང་སེམས་ངན་པ་སྦྱོང༌།བཟང་པོ་གནད་དུ་བསྣུན་པའོ། །འཁྲུལ་སྣང་ངན་པ་འབྱུང་ངོ་ཅོག་ཀྱང་རླུང་སེམས་ཀྱི་འདུ་བ་ངན་པ་ལས་བྱུང་སྟེ།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱིས་རིགས་དྲུག་ཏུ་སྣང་བ་ཡང༌། དོན་གཞན་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་པར། རླུང་སེམས་འདུ་བའི་སྣང་བ་དེར་སྣང་བ་སྟེ། དྷ་དུ་ར་ཟོས་པས་སྲོག་རླུང་འདུས་པའི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །རྫས་དང༌། ལུས་གནད་དང༌། དགེ་མི་དགེའི་བྱེད་པས་རླུང་སེམས་འདུས་པའི་སྣང་བ་ཚད་མེད་པ་འཆར་རོ། །རྨི་ལམ་ཡང་རླུང་སེམས་འདུས་པའི་སྣང་བ་སྟེ། བཟང་པོ་དང༌། ངན་པ་དང༌། སྤེལ་མ་རྣམས་དང༌། འགྲོ་དྲུག་གི་ཡུལ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་མགྲིན་པ་དང༌། ལྟེ་བ་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་སྣང་འདུ་བའི་རྩ་འདབ་ཏུ་རླུང་སེམས་འདུས་པའི་སྣང་བའོ། །

心輪法輪，臍輪化身輪。中脈喉輪臍輪的二十一結。 風心作為所用，福德與智慧二資糧上上圓滿，以及在三時死亡時節，逐漸解開諸結，從風心聚散中成就四智——顯現智、增長智、得智、近得智，以及等持、神通等功德。解開最初二結獲得第一地，每解開二結獲得一地，解開第二十一結成就金剛持。 解開臍輪脈結，風心可用，成就化身；咽喉成就受用身；心間成就法身；頭頂成就大樂身。清凈剎土、眼通、神通等功德顯現也是源於內在風心入要。因為圓滿資糧時，風心將趨入要點，所以修持生圓次第交替，以集輪等行為凈化不善風心，將善風心匯入要點。 一切迷亂顯現的生起，皆源於風心的不善聚集。由非福業感得六道顯現，實無外境，唯是風心聚集的顯現，如服荼毒草時命風聚集的顯現一般。由事物、身要、善不善行為，風心聚集而現無量顯現。 夢境也是風心聚集的顯現，善、惡、雜染，見六道境界等，于喉輪、臍輪等迷亂顯現聚集的脈瓣中，皆為風心聚集的顯現。

ལྟེ་བ་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་སྣང་འདུ་བའི་རྩ་འདབ་ཏུ་རླུང་སེམས་འདུས་པའི་སྣང་བའོ། །དེ་ཡང་གཉིད་དུ་སོང་དུས་ཕྱིར་སྒྲ་གྲགས་པས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་ཐོས་པ་དང༌། ནང་དུ་རླུང་དང་ཁམས་སྤྱི་བོར་སོང་བས་རི་རྩེར་ཕྱིན་པ་ན་གཞན་དག་གླུ་ལེན་པ་ཐོས་པ་འབྱུང་ཞིང༌། རླུང་དང་ཁམས་ཐུར་ལ་འབབ་དུས། ཐུར་ལ་བརྒྱུགས་པ་ན་ཁ་དོན་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པ་དང༌། ཐད་དྲང་དུ་རྒྱུ་དུས་ཐད་མཉམ་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དུད་འགྲོའི་རྩ་ནང་དུ་འདུས་ན་སྟག་གཟིག་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་སྣང་ཞིང༌། མིར་འདུས་ན་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་ཁང་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པ་ནས། རྩ་འདབ་ནས་རྩ་འདབ་ཏུ་འདུས་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ལ་འདུས་དུས་སྔར་ཕྱིན་མ་མྱོང་བའི་ཡུལ་ཐག་རིང་པོར་སྣང་བ་བདེ་སྡུག་ཏུ་སྣང་ཞིང༌། བར་མ་དང་རང་གི་གནས་སུ་སྣང་བ་ནི་དེ་བས་ནང་དུ་ཐུང་བར་འདུས་པའོ། །གཉིད་དུ་མ་སོང་བའི་གསལ་སྣང་«༼༡༽«དེ་དག་སྣང་བ་ཡང་དེར་རླུང་སེམས་འདུས་པ་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་དུ་སྦྱོར་དྲུག་དང༌། རྫོགས་ཆེན་སྙིང་ཐིག་གི་མུན་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་འཁྲུལ་སྣང་གིས་འགྲོ་དྲུག་དང༌། ལྷ་མིར་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱང་རླུང་ལྔ་འདུས་པའི་སྣང་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྩ་ཡང་རྩ་བ་གསུམ་ལས་གྱེས་པས་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བསྡུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་རྒྱུད་སོ་སོའི་སྐབས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་མ་རྒྱུད་དུ་ཁམས་འབབས་པ་དང༌། རླུང་དང་ཁྲག་བབས་པའི་རིམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང༌། རྒྱས་པར་སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འདོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཐོད་པ་ལས། སྟོང་ཕྲག་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི། ། རྩ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རིགས་བཤད་དོ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །རླུང་ཡང་འབྱུང་བ་ལྔའི་བྱེད་པས་གྲངས་ཐ་དད་ལ་ཐུན་མོང་དུ། ཉིན་ཞག་ཕྲུགས་གཅིག་ལ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱར་རྒྱུ་བའོ། །མདོར་ན་རྩ་དང་རླུང་དང༌། ཐིག་ལེའི་དབྱེ་བསྡུ་ནི་རྒྱུད་སྡེ་སོ་སོའི་དགོངས་པས་མང་ཉུང་དང༌། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཐ་དད་དུ་བཤད་ཀྱང༌། བསྐྱེད་རྫོགས་དང་དྲོད་ཚད་མཐུན་པས་ས་ལམ་བགྲོད་པར་མཐུན་ནོ། ། མང་ཉུང་གྲངས་མི་མཐུན་པ་ནི།

那是臍輪等迷亂顯現聚集的脈瓣中，風心聚集的顯現。又當入睡時，外在聲響成為緣起而聽聞，內在風與體液上行頭頂時，如登山峰時聽到他人歌唱；風與體液下降時，如向下奔跑時聽到谷聲等；橫向流動時，如橫向行進一般。 風心聚集於旁生脈時，現起虎豹大象等；聚集於人時，現起種種國土、房舍等，從一脈瓣聚集到另一脈瓣，當聚集於身體部位時，顯現為遙遠陌生之地，現起安樂痛苦；顯現為中陰或自己的住處，是更內聚而短暫。 未入睡眠的明瞭顯現，也是風心聚集而成。尤其在六法和大圓滿心髓的黑暗瑜伽中，迷亂顯現為六道眾生、天人，也應了知是五風聚集的顯現。 脈也從三根本脈分支，其數量分合不可思議，應當隨各別經典了知。例如，母續中主張三十二種體液、風、血液下降次第，廣說有七萬二千。如《佛頂續》所說："七萬二千種，宣說諸脈類。" 風也因五大作用而數量各別，一般而言，一晝夜中流動二萬一千六百次。總之，脈、風、明點的分合，雖然各別經典的觀點有多少差異、名目不同，但在修持生圓次第、熟練程度相應時，趨入地道則無別。多少數量不同，

བསྐྱེད་རྫོགས་དང་དྲོད་ཚད་མཐུན་པས་ས་ལམ་བགྲོད་པར་མཐུན་ནོ། ། མང་ཉུང་གྲངས་མི་མཐུན་པ་ནི། རང་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། རྩ་དང་དབང་པོ་ཐ་དད་པས་ལམ་སྒྲུབ་ཚུལ་མི་གཅིག་པས་བྱུང་སྟེ། ལྷ་སར་བགྲོད་པ་ལའང༌། ལུང་པ་སོ་སོ་ནས་འོང་དུས་མགྲོན་ལམ་དང༌། རི་དང༌། གྲོང་དང༌། ལམ་སྲང་གི་རྐང་གྲངས་མང་ཉུང་དང་མིང་ཐ་དད་དུ་འོང་བ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན། ས་དང་ལམ་དང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་གོ་གཅིག་པ། །ཞེས་པས། ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པས་དེ་ལ་ལྟོས་མི་དགོས་པར་རིག་པ་གཅིག་པུས་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བཤད་པ་དེ་ནི་ལམ་གཙོ་ཆེ་བས་བཏགས་ཤིང༌། ཐམས་ཅད་སེམས་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་གོ་གཅིག་པས་ལམ་སྒྲུབ་པར་བསྟན་གྱིས། ངོ་བོ་གཅིག་པས་གཞན་མི་དགོས་པར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀྱེ་མ་རིན་ཆེན་དབང་དང་བྲལ་བའི་སྐྱེས་བུ་ ནི། །གདོལ་པ་དམན་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱལ་པོར་རེ་སྨོན་བཞིན། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང༌། དབང་དང༌། དམ་ཚིག་དང༌། ཐབས་ཕྱག་རྒྱ་དང༌། རླུང་གི་རིམ་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བླུན་པོ་གཟུ་ལུམས་སུ་སྨྲ་བ་དག་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་དང་གནམ་ས་བཞིན་རིང་བའི་ཕྱིར།ཆོས་སྤོང་བས་རང་གི་རྒྱུད་དཀྲུགས་པར་ཟད་ དོ། །དེས་ན་གསང་སྔགས་ཆེན་པོ་དེ་དག་གི་གཞི་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཉི་ཟླ་ལྟ་བུར་རང་ལ་ཡོད་པ་དེ། དབང་གིས་ལམ་དུ་སྨིན་པའི་ནུས་རུང་དུ་བྱས་ནས། ལམ་བསྐྱེད་རྫོགས་ཟུང་དུ་འཇུག་པས། འབྲས་བུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་གྲུབ་ནས། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཡིན་ཏེ། བརྟག་གཉིས་ལས། བསྐྱེད་པ་ཡི་ནི་རིམ་པ་ དང༌། །དེ་བཞིན་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། །རིམ་གཉིས་མཉམ་པར་གནས་ནས་ ནི། །རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་ཆོས་འཆད་དོ། །ཞེས་སོ། །ད་ནི་གཞུང་ཉིད་བཤད་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོས་ཆོས་ཀུན་མཉམ་པའི་ངང༌། །དབུ་མ་ཆེན་པོར་རོ་མཉམ་དག་པ་ལས། །ཁྱད་པར་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀུན། །དཀྱིལ་འཁོར་གཅིག་ཏུ་ཤེས་པས་རྣམ་བསྒོམས་ཏེ། །གང་ཡང་ཐབས་མཆོག་རྒྱལ་པོས་གྲོགས་སུ་བསྒྱུར། །བསྐྱེད་རྫོགས་ཟུང་འཇུག་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ཉིད།

因為修持生圓次第與熟練程度相應，所以趨入地道則無別。多少數量不同，是因為各自經典所述煩惱、脈、根門不同，修道方式各異而產生的。就像去拉薩的路，從不同山谷而來時，山路、山嶺、村莊、道路的步數多少和名稱各不相同一樣。 那麼，既然"一切地道和諸佛都是一味"，一切都是一味，那是否不需要觀待它，只須單單了悟就可以解脫呢？這種說法是就修道的主要而言的，一切都是以心性為一味，故示現為修持道路，並非說明本體是一味就不需要其他。如《吉祥寶藏續》所說："可悲失去灌頂寶的人，猶如卑劣的乞丐妄想稱王"等，並且宣說了灌頂、誓言、方便佛母、風脈次第。 愚者胡言亂語之詞，與經續義理相距如天壤之別，以謗法而擾亂自心而已。因此，偉大密咒的基礎自然成就的曼茶羅，猶如日月般自身本具，經由灌頂而成熟為可用之道，再以生圓雙運道，成就果位金剛持，轉法輪。如《究竟二次第》中所說："生起次第與圓滿次第，二次第平等安住已，金剛持即可宣說法。" 現在解釋正文：大瑜伽士於一切法平等中，從大中脈平等清凈中，了知身蘊界處一切，皆為一曼茶羅而觀修，將任何最勝方便誓為助伴，生圓雙運真實無別，

བསྐྱེད་རྫོགས་ཟུང་འཇུག་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ཉིད། །བསྒོམས་པས་ཚེ་འདིར་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བཞེད། །རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་དག་གིས་ཟབ་མོ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟར་གོ་སྐབས་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པར་རྟོགས་པའི་ངང་ལས། དབུ་མ་ཆེན་པོར་གཏན་ལ་ཕབས་པ་ལྟར། སྤྲོས་པའི་གྲུབ་མཐའ་དང་ཁས་ལེན་གང་ཡང་མེད་པར་དག་མཉམ་རང་དག་ཆེན་པོར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ནམ་མཁའི་ཁམས་སྐྱེ་བ་མེད་པར། རྒྱ་ཆེ་བ་སྣང་སྲིད་འཁོར་འདས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོར་ཡེ་ནས་གནས་པ་གསལ་འདེབས་པས། ཕྱི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་འོག་མིན་གྱི་གནས་རྣམ་དག་སྟུག་པོ་བཀོད་པ་བདེ་བའི་ཞིང༌། ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་འོད་འབར་བའི་ས་གཞི་ཆེན་པོ་མཉམ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ། ཞི་བ་དང་ཁྲོ་བོའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བཀོད་པ་སྒོ་རྟ་བབས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི། ལུས་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་འབྱུང་བ་ལྔ་སངས་རྒྱས་རིགས་ལྔ་ཡབ་ཡུམ་གྱི་ངོ་བོ་ལ་རྟོག་ཚོགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡབ་ཡུམ་སྒོ་བ་དང་བཅས་པར་གསལ་བས་གཟུགས་ཐམས་ཅད་སྣང་སྟོང༌། སྒྲ་ཐམས་ཅད་གྲག་སྟོང༌། སེམས་ཐམས་ཅད་རིག་སྟོང་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་དུ་སྐུ་དང༌། གསུང་དང༌། ཐུགས་མི་ཟད་པ་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོའི་དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་བསྒོམ་པ་དེ་ཡང༌། གསལ་བ་ཙམ་གྱི་ཆ་ནས་བསྐྱེད་པ་དང༌། རང་བཞིན་མེད་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ངང་དྭངས་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་རྫོགས་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་བསྐྱེད་རྫོགས་ཟུང་འཇུག །བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ཆེན་པོར་བསྒོམས་པ་ལ་ཐུན་བཞིའམ་ཆུ་བོ་རྒྱུན་གྱི་རིམ་པས་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་ཅྀང༌། ཕྱི་ནང་གི་སྣང་བ་དང་སེམས་ཀྱི་འགྲོ་ལྡོག་བཟང་ངན་ཐམས་ཅད་ཐབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མཉམ་རྫོགས་རོལ་པར་ཤར་ནས། འདོད་ཡོན་ཐམས་ཅད་ལྷ་ལ་ལྷ་འཇུག་པའམ། ལྷ་ལ་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་རྣམ་པས་ལམ་དུ་བྱའོ། །

通過修習生圓雙運的真實無別，即可獲得今產生就。那些希求菩提的大瑜伽行者，以無上密續之門，將一切深奧的法界平等性寬廣無礙地通達，如同虛空般。從大中脈所決定的角度來看，不落入任何戲論的成見和承許中，了知為大平等自清凈。在此境界中，一切廣大的有為輪迴與寂滅涅槃所攝的法蘊界處，本然安住為廣大天尊曼茶羅。由此，外境顯現為清凈的密嚴剎土、極樂國土，一切雖然顯現卻無自性，大寶石地光芒閃耀，平坦自然光明。寂靜忿怒尊曼茶羅的陳設，如門、馬槽等一應俱全。身體五蘊、五大本為五佛父母之體性，種種分別念為菩薩父母眷屬而顯現，因此一切色法為顯空，一切聲為聲空，一切心為知空。如幻化自性的身語意莊嚴輪三曼茶羅，從明瞭一面而言是生起，從無自性專注狀態清凈一面而言是圓滿。由於二者雙運，修持生圓雙運的大無別真實。以四座或恒河般相續次第而修瑜伽，將內外一切顯現以及心識的來去好壞，皆以方便王平等圓滿游舞而現前。一切欲妙都應如天尊融入天尊，或以供養天尊之相而修持。

ལྷ་ལ་མཆོད་པ་འབུལ་བའི་རྣམ་པས་ལམ་དུ་བྱའོ། ། དེའང་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ཡུམ་དུ་ཤེས་ནས་བཟའ་བཏུང་གོས་ལ་སོགས་པ་ཡབ་ཀྱི་ངང་ནས་ཟུང་དུ་འཇུག་པས་རོལ་པ་ནི་ལྷ་ལ་ལྷ་ཐིམ་པ་སྟེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ལས། གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ལ་སོགས། །རྣམ་སྨིན་ཡུམ་དུ་ཤེས་པས་སྤྱད། །ཅེས་པ་དང༌། ཐ་མལ་བའི་སྣང་བས་མི་སྤྱད་དེ། འདོད་ཡོན་རང་གར་ཞེན་ནས་དུག་ལྔ་རང་རྒྱུད་དུ་ཤོར་ན་གསང་སྔགས་ཀྱི་ལམ་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར། བསྐྱེད་རྫོགས་ལས་མ་ཡེངས་པར་བྱ་བ་ཉིད། གསང་བ་གྲུབ་པ་ལས། ཐ་མལ་པ་ཡི་ལུས་སྤངས་ནས། །ལྷ་རྫས་ང་རྒྱལ་ལྡན་ཡིད་ཀྱིས། །ཏིང་འཛིན་མཆོག་ལ་རྣམ་གནས་ན། །དེ་ནི་འགྲུབ་འགྱུར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། རྩ་ལྟུང་ལས། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་ཡིས། །རྩ་བ་ཆད་པའི་ཞེ་སྡང་ནི། ། སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་བསྟེན་མི་བྱ། །སེམས་འཁྲུགས་པ་ལ་ཐར་ལམ་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། དེའི་འགྲེལ་པར། བསྐལ་པ་མང་པོར་ཚོགས་བསགས་པས། །རིན་ཆེན་སྣོད་དུ་བདུད་རྩི་ཟགས། །རྟག་པར་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་ན། །ཅི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དུག་གིས་མྱོས། །ཞེས་སོ། ། དེའང་ཐམས་ཅད་ལྷ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྣང་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་བསྒོམས་པས་ཕྱི་དོན་དུ་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་དང༌། དཀྱིལ་འཁོར་རང་གནས་ལ་སྒྲིབ་པའི་མུན་ནག་སངས་ཏེ། རྫོགས་རིམ་ཡོད་མེད་མཐར་འཛིན་ལས་ཀྱང་འདའ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའང་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བསྒོམ་པ་སྤྲོས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྤྲོས་པ་ཡིན་ཡང་སྤྲོས་པ་ངན་པ་རྣམས་དབྱིངས་སུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དེ།བརྟགས་གཉིས་ལས། བསྐྱེད་པའི་རིམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས། །བརྟུལ་ཞུགས་ཅན་གྱི་སྤྲོས་པ་སྒོམ། །སྤྲོས་པ་རྨི་ལམ་ལྟར་བསྒོམས་ན། །སྤྲོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲོས་མེད་བྱེད། །ཅེས་སོ། །ཁ་ཅིག་འདིར། སྔགས་ཀྱི་བཟླས་མེད་དཀའ་ཐུབ་དང་ནི་སྦྱིན་སྲེག་མེད། །དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་ཡང་མེད་ཅིང་དཀྱིལ་འཁོར་ཡང་ནི་མེད། །དེ་ནི་སྔགས་བཟླས་པ་སྟེ་དཀའ་ཐུབ་དང་སྦྱིན་སྲེག །དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་དང་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཉིད། །

應該以供養天尊的方式修持。認識到所顯現的對境為佛母，從佛父的狀態享用飲食衣物等，二者和合游舞，即是天尊融入天尊。正如《幻化網續》所說："色聲香味觸等，了知異熟為佛母而受用。"並且，不應以凡夫的顯現來享用，因為執著欲妙，導致五毒流入自相續，就不能成為密咒道。所以必須不離生圓次第而修。 《成就密意續》中說："捨棄凡夫之身，以具天物我慢之心，安住于最勝三摩地，毋庸置疑必能成就。" 《根本墮罪》中說："欲求佛果菩提者，剎那亦莫依止斷根本之嗔恨，心若混亂無有解脫道。" 其註釋中說："多劫積累資糧，甘露滴入寶器，若不恒時精進，何以毒酒迷醉？" 又應修一切為天尊與曼茶羅顯現，如夢境般，這樣能夠遣除執著外境實有的分別念，以及遮蔽曼茶羅自住的黑暗，並超越執著圓滿次第有無的邊見。 那麼，觀修為曼茶羅豈不是戲論嗎？雖然是戲論，但卻是息滅惡劣戲論於法界的方便，故無過失。正如《究竟二次第》所說："以生起次第瑜伽，修持苦行者之戲論，若修戲論如夢境，以戲論而成無戲論。" 有人認為此處："咒語持誦無修持，苦行施火亦皆無，持明成就者亦無，廣大壇城亦皆無，彼即持誦真密咒，彼即苦行與施火，彼即持明成就者，彼即廣大曼茶羅。"

དེ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་ཅན་དང་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཉིད། །ཅེས་ཀྱེ་རྡོ་རྗེ་ལས་གསུངས་པས། དོན་དམ་པར་ཅི་ཡང་མེད་པར་འཛིན་པ་དེ་ནི་ཐ་ཆད་དུ་ལྟ་བས་གསང་སྔགས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །ལུང་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་སྣང་སྲིད་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རྟོགས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རང་སངས་སུ་སོང་བ་དག་ལ་བཅོས་མ་འདུས་བྱས་ཀྱི་དཀའ་ཐུབ་ལ་སོགས་པ་མི་དགོས་ཏེ་རྟོག་པ་དག་མཉམ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་དེ་འགྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ན། དེ་གྲུབ་ཟིན་ནས་རྒྱུ་ཕལ་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་དེ་ཆུ་བརྒལ་ནས་གྲུ་ཁུར་བ་ལ་དགོས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ།། གཤིས་འོད་གསལ་གཞིའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ་ལྷ་དང་སྔགས་ཉི་མ་དང་འོད་ལྟར་རང་ཆས་སུ་གནས་ཏེ། བརྟག་གཉིས་ལས། སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ། །ལྷ་དང་སྔགས་ནི་ཡང་དག་གནས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་ན་ཚེ་འདི་ཉིད་དམ་བར་དོར་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་འགྲུབ་པ་ལ་བླ་མེད་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་ཐམས་ཅད་མཐུན་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་དེ་ཡང༌། དབྱེ་ན་ཕ་མ་གཉིས་མེད་རྒྱུད་དག་ལས། ། བསྐྱེད་རིམ་ཐབས་རླུང་རྫོགས་རིམ་གཙོར་འདོད་པ། རྣལ་འབྱོར་ཕ་རྒྱུད་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན། །བསྐྱེད་རིམ་དང་རྫོགས་རིམ་རླུང་གཙོ་བོར་འདོད་ཅིང་མངོན་སྤྱོད་དང་འཕྲིན་ལས་སྣ་ཚོགས་པ་རྒྱས་པར་སྟོན་པའི་རྒྱུད་སྡེ་དག་ནི་ཕ་རྒྱུད་ལ། རྫོགས་རིམ་ཤེས་རབ་ཐིག་ལེ་གཙོར་འདོད་པ། །རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་མ་ཡི་རྒྱུད་ཅེས་བྱ། །རྫོགས་པའི་རིམ་པ་དང༌། ཐིག་ལེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་རབ་གཙོ་བོར་འདོད་ཅིང༌། དབང་གི་ལས་གཙོ་བོར་འདོད་པ་ནི་མའི་རྒྱུད་དེ། མདོར་ན་ཐབས་ཤེས་རབ། བསྐྱེད་པ་རྫོགས་པ། རྒྱ་ཆེ་བ་ཟབ་པ་གཉིས་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕ་དང་མའི་རྒྱུད་སྡེར་དབྱེ་བ་ཡིན་ལ། མི་རྣམས་ལའང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གཉིས་ཀྱི་རིམ་པས་དེ་གདུལ་བའི་ངོར་རྒྱུད་ཀྱང་གཉིས་སུ་བཤད་དེ། རྡོ་རྗེ་གུར་ལས།

彼即持明成就者，彼即廣大曼茶羅。" 《空行金剛續》中這樣說，但認為勝義中一無所有，這是斷見，會誹謗密咒。這段教證是指那些證悟現有為曼茶羅的大瑜伽行者，煩惱自然清凈，不需要人為造作的苦行等。因為凈化了分別念，即是俱生智慧，若說佈施焚施等是證悟它的方便，那麼已經證悟后，就不需要低劣的因，如渡河后不需揹負船隻一樣。 在光明本性的壇城基處，法尊和咒語如日光般自然安住。正如《究竟二次第》所說："無戲論之自性中，天尊和真言真實住。" 這樣精進瑜伽，即生或中陰成就金剛持，一切無上密續皆同意此說。 這樣的無上大瑜伽，分類而言： "父母無二續中，主張生起次第方便、風脈和圓滿次第，是無上瑜伽父續。"主張生起次第和圓滿次第風脈為主，廣說顯密和種種事業的續部是父續。 "主張圓滿次第智慧明點，稱為無上瑜伽母續。"主張圓滿次第和依明點之智慧為主，及灌頂事業為主的是母續。 總之，以方便智慧、生起圓滿、廣大甚深二二而分父母續。對調化眾生而言，也以男女二者次第而說二種續。如《金剛帳續》中說：

མི་རྣམས་ལའང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་གཉིས་ཀྱི་རིམ་པས་དེ་གདུལ་བའི་ངོར་རྒྱུད་ཀྱང་གཉིས་སུ་བཤད་དེ། རྡོ་རྗེ་གུར་ལས། ཐབས་ཀྱི་སྐྱེས་པ་འདུལ་བའི་ཕྱིར། །རྣལ་འབྱོར་ཕ་ཡི་རྒྱུད་བཤད་དོ། །ཤེས་རབ་བུད་མེད་འདུལ་བའི་ཕྱིར། །ཕྱི་ནས་རྣལ་འབྱོར་མ་རྒྱུད་བཤད། །ཅེས་སོ། །དེ་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་མཚུངས་པར་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་དོན་དུ་བསྐྱེད་རྫོགས། གཉིས་ཀ་དག་མཉམ་ཡེ་ཤེས་གཙོར་འདོད་པ། །གཉིས་མེད་རྒྱུད་སྡེ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ། །ནང་པའི་ཆོས་ཀུན་བསྡུ་ན་དེ་ཙམ་མོ། །ཐབས་བསྐྱེད་པ་དང༌། ཤེས་རབ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་གཉིས་ཀ་མཉམ་པར་སྟོན་ཞིང༌། ཐམས་ཅད་ངང་གིས་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཙོ་བོར་འདོད་པ་ལ་དཔལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྒྱུད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པ་དང༌། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལ་སོགས་པར་ཟབ་གསལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གསུངས་ལ། བདེ་མཆོག་འཁོར་ལོ་དང༌། རྡོ་རྗེ་གདན་བཞི་ལ་སོགས་པར་བདེ་གསལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གསུངས་ཤིང༌། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང༌། སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲྭ་བར་འོད་གསལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལམ་གྱི་ངོ་བོར་གསུངས་པ་ཡིན་ ནོ། །དེ་དག་གིས་འབྲས་བུ་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་བསྟན་ཏེ། བསྡོམས་པས་ནང་པའི་གཞུང་ལུགས་དང༌། ཕྱི་རོལ་པའི་གྲུབ་མཐའ་རྣམ་པར་གཞག་པས། ཇི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གང་ཐོས་པར་བྱ་བའི་རིམ་པ་རྣམས་རྒྱ་ཆེར་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་ཏོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། བཤད་བྱ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྒྱ་ཆེར་སྤྲོས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ལྟར་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་ཤེས་ནས་ཐར་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། རྡོ་རྗེའི་གནས་གཉིས་པ་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས། ཐོས་པ་དམ་པའི་དོན་རྣམས་སྤྱིར་བསམ་ཞིང༌། ཁྱད་པར་དུ་དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་བསམ་པར་གདམས་པའི་རིམ་པ་ནི།

對人也依男女二者次第而說二種續，調伏他們。《金剛帳續》中說："為調伏具方便之男眾，宣說瑜伽父續；為調伏具智慧之女眾，後來宣說瑜伽母續。" 爲了修持這二者平等之義，"主張生起圓滿二者平等無二智慧，是無二無上續部，彙集內道一切法。"平等宣說方便生起次第和智慧圓滿次第二者，主張一切自然光明智慧為主，稱為聖無二續。 在《聖密集》、《山達哩》等續中，宣說甚深光明無二智慧為道體性。在《勝樂輪》、《金剛座四續》等中，宣說樂空俱生智慧為道體性。在《時輪》、《幻化網》中，宣說光明無分別智慧為道體性。 以上宣說了密咒金剛乘之果位。總之，通過闡述內道宗義和外道諸宗，廣泛抉擇了應當聽聞何種法類的次第。 《大乘竅訣寶藏論》中，廣大宣說所詮法類品第十二釋論圓滿。 如是通過聞所生慧了知一切法之共相和自相，為證得解脫，金剛處第二思所生慧應總思惟殊勝法義，尤其是應思維五種難得暇滿等之次第，亦作如是宣說：

ཁྱད་པར་དུ་དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་བསམ་པར་གདམས་པའི་རིམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཐོས་པ་དམ་པས་བརྒྱན་རྗེས་ སུ། །བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ངེས་པར་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད། །དེ་ཡང་ཐོས་པའི་དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང༌། །ཁྱད་པར་བསམ་བྱ་རྣམ་པ་ལྔ་ཉིད་ལས། །ཐོས་པའི་དོན་ངེས་པ་ནི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་དོན་དཔྱོད་པས་ནང་དུ་སེམས་པར་ཞུགས་པ་ན་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང༌། ཁྱད་པར་དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བ། ཚེ་མི་རྟག་པ། དད་པའི་ཕན་ཡོན། ལས་རྒྱུ་འབྲས། འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཏེ། རྣམ་པ་ལྔ་བསམ་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་རྣམས་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་ཡིན་པས། དེ་ཐོབ་པ་ལ་སྤྲོ་དགའ་བསྐྱེད་དགོས། དེ་མ་བསམས་ན་དལ་བ་ཆུད་གསོན་པའི་ཉེས་པ་ཡོད། དེ་ནི་ཐོབ་ཀྱང་ཡིད་བརྟན་མེད་པས། དགེ་བའི་ཚོགས་སྒྲུབ་པ་ལ་བསྐུལ་མ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ལྕག་འདེབས་ཚེ་མི་རྟག་པར་བསམ་དགོས། དེ་མ་བསམས་ན་ལེ་ལོ་སྙོམ་ལས་ཀྱིས་ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་དུས་མི་འོང་བའི་ཉེས་པ་ཡོད། དེ་ནས་གཅིག་ཏུ་གཅེས་པ་དད་པའི་དཔུངཚོགས་བསྐྱེད་དགོས། དེ་མ་བསྐྱེད་ན་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བ་སྟོར་བའི་ཉེས་པ་ཡོད། དེ་ནས་ལས་དགེ་སྡིག་རྒྱུ་འབྲས་ཕྲ་མོ་ལ་བསམ་དགོས། དེ་མ་བསམས་ན། གཏན་དུ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་མི་ཐར་པའི་ཉེས་པ་ཡོད། དེ་ནས་འཁོར་བ་མཐོ་དམན་གྱི་ཉེས་དམིགས་ལ་བསམ་དགོས། དེ་མ་བསམས་ན་འཁོར་འདས་ལ་སྤང་བླང་མི་ཤེས་པས་ཐར་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྣ་མི་ཟིན་པའི་ཉེས་པ་ཡོད། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་འདི་ལྔས་གང་ཟག་གཅིག་ཐར་པར་བགྲོད་པའི་འཇུག་སྲོལ་མི་འཆུགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་བསམ་བྱའི་ཆོས་ལྔ་ཡོད་པ་ལས་རེ་ཞིག །དང་པོ་དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བསམ་པ་ནི། །མི་ཁོམ་ལས་ལོག་མིར་གྱུར་དབང་པོ་ཚང༌། །ཆོས་ལྡན་ཡུལ་སྐྱེས་བཟང་པོའི་ལས་འཕྲོ་སད། །ལས་མཐའ་མ་ལོག་བསྟན་པ་གནས་ལ་དད། །

尤其是應思維五種難得暇滿等之次第，亦作如是宣說： 如是以殊勝聞慧莊嚴之後，應于相續中確定生起思慧。不僅思維一切所聞之義，尤其從五種所思對境中，決定所聞之義依賴思所生慧，故須以觀察義理而內省。入內尋思時，應思維前述諸宗義、世界之安立等，尤其思維五法：暇滿難得、壽命無常、信心功德、業果、輪迴過患。 在成就菩提的所依中，暇滿人身最為殊勝，故應于獲得此身而生歡喜。若不思此，有空耗暇滿之過失。雖得暇滿，然無恒常，故應以思維壽命無常來策勵精進，積集善法。若不思此，因懈怠而不得解脫道之機會的過失。然後應生起唯一珍愛信心的伴侶。若不生起，有失去法根本之過失。其後應思維善惡業之細微果報。若不思此，有永不解脫輪迴苦之過失。再者應思維輪迴高低之過患。若不思此，不知輪涅取捨，有不得解脫菩提道機會之過失。如是依此五法令一人解脫道次第不亂。 如是所思五法中，暫且先思維暇滿難得： 離八無暇得人身，諸根具足生善處，值遇佛法起凈信，未造五無間罪業。

ལས་མཐའ་མ་ལོག་བསྟན་པ་གནས་ལ་དད། །ཆོས་ལྡན་གྲོགས་མང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་ དཀའ། །གང་ཞིག་མཐའ་མེད་པའི་འཁོར་བར་སྐྱེ་ཤིའི་ཆུ་བོས་ཁྱེར་བ་ལས། ད་རེས་དལ་འབྱོར་གྱི་གྲུ་རྙེད་ནས་འཁོར་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་བགྲོད་དུ་ཡོད་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་བ་ཞིག་རྙེད་པས་སྤྲོ་བ་ཆེར་བྱས་ཏེ་ཆོས་ལ་སྦྱར་བར་རིགས་སོ། །དེའང་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལས་ལོག་པའི་དལ་བ་རྙེད་དཀའ་ཞིང༌། མིར་གྱུར་པ་དང༌། དབང་པོ་ཚང་བ་ཡང་རྙེད་དཀའ་སྟེ། བྲམ་ཟེ་རྒྱལ་བའི་དྲོད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལས། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལས་ལོག་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་ འོ། །དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ། །མིར་གྱུར་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ། །དབང་པོ་ཚང་བ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ་ཞེས་སོ། །མཐུན་པར་གྱུར་པའི་ཡུལ་བཟང་པོ་ཆོས་དར་བའི་ས་ཕྱོགས་དང༌། བདག་གིས་སྔོན་སྨོན་པ་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་པ་དང༌། བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྦྱངས་པའི་ལས་འཕྲོ་ཆོས་ལ་སད་པ་དང༌། བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་དང་ཕྲད་ནས་དེ་ལ་བསྟེན་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ་རྙེད་པར་དཀའ་འོ། ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ནི་བསྟེན་པ་དང༌། །མཐུན་པར་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལ་གནས་པ་དང༌། །བདག་གིས་ལེགས་སྨོན་སྔོན་ཡང་བསོད་ནམས་ བགྱིས། །འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་ཁྱེད་ལ་མངའ། །ཞེས་སོ། །ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པར་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་བྱེད་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ། བསྟན་པ་གནས་པ་ལ་དད་པས་ཞུགས་པའང་རྙེད་པར་དཀའ། གྲོགས་དམ་པ་ཆོས་བཞིན་སྤྱོད་པ་མང་པོ་དང་འགྲོགས་སུ་ཡོད་པའང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ། །དེས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་དལ་བ་རྙེད་དུས་འདིར་ཆོས་མ་བྱས་ན། ཕྱི་མ་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་དལ་བ་རྙེད་པར་དཀའ་ཞིང༌། ཆོས་དང་ཕྲད་པའང་དཀོན་པར་གྱུར་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དལ་འབྱོར་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །སྐྱེས་བུའི་དོན་གྲུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ། །གལ་ཏེ་འདི་ལ་ཕན་པ་མ་བསྒྲུབས་ན། །ཕྱིས་ནི་ཡང་དག་འབྱོར་བ་ག་ལ་འགྱུར། །ཅེས་ སོ། །

未造五無間罪業，值遇佛法起凈信。 具足八聖道友眾，極為難得。 無始輪迴中被生死洪流沖襲，此時獲得暇滿之船渡至輪迴彼岸，實乃極難獲得。獲此難得，應大生歡喜，理當勤修佛法。 離八無暇得閑暇極難，轉生為人、諸根具足亦極難得。正如《婆羅門往生經》中所說："離八無暇難得，具足閑暇難得，轉生為人難得，諸根具足亦難得。" 值遇善處法興盛之地、自往昔發願修持佛法、福德力所成熟業力覺醒於法、值遇上師善知識而得以依止，此乃四大福緣，極難獲得。《親友書》中說："依止善士，住順緣處，先願行善，積福資糧，具四福緣，汝已獲得。" 恒常造善離諸惡業亦難得，以信心趣入住持正法亦難得，與多善法友眾和合亦難得。 是故，獲得如是閑暇之時若不修法，後世難復得此閑暇，值遇佛法亦極罕有。正如《入行論》所說："此暇滿極難得，獲得能成人之義，若此時不積資，后何時方得善緣？"

ཕྱིས་ནི་ཡང་དག་འབྱོར་བ་ག་ལ་འགྱུར། །ཅེས་ སོ། །དེ་དག་རྙེད་དཀའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་བསམ་པ་ལ་བརྒྱད་ཀྱི། དང་པོ་མི་ཁོམ་ལ་བསམ་རྙེད་དཀའ་ནི། །དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་ཚེ་རིང་ལྷ། །ཀླ་ཀློ་ལོག་ལྟ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་པ། །ལྐུགས་པ་འདི་བརྒྱད་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་མ་གྱུར། །དེ་ཡང་ཆོས་སྒྲུབ་པར་མི་ཁོམ་པས་མི་ཁོམ་པའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལ་རང་རྒྱུད་རྟེན་གྱིས་མི་ཁོམ་པའི་གནས་བརྒྱད་དང༌། འཕྲལ་བྱུང་རྐྱེན་ཀྱིས་མི་ཁོམ་པའི་གནས་བརྒྱད་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་བརྒྱད་ནི། དམྱལ་བ་དང༌། ཡི་དྭགས་དང༌། དུད་འགྲོ་གསུམ་ནི་རང་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མནར་ནས་བྲེལ་བས་མི་ཁོམ་ལ། ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་ནི་ཐོས་བསམ་གྱི་རྟེན་འགགས་པས་མི་ཁོམ། ཀླ་ཀློ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པས་མི་ཁོམ། ལོག་པར་ལྟ་བ་མུ་སྟེགས་ཅན་ནི་ལྟ་བ་ལོག་པས་མི་ཁོམ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་པ་མུན་པའི་བསྐལ་པ་ལ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་སྒྲ་ཙམ་ཡང་མི་གྲགས་པས་མི་ཁོམ། ལྐུགས་པ་ནི་ཆོས་ལ་བློ་ཁ་མི་ཕྱོགས་པས་མི་ཁོམ་པའོ། །འཕྲལ་བྱུང་རྐྱེན་གྱིས་མི་ཁོམ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི། དུག་ལྔ་འཁྲུག་དང་བླུན་རྨོངས་བདུད་ཀྱིས་ཟིན། །ལེ་ལོ་ཅན་དང་ལས་ངན་མཚོ་ཆེན་རྡོལ། །གཞན་དབང་འཇིགས་སྐྱོབ་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་སྟེ། །འཕྲལ་བྱུང་རྐྱེན་གྱིས་མི་ཁོམ་རྣམ་པ་བརྒྱད། །ཐར་ལམ་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་མིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག །མིར་གྱུར་པ་གང་ཞིག་ཆོས་སྤྱོད་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེས་ཀྱང༌། དུག་ལྔ་ཤིན་ཏུ་རགས་པས་རང་གི་རྒྱུད་རྟག་ཏུ་འཁྲུག་པ་རྣམས་དང༌། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཁྲིད་པའི་བླུན་རྨོངས་རྣམས་དང༌། ལྟ་སྤྱོད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་ལམ་ནོར་བའི་བདུད་ཀྱིས་ཟིན་པ་རྣམས་དང༌། ཆོས་ལ་སློབ་པར་འདོད་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་མེད་པའི་ལེ་ལོ་ཅན་རྣམས་དང༌། བརྩོན་ཀྱང་ཡོན་ཏན་མི་སྐྱེ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་ཅན་ལས་ངན་གྱི་མཚོ་རྡོལ་བ་རྣམས་དང༌། རང་དབང་མེད་པར་གཞན་གྱིས་བཀོལ་བ་བྲན་གྱི་རིགས་རྣམས་དང༌།

後世何時方能獲得如此良機？" 思維彼等難得之理由有八：首先思維八無暇處難得。 地獄、餓鬼、旁生、長壽天、邊地、邪見、佛前亡、瘖啞，此八非法器。 此八處非修法之處，故稱無暇處。分為自相續所依之八無暇處與暫時所生之緣之八無暇處。前八者： 地獄、餓鬼、旁生三者，各自痛苦所逼而忙亂，非暇修法。長壽天，聞思之所依斷滅，非暇修法。邊鄙地，無法明，非暇修法。外道邪見者，見解顛倒，非暇修法。生於無佛之暗劫者，甚至三寶之名亦不可聞，非暇修法。瘖啞者，心識不趣法，非暇修法。 暫時所生之緣之八無暇： 五毒熾盛亂心神，愚癡盲目魔所持； 懈怠懶惰罪業深，身不由己畏強權； 假裝修法行欺誑，暫時違緣八無暇， 非法器故道顛倒。 雖轉生為人值遇修法之處，然因五毒極粗猛故心常散亂者；被惡友引導之愚癡者；由邪見惡行而迷失道途為魔所持者；雖欲學法然無精進之懈怠者；雖勤修然由罪障深重善根不生者；不得自在為他所役使之奴僕眾生；

རང་དབང་མེད་པར་གཞན་གྱིས་བཀོལ་བ་བྲན་གྱི་རིགས་རྣམས་དང༌། ཚེ་འདིའི་ལྟོ་གོས་ཀྱི་ཆེད་དམ་འཚེ་བས་འཇིགས་ནས་དེའི་ཆེད་དུ་ཆོས་ལ་ཞུགས་ནའང་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་རྙིང་པས་ཆོས་མིན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང༌། ཆོས་སུ་བཅོས་ནས་ཡོ་བྱད་དང༌། བསྙེན་«༼༡༽«བཀུར་དང༌། སྙན་གྲགས་སྒྲུབ་པའི་གཟུགས་བརྙན་པ་རྣམས་ཏེ། བརྒྱད་པོ་དེ་ཡང་དམ་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་གནས་སུ་མི་ཁོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཐར་པའི་ལམ་དང་ལས་འབྲེལ་མེད་པས་དལ་བ་ཆུད་གསོན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱའོ། །རིགས་ཆད་བློས་མི་ཁོམ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི། འཆིང་བ་དམ་ལྡན་ཀུན་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་ངན། །འཁོར་བས་མི་སྐྲག་དད་པ་ཅུང་ཟད་མེད། །མི་དགེ་སྡིག་སྤྱོད་ཆོས་ལ་སེམས་པ་མེད། །སྡོམ་དང་དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ། །རིགས་ཆད་བློ་ཡིས་མི་ཁོམ་རྣམ་པ་བརྒྱད། །ཆོས་ལས་རིང་གྱུར་ཐར་ལམ་སྒྲོན་མེ་ནུབ། །ཚེ་འདིའི་རྫས་ཡོ་བྱད་བུ་ནོར་གཉེན་འདུན་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་དམ་པོས་བཅིངས་པ་དང༌། ངང་རྒྱུད་ངན་པས་མི་གཞི་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་ཡང་མེད་ཅིང་ཀུན་སྤྱོད་ལ་སྐྱེད་འདོན་དུ་མེད་པ་དང༌། ངན་སོང་དང་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་བཤད་དམ་ཚེ་འདིའི་སྡུག་བསྔལ་ཇི་ལྟ་བུ་ལའང་སྐྲག་པའི་བློ་གཏན་ནས་མི་སྐྱེ་བ་དང༌། »«ཐར་པ་དང་དཀོན་མཆོག་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད་དམ་ཡུལ་ཡོན་ཏན་ཅན་མཐོང་ཡང་དད་པ་ཅུང་ཟད་མེད་པ་དང༌།«༼༡༽« མི་དགེ་སྡིག་སྤྱོད་ལ་དགའ་བས་སྒོ་གསུམ་ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་དང༌། ཡོན་ཏན་དང་དགེ་བ་དང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པ་ཁྱིའི་མདུན་དུ་རྩྭ་བཞག་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ཐུན་མོང་གི་ཐེག་པ་ལ་ཞུགས་ནས་སེམས་བསྐྱེད་དང་སྡོམ་པ་རལ་བས་ངན་སོང་ལས་འགྲོ་ས་མེད་པ་དང༌། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཞུགས་ནས་བླ་མ་དང་མཆེད་གྲོགས་ལ་དམ་ཚིག་ཉམས་པ་སྟེ། བརྒྱད་པོ་འདི་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལས་རིང་ཞིང་ཐར་པའི་སྒྲོན་མེ་ནུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྡོམ་པ་ཉམས་པ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བས་ངན་འགྲོ་དེར་འགྲོ་སྟེ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་མང་པོས་སྐྱོབ་མི་ནུས། །ཞེས་ སོ། །དམ་ཚིག་ཉམས་པ་ནི།

身不由己被他役使之奴僕類眾生；為今生衣食而出家或因怖畏傷害而趨入佛門，然因舊習難除而行非法者；假裝修法實則追求資具、恭敬和名聲之偽裝者。此八種亦非修習正法之處。由於與解脫道無關，而虛度暇滿，故稱顛倒。 八種斷慧非法器： 被牢牢繫縛，行為極惡劣， 輪迴不恐怖，毫無信敬心， 樂行不善業，心不念正法， 毀壞戒律與誓言，斷慧非法器， 遠離正法滅慧燈。 為今生財物、妻兒眷屬等牢牢繫縛；秉性惡劣，絲毫不具做人的基本品質，行為毫無善益；宣說惡趣輪迴過患或今生苦難時毫不生畏懼之心；贊說解脫功德與三寶時，或見具德境界時亦無絲毫信心；樂行不善罪業，三門毫不調伏；對善德正法毫無興趣，如同在狗前置草；趨入共乘而破壞菩提心與戒律，無處可去唯墮惡趣；趨入密乘而毀壞對上師道友的誓言。如是八種遠離正法，慧燈泯滅。 關於毀壞戒律，《定王經》云："破戒墮惡趣，多聞不能救。" 關於毀壞誓言，

དོ་ཧ་ལས།ཀྱེ་མ་བསྟན་པའི་ས་ལ་བྱིན་ནས་དམ་ཚིག་མི་ལྡན་ན། །རྒྱལ་པོས་ཆད་པ་གཅོད་པའི་མི་ནི་བཟུང་བ་ལྟར། །རྣམ་སྨིན་ལྕགས་ཀྱུས་སྲོག་གི་རླུང་ནི་བཟུང་བྱས་ནས། །ཁྲོ་ཆུ་ཁོལ་མ་ཁར་བླུགས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བཟོད་པར་དཀའ། །ཞེས་སོ། །དོན་བསྡུ་བ་ནི། དེ་དག་རྣམས་སུ་བདག་ཅག་མ་སྐྱེས་པས། །སྤྲོ་དགའ་བསྐྱེད་དེ་དམ་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་འཚལ། །དེ་ལྟར་མི་ཁོམ་པའི་གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་དེར་བདག་མ་སྐྱེས་ཤིང༌། དམ་པའི་བླ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཟབ་མོའི་ཆོས་སྒྲུབ་ཏུ་ཡོད་པ་འདི་རེ་དགའ་སྙམ་དུ་བསམས་ལ་རྟག་ཏུ་ལེགས་པའི་ཆོས་ལ་བརྩོན་པས་ཉིན་མཚན་འདའ་བར་བྱའོ། །མི་ལུས་རྙེད་དཀའི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་པ་ནི། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཙམ་གྱི་ལུས་མཐོང་ ན། །མི་ལུས་ཐོབ་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྙེད་འདྲ། །མི་ལུས་ནང་ནས་དད་ལྡན་ཆོས་བྱེད་རིགས། །དེ་བས་དཀོན་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཐོབ་དང་མཚུངས། །དེ་བས་རྟག་ཏུ་དལ་འབྱོར་བསམ་འཚལ་ལོ། །སེམས་ཅན་སྤྱི་ཙམ་ལ་བསམས་ན། ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དང་མཉམ་ལ། འཛམ་བུ་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཁབ་མིག་གི་ནམ་མཁའི་ཆ་ཙམ། འཛམ་བུ་གླིང་པའི་ཡང་གཞན་རྣམས་ཕར་ཞོག །ནགས་ཚལ་གཅིག་གམ། ཆུ་རླུང་གཅིག་གམ། འཁྱིལ་ཆུ་གཅིག་ན་སྣང་བའི་སྲོག་ཆགས་ལ་ལྟོས་ན་མི་ལུས་ཐོབ་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཐོབ་པའི་མང་ཉུང་དང་ཚོད་མཉམ། མི་རྣམས་ལ་བསམས་ན་རྒྱ་དཀར་ནག་ལྷོ་བྱང༌། མོན་ལྷོ་བལ། རྡོ་སོག་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དང་ཚོང་འདུས་རེ་རེ་ན་ཚོགས་པ་མང་ཡང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་ནས་རྗེས་སུ་སློབ་པའི་དད་པ་ཅན་ནི། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་བས་ཀྱང་དཀོན་པར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ལ་བརྟག་སྟེ། རང་གིས་རང་ལ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་དེ་དལ་འབྱོར་ཆུད་མ་ཟོས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་བསམས་ནས་རྙེད་དཀའ་བར་བསྟན་པ་ཡང༌། དེ་བཞིན་དབང་པོ་མ་ཚང་མཐའ་ཁོབ་ སྐྱེས། །ཆོས་ལ་ལས་མེད་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལོག་ཅིང༌། །བསྟན་ལ་མ་དད་ཆོས་མིན་སྡིག་པའི་གྲོགས། །ཤིན་ཏུ་གྲངས་མང་རབ་ཏུ་བསམས་བྱས་ནས། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 從《道歌》中: 唉!如果在獲得佛法的土地上卻不具足誓言, 就像被國王抓住並懲罰的人一樣, 業報的鐵鉤會抓住生命之風, 極難忍受將沸騰的銅水倒入口中。 總結是: 由於我們沒有出生在那些(惡趣)中, 應當生起歡喜並修習正法。 這樣,由於我沒有出生在那二十四種無暇之處,而且依靠殊勝的上師能夠修習甚深法,應當想到"這真是值得高興",並且始終精進于善法,晝夜不懈。 人身難得的第二個理由是: 如果只是看到眾生的身體, 獲得人身就如同得到轉輪王位。 在人身中,有信心修法的種類, 比那更稀有,堪比獲得佛果。 因此應當常常思維閑暇受用。 如果考慮一般的眾生,數量與虛空界相等。而南瞻部洲的眾生只相當於針眼中的虛空。撇開南瞻部洲的其他眾生不談,僅僅一片森林、一條河流或一汪水中可見的生命,相比之下獲得人身的稀有程度就如同獲得轉輪王位一樣。考慮到人類,雖然在印度、中國、南方、北方、門隆、尼泊爾、蒙古、土耳其等國家和每個集市中聚集的人很多,但是進入佛陀教法並隨學的有信心者,比佛陀出世還要稀有。思考這種情況,應當自己激勵自己,不要浪費閑暇受用。 同樣,思考其餘理由而說明難得的是: 同樣,感官不全、生於邊地、 對法無緣、業力顛倒、 不信教法、非法惡友, 極其眾多,應當深思。

ཤིན་ཏུ་གྲངས་མང་རབ་ཏུ་བསམས་བྱས་ནས། །དེ་དག་མ་གྱུར་ཆོས་ལྡན་ལུས་རྙེད་འདི། །ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་ངེས་པར་བསམ་པར་བྱ། ། འདི་ལྟར་མིག་ལོང་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་རྣམས་བསམས་ལ། བདག་གི་དབང་པོ་ཚང་བ་འདི་རེ་འཚེངས། ཆོས་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། ལྷོའི་འཛམ་བུ་གླིང་འདི་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་འཁོར་བར་ཡུལ་མཐའ་ཁོབ་དཀོན་མཆོག་གི་སྒྲ་མི་གྲག་པ། རྡོ་དང༌། སོག་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བལྟས་ནས་ཀྱང༌། རང་ལ་སྤྲོ་དགའ་བསྐྱེད་དེ་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། །ཆོས་དང་ལས་འབྲེལ་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་མི། ཟ་ཉལ་འགྲོ་འདུག་ཅི་བྱེད་ཀྱང༌། དཀོན་མཆོག་གསུམ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་དྲན་ཞིང༌། སྐྱབས་སུ་མཆི་ཞེས་པ་ལན་ཅིག་ཀྱང་ཁར་འདོན་མ་མྱོང་བ་རྣམས་དང༌། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལོག་པ་སྔོན་ལ་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ཀྱང་ལོག་ནས་སྡིག་པ་སྣ་དགུ་བྱེད་པ་རྣམས་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་མ་དད་པའི་མི་རིགས་རྣམས་དང༌། སྡིག་པ་འབའ་ཞིག་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་བསམས་ནས། འདི་ལྟ་བུས་ཡུལ་གཞན་ནའང་ཁེངས་ཡོད་ངེས། བདག་ཀྱང་དེ་འདྲའི་རིགས་ཅན་དུ་མ་སྐྱེས་པ་འདི་རེ་འཚེངས་སྙམ་དུ་སྤྲོ་དགའ་དང་བཅས་པས་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། །བདག་རྐྱེན་འབྱོར་པ་ཚང་ན་ཆོས་ཀྱི་ལས་འཕྲོ་ཡོད་པར་ཐག་བཅད་པ་ནི། ཆོས་ལ་སྤྱོད་པའི་འབྱོར་པ་ལེགས་ཚང་བ། །དཀར་པོའི་ལས་འཕྲོ་སད་པར་བསྟན་པ་ཡང༌། །མིར་གྱུར་དབུས་སྐྱེས་དབང་པོ་ཚང་ཞིང་དད། །ལས་མཐའ་མ་ལོག་ཡང་དག་ལྟ་བ་ཅན། །དེ་དག་ཐོབ་དཀའ་ལས་འཕྲོར་ལྡན་པ་ཡིན། །སྤྱིར་ལས་འཕྲོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ། བྱ་བ་གང་ཞིག་བྱེད་འཕྲོར་ཡོད་པ་ལ་ཟེར་བས། འདིར་ཡང་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་ཆོས་བྱེད་པའི་འཕྲོ་ཡོད་པ་དེ་སྐྱེས་དུས་སྔོན་གྱི་བྱ་བ་བཟང་པོ་ལ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་རྐྱེན་ཅི་འདྲ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སད་དེ་སྔར་གྱི་འཕྲོ་གང་ཡོད་ཀྱི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་བསླུ་བ་མེད་པའི་རིགས་པས་ཐོབ་པ་སྟེ། དཀར་པོའི་ལས་སད་པའི་རྟགས་སུ་ལྷ་ཆོས་ཀྱི་རྟེན་མི་ལུས་ཐོབ་པས་འབྱོར་པ། བསྟན་པ་གནས་པའི་ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པས་འབྱོར་པ།

以下是完整的漢語直譯: 深入思考這些極其眾多的情況后, 應當日夜確實思維, 未成為那些(不幸者),而獲得具法之身。 這樣,思考盲人等感官不全的人,應當想:"我的感官完整,真是值得高興,我要修法。"看看南瞻部洲周邊的邊地,如俄羅斯、蒙古等聽不到三寶之名的地方,也應生起歡喜並精進修法。 那些與法和善業毫無關聯的人,無論吃喝行走做什麼,都片刻不念三寶,從未說過一次"皈依"的人;以及那些業力顛倒,雖曾入佛門但退失后造種種惡業的人;還有那些不信佛教的種族;以及專做惡事的人。思考這些,想到:"其他地方必定也充滿這樣的人。我沒有生為那樣的人,真是值得高興。"應當帶著歡喜精進修法。 如果具足順緣,就斷定有修法的善緣: 具足修法的順緣, 表明白業善緣已甦醒: 生為人、生於中土、諸根具足且有信心, 業力未顛倒、具正見, 獲得這些難得者即具善緣。 一般來說,"具善緣"是指有未完成的事業。這裡也是指前世修法未竟,今生時因前世善行的習氣遇緣而甦醒,繼續修未完成的法,這是因果不虛的道理。白業甦醒的標誌是:獲得人身這一修天法的基礎是一種順緣,生於有佛法的中土是一種順緣,

བསྟན་པ་གནས་པའི་ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པས་འབྱོར་པ། ཐོས་བསམ་གྱི་རྟེན་དབང་པོ་ཚང་བས་འབྱོར་པ། ཐར་པའི་ལམ་ཡང་དག་གི་གནས་ལ་དད་པས་འབྱོར་པ། འཇུག་པའི་སྒོ་ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པས་འབྱོར་པ། གྲུབ་པའི་མཐའ་ལོག་ལྟའི་རིགས་སུ་མ་སྐྱེས་པས་འབྱོར་པའོ། །དེ་དག་ལ་སྔོན་དཀར་པོ་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པའི་རྒྱུས། ཚེ་འདིར་ཐོབ་པའི་སྒོ་མིའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པས་ལས་ཀྱི་འཕྲོ་ཡོད་པར་ཐག་ཆོད་པའོ། །གང་དག་འདིར་མི་ཉིད་ཐོབ་ཀྱང་ཕྱི་མ་ལ་མི་ལུས་གཏན་ནས་མི་ཐོབ་པའི་རྟགས་ནི། སའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། འཁོར་བར་མི་ཉིད་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་གང་ཟག་བཅུ་ཡོད་དེ། གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་བསྐྱེད་པ་དང༌། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མི་གསོག་པ་དང༌། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང༌། ཚེ་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པས་སེམས་འཁྲུགས་པ་དང༌། ལེ་ལོ་དང་གཡེང་བས་ཆོས་ལ་རྟག་ཏུ་གཡེལ་བ་དང༌།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་རྗེས་སུ་མི་སྤྱོད་པ་དང༌། ལོག་པར་ལྟ་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང༌། ལོག་པར་ལྟ་བ་དམ་དུ་འཛིན་པའོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་སྤྱོད་འཇུག་ཏུ། བདག་གི་སྤྱོད་པ་འདི་འདྲས་ནི། །མི་ཡི་ལུས་ཀྱང་རྙེད་མི་འགྱུར། །མི་ལུས་ཐོབ་པར་མ་གྱུར་ན། །སྡིག་པ་འབའ་ཞིག་དགེ་བ་མེད། །གང་ཚེ་དགེ་སྤྱད་སྐལ་ལྡན་ཡང༌། །དེ་ཚེ་བདག་གིས་མ་བྱས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་ད་ལྟ་བྱེད་པ་ངན་པའི་རྒྱུ་དང་ལས་ཀྱི་འཕྲོས་ངན་སོང་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ། ད་ལྟ་དཀར་པོ་དགེ་བ་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་འཕྲོས་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་དཔལ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དལ་འབྱོར་ཐོབ་དུས་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པར་རིགས་པ་ཉིད། ཡབ་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། མི་ཁོམ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་རབ་སྤངས་ཤིང༌། །དལ་བ་ཕུན་ཚོགས་རྙེད་དཀའ་ཐོབ་གྱུར་ནས། །བདེ་གཤེགས་བསྟན་ལ་དད་པ་རྙེད་གྱུར་པའི། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད། །ཅེས་སོ། །མཐུན་རྐྱེན་གཞན་ཚང་བས་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་རིགས་པ་ནི།

以下是完整的漢語直譯: 生於有佛法的中土是一種順緣,具足聽聞思維的感官是一種順緣,對正確的解脫道有信心是一種順緣,入門的業力未顛倒是一種順緣,未生為邪見宗派是一種順緣。 由於過去做過白業善業的緣故,今生獲得人身等,可以斷定有修法的善緣。 有些人雖然今生得人身,但來世絕不會再得人身的徵兆,《地藏經》中說: 有十種人在輪迴中難得人身:一、不生善根;二、不積福德;三、隨惡友而行;四、結生煩惱;五、不畏來世苦;六、心為煩惱所擾;七、懶惰放逸而常疏忽於法;八、雖入佛法卻不實踐;九、隨邪見而行;十、堅持邪見。 《入行論》中說: "以如此行為,連人身也難得。 若不得人身,唯有惡業無善業。 即使有行善的機會, 那時我也未曾行善。" 因此,現在造作惡因和惡業會導致惡趣苦果,現在行善造白業會導致善趣樂果。 所以獲得閑暇受用時應當修法,《父子相見經》中說: "完全遠離八無暇, 獲得難得的圓滿閑暇, 對如來教法生起信心, 智者們應修習智慧瑜伽。" 其他順緣具足也應精進修法:

མཐུན་རྐྱེན་གཞན་ཚང་བས་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་རིགས་པ་ནི། གཞན་འབྱོར་ཚང་བས་རྙེད་དཀའ་བརྩོན་པ་ཡང༌། །སྟོན་བྱོན་ཆོས་གསུངས་བསྟན་པ་གནས་རྗེས་འཇུག །བརྩེ་ལྡན་བཤེས་དང་མཐུན་པའི་རྐྱེན་འབྱོར་པ། །རབ་ཏུ་དཀོན་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་འཚལ་ལོ། །བདག་ཅག་ཐར་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ལ་མཐུན་རྐྱེན་གཞན་གྱི་འབྱོར་བས་བདག་ལ་བསྐུལ་ཞིང་ལེགས་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིར་དམ་པའི་ཆོས་ལ་བརྩོན་པ་སྒྲུབ་དགོས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོར་ཐུགས་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པའི་དུས་འདིར་རྟེན་«༼༡༽«སྟོན་པ་གཞན་ལས་འཕགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱིར་བསྐལ་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་མ་བྱོན་པ་མུན་པའི་བསྐལ་པ་དང༌། བྱོན་པ་སྒྲོན་མེའི་བསྐལ་པའོ། །དེ་ཡང་དགོངས་འདུས་ལས། སྒྲོན་མེའི་བསྐལ་པ་ནི་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་སུམ་ཁྲི་སུམ་སྟོང་བྱོན། དེའི་འོག་ཏུ་མུན་པའི་བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཞིག་བྱུང་ངོ༌། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་རྫོགས་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་བྱུང་ངོ༌། །དེའི་འོག་ཏུ་མཐའ་ཁོབ་ཀྱི་བསྐལ་བ་བརྒྱ་བྱུང་ངོ༌། །དེའི་འོག་ཏུ་བསྐལ་པ་བཟང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་བྱུང་ངོ༌། །དེའི་འོག་ཏུ་མུན་པའི་བསྐལ་པ་ལྔ་བརྒྱ་བྱུང་ངོ༌། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་མཐོང་ན་དགའ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་བྱུང་ངོ༌། །དེའི་འོག་ཏུ་མུན་པའི་བསྐལ་པ་བདུན་བརྒྱ་བྱུང་ངོ༌། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་དྲུག་ཅུ་བྱུང་ངོ༌། །དེའི་རྗེས་ལ་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་འདི་ཉིད་བྱུང་སྟེ་སངས་རྒྱས་སྟོང་མངོན་པར་བྱུང་བའོ། ། འདིའི་འོག་ཏུ་མཐའ་ཁོབ་ཀྱི་བསྐལ་པ་རིགས་ངན་དྲུག་ཅུ་འབྱུང་ངོ༌། །དེའི་འོག་ཏུ་བསྐལ་པ་གྲངས་ལྡན་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་འབྱུང་ངོ༌། །དེའི་འོག་ཏུ་རིགས་ངན་གྱི་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་འབྱུང་ངོ༌། །

以下是完整的漢語直譯: 其他順緣具足也應精進修法: 其他順緣具足故難得,應當精進: 佛已降世說法,教法住世,有隨學者, 具慈悲善知識,具足順緣, 極其稀有,故應發起精進。 我們修行解脫法時,由於其他順緣具足而激勵自己,此時應當精進修習正法。首先,慈悲的佛陀降臨世間,此時有殊勝的導師,這是一種依靠。 一般來說,劫分兩種:佛未降世的黑暗劫,和佛已降世的光明劫。《總集經》中說: 光明劫是:過去有一大劫名為"極喜",有三萬三千佛出世。之後有一百個黑暗劫。然後在名為"圓滿"的劫中,有八十億佛出世。之後有一百個邊地劫。然後在名為"具善"的劫中,有八十四億佛出世。之後有五百個黑暗劫。然後在名為"見即歡喜"的劫中,有八十億佛出世。之後有七百個黑暗劫。然後在名為"具喜"的劫中,有六萬佛出世。之後就是現在這個賢劫,有一千佛出世。此後將有六十個邊地劫。然後在名為"具數"的劫中,將有一萬佛出世。之後將有一萬個邊地劫。

དེའི་འོག་ཏུ་རིགས་ངན་གྱི་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་འབྱུང་ངོ༌། །དེ་དག་ལ་སོགས་པ་མུན་པ་དང་སྒྲོན་མེའི་བསྐལ་པ་དུ་མ་འབྱུང་བ་ལས། མུན་པའི་བསྐལ་པ་དང་ཕྲད་པའི་དུས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མིང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་པ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་བརྒྱ་ལ་«༼༡༽«འགའ་སྟེ་མཆོག་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་འོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བརྒྱ་ལམ་ཞིག་ན་འབྱུང་བ་ལས་ད་རེས་སངས་རྒྱས་བྱོན་པས་འབྱོར་པའོ། །སངས་རྒྱས་བྱོན་ཡང་ཆོས་གསུངས་པ་དཀོན་པ་ལས། བཀའ་མདོ་སྡེ་དང་རྒྱུད་སྡེས་བསྡུས་པའི་ཆོས་གསུངས་པས་ལམ་ཐར་པ་དམ་པའི་འབྱོར་པ་ཚང་སྟེ། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས། འཇིག་རྟེན་དུ་ནི་ཀུན་མཁྱེན་དག» «།ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་བཞིན། །བརྒྱ་ལམ་ཡང་ནི་རེས་འགའ་ཞིག ། འབྱུང་འགྱུར་ཡང་ནི་མི་འབྱུང་ངོ༌། །གསང་སྔགས་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་འདི་ནི། །དེ་བས་ཀྱང་ནི་དཀོན་པ་སྟེ། །གང་གིས་སེམས་ཅན་མཉམ་མེད་དོན། །བླ་མེད་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་གསུངས་ཀྱང་བསྟན་པ་ནུབ་ན་ཕན་མེད་པ་ལས། ད་ལྟ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ནུབ་ཀྱི་རི་མགོར་ལྷུང་དུ་ཉེ་བའི་དུས་ལ་བབས་པས་བསྟན་པ་དམ་པའི་འབྱོར་པ་ཚང་ཞིང་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གིས་བསྡུས་པའི་བསྟན་པ་མ་ནུབ་ཙམ་དུ་གནས། བསྟན་པ་ཡོད་ཀྱང་བདག་ཉིད་ལ་འདོམས་ཤིང་རྗེས་སུ་ཕན་བདེ་བྱེད་པའི་གྲོགས་མེད་ན་ཕན་མེད་པ་ལས། བཀའ་ལུང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་གྲོགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་པས་ཐོས་བསམ་དང་བསྒོམ་སྒྲུབ་བྱེད་པའི་འབྱོར་པ་ཚང་སྟེ། ཟླ་བའི་སྙིང་པོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་ན་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་ཡོད་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མེད་ན་ཐར་ལམ་མི་རྙེད་པ་ལས། དེང་སང་ནི་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་ཅིང་དགོངས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཡངས་པས་གཞན་དོན་མཛད་པའི་བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྣམས་བཞུགས་པས་རྟེན་ས་གཞན་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་འབྱོར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས།

以下是完整的漢語直譯: 之後將有一萬個邊地劫。這些黑暗劫和光明劫交替出現,在黑暗劫中連佛的名字都聽不到。《涅槃經》中說,佛出世極其稀有,百劫難遇。如此百劫才出現一尊佛,而今佛已降世,這是一種順緣。 雖然佛已降世,但說法也很稀有。現在佛已宣說經續所攝之法,具足了通往解脫的殊勝道路這一順緣。《大日經》中說: "一切智者出世間, 如優曇缽羅花開, 百劫中偶爾出現, 有時出現有時不。 密咒修行之法門, 比此更加稀有難得, 能為眾生作無上, 無與倫比之利益。" 雖然已說法,但若教法湮滅則無益。現在佛法的太陽即將落到西山之巔,具足了正法住世這一順緣,大小乘教法尚未完全湮滅。 雖有教法,但若無指導和利益自己的善友則無益。現在有契合佛語的殊勝法友,具足聞思修證的順緣。《月藏經》中說:"世間中能如法精進者也難得。" 雖有這些,但若無善知識則無法找到解脫道。如今有通達經續無誤、智慧如虛空般廣大、利益他人的大善知識們住世,這是殊勝的依止處,是一種順緣。同經中說:

དེང་སང་ནི་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་གཞུང་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་ཅིང་དགོངས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཡངས་པས་གཞན་དོན་མཛད་པའི་བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྣམས་བཞུགས་པས་རྟེན་ས་གཞན་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་འབྱོར་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། ཡང་དག་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚང་བས་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་ན་མཐུན་རྐྱེན་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ། འཚོ་གོས་ཀྱི་ཕྱིར་བྲེལ་བས་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་སྤྱོད་པའི་བརྩོན་པ་ལྷོད་པར་གྱུར་པ་ལས། དེང་སང་ནི་སྙིང་ནས་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ལ་སྦྱིན་བདག་དད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཡོན་སྦྱོར་བ་དང༌། གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་གདམས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དཀའ་ཐུབ་དང་བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དམ་པ་དང༌། སྟོན་གྱི་ཟླ་བ་ལ་སྟེར་སློངས་ཀྱི་སྲོལ་ཁ་མ་ནུབ་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་པས་སྲོག་འཚོ་བའི་ཕྱིར་མཐུན་རྐྱེན་གྱི་འབྱོར་པ་ཚང་བའི་དུས་འདི་ཉིད་དུ། ནམ་བཞག་གཏན་གྱི་འདུན་མ་དེ་ད་རེས་ལ་རག་ལས་པས། ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་ནས་བདེ་ཆེན་གྱི་གླིང་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚེ་འདིའི་སྣང་བ་རྫས་དང་ཡོ་བྱད་འཁོར་འདབ་གཉེན་འདུན་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་ཆགས་པར། སྒེག་མོའི་མགོ་ལ་མེ་ཤོར་བའམ། སྡར་མའི་པང་དུ་སྦྲུལ་ཞུགས་པ་ལྟར་རབ་ཏུ་འབད་པ་གཅེས་ཏེ། སྙིང་རྗེ་པདྨ་དཀར་པོའི་མདོ་ལས། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་སྤོངས་ཏེ་དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པ་ནི་བརྒྱ་ལམ་དུ་ཟད་པས་ན། བག་ཡོད་པས་ལེགས་པར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་གྱིས་ཤིག་ཕྱིས་འགྱོད་པར་གྱུར་ཏ་རེ་ཞེས་པ་དང༌། ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་ཕན་པ་དྲང་སྲོང་ཆེ། །བསྐལ་པ་བྱེ་བར་བརྒྱ་ལམ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ད་ལྟར་དལ་བ་དམ་པ་རྙེད་པ་ལ། །གལ་ཏེ་ཐར་འདོད་བག་མེད་སྤང་བར་གྱིས། །ཞེས་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་དེ་ཐོབ་ནས་དེ་རྙེད་དེ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: 如今,通達經續無誤、智慧如虛空般廣大、利益他人的大善知識們住世,這是殊勝的依止處,是一種順緣。同經中說:"完美的善知識也難得。" 如此具足時,修法時不偏兩極的順緣也難得。爲了生計而忙碌,使修法的精進鬆懈,而如今真心修法者有信心的施主供養,有上師們的殊勝教言、苦行和精華修法,還有秋季乞食的傳統尚未完全消失,依靠這些可以維持生計,具足了順緣。 在這樣的時期,永恒的目標就在此時,爲了獲得解脫道並前往大樂之地,應當不執著於今生的財物、用品、眷屬、親友等,應當如美女頭上著火或懷中有蛇一般精進努力。《大悲白蓮花經》中說:"遠離八無暇,獲得圓滿閑暇百劫難得,應當謹慎精進,以免後悔。" 《護國長者請問經》中說: "佛為世間利益大仙人, 百億劫中方能一遇到, 如今獲得殊勝閑暇時, 若欲解脫應斷除放逸。" 《凈戒經》中說:"比丘們,獲得並遇到佛陀教法出家已經很難,為何還不精進?

དགེ་སློང་དག་དེ་ཐོབ་ནས་དེ་རྙེད་དེ་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་དང༌། བརྟུལ་བ་བརྟན་པོས་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད། རྒས་པ་དང༌། ན་བ་དང༌། འཆི་བ་ནི་མངོན་པར་འོང་ཞིང༌། ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་ཡང་ནུབ་པར་འགྱུར་ན།ཕྱིས་འགྱོད་པར་གྱུར་ཏ་རེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི། དལ་འབྱོར་དཔེས་མཚོན་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡང༌། །མཚོ་དབུས་གཡེངས་བའི་གཉའ་ཤིང་བུ་ག་རུ། །རུས་སྦལ་མགྲིན་ཆུད་སྲིད་ཀྱི་ངན་སོང་ལས། །མིར་གྱུར་རྙེད་དཀའ་དེ་བཞིན་རྩིག་ངོས་ཀྱི། །ཞལ་ཞལ་ལོགས་ལ་སྲན་མ་ཆགས་སྲིད་ཀྱི། །མིར་གྱུར་ན་ཡང་ཡུལ་དབུས་སྐྱེ་བ་དཀོན། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་ན་རུས་སྦལ་ཞར་བ་ཞིག་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ན་ཆུའི་སྟེང་དུ་འོང་བ་དེ་དང༌།གཉའ་ཤིང་བུ་ག་གཅིག་པ་དེ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་ས་གཅིག་ཏུ་མི་སྡོད་པར་རླུང་གིས་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་པ་དེ་གཉིས་ཕྲད་དེ། མགུལ་པ་བུ་ག་དེའི་ནང་དུ་ཆུད་པ་སྲིད་ཀྱི་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་ལས་སླར་མི་ལུས་ཐོབ་པ་དེ་བས་ཀྱང་དཀོན་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེ་ཉིད་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་གྱིས། །རྒྱ་མཚོ་ཆེར་གཡེངས་གཉའ་ཤིང་གི །བུ་གར་རུས་སྦལ་མགྲིན་ཆུད་ལས། །མི་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀར་གསུངས། །ཞེས་སོ། །ཡང་འཁོར་བ་བརྒྱུད་ནས་འཁོར་བ་ལས། ད་རེས་མི་ལུས་ཐོབ་པ་འདི་རྩིག་ངོས་ཀྱི་ཞལ་བ་འཇམ་པོ་ལ་སྲན་མ་གཏོར་བ་ཆགས་པ་ལས་ཀྱང་དཀའ་སྟེ། ཟླ་བའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལས་ལོག་ནས་མིར་གྱུར་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ་ཞེས་སོ། །དལ་འབྱོར་མི་ལུས་ཐོབ་པ་མང་ཡང༌། དེའི་ནང་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་འབྱུང་བར་དཀའ་བ་དང་མཚུངས་སོ། །གསེར་མདོག་གི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་དང་ཕྲད་ནས་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ་ཞེས་སོ། །སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་ཨུ་དུཾ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་པས་ཀྱང་དཀོན་པར་བསམས་ལ་ཆོས་ལ་འཇུག་ཅིང་བརྩོན་དགོས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལས།

以下是完整的漢語直譯: 比丘們,獲得並遇到佛陀教法出家已經很難,為何還不精進和堅定地修行?老、病、死將要到來,佛法也將衰落,以後會後悔的。" 這樣的閑暇受用難得,就像大海中漂浮的獨木上有一個孔,海龜的脖子恰好穿過那個孔一樣。從惡趣中獲得人身比這還難。又如墻壁光滑處粘上豌豆,雖然獲得人身,但生在中土更加稀有。 例如,海底有一隻瞎眼烏龜每百年浮出水面一次,海面上漂浮著一個有孔的木軛,木軛被風吹動不停地移動,這兩者相遇並且烏龜的脖子正好穿過木軛的孔,這種可能性比從惡趣中再獲得人身還要小。《入菩薩行論》中說: "因此,世尊曾說道: 如海中漂浮木軛孔, 盲龜頸入孔中事, 較此人身更難得。" 再者,經過輪迴而獲得今生的人身,比在光滑的墻壁上撒豆子並粘住還要困難。《月藏經》中說:"遠離八無暇而獲得人身也很難得。" 雖然獲得閑暇受用的人身的人很多,但其中能入于正法的人卻很少,如同轉輪王出世一樣稀有。《金色因緣經》中說:"遇到佛法並修習瑜伽也很難得。" 應當思維佛陀出世比優曇花開還要稀有,而精進修法。《涅槃經》中說:

སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་ཨུ་དུཾ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་པས་ཀྱང་དཀོན་པར་བསམས་ལ་ཆོས་ལ་འཇུག་ཅིང་བརྩོན་དགོས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མདོ་ལས། ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་དེ་ནི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། མཚོ་མ་དྲོས་པའི་བྱང་ཕྱོགས་རིའི་རྩེ་ན་དེའི་ཚལ་ཡོད་པ་དེར་སྐྱེ་ཞིང༌། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། ནམ་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱོན་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེའོ། །སྐྱེས་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱིས་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ན་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚེ་རྙིངས་ཤིང་ས་ལ་ལྷགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་འོ་ཞེས་པ་དང༌། སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པ་འཇིག་རྟེན་ན། །བསྐལ་པ་བྱེ་བར་རྙེད་པར་དཀའ། །ཞེས་སོ། །ཆོས་ཐོས་པའི་དོན་ཚུལ་བཞིན་ཉམས་སུ་ལེན་པར་དཀའ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི། ཨུ་དུམ་ཝཱ་ར་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་དཀའ་བ། །དེ་བས་ཆོས་ཞུགས་ཡང་དག་ལམ་ཕྲད་དཀོན། །ཁབ་མིག་རས་ཡུག་ཆུད་པ་དཀའ་བས་ཀྱང༌། །ལམ་རྙེད་དེ་དག་ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ་པ་དཀོན། །མཚོ་གླིང་དག་ནས་ཡིད་བཞིན་རྙེད་པས་ཀྱང༌། །ཡང་དག་བླ་མ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་ན། །དེ་དག་བསམས་ལ་བརྩོན་པས་སྒྲུབ་འཚལ་ལོ། །ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་དཔེ་འདི་ནི་སྐབས་འདིར་བར་གྱི་གསལ་བྱེད་དུ་བལྟ་སྟེ། དོན་སྔ་མ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་དཀའ་བ་ལ་ཡང་སྦྱོར་ལ། དོན་ཕྱི་མ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཚུལ་བཞིན་སྒྲུབ་པ་དང་ཞུགས་དཀའ་བ་ལ་ཡང་སྦྱོར་རོ། །དེ་ཡང་ངས་ཆོས་ཤིག་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་བློ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་སྐྱེ་བ་དཀའ་འོ། །སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་མཚན་མོ་མུན་པའི་ནང་དུ་གློག་འབྱུང་བ་དཀའ་བ་བཞིན་ནོ། ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཇི་ལྟར་མཚན་མོ་མུན་ནག་སྤྲིན་རུམ་ན། །གློག་འགྱུ་སྐད་ཅིག་རབ་སྣང་སྟོན་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་མཐུ་ཡིས་བརྒྱ་ལམ་ན། །འཇིག་རྟེན་བསོད་ནམས་བློ་གྲོས་ཐེངས་འགའ་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །

以下是完整的漢語直譯: 應當思維佛陀出世比優曇花開還要稀有,而精進修法。《涅槃經》中說:"優曇花不是到處都能生長的,只在無熱惱池北面的山頂上有它的樹林,也不是隨時都能開花的,只有在佛陀出世時才會開花。開花后,當佛陀轉法輪時,花朵盛開;佛陀涅槃時,花朵凋謝落地。因此,佛陀出世極其難得。" 《華嚴經》中說:"世間導師在世間,億劫難得遇。" 如法聽聞並如理修行更加困難: "優曇花於世間難生, 較此入法遇正道更稀有。 針眼穿線雖然難, 獲得正道如法修更稀有。 從海島得如意寶, 較此遇真正上師更困難, 思維此理應精進修行。" 這個優曇花的比喻在這裡是作為說明的例子,既適用於前面所說佛陀出世難得,也適用於後面所說如法修行和入法困難。 即使生起片刻想要修法的善念也很困難。應當知道,能生起這樣的念頭是佛陀的悲心所致,就像黑夜中閃電難得出現一樣。《入菩薩行論》中說: "如黑暗濃雲夜, 閃電剎那顯現, 如是依佛威力, 世間善念暫生。"

འཇིག་རྟེན་བསོད་ནམས་བློ་གྲོས་ཐེངས་འགའ་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དེ་བས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་པ་དཀོན་པ་ནི། ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །དེ་བས་ཀྱང་ཐར་པའི་ལམ་མ་ནོར་བ་དང་ཕྲད་པ་དཀོན་ཏེ། ཕལ་ཆེར་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང༌། བདུད་ཀྱིས་བསླུས་པའི་དབང་དུ་སོང་ནས་ལམ་ལོག་པའམ་དམན་པར་ཞུགས་པ་མང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། ཡང་དག་པའི་ཆོས་དང་ཕྲད་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་འོ་ཞེས་སོ། །དེ་བས་ཀྱང་ཐོས་པ་བཞིན་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཚུལ་དཀོན་ཏེ་ཁབ་ཕྲ་མོའི་མིག་ཏུ་རས་ཡུག་ཤོང་བར་དཀའ་བས་ཀྱང་རྙེད་པར་དཀའ་འོ། །སངས་རྒྱས་བགྲོ་བའི་མདོ་ལས། སྙིང་རྗེས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། བསླབ་པ་ལ་གུས་པས་སྲོག་དང་བསྡོས་ཏེ་བསྲུང་བ་དང༌། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་མོས་པ་དང༌། དེ་དག་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་»«སྤྱོད་པ་«༼༡༽«ཡང་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཞག་པ་ལས། སྔར་སྨོས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་བླ་མ་དམ་པ་དང་མཇལ་ནས་སྙིང་པོའི་ཆོས་ཐོས་པ་ནི་དེད་དཔོན་མཚོ་གླིང་ནས་ནོར་བུ་རྙེད་པ་བས་ཀྱང་དཀའ་བས། རྟག་ཏུ་བསྟེན་པ་དང༌། བཀའ་མི་གཅོག་པ་དང༌། གསུང་བཞིན་བསྒྲུབ་པ་དང༌། མི་མཉེས་པ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མེད་པར། ཐབས་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཉེས་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ༌། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་ནི་བསྐལ་པ་རྒྱ་མཚོ་ཐམས་ཅད་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དག་གིས་རྙེད་ནས་ཆོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་དུ་ན་ནོར་བུའི་མཆོག་རྙེད་པ་ལས་ཀྱང་ཕྲད་པར་ཤིན་ཏུ་དཀའ་འོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་གུས་པས་བསྙེན་བཀུར་བ་ལ་མི་སྐྱོ་བར་བྱའོ་ཞེས་ སོ། །མཐུན་རྐྱེན་ཚོགས་པས་རང་གི་བློ་ཐར་པ་ལ་སྤྲོ་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ། དོན་མེད་བྱ་བ་དོར་ནས་སྒྲུབ་པ་ཡང༌། །ཐར་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་དགེ་བ་མ་གཏོགས་པ། །

以下是完整的漢語直譯: "世間善念智慧偶爾生起。" 比這更稀有的是進入大小乘法門,就像優曇花一樣罕見。 更加罕見的是遇到無誤的解脫道,因為大多數人由於業障和魔的欺騙而入邪道或劣道。《華嚴經》中說:"遇到正法也極其難得。" 比這更稀有的是如法聽聞並精進修行,比細針孔穿粗線還要困難。《佛說遊行經》中說:"以悲心發菩提心,恭敬守護戒律如護生命,相信並信解空性的意義,並精進修持這些,都極其稀有。" 比所有這些加起來還要稀有的是,遇到前面所說具有那些特質的殊勝上師並聽聞精華教法,這比航海家在海島上找到如意寶還要困難。因此,應當努力常常親近上師,不違背教言,如實修行,不令上師不悅哪怕一剎那,以各種方法和途逕取悅上師。 《華嚴經》中說:"善男子,你的一切善法都是依靠善知識而生。那樣的善知識是經過無數大劫積累福德智慧資糧才能遇到並獲得法,否則比獲得如意寶還要難得。因此應當常以恭敬心侍奉善知識而不厭倦。" 當順緣聚集,自己的心向往解脫時,應當: "捨棄無義之事而修行, 除了能成為解脫因的善業,

ཐར་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་དགེ་བ་མ་གཏོགས་པ། །གང་ཡང་དོར་ནས་ཆོས་ལ་བརྩོན་དགོས་ཏེ། །འཁྲུལ་པའི་བྱ་བ་དོན་མེད་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ། །འཆི་དུས་མི་ཕན་སྙིང་པོ་མེད་དེའི་ཕྱིར། །དུག་སྦྲུལ་གཟེབ་བཞིན་ངེས་པར་སྤང་འཚལ་ལོ། །ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་དགེ་བ་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལིངས་ཀྱིས་སྤངས་ནས་དམ་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་དགོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་གང་བྱས་ཀྱང་སྙིང་པོ་མེད་པ་འཆི་བའི་དུས་སུ་མི་ཕན་པ་སེམས་ཀྱི་གཟེ་རེ་རྒྱུན་མི་ཆད་པའི་རང་བཞིན་རྣམས། དུག་སྦྲུལ་གྱི་གཟེབ་རྙེད་པའམ། རིམས་ནད་ཀྱིས་ཤི་བའི་གོས་རྙེད་པའམ། དུག་གིས་སྦགས་པའི་ཟས་རྙེད་པ་ལྟར་དེའི་རང་བཞིན་ཚོར་མ་ཐག་ལ་ལིངས་ཀྱིས་འདོར་དགོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་བ་ལ་ཕར་བལྟས་ན་ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་པའི་ཡོ་ལང་ལ་སྤྱོད་པ་མཐོང་སྟེ། རང་གི་སེམས་ལ་བལྟ་བའི་ཆོས་གོམས་པ་ལ་བསྐུལ་བ་ནི། འཁོར་བ་ལས་ཡིད་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གླུ་ལས། འཇིག་རྟེན་སྤྱོད་པ་དག་ལ་ཕར་བལྟས་པས། །བྱས་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ། །ཅི་ལ་བསམས་ཀྱང་ཕན་པར་མི་གདའ་བས། །རང་གི་སེམས་ལ་ལྟ་བ་གོམས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །ཆོས་མིན་གྱི་བྱ་བ་འདོར་ཚུལ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས།གང་ཡང་མི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་ནི། རྗེའུ་རིགས་ལ་སོགས་པའི་མི་ཆེན་པོ་མི་གཙང་བ་ལ་འཛེམ་དགོས་པ་ལྟར་འདོར་དགོས་སོ། །མེ་དཔུང་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་འབར་བ་ལ་ལག་གིས་ལེན་པ་མི་འབྱུང་བ་ལྟར་འདོར་དགོས་སོ། །བྲམ་ཟེའི་རིགས་བ་གླང་གི་ཤ་མི་ཟ་བ་ལྟར་འདོར་དགོས་སོ། །ཟས་བཟང་པོས་འགྲངས་པའི་མི་ཟས་ངན་པ་མི་འདོད་པ་ལྟར་འདོར་དགོས་སོ། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རིགས་ངན་དང་ལྷན་ཅིག་མི་ཕྲད་པ་ལྟར་འདོར་དགོས་སོ། །དགེ་སློང་གཙང་མ་མི་རོ་རུལ་པ་ལ་མི་རེག་པ་ལྟར་འདོར་དགོས་སོ། །ཞེས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་ལ་བློ་མི་འཇུག་པར་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་གདམས་པ་ནི། ཚེ་འདིའི་སོ་ཚིས་གྲོགས་དང་གྲོས་འདུན་དང༌། །ལོངས་སྤྱོད་ཕྱོགས་རིས་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་རྣམས།

以下是完整的漢語直譯: 除了能成為解脫因的善業, 應捨棄一切而精進修法。 迷亂行為無義是苦因, 臨終無益無實質,因此 應當如避毒蛇網般斷然捨棄。 除了善法,應當徹底捨棄一切世間瑣事,精進修持正法。無論做什麼世間之事都是無實質的,臨終時無益,只會不斷給心靈帶來煩惱。應當像遇到毒蛇網、染疫而死者的衣服或被毒污染的食物那樣,一旦意識到其本質就立即捨棄。 觀察世間現象,可以看到一切都在迷亂中浮沉。爲了激勵自己修習觀心的法,《出離輪迴之歌》中說: "觀察世間行為時, 所作一切無義是苦因, 無論思維什麼都無益, 應當修習觀察自心。" 關於如何捨棄非法行為,《大般涅槃經》中說: "應當捨棄一切不善法,如同貴族等大人物避開不凈之物; 如同不會用手去抓燃燒的大火; 如同婆羅門種姓不吃牛肉; 如同飽食美味的人不想要劣質食物; 如同轉輪聖王不與低賤種姓相見; 如同清凈比丘不碰腐爛屍體。" 勸誡不要沉迷世間事務而應精進修法: "今生的牙齒、朋友、商議、 受用、黨派、惡見等,

ལོངས་སྤྱོད་ཕྱོགས་རིས་གྲུབ་མཐའ་ངན་པ་རྣམས། །དལ་འབྱོར་ཆུད་གསོན་ཕུང་ཁྲོལ་ལགས་པས་སྤང༌། །འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་ཅི་བྱས་ཀྱང་ཕྱི་མ་ཕན་ཆད་ཀྱི་དོན་ཆེན་པོ་མེད་ཅིང་འཁོར་བའི་འདམ་དུ་བྱིང་བ་ལས་མེད་པར་ཐག་བཅད་ནས་ཆོས་ལ་བརྩོན་དགོས་སོ། །དེ་ཡང་སོ་ནམ་ཡུན་གྱི་དོན་སྲིད་མེད་པ་ཡུལ་ཞིང་གི་སོ་ཚིས། གྲོགས་ཡུན་གྱི་དོན་སྲིད་མེད་པ་ཁྱོ་ཤུག་དང་ཉེ་འབྲེལ། ལོངས་སྤྱོད་ཡུན་གྱི་དོན་སྲིད་མེད་པ་ཟས་ནོར་གྱི་གཉེར་བ། གྲོས་འདུན་ཡུན་གྱི་དོན་སྲིད་མེད་པ་ཚེ་འདིའི་ཆེ་ཐབས། འཁྲུག་པ་ཡུན་གྱི་དོན་སྲིད་མེད་པ་དགྲ་གཉེན་གྱི་ཕྱོགས་རིས། གྲུབ་མཐའ་ཡུན་གྱི་དོན་སྲིད་མེད་པ་མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་རྣམས་སྤངས་ལ། དལ་འབྱོར་ཆུད་མི་གསོན་པར་སྙིང་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཁྱིམ་གཉིས་ན་གནས་པ་ནི་བྲེལ་བ་མང་ཞིང༌། ཆོས་ལས་ཉམས་པའི་གཞི་ཡིན་པས་ཡུན་གྱི་དོན་སྲིད་མི་འགྲུབ་སྟེ། ཐོག་མ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཁྱིམ་ན་དགྲ་གཉེན་གྱི་ཕྱོགས་རིས། བུ་ཚ་དང་ཁྱིམ་ཐབ་ཀྱི་གཉེར་པ། ཁྲལ་དང་གཙེར་བའི་སེམས་ལས། ནང་ནུབ་ལྟོ་གོས་ཀྱི་ཁོལ་པོ། གང་བྱས་ཀྱང་མ་ཟིན། ཅི་བྱུང་ཡང་མི་འདོང༌། ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་མི་མགུ། ཉིན་མི་དལ་མཚན་མི་གཉིད་པར་བྱས་ཀྱང་བྲེལ་ཏོ་ལ་ཟིན་པའི་དུས་མེད། ཆོས་ལ་སེམས་པའི་བློ་དཀོན། གང་བྱེད་སྡིག་པ་དང་འདྲེས་པ་གཞི་ཆེ། ཁྱིམ་མཚེས་ཆགས་སྡང་གི་མེ་དཔུང་དབལ་ཚ། བུ་ཚ་ལན་ཆགས་ཀྱི་རྡོས་ཐག་ཤུགས་དྲགས། ཅི་བྱས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བསྣོན་པ་ཁུར་ཆེ། རང་སྡུག་བསྔལ་བ་བས་གཞན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་མི་བཟོད་པ་གྲངས་མང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དང་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེང་གེ་སྒྲས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཁྱིམ་ན་ཉོན་མོངས་གནས་པ་ སྟེ། །དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་འཇིག་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །ཁྱིམ་གཉིས་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་གཟུང་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ཁྱིམ་ཆུང་སྤངས་པའི་ཁྱིམ་ཆེན། ཚོང་དང་སོ་ནམ་གྱི་གཉེར་བ།

以下是完整的漢語直譯: 受用、黨派、惡見等, 浪費暇滿人身實為禍患,應當捨棄。 無論做什麼世間之事,都沒有長遠的重大意義,只會沉淪於輪迴的泥潭中。應當確信這一點,而精進修法。 應當捨棄:無長遠意義的農業耕種;無長遠意義的夫妻和親屬關係;無長遠意義的飲食財物積累;無長遠意義的今生謀劃;無長遠意義的敵友偏袒;無長遠意義的執著見解。不要浪費暇滿人身,應當由衷精進修持正法。 在家庭和僧團兩種環境中生活都有諸多忙碌,是退失正法的基礎,無法成就長遠目標。首先,在世俗家庭中有敵友偏袒,子女和家庭的操勞,賦稅和壓力的心理負擔,日夜為衣食奔波,做什麼都做不完,發生什麼都不夠用,怎麼做都不滿意。日夜不得閒暇和安眠,忙碌永無止境,很少有心思思考正法,所做之事大多摻雜罪業。鄰里間充滿貪嗔之火,子女如沉重的石頭繫縛,所作所為都增添痛苦的重擔。自己痛苦時又無法忍受他人的圓滿,因此諸多原因而遠離正法。《獅子吼菩薩所問經》中說:"在家中有煩惱存在,會毀壞一切白法。" 出家人所處的第二種家庭環境也是痛苦的本質,因為:捨棄小家庭而進入大家庭,經商和務農的操勞,

ཁྱིམ་ཆུང་སྤངས་པའི་ཁྱིམ་ཆེན། ཚོང་དང་སོ་ནམ་གྱི་གཉེར་བ། རྟ་བོང་ཁལ་ཕྱུགས་ཀྱི་བྲན་གཡོག» «ནོར་རྫས་སྐྱེད་འཕེལ་གྱི་བྲེལ་ཏོ། །རྒས་ཀ་ཚེ་གཞུག་གི་སོ་ཚིས། ཉེ་དུ་འབྲེལ་བའི་གྲོས་འདུན། འདོད་ཡོན་སྲེད་པའི་ཞེན་ཆགས། བཟའ་བཏུང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྐྱིད་འདོད། གནས་དང་མཁར་ལས་ཀྱི་བྱ་བཞག» «ཟིན་མེད་བྲེལ་ཏོའི་རྣམ་གཡེང༌། ཉིན་མཚན་ཆགས་སྡང་གི་ཁོར་ཡུག» «གོང་འོག་སེམས་འཛིན་གྱི་ཁུར་ལས། »«ལོ་འདོད་«༼༡༽«འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་ཤེས། ཐོས་བསམ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཁ་ཆོས། ཆགས་སྡང་འགྲན་སེམས་ཀྱི་མེ་དཔུང༌། རྟག་ཏུ་ཟུག་རྔུའི་ཚེར་མ། ཅི་བྱས་ཚེ་འདིས་བྱ་བ། རྟག་ཏུ་རེ་བའི་སོ་ཚིས། དཔོན་སློབ་དད་མེད་ཀྱི་འཆིང་རེས། གྲོགས་མཆེད་འགྲན་སེམས་ཀྱི་ཕྲག་དོག» «དྲག་ཤོས་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་རི་བོ། ཞན་ཤོས་ཐོས་མེད་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད། ཆོས་དང་རང་རྒྱུད་འཛོལ་བའི་ཉེས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་བས་ཐར་པ་དམ་པའི་ལྷ་ཆོས་རབ་ཏུ་དཀའ་སྟེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། ཁྱིམ་དོན་ཆེ་ཆུང་སྤངས་ནས་ཐོག་མར་རབ་བྱུང་དཀའ། །ཞེས་པ་དང༌། གང་ཞིག་རབ་ཏུ་བྱུང་ཡང་ཡོན་ཏན་སྣོད་མ་གྱུར། །སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཀྱང་དགེ་སྦྱོང་ཚུལ་མ་ཞུགས། །རབ་བྱུང་དེ་ནི་རབ་བྱུང་མ་ཡིན་ཁྱིམ་པའང་མིན། །ཆུ་མེད་ཁྲོན་པ་རི་མོའི་མར་མེ་བཞིན། །ཞེས་པ་དང༌། སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལས། ཁྱིམ་ན་གནས་པ་འདོད་པ་ཡིས། །མི་ངོམས་བཞིན་དུ་འཆི་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་ཆོས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བྱེད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྣང་བ་ལས་བཟློག་པ་གལ་ཆེའོ། །དྲན་ཤེས་བཞིན་གྱིས་བཟུང་ནས་ཡེངས་མེད་དུ་བཞེངས་བསྐུལ་གདབ་པ་ནི། རྟག་ཏུ་དྲན་དང་ཤེས་བཞིན་བག་ཡོད་པས། །དལ་འབྱོར་བསམས་ཏེ་ཐར་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ། །དེ་ལྟར་རྙེད་དཀའི་དལ་འབྱོར་ཐོབ་ནས་ད་རེས་ཐར་པའི་ལམ་སྣ་མ་ཟིན་ན། གསེར་གླིང་དུ་ཕྱིན་ནས་སྟོང་པར་ལོག་པ་བས་ཀྱང་མདོ་ཆུང་བས་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཤིག་བསྒྲུབས་ཏེ་ལམ་སྣ་ཅི་ཟིན་བྱ། སྤྱོད་ལམ་དུས་དྲུག་ཐམས་ཅད་དུ་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: 舍小家入大家,經商務農的操勞,馬驢牲畜的奴役,財物增長的忙碌,老年養老的謀劃,親屬關係的商議,對欲樂的貪戀,對飲食受用的追求,住所和建築的事務,無盡忙碌的散亂,日夜貪嗔的環境,上下管理的重擔,對年歲的期盼,世俗的見識,聽聞思維表面的佛法,貪嗔競爭之火,常有的刺痛,所作皆為今生,永遠的期待,師徒無信的束縛,道友間的嫉妒,最強者是八法的高山,最弱者是無聞的行為。 由於與佛法和自心相違的過失極多,因此修持解脫的殊勝佛法非常困難。《律經》中說:"捨棄大小家庭事務,首先出家就很困難。"又說:"即使出家,若非功德之器,雖剃髮須,未入沙門行,此出家非出家亦非在家,如無水之井、畫中燈火。"又說:"在家者貪慾無厭而死。" 因此,如果如法修行,關鍵是要違背世間現象。應以正念正知攝持,不散亂地激勵自己: "常以正念正知及謹慎, 思維暇滿而修解脫菩提。" 如此獲得難得的暇滿,這次若不把握解脫之道,比起去金洲空手而歸更可惜。應當修持甚深法,盡力把握修行要訣。在一切行為中,都要保持熟悉事物的不忘正念,

སྤྱོད་ལམ་དུས་དྲུག་ཐམས་ཅད་དུ་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང༌། དོན་ཡོད་མེད་ཀྱི་བྱ་བ་ངོས་ཟིན་པའི་ཤེས་བཞིན་གྱི་བྱ་རས་ཟིན་པར་བྱས་ཏེ། ཚོགས་དྲུག་ཡུལ་ལ་མ་ཡེངས་པར་རང་གིས་རང་ལ་བསྐུལ་བ་ནི། དཔེར་ན་གྲུ་ཡོད་དུས་ཆུ་ལས་མ་སྒྲོལ་ན། དེ་ནས་མི་སྒྲོལ་བས་དེ་དུས་ཅི་སྒྲོལ་བྱེད་པ་ལྟར། དལ་འབྱོར་གྱི་གྲུ་རྙེད་དུས་འབད་དགོས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། གྲུ་འདི་ཕྱི་ནས་རྙེད་དཀའ་བས། །རྨོངས་པ་དུས་སུ་གཉིད་མ་ལོག» «།ཅེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཅང་ཤེས་ཀྱི་རྟ་མཆོག་ཡོད་དུས་སུ་ཤུལ་རིང་གི་ལམ་བགྲོད་དགོས་པ་དང༌། དྲོད་གཤེར་དང་ཆུ་ལུད་འཛོམ་དུས་སུ་ས་བོན་ཅི་ཐེབས་བྱེད་པ་དང༌། དཔའ་བོའི་དཔུང་ཚོགས་ཡོད་དུས་སུ་དགྲ་འདུལ་བ་དང༌། གསེར་དངུལ་གྱི་གཏེར་ཀ་རྡོལ་དུས་སུ་ཅི་ལོན་བྱེད་པ་དང༌། སྟོན་ཀའི་ལོ་ཐོག་སྨིན་དུས་སུ་ཅི་འདུས་བྱེད་པ་དང༌། འཇིགས་སར་སྐྱེལ་མ་ཡོད་དུས་སུ་ཅི་སྒྲོལ་བྱེད་པ་དང༌། གཡར་པོའི་ཀ་ཆ་ཡོད་དུས་སུ་བརྩོན་པ་ཆེར་བསྐྱེད་པ་དང༌། བྲན་གཡོག་གི་བྱ་བཞག་བྱེད་དུས་སུ་ལས་བསྒྲུབས་པ་ལྟར། དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་རྙེད་དུས་འདིར་དལ་ཁོམ་མེད་པར་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་དགོས་ཏེ་མི་རྟག་པ་མྱུར་དུ་འོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལ་བསམས་ན་གཉིད་ལོག་པ་དང་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་ཙམ་ཡང་ཁོམ་གླགས་མེད་པར་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་རིགས་ཏེ། དཔལ་མར་མེད་མཛད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། ཚེ་འདི་གནོད་མང་རླུང་གིས་བཏབ་པ་ལྟའི། །ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་བས་ཀྱང་མི་རྟག་ན། །དབུགས་རྔུབ་དབུགས་དབྱུང་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ལས། །སད་ཁོམ་གང་ལགས་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་ཅན་གྱི་ལས་ལ་བརྩོན་པར་འོས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ནི། འགྲོ་ཉལ་འདུག་དང་ཟས་ལ་སོགས་པ་ནའང༌། །ལེ་ལོ་ལ་སོགས་སྐྱོན་དྲུག་རྣམས་སྤངས་ནས། །མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་དོན་ཆེན་བསྒྲུབ་པ་ན། །བཀྲེས་པས་ཟས་མཐོང་ལ་སོགས་དཔེས་འཇུག་སྟེ། །ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་དགེ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ། །འགྲོ་བ་དང༌། ལྡང་བ་དང༌། འཆག་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: 在一切行為中,都要保持熟悉事物的不忘正念,以及辨別有意義和無意義行為的正知。要以這樣的正念正知來攝持,不讓六根對境散亂,自己激勵自己: 比如有船時若不渡河,以後就無法渡過,所以應當此時渡河。同樣,獲得暇滿之船時也應努力。《入菩薩行論》中說:"此船以後難再得,愚者莫在此時睡。" 同樣,有良馬時應走遠路;土壤濕潤肥沃時應播種;有勇士軍隊時應降伏敵人;金銀寶藏出現時應儘量取得;秋季莊稼成熟時應儘量收穫;有嚮導時應儘快脫離險境;有借來的工具時應更加努力;做僕人時應完成工作。 如此,獲得珍貴的暇滿人身時,應當不懈怠地精進修法,因為無常迅速來臨。思維此理,即使睡眠和呼吸的時間也不該浪費,應當精進修法。如吉祥無著智慧所說: "此生多害如風吹, 較水泡更無常時, 呼氣吸氣睡眠后, 能再醒來實稀奇。" 下面說明應當精進于有意義之事的道理: "行走臥坐飲食等, 斷除懈怠等六過, 成辦增上決定善, 如饑見食喻而入, 日夜恒時勤善法。" 行走、起身、漫步、

འགྲོ་བ་དང༌། ལྡང་བ་དང༌། འཆག་པ་དང༌། ཉལ་བ་དང༌། སད་པ་དང༌། ཁ་ཟས་ཟ་བ་དང༌། ཕྱི་ཡུལ་གྱི་སྣང་བ་དགག་སྒྲུབ་འཁྲུལ་པ་མཐོང་བ་དང༌། གཏམ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ། ལེ་ལོ་དང༌། སྙོམ་ལས་དང༌། བཏང་སྙོམས་དང༌། གཡེང་བ་དང༌། འདུ་འཛི་དང༌། ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་མ་ཞི་བའི་ཆ་ལུང་མ་བསྟན་དང་བཅས་པ་རྣམས་བསྡམས་ཏེ། ང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། ཐ་མལ་པ་འདི་དག་དང་མི་མཚུངས་ཏེ་སེམས་ཤིན་ཏུ་བསྲུང་དགོས། ད་ཅི་ནས་མི་དགེ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་བྱུང་ངམ་སྙམ་དུ་སེར་བཏབ་ལ།བྱུང་འདུག་ན་བཤགས་བསྡམ་བྱ། མ་བྱུང་ན་དགའ་བ་བསྒོམ་ མོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་མཚན་བཅས་མཚན་མེད་ཀྱི་དགེ་སྦྱོར་ལ་སྐབས་སུ་གང་བབ་ལས་འདེམ་ཀ་མེད་པར་བྱ་བའི་དཔེ་ནི། བཀྲེས་པའི་མིས་ཟས་བཟང་ངན་གང་བྱུང་ཟ་བའམ། སྐོམ་པས་གདུང་བ་སྐོམ་གང་རྙེད་འཐུངས་པའམ། དབུལ་པོ་ནོར་རྫས་གང་རྙེད་འཆང་བའམ། སྨན་པ་མཁས་པ་སྨན་གང་རྙེད་བསོག་པའམ། རྨངས་པོའི་མི་བུ་ཚ་གང་བྱུང་གཅེས་པར་གསོ་བའམ། ཉེན་པའི་མི་སྐྱབས་གང་རྙེད་འཚོལ་བ་ལྟར། དགེ་སྦྱོར་གང་ལའང་བརྩོན་པས་འཇུག་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་མཚན་བཅས་ཏེ་བདག་ནི་སྒོམ་ཆེན་པ་ཡིན་པས་མི་རུང་ངོ༌། །ཆོས་ལ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་སོས་དལ་གྱིས་དུས་མི་འདའ་ཞིང༌། རྟག་ཏུ་ཉལ་བ་ལ་མི་དགའ་བས། ཕྱགབསྐོར་བ། མདོ། ཁ་དོན། སྔགས་ཏིང་ངེ་འཛིན། དཀོན་མཆོག་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱེའུ་སྣང་བྱེད་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་དག་ན་བདེ་ཞིང་སྐྱིད་པ་ཀུན། །དེ་ཀུན་དཀོན་མཆོག་མཆོད་ལས་བྱུང་བས་ན། །རྟག་ཏུ་དཀོན་མཆོག་མཆོད་ལ་བརྩོན་པར་བྱ། །ཞེས་པ་བཞིན། མ་ཐ་ན་ཆུ་ཕོར་པ་རེ་ནང་མ་རེ་ལ་འབུལ་བས་ཀྱང་མཆོད་པར་བྱའོ། །དཀོན་མཆོག་ཕྱི་ནའང་བཞུགས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱའོ། །དེའང་དགེ་སྦྱོར་གྱི་རྣམ་གྲངས་མི་འདྲ་བ་ཆོས་སྤྱོད་བཅུ་ལ་སོགས་པའམ། བྱེད་པའི་དུས་མི་འདྲ་བ་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ལོ་ཟླ་ལ་སོགས་པའམ། བྱ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་མི་འདྲ་བ་མཚན་བཅས་མཚན་མེད་དམ།

以下是完整的漢語直譯: 行走、起身、漫步、臥下、醒來、進食、看到外境的顯現、說話等一切時候,都要約束懈怠、怠惰、無記、散亂、喧鬧以及身語意三門未平息的無記部分。我已入大乘正法,與凡夫不同,應當極其守護心意。時刻警惕:"現在是否生起了任何不善?"若有則懺悔防護,若無則修歡喜心。 如此作意,對有相無相的善行,應當隨緣而行,不加選擇。比如:飢餓的人吃到任何食物;口渴的人飲用任何飲料;貧窮的人珍惜任何財物;明醫收集任何藥材;不孕的人珍愛任何子女;危難中的人尋求任何庇護。應當以這樣的精進投入任何善行。 不要說"我是大修行人,這些不適合我",或說"法無可為"而懈怠度日。也不要總是喜歡睡眠,應當精進于禮拜、轉繞、誦經、持咒、禪定、供養三寶等。如《光明童子請問經》所說: "世間一切安樂事, 皆從供養三寶生, 是故恒時勤供養。" 即使只是供養一杯水,也要盡力而爲。要相信三寶也存在於外在。 此外,善行的種類不同,如十種法行等;行持的時間不同,如剎那、片刻、年月等;所行的本質不同,如有相無相等。

བྱ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་མི་འདྲ་བ་མཚན་བཅས་མཚན་མེད་དམ། བྱེད་པའི་ཐབས་མི་འདྲ་བ་དཀའ་སླ་དུ་མའམ། བྱ་བའི་གནས་མི་འདྲ་བ་དབེན་པ་དང༌། མི་དབེན་པ་ཐམས་ཅད་དུ། དགེ་སྦྱོར་ལ་འདམ་ཀ་དང༌། ཆོག་ཤེས་དང༌། བཟང་ངན་མེད་པར་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱའོ། །ཕྱུག་པོ་ལ་གང་ཡང་ནོར་དུ་རུང་བ་ལྟར། རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་གང་ཡང་ཆོས་སུ་འགྱུར་བས་བརྩོན་པར་བྱའོ། །མཚན་བཅས་མཚན་མེད་ཀྱང༌། རང་གི་བློ་ལ་རག་ལས་པས། བློ་ཨ་འཐས་ཀྱིས་སྟོང་ཉིད་བསྒོམས་ཀྱང་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མས་འཆིངས་ལ། བློ་ཡངས་ཆེན་གྱིས་ཕྱག་མཆོད་བྱས་ཀྱང་གཞི་མེད་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་ཏུ་རྟོགས་པས། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གྲོགས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་དགེ་བས་དུས་འདའ་བར་བྱའོ། །ད་ནི་དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ། དེ་ཡི་ཕན་ཡོན་ཚེ་འདི་བློས་ཐོངས་«༼༡༽«ཤིང༌། །ཕྱི་མ་དོན་གཉེར་བརྩོན་འགྲུས་མེ་བཞིན་ འབར། །དལ་ཁོམ་མེད་པར་དགེ་བས་དུས་འདའ་ཞིང༌། །མྱུར་དུ་སྲིད་གསུམ་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་འགྲོ། །དེ་ལྟར་ཉིན་མཚན་དུ་དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བ་བསམས་པ་དེའི་ཕན་ཡོན་ཚད་མེད་ཀྱང་བསྡུ་ན། ཚེ་འདིའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་དུ་འདུ་ཤེས་ནས་མི་འཇུག་པ། ཕྱི་མའི་འདོད་དོན་དང་དུ་ལེན་པས་ཅི་བྱེད་ལས་འབྲས་དང་མི་འགལ་བར་སྤྱོད་པ། དལ་ཁོམ་རེས་འཇོག་མེད་པར་བརྩོན་འགྲུས་མེ་བཞིན་འབར་བས་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པའི་དོན་ལ་བརྩོན་པ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་སྤངས་ནས་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་པས་རང་ཉིད་དམ་པར་གནས་པ། འཁོར་བའི་འདུན་པ་བོར་ནས་དལ་བ་ཆུད་མི་གསོན་པས་འཆི་དུས་སྤྲོ་དགའ་དང་བཅས་པ། སེར་སྣའི་མདུད་པ་གྲོལ་བས་སྦྱིན་པའི་ལམ་བརྒྱགས་སོགས་ནས་གར་སྐྱེས་དབུལ་ཕོངས་དང་བྲལ་བ། རྟག་ཏུ་ཆོག་ཤེས་ཡོད་པས་ནོར་རྫས་ལ་ཞེན་པ་མེད་ཅིང་སྒོ་གསུམ་ཆོས་དང་མཐུན་པ། གང་ཡང་སྙིང་པོ་མེད་པས་བྱས་པ་དོན་མེད་དུ་རྟོགས་ཏེ་ཆགས་ཞེན་གྱི་འཁྲི་བ་ཆོད་པ། ཐམས་ཅད་འགྲོ་བར་ཤེས་པས་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཟུག་རྔུ་མེད་ཅིང་ངང་རྒྱུད་ཁོང་ནས་དགེ་བ།

以下是完整的漢語直譯: 所行的本質不同,如有相無相等;行持的方法不同,如難易多種等;行持的處所不同,如寂靜處或非寂靜處等。在一切處,都應當無所選擇、無有滿足、不分好壞地修習善行。 如同對富人而言任何東西都可成為財富,對瑜伽士而言任何事都可成為法,因此應當精進。有相無相也取決於自己的心態。心量狹小者即使修空性也會被空性的相縛束,心量廣大者即使行禮拜供養也能了知如無基幻化的本性,從而成為法性的助緣。因此,應當恒時以善法度日。 現在,由思維暇滿難得而生起的功德: "彼之利益今生舍, 來世利樂勤如火, 無有閑暇行善法, 速至三有海彼岸。" 如是日夜思維暇滿難得的功德雖無量,歸納而言: 視今生一切事為無義而不趨入 隨順後世所欲,一切行為不違因果 無有懈怠,精進如火,勤修聞思修 舍離惡友,恒行善法,自處賢善 捨棄輪迴慾望,不虛度閑暇,臨終歡喜 解開慳吝之結,積累佈施資糧等,無論轉生何處皆遠離貧窮 恒時知足,不貪財物,三門如法 了知一切無實質,所作無義,斷除貪著繫縛 知一切皆無常,無諍斗之苦,性情善良

ཐམས་ཅད་འགྲོ་བར་ཤེས་པས་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཟུག་རྔུ་མེད་ཅིང་ངང་རྒྱུད་ཁོང་ནས་དགེ་བ། ཅི་བྱས་དགོས་མེད་དུ་མཐོང་བས་མཐུན་འཇུག་གི་རྩིག་པ་འགྱེལ་ཞིང་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་རི་བོ་ཞིག་པ། ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་པས་དམ་ཆོས་ཚུལ་བཞིན་བསྒྲུབ་ཅིང་མྱུར་དུ་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བ་བསམ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། » «།།དེ་ལྟར་རྟེན་དལ་འབྱོར་བསྟན་པའི་རྗེས་ལ། མི་རྟག་པར་བསམ་པས་ཆོས་ལ་བསྐུལ་བ་ནི། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ། དེ་ལྟར་རྙེད་དཀའི་དལ་འབྱོར་རྙེད་གྱུར་ཀྱང༌། །སྐད་ཅིག་མི་རྟག་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། །སྲིད་གསུམ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་བསླུ་བར་འགྱུར། །སྔོན་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་དབང་གིས་ཐོབ་པའི་དལ་འབྱོར་འདི་ཡང་བརྒྱ་ལམ་རེས་འགའ་ཞིག་ལ། དེ་ཐོབ་ཀྱང་ཡིད་བརྟན་མི་རུང་བས་མྱུར་དུ་འཆི་བ་ལས་མ་འདས་ཏེ། མི་རྟག་པའི་གཏམ་ལས། འདི་ལྟར་སྐྱེས་པ་ཐབས་ཅད་ཀྱི། །མདུན་ན་གནས་པ་འཆི་བ་སྟེ། །བདག་ཀྱང་དེ་ལས་མ་འདས་པས། །དེ་རིང་ཉིད་དུ་ཆོས་མཛོད་ཅིག །ཅེས་པ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་རིགས་དྲུག་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང༌། ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ཤིའི་ཆུ་བོར་བྱིང་བ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབའ་རྒལ་ཆེ་བ། མི་རྟག་པའི་སྲིན་པོས་བཟུང་བ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། སྲིད་གསུམ་མི་རྟག་སྟོན་ཀའི་སྤྲིན་དང་འདྲ། །འགྲོ་བ་གཡོ་བ་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་ བཞིན། །སྐྱེས་བུའི་ཚེ་འགྲོ་རི་གཟར་འབབ་ཆུ་འདྲ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་གར་ལ་བལྟ་དང་མཚུངས། །ཞེས་སོ། །ད་ནི་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ལས། གང་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ་ནི། འདི་ལྟར་གླིང་བཞིའི་འབྱོར་པས་བརྒྱན་པ་ཡི། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་འཇིག་པའི་དཔེས། །དབུ་བ་རྡོས་འདྲའི་ལུས་ཀྱང་ཤེས་པར་གྱིས། །རེ་ཞིག་རགས་པར་སྣང་བ་བརྟན་པའི་རྣམ་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ། སྤྱིར་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ།

以下是完整的漢語直譯: 知一切皆無常,無諍斗之苦,性情善良。見一切所作無需,倒塌隨順之墻,崩塌八法之山。把握解脫之道,如法修持正法,速證佛果。 這是《大乘教授論如意寶藏》中"思維暇滿難得"一章的註釋。 如是宣說暇滿依處之後,以思維無常而勸修正法: 如前所說:"雖得難得暇滿身, 剎那無常壞滅法, 三有幻化本欺誑。" 由往昔善行力所獲得的這個暇滿,也只是百中偶一。即便獲得,也不可信賴,終將速死無疑。如《無常語》所說: "如是一切生, 死亡在眼前, 我亦不例外, 今日當修法。" 無論生於三界六道何處,皆沉溺於生死之河,越過大苦之濤,為無常羅剎所執。如《廣大遊戲經》所言: "三有無常如秋云, 眾生飄搖似水月, 人壽流逝如山泉, 諸行無常如觀舞。" 現在廣說無常的自性。首先,指認無常的本質: "四洲莊嚴具財富, 器世界亦無常壞, 以此為喻應了知, 自身如同水泡泡。" 暫且,粗顯現為穩固相的器世界,總的來說與虛空等量。

རེ་ཞིག་རགས་པར་སྣང་བ་བརྟན་པའི་རྣམ་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ། སྤྱིར་ནམ་མཁའི་མཐའ་དང་མཉམ། བྱེ་བྲག་ཏུ་རི་རབ་གླིང་དང་བཅས་པའི་འབྱོར་པས་བརྒྱན་པ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་སྣང་བ་འདི་ཡང་ཕྲ་བ་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པས། བསྐལ་པའི་ཡ་མཐའ་ནས་མར་འགྲིབ་པས་དུས་འགྱུར། རགས་པར་སྣང་བ་འདི་ཡང་མཐར་མི་སྣང་ཞིང་ནམ་མཁའ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་སྐབས་ཡོད་ན། བདག་གི ཞིང་ཁང་གཞིས། རྫས་ཡོ་བྱད། ཉེ་དུ་འབྲེལ་བ། རྣམ་སྨིན་ཤ་ཁྲག་གི་ལུས་དབུ་བ་སྤུངས་པ་འདྲ་བ་དང་བཅས་པ་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཇིག་སྙམ་དུ་སྙིང་ནས་ངེས་པར་བསམ་དགོས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆུང་ངུའི་མདོ་ལས། འདུས་བྱས་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཡི། །གནས་ནི་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། ནམ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདི་འབྱུང་བ་དང༌། །བྱུང་ནས་ཞིག་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདི་མེད། །ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ ཏེ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །གླིང་བཞིས་བརྒྱན་པའི་རིན་ཆེན་ཕོ་བྲང་ན། །རྣམ་བཀྲ་ཡུལ་གྱི་སྣང་བ་བཀོད་ལེགས་ ཀྱང༌། །རྡུལ་ཕྲན་ཆ་ཤས་མེད་པར་ཞིག་གྱུར་ནས། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱུར་ལ་ལྟོས། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། །ཚེ་འདིའི་སྣང་བ་མ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀུན། །མི་རྟག་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་བསླུ་བར་འགྱུར། །གང་ལ་བསམས་ཀྱང་སྙིང་པོ་འགའ་མེད་ལ། །ཅི་ལ་བསམས་ཀྱང་ཕན་པར་མི་འགྱུར་བས། །ངེས་འབྱུང་སྐྱོ་ཤས་བློ་སྣ་བསྟུང་མཛོད་ལ། །དེ་རིང་ཉིད་ནས་དམ་པའི་ཆོས་མཛོད་ཀྱེ། །ཞེས་པ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་སྣང་བའི་ཡུལ་ལ་ཕར་ལྟོས་ཤིག་དང༌། བསགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་སྟེ་འཛད་པར་འགྱུར། མཐོ་བར་སྣང་བ་མི་རྟག་སྟེ་དམའ་བར་འགྱུར། དར་བ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་སྟེ་གུད་པར་འགྱུར། འདུས་པ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་སྟེ་འབྲལ་བར་འགྱུར། བཟང་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་སྟེ་ངན་པར་འགྱུར།

以下是完整的漢語直譯: 暫且,粗顯現為穩固相的器世界,總的來說與虛空等量。特別是,以須彌山和洲等財富莊嚴的三千大千世界,也因微細剎那無常,從劫初開始衰減而變遷。即使這粗顯現象,最終也會消失,變成一體虛空。既然如此,我的田地房屋、財物受用、親朋眷屬,以及如水泡堆積般的業報血肉之身,為何不會毀壞?應當由衷如是思維。 如《小般涅槃經》所說:"有為法成常,此處不可得。" 又如《三摩地王經》所言:"此世界生起,生已壞滅無,如前後亦然,諸法皆應知。" "四洲莊嚴寶王宮, 種種國土景緻美, 微塵無餘皆毀壞, 觀其本性歸無有。 取蘊身及諸受用, 此生一切諸顯現, 無常幻化本欺誑, 思之何處無實質。 思維何事皆無益, 當發厭離出離心, 即從今日修正法。" 這是總結偈頌。 因此,且看此顯現境界:一切積聚無常終將耗盡,一切高顯無常終將低下,一切興盛無常終將衰敗,一切聚合無常終將分離,一切美好無常終將變壞。

བཟང་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་སྟེ་ངན་པར་འགྱུར། གསོན་པོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་སྟེ་འཆི་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ལ་བསམས་ལ་རང་གི་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ནང་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། བསགས་པ་ཀུན་གྱི་མཐའ་འཛད་ཅིང༌། །མཐོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་ལྷུང་འགྱུར། །སྐྱེས་པའི་མཐའ་ནི་འཆི་བ་སྟེ། །འདུས་པའི་མཐའ་ནི་འབྲལ་བ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། །དབྱར་གྱི་ཞལ་ཞལ་ཇི་ལྟར་གོགས་པའམ། །ཆུ་ངོགས་བྱེ་མ་ཡོད་པ་འདྲ་བ་སྟེ། །རྐྱེན་ལ་རགས་ལས་འགྱུར་བས་ཉམ་ཆུང་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེས་ན་འཁྲུལ་སྣང་ལ་བདེན་པ་འཛིན་པའི་བློ་ནོར་བས། གང་སྣང་ཡང་མི་རྟག་ཅིང་སྙིང་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཉེ་བར་བཞག་གོ །གཡོ་བ་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་མི་རྟག་པས་སྐྱོ་ཤས་བསྐྱེད་པར་གདམས་པ་ནི། ད་ལྟའི་ས་སྟེང་འགྲོ་བ་འདི་ཀུན་ཡང༌། །ལོ་བརྒྱའི་ནང་དུ་ངེས་པར་མེད་པར་འགྱུར། །སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་རིམ་བཞིན་འཆི་བས་ཀྱང༌། །བདག་གི་ཚེ་འགྲོ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་སོམས། ། འདི་ལྟར་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་ཚེ་ལོ་མ་ངེས། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་ད་ལྟ་ལྔ་བཅུ་ཁ་རལ་ལ་སོང་བས་ཚེ་ཐུང་བ་སྟེ། ད་ལྟ་སའི་སྟེང་ན་ཡོད་པའི་མི་དང་དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བའི་འགྲོ་བ་འདི་དག» «ད་སྟེ་ལོ་བརྒྱའི་ནང་དུ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་པར་འཆི་ངེས་ན། བདག་རྟག་འཛིན་གྱི་སེམས་བོར་ལ་སྙིང་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་བརྩོན་དགོས་སོ། །ཡང་ཁམས་གསུམ་རིགས་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་ལས་ཀྱིས་ལུས་བླངས་ནས། ཆེ་བ་དང༌། ཆུང་བ་དང༌། བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། དགེ་བ་དང༌། མི་དགེ་བ་དང༌། འབྱོར་པ་དང༌། རྒུད་པ་དང༌། མཐོ་བ་དང༌། དམའ་བ་ལ་སོགས་ལ་«༼༡༽«བཟང་ངན་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཚེ་རིང་བ་བསྐལ་པར་ཐུབ་ཀྱང་མཐར་འཆི། ཐུང་བ་སྐད་ཅིག་ལས་མེད་ཀྱང་མཐར་འཆི། བར་མ་ལོ་ཟླ་ཞག་ལ་སོགས་པ་ཐུབ་ཀྱང་མཐར་འཆི་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། འཇིག་རྟེན་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ནི། །སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་འཆི་བ་ཡོད། །

以下是完整的漢語直譯: 一切美好無常終將變壞。一切生者無常終將死亡。思維此理,將一切身、受用、顯現內觀為無常。 如《律經》所言:"一切積聚終耗盡,一切高處終墜落,生者終歸於死亡,聚合終歸於分離。" 又如《廣大遊戲經》所說:"一切有為壞滅法,如夏閃電速消逝,如河岸沙易流失,依緣而生故脆弱。" 因此,執著迷亂顯現為真實是錯誤的。對任何顯現,都應生起無常無實質之想。 勸誡對眾生無常生厭離心: "如今地上諸眾生, 百年之內必無存。 一切生者次第死, 思維己命終歸死。" 如是,贍部洲人壽不定,其中現今已過半百,壽命短暫。如今地上所見人畜等眾生,百年之內必定無一倖存。既然如此,應捨棄執常之心,由衷精進修持正法。 又,三界六道所攝一切眾生,各隨業力受身,無論大小、苦樂、善惡、富貴貧賤、高低等,看似好壞的一切,即便長壽如劫,終將死亡;即便短壽如剎那,終將死亡;即便中等壽命如年月日等,終將死亡。 如《涅槃經》所言:"一切世間有,若有生有死。"

འཇིག་རྟེན་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ནི། །སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་འཆི་བ་ཡོད། །འདུས་པ་ཡོད་ན་འབྲལ་བ་ཡོད། །ཚེ་ལོ་གྲངས་མེད་ཐུབ་པ་ཡང༌། །ཐ་མ་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅིང་འཕོ་བ་ལ། བདག་གཅིག་པུ་རྟག་པར་རེ་བ་འདུ་ཤེས་སྟོར་བ་ཡིན་པས་འཆི་ངེས་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་གང་ལའང་ཡིད་བརྟན་མེད་པས་མ་ཆགས་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་སྟེ། འདའ་ཀ་ཡེ་ཤེས་ལས། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པས་དངོས་པོ་ཅི་ལའང་མི་ཆགས་པའི་འདུ་ཤེས་རབ་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དཔེ་དུ་མ་ལ་བསམས་ཏེ་མི་རྟག་པར་བསྟན་པ་ནི། ཚོང་འདུས་བཞི་མདོ་འགྲོན་ཁང་གནས་རྣམས་སུ། ། ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་འདུས་ཤིང་འགྱེས་པའི་དཔེས། །འདུས་པ་འབྲལ་ཞེས་ངེས་པར་སྙིང་ནས་བསམ། །ཉོ་ཚོང་གི་ཕྱིར་མང་པོ་འདུས་པའི་ས་དང༌། ལམ་གྱི་བཞི་མདོ་དང༌། འགྲོན་ཁང་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་འདུས་པ་ཐམས་ཅད་དར་ཅིག་རྟག་རྟག་འདྲ་ཡང༌། མྱུར་དུ་ཕྱོགས་ཕྱོགས་སོ་སོར་འགྱེས་པ་བཞིན་དུ། ད་ལྟ་བདག་དང་དགྲ་གཉེན་དང༌། བར་མའི་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་གཅིག་ཏུ་འདུས་སམ། འདུས་པ་མཐོང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་བསམས་ལ། རང་གི་ཕ་མ་གཉེན་འདུན་མཁན་སློབ་གྲོགས་མཆེད་ཕལ་བ་སྟེ། གང་དུ་ལྷན་ཅིག་ཚོགས་ཀྱང་རུང༌། དེར་ཡོད་རིང་ལ་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་མི་འཐབ། མི་འཚེ། ངན་མི་སྨྲ། གཤེ་སྐུར་མི་གདབ་སྟེ། འབྲལ་བ་ན་འགྱོད་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐ་ན་གྲུ་གཅིག་ཏུ་ཞུགས་ཀྱང་འབྲལ་བའི་བློ་བཞག་ནས་མི་འཐབ་ཅིང༌། ཡིད་དགའ་བར་བྱའོ། ། གཞན་ལྟ་ཞོག་རང་གིའང་ཚེ་སྟོད་ཁང་པ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་ཕ་མ་དང༌། བཟའ་ཚོ་དང༌། ཕྱུགས་ལུག་དང༌། སྒོ་ཁྱི་དང༌། སྤྱད་ཆ་རྣམས་ལ་སོམས་དང༌། དེའི་དུས་ན་རྟག་རྟག་འདྲ་བས། བདག་ཏུ་འཛིན་ཞིང༌། འཐབ་རྩོད་དང༌། དགག་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱང༌། ད་ལྟ་གང་ན་ཡོད། གཅིག་ཏུ་མེད་དེ་ལ་ལ་ཤི ལ་ལ་སོང༌། ལ་ལ་འདུ། ལ་ལ་འབྲལ་བ་ལ་ལྟོས། དེས་ན་གར་སྡོད། སུ་དང་འགྲོགས། ཅི་བྱེད་ཀྱང་འབྲལ་བའི་འདུ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ཡིད་ལ་བཞག་ལ། སུ་དང་ཡང་མི་འཐབ། མི་འཚེ།

以下是完整的漢語直譯: "一切世間有,若有生有死。若有聚合有,必定有分離。壽命無量者,應知終有盡。" 如是,一切眾生無常變遷,唯我一人希望恒常,是錯誤的認知。應思維必定會死,對任何事物都不可依賴,修習無執著之想。 如《臨終智慧》所說:"一切有為法無常,于諸事物當修習,無有執著之觀想。" 以多種比喻說明無常: "市集四衢旅舍中, 四方人聚復分散, 以此為喻當思維, 聚必有散心堅信。" 如同為買賣聚集之處、十字路口、旅店等處,許多人聚集,雖暫時似乎恒常,但很快就各自分散一樣。現在我與敵友及中性眾生聚集一處,或見到聚集的一切,都應思維為無常。 無論與父母親眷、師長同學、道友凡夫等何人聚集,在一起時不應互相爭鬥、傷害、惡語、誹謗,以免分離時生悔。即便同乘一船,也應存分離之心,不起爭執,心生歡喜。 更不用說他人,就連自己年輕時同住一屋的父母、妻兒、牛羊、看門狗、器物等,當時似乎恒常,執為我所,爭吵不休,如今何在?全都不在了。有的死了,有的離去,有的聚集,有的分離。因此,無論住在何處,與誰相處,做什麼事,都應唯一安住于分離之想,不與任何人爭鬥、

ཅི་བྱེད་ཀྱང་འབྲལ་བའི་འདུ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ཡིད་ལ་བཞག་ལ། སུ་དང་ཡང་མི་འཐབ། མི་འཚེ།བཟོས་བླང་བ་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །མི་རྟག་པའི་ཚོམས་ལས། འདུས་པ་ཐམས་ཅད་འབྲལ་བས་ན། །གང་ལའང་ཡིད་བརྟན་མི་རུང་བས། །སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་བདག་ཉིད་ལ། །ཞེན་ཅིང་ཆགས་པ་མེད་པར་བྱ། ། ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང༌། ལོངས་སྤྱོད་འབྱོར་པ་ཕུན་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི། །གྲོང་རྣམས་སྟོངས་ཤིང་མེད་པར་གྱུར་པའི་དཔེས། །བསགས་པ་འཛད་ཅེས་ནོར་རྣམས་གང་ལ་ཡང༌། །མི་རྟག་སྙིང་པོ་མེད་པས་མ་ཆགས་བྱ། །རང་གི་ཚེ་སྟོད་དང༌། བར་དང༌། དེའི་གོང་ནས་སྟོང་པའི་གྲོང་རྙིང་པ་དག་ལ་བསམས་ནས། འདི་དག་ནའང་སྔོན་འབྱོར་བ་དང་བདེ་བ་དང་སྐྱིད་ཅིང་ཉམས་དགའ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་ཀྱང༌། མཐར་འདི་ལྟར་གྱུར། བདག་གི་ནོར་དང་ཁང་པ་དང་རྫས་ཀྱང་འདི་ལས་མ་འདས། གཞན་ཡང་འདི་ལས་མ་འདས་པས་བདག་གི་ནོར་དང་རྫས་རྣམས་ཀྱང་འདོར་བས། བདག་གིས་འདི་འདོར། འདིས་བདག་འདོར་བས། འདི་དག་རང་དབང་ཡོད་རིང་ལ་ཆོས་ཕྱོགས་སུ་གཏང་བར་བྱའོ། །ཆོས་ལ་བཏང་བས་ཐར་པ་འགྲུབ་ངེས་སྙམ་དུ་བསམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་གཡོ་བ་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལས་སྙིང་པོ་བླང་བར་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཐམས་ཅད་གཏོང་བར་ཆབས་གཅིག་ལ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཏང་བ་མཆོག ། ཐམས་ཅད་བཏང་བས་མྱ་ངན་འདའ། །བདག་བློ་མྱ་ངན་འདས་པ་བསྒྲུབ། །ཅེས་སོ། །དེའང་ནོར་རྫས་གང་ལའང་སྤྱད་དབང་མེད་པ་ཡོང་བས་ད་ལྟ་སྤྱོད་དབང་ཡོད་དུས་དགེ་བ་ལ་རང་གིས་བཏང་ན་དགེ་བ་ཆེར་འཐོབ་ཀྱི་ཤི་དུས་གཞན་ལ་ཁ་ཆེམས་བཞག་པའི་ལུགས་བཞིན་བསྒྲུབས་ཀྱང་ཕན་པ་ཆུང་ལ། མལ་གྱི་མཐའ་མར་ལྷུང་དུས་རང་གི་རྫས་ལ་གཞན་གྱིས་བགོ་བཤའ་མི་འཆམ་པ་ནི་སྡིག་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཆོས་ལ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་མར་རང་སེམས་འདོད་པ་ཆུང་བ་ལ་བསླབ་དགོས་ཏེ།» «སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་མཁས་གྲུབ་དག་གི་གསུང་ལས། འདོད་པ་ཆུང་ན་འཕགས་པའི་རིགས་ཡིན་ཞིང༌། །འདོད་པ་ཟད་ན་འཕགས་པ་དངོས་ཡིན་པས། །རྟག་ཏུ་འདོད་པ་ཆུང་ལ་བསླབ་པར་བྱ།

以下是完整的漢語直譯: 無論做什麼,都應唯一安住于分離之想,不與任何人爭鬥、傷害,努力修習忍辱。 《無常品》中說: "一切聚合必分離, 故不應信任何事, 對眾生及自身亦, 應無執著與貪戀。" 又: "富饒圓滿受用具, 村落空無成廢墟, 積聚終盡以為喻, 諸財無常勿貪著。" 思維自己年輕時、中年及更早以前空無人煙的古老村落。這些地方從前也有財富、快樂、幸福和令人愉悅的受用,但最終變成這樣。我的財富、房屋和物品也不會例外,其他一切也不例外。因此我的財富和物品終將捨棄,我將捨棄它們,它們也將捨棄我。所以在還能自主時,應將這些用於佛法。 應思維:將財物用於佛法必定能成就解脫。應從無實質的動搖受用中提取精華。如《入行論》所說: "一切皆當舍, 施眾生為勝。 舍一切涅槃, 我心求涅槃。" 又,任何財物終將無法自主使用,所以在現在還能自主時,自己將之用於善行可獲大功德。臨終時囑咐他人按遺囑行事,利益較小。臨終臥榻時,他人為自己的財物爭執不休,會成為罪業之根源。 因此,出家修行者在修法之初,應當學習少欲知足。如古代智者成就者所言: "少欲則為聖種姓, 欲盡即是真聖者, 故應常學少欲行。"

རྟག་ཏུ་འདོད་པ་ཆུང་ལ་བསླབ་པར་བྱ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །འགྱུར་ཞིང་མི་རྟག་པས་ཀྱང་སྐྱོ་ཤས་བསྐྱེད་པར་གདམས་པ་ནི། མཐོ་རིས་གྲོང་གི་འབྱོར་པས་མངོན་མཐོ་བ། །ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་འགྲོར་ལྟུང་བའི་དཔེས། །འབྱོར་ཚེ་དྲེགས་པས་སྙེམས་པ་མེད་པར་མཛོད། །ལྷའི་བདེ་བ་ལ་སྤྱད་ནས་དམྱལ་བར་ལྟུང་བ་དང༌། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཐོབ་ནས་ཡང་བྲན་དུ་སྐྱེ་བ་དང༌། ལྷ་མིའི་དགའ་བ་ཐོབ་ནས་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བ་ལ་སོགས་པ་བསམས་ཏེ། རང་གི་འབྱོར་པ་ཅུང་ཟད་ལ་དྲེགས་ཤིང་རློམས་སེམས་མི་བྱ་བར་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ཉེ་བར་བཞག་དགོས་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། ཚངས་རིས་ལ་སོགས་བསམ་གཏན་ལྷུན་གྲུབ་ཀུན། །བདག་རྟོག་བག་ལ་ཉལ་བ་མ་གཟིགས་པས། །ཕྱིས་ནས་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བ་ཆ་མེད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཀྱང༌། །སླར་ཡང་ས་སྟེང་ཉིད་དུ་ལྷུང་གྱུར་ཞིང༌། །འཁོར་བར་ཡང་བྲན་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དྲེགས་པ་སྤངས་པའང༌། གསོ་བ་བརྒྱད་ལས། སྐྱེ་བོ་གསོ་བའི་ཐིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལུགས་ལས། ཐར་པ་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་ལས། །ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་རྒྱང་རིང་ བས། །སྐྱིད་སྡུག་སྣ་ཚོགས་ད་གདོད་འབྱུང༌། །འབྱོར་ཡང་དྲེགས་པར་མི་བྱ་ ཞིང༌། །རྒུད་ཀྱང་ཞུམ་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚེ་འདི་ཉིད་ལའང༌། ཚེ་སྟོད་སྐྱིད་པ། ཚེ་སྨད་སྡུག་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་བསམས་«༼༡༽«ཏེ། འབྱོར་བ་རྒུད་པའི་ཆོས་ཅན། ལང་ཚོ་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན། གཉེན་གྲོགས་འབྲལ་བའི་ཆོས་ཅན། ཐམས་ཅད་ཡིད་བརྟན་མེད་པར་ཤེས་ནས་མི་རྟག་པའི་སྐྱོ་ཤས་བསྐྱེད་དེ། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་འདི་དག་ཆུ་ཟླ་འདྲ། །གཟུགས་བརྙན་མཚུངས་ཤིང་བྲག་ཅ་འདྲ་བ་དང༌། །མིག་ཡོར་དག་དང་གར་ལ་བལྟ་བ་དང༌། །རྨི་ལམ་མཉམ་པར་སྐྱེས་པར་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་པ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། དར་བ་ཡོད་ན་རྒུད་པ་ཡོད། །འདུས་པ་ཡོད་ན་འབྲལ་བར་འགྱུར། །ལང་ཚོ་དེ་ཡང་མི་རྟག་སྟེ། །

以下是完整的漢語直譯: "故應常學少欲行。" 又教導因無常變化而生厭離心: "天界城中富貴者, 死後墮入惡趣喻, 富時莫生驕慢心。" 思維享受天界快樂后墮入地獄,獲得轉輪王位后又轉生為奴僕,得到人天歡樂后墮入惡趣等。對自己微小的富貴不應驕傲自滿,唯一應當安住無常之想。 如龍樹菩薩所言: "梵天等定自然成, 未見我執隨眠故, 後生地獄無疑慮。" 又說: "即便成為轉輪王, 復又墮落於地上, 輪迴中生為奴僕。" 關於斷除驕慢,《八支醫典》中《眾生醫療滴》世間法篇說: "遠離解脫修行者, 業力牽引甚長遠, 種種苦樂今方生, 富貴莫生驕慢心, 貧賤亦莫生怯弱。" 因此,即便在今生,也應思維年輕時快樂,晚年痛苦等。知曉富貴有衰敗的本質,青春有無常的本性,親友有分離的規律,一切都不可靠,由此生起無常的厭離心。 如《廣大遊戲經》所說: "欲妙如水月, 似影如回聲, 如幻如觀舞, 如夢應當知。" 《涅槃經》中說: "有興盛必有衰敗, 有聚合必有分離, 青春亦是無常性,

འདུས་པ་ཡོད་ན་འབྲལ་བར་འགྱུར། །ལང་ཚོ་དེ་ཡང་མི་རྟག་སྟེ། །དར་བའི་མདོག་ཀྱང་ནད་ཀྱིས་འཕྲོག» «།རྟག་པའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མཐར་རྒུད་པའོ། ། རྒྱལ་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་དབང་ཕྱུག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་རྟག་གོ་ཞེས་སོ། །སྣོད་བཅུད་ཀྱི་སྣང་བ་གནས་སྐབས་མི་རྟག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱོ་ཤས་བསྐྱེད་པ་ནི། ཕྱི་ནང་དུས་བཞི་ན་ཚོད་འགྱུར་བས་ཀྱང༌། །མི་རྟག་འཆི་བར་ངེས་ཀྱིས་རྟག་འཛིན་སྤོངས། །སྔོན་འཛམ་བུའི་གླིང་འདིར་ཡང་བསྐལ་པ་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་དང༌། སུམ་ལྡན་དང༌། ཉིས་ལྡན་དང༌། ཐ་མ་རྩོད་ལྡན་གྱི་དུས་བཞིར་འགྱུར་བ་དང༌། མི་ཚེ་གཅིག་ལའང་བཙས་པ་བུ་ཆུང་གི་དུས་དང༌། བྱིས་པ་གཞོན་པའི་དུས་དང༌། དར་ལ་བབ་པའི་དུས་དང༌། རྒས་ཤིང་འཁོགས་པའི་དུས་དང་བཞིར་འགྱུར་བ་དང༌། ལོ་གཅིག་ལའང༌། དཔྱིད་ས་བོན་རྨོ་རྐོའི་དུས་དང༌། དབྱར་ལོ་འདབ་བརླན་རྒྱས་ཀྱི་དུས་དང༌། སྟོན་འབྲས་བུ་བཅུད་རྫོགས་ཀྱི་དུས་དང༌། དགུན་ས་སྐམ་རྡོ་འཁྱགས་ཀྱི་དུས་དང་བཞིར་འགྱུར་བས་མི་རྟག་སྟེ། མི་རྟག་པའི་གཏམ་ལས། སོས་ཀ་ཟླ་བ་བསིལ་བས་མཚོན་པའི་སྟོན་དུས་འདི་འབྱུང་ཞེས། །རབ་ཏུ་དགའ་འགྱུར་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དག་གི་ཚེ་འདི་ནི། །ཟད་པར་འགྱུར་ཞེས་ཤིན་ཏུ་མི་དགར་སེམས་པའང་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། སྲིད་གསུམ་མི་རྟག་སྟོན་ཀའི་སྤྲིན་དང་འདྲ། །འགྲོ་བའི་སྐྱེ་འཆི་གར་ལ་བལྟ་དང་མཚུངས།། ཞེས་པ་དང༌། ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། འདི་དག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་བདེན་པ་མིན། །འདུས་བྱས་རྨི་ལམ་མཚུངས་པར་བརྟགས་ནས་ནི། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་དང་ས་དང་སྟོབས་རྣམས་དང༌། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་རྒྱལ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །རྟག་ཏུ་བརྩོན་པས་རབ་ཏུ་འབད་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །ཕྲ་བ་སྐད་ཅིག་གིས་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པའི་སྐྱོ་ཤས་བསྐྱེད་པ་ནི། གཟུགས་ནི་རྡུལ་ཕྲན་དུས་ནི་སྐད་ཅིག་མ། །བར་སྣང་གློག་འགྱུ་བཞིན་དུ་མི་རྟག་པས། །མྱུར་བ་ཉིད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་སྒྲུབས་ཤིག» «།

以下是完整的漢語直譯: "有聚合必有分離, 青春亦是無常性, 盛年容顏為病奪, 無有任何常住法。" 《海問經》中說:"一切富貴終將衰敗。國王的受用和權勢也都是無常的。" 依據器世間和有情世間暫時無常的顯現而生起厭離心: "內外四時季節變, 無常必死應斷常。" 從前這個贍部洲也經歷了圓滿劫、三分劫、二分劫,最後到爭鬥劫的四個時期的變化。一個人的一生也有嬰兒期、少年期、青年期和老年期四個階段的變化。一年中也有春天播種耕作的時期、夏天枝葉茂盛的時期、秋天果實成熟的時期和冬天土地乾燥冰凍的時期四個階段的變化,這些都是無常的。 如《無常語》中說: "春月涼爽秋季至, 眾生歡喜不自知, 壽命耗盡無人憂。" 《廣大遊戲經》中說: "三界無常如秋云, 眾生生死如觀舞。" 《護國經》中說: "此等如幻非真實, 諸行如夢應觀察, 波羅蜜多及諸地, 諸力菩提分佛法, 恒常精進勤修習。" 由微細剎那變化而生起無常厭離心: "色為微塵時為剎那, 虛空閃電般無常故, 應當迅速修習正法。"

མྱུར་བ་ཉིད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་སྒྲུབས་ཤིག» «།རགས་པར་སྣང་བ་ལ་བདེན་པར་མི་འཐད་དེ། རྡུལ་ཕྲན་ཆ་མེད་དུ་གནས་པས། རགས་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་ཡུལ་ལ་ཞེན་པའི་བློ་མ་གཏོད། ལུས་ཀྱང་རྡུལ་ཆར་ཆ་ཤས་མེད་ཅིང༌། སེམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ཆ་ཤས་མེད་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ལུས་སེམས་ལ་གཅེས་སྤྲས་ཀྱི་གཟེབ་»«མ་བཅད།» «༼༡༽«བར་ལོངས་སྤྱོད་སྒྱུ་མའི་སྣང་བ་ལ་བདེན་ཞེན་གྱི་འཁྲིས་མ་གདགས། འཁོར་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལ་བག་ཆགས་ངན་པའི་གདེང་མ་འཆའ། གང་ལའང་སྙིང་པོ་མེད་པས་མི་རྟག་པའི་སྐྱོ་ཤས་དྲག་པོ་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། འགྲོ་བའི་ཚེ་འགྲོ་ནམ་མཁའི་གློག་འདྲ་སྟེ། །རི་གཟར་འབབ་ཆུ་ལྟ་བུར་མྱུར་མགྱོགས་འགྲོ། །ཞེས་པ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། སྲོག་ནི་རྟག་ཏུ་དགྲ་དུ་མས་བསྐོར་ཏེ། སྐད་ཅིག་རེ་རེས་ཉམས་པར་བྱེད་ཀྱི། འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཅེས་པ་དང༌། སྔ་མ་ལས། ལྟག་ཆུ་ཆད་པའི་རྫིང་བཞིན་དུ། །སྣོན་མེད་གོད་པ་དང་བཅས་པ། །བདག་གི་ཚེ་ནི་རྟག་གོ་ཞེས། །ཇི་ལྟ་བུར་ནི་བདེན་པར་རུང༌། །ཞེས་སོ། །འཁོར་བར་སྣང་དུས་ནས་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་ཟིན་པས་སྐྱོ་ཤས་བསྐྱེད་པར་གདམས་པ་ནི། སྣ་ཚོགས་སྣོད་དང་འགྲོ་བ་གཡོ་འགྱུར་ཞིང༌། །སྒྱུ་མ་ཆུ་ཤིང་བཞིན་དུ་སྙིང་པོ་མེད། །དེ་ཕྱིར་མི་རྟག་ཅེས་བྱས་«༼༡༽«འཁོར་བ་འདི། །བདག་བྱས་བཟུང་སྟེ་བཏང་བ་འགའ་ཡང་མེད། །སྣོད་བཅུད་དུ་སྣང་བའི་སྐྱེ་འགྲོ་རྫས་དང་ཡོ་བྱད་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་བདེ་སྡུག་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། འདུ་བྱེད་བརྟན་པ་མ་ཡིན་མི་རྟག་སྟེ། །རྫ་སོ་མ་བཏང་ལྟ་བུར་འཇིག་པའི་བདག» «།གཞན་གྱི་རྫས་ལ་བརྙན་པོ་བྱས་དང་མཚུངས། །བྱེ་མའི་ཁང་བུ་འདྲ་བའི་མི་རྟག་སྟེ། །ཞེས་པ་དང༌། ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། སྲོག་ནི་བརྟན་པ་མེད་པར་མི་རྟག་གཡོ། །འཇིམ་པའི་བུམ་པ་ལྟ་བུར་འཇིག་པ་ཅན། ། ཞེས་སོ། །

以下是完整的漢語直譯: "應當迅速修習正法。" 粗大顯現不應執為真實,因為微塵無法分割,粗大不成立,故不應執著外境。身體也是無法分割的微塵,心也是無法分割的剎那,因此不要對所執取的身心生起珍愛之網。不要對如幻的受用生起真實執著的貪戀。不要對輪迴種種迷亂生起惡習氣的信心。一切無有實質,應當生起強烈的無常厭離心。 如《廣大遊戲經》中說: "眾生壽命如空電, 如山急流速疾去。" 《大般涅槃經》中說: "生命常為眾敵圍, 剎那剎那皆損減, 無有任何能增長。" 前經又說: "如同無水入池塘, 唯有減少無增益, 我命恒常如何真?" 教導從輪迴顯現時起就已成立為有為無常的本性而生起厭離心: "種種器界有情動, 如幻水樹無實質, 是故輪迴稱無常, 自作自受無他人。" 器世間和有情世間顯現的眾生、財物、用具、輪迴的迷亂顯現、苦樂等一切都是無常的。 如《廣大遊戲經》中說: "諸行不堅實無常, 如未燒陶易毀壞, 借他財物亦復然, 如沙堆屋皆無常。" 《護國經》中說: "生命無堅實無常動, 如陶土瓶易於毀壞。"

འཇིམ་པའི་བུམ་པ་ལྟ་བུར་འཇིག་པ་ཅན། ། ཞེས་སོ། །དེས་ན་འདུས་བྱས་འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅིང་སྙིང་པོ་མེད་དེ། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་སྐད་ཅིག་ཡ་མ་བརླ། །སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་ཞིང་རྫུན་པ་ཅན། །ཆུ་ཡི་དབུ་བ་ལྟ་བུར་སྙིང་པོ་མེད། །ཡོངས་སུ་བརྟགས་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་འཇིག་པར་ངེས་པའི་ཚུལ་ལ་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་པ་ནི། མི་རྟག་གཤིན་རྗེའི་ལྟོ་ན་སྲིད་པ་གསུམ། །གནས་བཅས་དེ་ཡི་དབང་སྒྱུར་བརྒྱུད་མར་འཁོར། །གཞན་དུ་མི་འགྲོ་གནས་དེར་ཆགས་ཤིང་ཞེན། ། འཆི་བདག་དེས་ཀོ་རྟག་ཏུ་དམ་དུ་བཟུང༌། །སྐྱེ་བ་ཉིད་ནས་འཆི་བར་སྐྱེས་པ་ ཅན། །བརྒྱུད་མར་འཁོར་བའི་གྲོགས་པོ་འགྲོ་དྲུག་ཀུན། །ད་ནི་འདི་ནས་ཕྱིན་པ་མི་ལེགས་སམ། །བདག་དང་ལྷན་ཅིག་ཐར་པའི་གྲོང་དུ་འདེང༌། །དེར་ནི་འཆི་མེད་རྒྱལ་བའི་འབྱོར་པས་མཛེས། །རྟག་ཏུ་ཞི་བདེ་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །སྲིད་པ་འཁོར་བའི་དཔེ་ཆུང་གི་སྐབས་སུ། འདུལ་བ་མདོ་རྩ་བ་གནས་མལ་གྱི་གཞི་ལས། དེ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའི་སྲིན་པོས་བཟུང་བར་རོ་ཞེས་ སོ། །རྒྱུ་མཚན་ངེས་པས་སྐྱོ་ཤས་བསྐྱེད་པ་ནི། འབྱུང་བཞི་འདུས་ཕྱིར་སྣོད་བཅུད་འཇིག་པ་ཅན། །ལུས་ཅན་གཡོ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་བརྙིངས་པར་འགྱུར། །དེ་ཡང་བྱས་པ་མི་རྟག་པ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འདུས་པ་རྣམས་དང༌། སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་ཀྱང་«༼༡༽«མི་རྟག་པ་ཆུའི་དབུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣོད་དུ་སྣང་བ་རྣམས་དང༌། མི་རྟག་པ་འགྱུར་བའི་དཔེར་སྐྱེས་པ་སྤྲིན་དང༌། གློག་དང༌། འཇའ་དང༌། བྲག་ཅ་ལ་སོགས་པ་དང༌། སྐྱེས་པས་མི་རྟག་པ་འགྲོ་བ་རྣམས་དང༌། ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་མི་རྟག་པ་སྒྱུ་མ་མིག་འཕྲུལ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ངེས་པའི་དུས་མེད་པར་མི་རྟག་པ་རང་གི་ཚེ་ལ་བསམས་ནས་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་དལ་བར་ཆོས་ལ་བརྩོན་པར་རིགས་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། འདུ་བྱེད་མི་རྟག་མར་མེའི་འོད་དང་འདྲ། །མྱུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། །

以下是完整的漢語直譯: "如陶土瓶易於毀壞。" 因此,一切有為輪迴法都是無常無實質的。如《廣大遊戲經》中說: "欲妙剎那不穩固, 如幻如陽焰虛妄, 如水泡沫無實質, 應知皆從分別生。" 因此,對必定毀滅的情況生起厭離: "無常閻魔腹中有三界, 依止彼處輪轉受其控, 不往他處貪著彼處所, 死主恒常緊緊握持之。 生即為死而生之眾生, 輪轉相續六道諸伴侶, 從今往後豈非不善哉? 與我同往解脫之城邑, 彼處無死佛德為莊嚴, 恒時寂樂自性任運成。" 這是總結偈頌。 在小乘輪迴的章節中,《律經根本》的臥具品中說:"一切都被無常羅剎所執持。" 由確定原因而生起厭離: "四大和合故器情壞, 有情動搖城邑成舊。" 這包括由因緣和合而成的有為無常法,雖非人造但仍無常如水泡等顯現為器世間的事物,無常變化的比喻如雲、閃電、彩虹、回聲等,由生而無常的眾生,短暫無常如幻術、眼花、乾闥婆城等,以及無定期無常如自身壽命等。思維這些,應當剎那不懈怠地精進修法。 如《廣大遊戲經》中說: "諸行無常如燈光, 迅速生滅為其法,

མྱུར་དུ་འབྱུང་ཞིང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། །རླུང་དང་མཚུངས་པས་རིང་དུ་མི་གནས་ཤིང༌། །ཆུ་བུར་ལྟ་བུར་ཉམ་ཆུང་སྙིང་པོ་མེད། །གཡོ་བ་མེད་ཅིང་བརྟགས་ན་ཆུ་ཤིང་འདྲ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སེམས་ནི་སླུ་བར་བྱེད། །རྡུལ་མེད་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་པར། །བརྩོན་འགྲུས་ནམ་ཡང་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏ་རེ། ། ཞེས་སོ། །ངེས་པར་མི་རྟག་པའི་ཚུལ་བསམ་པ་ནི། མཐའ་བཞིས་བསྡུས་ཕྱིར་རྟག་པ་འགའ་ཡང་མེད། །ཚེ་ལ་ངེས་མེད་ནམ་འཆི་ཆ་མེད་པས། །ངེས་པར་འཆི་ཞེས་སྙིང་ནས་བསམ་པར་བྱ། །མི་ལུས་ཐོབ་པའི་རྟེན་འདི་ལ་མཐའ་བཞིའི་རྒྱས་བཅིངས་ཏེ་བདེ་བའི་སྐབས་མེད་པས་དམ་པའི་ཆོས་བྱ་དགོས། དེ་ཡང་སྐྱེས་པའི་མཐའ་འཆི། འདུས་པའི་མཐའ་འབྲལ། བསགས་པའི་མཐའ་འཛད། མཐོན་པོའི་མཐའ་ལྟུང་བས་ཡིད་བརྟན་མེད་དེ་འདོར་ངེས། ཁྱད་པར་དུ་རང་གི་ལུས་དབུ་བ་ལྟ་བུ་འདི་འཇིག་ངེས། ནམ་འཆི་ཆ་མེད། དེ་རིང་ཁོ་ན་ལའང་འཆིའམ། སང་འཆིའམ། དོ་ནུབ་འཆིའམ། མལ་འདིར་ཉལ་བ་འདི་ལས་ཤི་ནས་སང་ནི་ལྡང་བ་མེད་པ་ཅིག་འབྱུང་ངམ་སྙམ་དུ་བསམས་ཏེ། མཚན་མོ་བཟང་པོའི་མདོ་ལས། སང་ཙམ་འཆིའམ་སུས་ཤེས་ཀྱིས། །དེ་རིང་ཉིད་དུ་བསྟུན་ཏེ་བྱ། །འཆི་བདག་སྡེ་ཆེན་དེ་དང་ནི། །ཁྱེད་ཀུན་བཤེས་པ་མ་ཡིན་ ནོ། །ཞེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེ་རིང་ཁོ་ན་མི་འཆི་ཞེས། །བདེ་བར་འདུག་པ་རིགས་མ་ཡིན། །འཆི་བདག་སྡེ་ཆེན་དེ་དང་ནི། །བདག་ཅག་བཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། ཉམས་ཆུང་གྱི་ནའི་ཕུང་པོ་འདི། །སྐྱོན་མང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། ། རྒ་དང་ནད་འཆིས་རྟག་ཏུ་ གཙེས། །སྲིད་པའི་ཆོས་ནི་མཐའ་ཡས་པ། །འགྱུར་ཞིང་འཕོ་བའི་དགྲ་དང་བཅས། །བདག་ལྟ་འཆི་བར་ཅིས་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། ། དེའང་རྟ་འདྲོག་པའམ། ལུག་ཡར་བའམ། ཕྱུགས་རྒྱུག་པའམ། བྱ་འཕུར་བ་ལྟར་གློ་བུར་ཐོག་རྒྱུགས་སུ་འཆི་བ་འོང་བས་སྐྱེ་དགུ་འདི་ཐམས་ཅད་བཟུང་བ་ནི། མཛངས་བླུན་ལས། བསགས་པའི་མཐའ་མཛད་འདུས་པ་འབྲལ། །བྱས་པ་འཇིག་ཅིང་གསོན་པོ་ འཆི། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས།

以下是完整的漢語直譯: "迅速生滅為其法, 如風不能長時住, 如水泡脆弱無實, 觀察無動如芭蕉, 如幻能夠欺惑心, 未得無垢佛菩提, 精進切莫有退失。" 思維必定無常的道理: "四邊所攝故無常, 壽命無定何時死, 應當從心思必死。 獲得人身此依處, 四邊束縛無樂處, 故應修習正法要。 生邊是死聚邊離, 積邊是盡高邊墮, 無可依靠定當舍。 尤其自身如水泡, 必定毀壞何時死, 無有定準今日死? 明日死耶今夜死? 睡此床榻不復起? 如是思維應當知。" 如《吉祥夜經》中說: "明日死亡誰能知? 今日即應勤修習, 死主大軍與汝等, 並非朋友應當知。" 《入行論》中說: "今日必不死, 安逸實非理, 我與死主軍, 並非為親友。" 《涅槃經》中說: "脆弱五蘊身, 多過壞滅法, 老病死常逼, 有為法無邊, 變遷敵相隨, 我豈能不死?" 又如馬驚、羊跳、牛奔、鳥飛那樣突然猝死而來,一切眾生都被執持。 如《賢愚經》中說: "積聚終將盡, 和合必別離, 所作終毀壞, 有生終有死。" 《廣大遊戲經》中說:

བྱས་པ་འཇིག་ཅིང་གསོན་པོ་ འཆི། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། འཆི་བས་སྲོག་ཆགས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་འཛིན་ཏེ། །འབྱུང་པོའི་ཚོགས་ལ་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་སྲིན་བཞིན། །ཀླུ་ལ་མཁའ་ལྡིང་གླང་ཆེན་སེང་གེ་དང༌། །རྩྭ་རྩི་འབྱུང་པོའི་ཚོགས་ལ་མེ་དང་མཚུངས། །འཆི་བས་དབང་ཡོད་པ་དག་དབང་མེད་བྱེད། །འཆི་བས་སྲོག་འཕྲོག་ཆུ་བོས་ཤིང་འདེད་འདྲ། །མི་ནི་གཉིས་མིན་གྲོགས་མེད་གཅིག་པུར་འགྲོ། །རང་ལས་འབྲས་བུ་སྨིན་པས་རང་དབང་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། ཚེ་ནི་རིང་ཡང་མཐར་ནི་འཇིག་ངེས་པས། །»«འདིར་ནི་«༼༡༽«ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འཆི་བར་འགྱུར། །འབྱོར་པ་རྒུད་ཅིང་ལང་ཚོ་རྒས་པས་འཇོམས། །གཟུགས་བཟང་ནད་དང་སྲོག་ནི་འཆི་བས་གཅོད། །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་ནམ་འཆི་ཆ་མེད་པས་འཆི་བར་ངེས་པ་བསམས་དགོས་ཏེ། འགྲིབ་ཅིང་འཕེལ་བ་མེད་པས་ནམ་འཆི་ཆ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉིན་ཞག་དང་ལོ་ཟླ་སྔ་དྲོ་དང་ཕྱི་དྲོ་སོང་བ་ཙམ་གྱིས་འཆི་བ་ལ་ཉེར་སོང་སྟེ། རྒུད་ནས་ཚེ་ལ་སྣོན་པ་ནི་མེད་དེ། འགྲིབ་པ་ནི་ཡོད་དོ། །ཉི་མ་ནུབ་པའི་གྲིབ་སོ་ལྟར་ཚེ་འགྲིབ། འབྲུའི་བང་མཛོད་བཅུས་པ་ལྟར་ཚེ་འཛད། རྫིང་གི་ཝ་རྡོལ་བ་ལྟར་ཚེ་འཛད། དེ་བཞིན་དུ་བར་སྣང་གི་སྤྲིན་ཡལ་བ། རི་གཟར་གྱི་ཆུ་འབབ་པ། གཤེད་མའི་དྲུང་དུ་སླེབ་པ། ཆུ་བྲན་རྒྱ་མཚོར་འབབ་པ། གྱད་ཀྱིས་མདའ་འཕངས་པ། གསོད་སར་སེམས་ཅན་ཁྲིད་པ་ལྟར། ཚེ་འགྲིབ་ཅིང་འཆི་ངེས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཚེ་ནི་རྟག་ཏུ་གོད་འགྱུར་ཞིང༌། །སྣོན་མེད་འབྲི་བ་དང་བཅས་པས། །བདག་ལྟ་འཆི་བར་ཅིས་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེའང་རས་བལ་གྱི་དྲུ་གུ་འཐུལ་བ་ལྟར་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་གིས་འཛད་པ་དང༌།སྙིམ་པའི་ཆུ་ཟགས་པ་ལྟར་ཟད་ཀྱང་མ་ཚོར་བ་འདི་མཚང་ཆེ་སྟེ། བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོ་ས་ར་ཧའི་ཞལ་སྔ་ནས་དོ་ཧ་རྡོ་རྗེའི་མགུར་དུ་གསུངས་པ། ཀྱེ་ཧོ་བཞིན་བཟང་སྙིམ་པ་ཆུས་བཀང་ བ། །ཟགས་པ་བཞིན་དུ་ཉམས་པ་མ་ཚོར་རོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཚེ་ལ་དུས་ངེས་པའི་ཚད་མེད་པས་ཀྱང་འཆི་ལ། རྐྱེན་གཡང་དང༌། རྦབ་དང༌། མཚོན་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: "所作終毀壞,有生終有死。" 《廣大遊戲經》中說: "死亡執持百千生命, 如海中鱷魚捕眾生, 如金翅鳥對龍象獅, 如火焚燒草藥眾生。 死亡使有權者無權, 奪命如河沖走樹木, 人獨自行無二無伴, 自業成熟無自主權。" 《涅槃經》中說: "壽命雖長終必壞, 此處一切定當死, 富貴衰敗青春老, 美貌病奪命被斷。" 因為無法確定何時死亡,所以應當思維必定會死。由於無有增減,所以無法確定何時死亡。隨著日月年歲、早晚時光的流逝,越來越接近死亡。壽命衰減后無法增加,只有減少。如日落的陰影般壽命減少,如取用糧倉般壽命耗盡,如池水漏失般壽命耗盡。同樣,如空中雲消散、山崖水流下、抵達劊子手前、細流匯入大海、力士射出箭矢、牽引眾生赴死處,壽命減少必定會死。 如《入行論》中說: "壽命恒常減, 無增唯有減, 我豈能不死?" 又如棉絮被拉扯般剎那間耗盡,如漏斗中水流失卻不覺察,這是大過患。 大婆羅門薩拉哈在《金剛道歌》中說: "嗚呼!美人啊,如水滿漏斗, 流失卻不覺衰敗。" 又因壽命無有確定期限而死,以及墜崖、癲癇、武器等外緣而死。

རྐྱེན་གཡང་དང༌། རྦབ་དང༌། མཚོན་དང༌། དུག་དང༌། འདྲེ་ལ་སོགས་པས། བར་དུ་གཅོད་པས་ཀྱང་འཆི་དུས་མ་ངེས། བར་ཆད་མེད་ཀྱང་སྐད་ཅིག་གིས་ཐུང་དུ་འགྲོ་བས་འཆི་ངེས་ཏེ། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། ཁ་ཅིག་མ་ཡི་མངལ་དུ་འཆི། །ཁ་ཅིག་བཙས་མ་ཐག་ཏུ་འཆི། །ཁ་ཅིག་གོགས་པོར་འགྲོ་ཙམ་ན། །དེ་བཞིན་ཁ་ཅིག་རྒྱུག་ཙམ་ན། །ལ་ལ་རྒས་དང་ལ་ལ་གཞོན། །ལ་ལ་དར་ལ་བབ་པའི་མི། །དེ་དག་རིམ་གྱིས་འཆི་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ལ་མི་འདི་གཞོན་ཞེས་ནི། །གསོན་པའི་གདེང་ནི་སུ་ཞིག་འཆའ། །འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་ཤིང་ཐོག་བཞིན། །ལུས་ཅན་རྣམས་ནི་འཆི་བར་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། འདས་པ་ལས། འཚོ་བའི་ཚེ་ནི་བདུད་ཀྱིས་འཇོམས། །རྟག་པའི་ཆོས་ནི་གང་ཡང་ མེད། །ཅེས་པ་དང༌། སྔ་མ་ལས། རྒྱུན་དུ་ནད་ཀྱིས་མངོན་གདུང་ཞིང༌། །རྟག་ཏུ་མི་གཙང་འཛགས་པ་ལྟ«༼༡༽«། །རྒ་དང་འཆི་བས་ཚེ་འགྲིབ་པའི། །ལུས་ནི་ངན་པ་ཅིང་«༼༢༽«མི་རུང༌། །ཞེས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས། གློ་བུར་འཆི་བའི་རྒྱུ་དགུ་སྟེ། མི་འཕྲོད་པའི་ཟས་ཟ་བ་དང་ཟས་འགྲངས་ཀྱང་མང་དུ་ཟ་བ་དང༌། སྔ་མ་མ་ཞུ་བར་ཕྱི་མ་ཟ་བ་དང༌། བཤང་གཅི་དུས་སུ་མི་འདོར་བར་བསྡམ་པ་དང༌། ནད་པས་སྨན་པ་དང་ནད་གཡོག་གི་ངག་ལ་མི་ཉན་པ་དང༌། མཚན་མོ་འགྲོ་བས་གདོན་དང་འབྱུང་པོ་དྲག་པོས་བཏབ་པ་དང༌། སྐྱུགས་སྨན་བཏང་བ་མནན་ནས་མི་སྐྱུགས་པ་དང༌། མ་བརྟགས་པའི་དྲག་ཤུལ་སྤྱོད་པ་དང༌། བག་མེད་པར་བུད་མེད་ལ་འཁྲིག་པ་སྤྱོད་པའོ་ཞེས་སོ། །སྨན་པའི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། སྨན་པས་སྨན་མ་ཡིན་པ་སྦྱར་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དགུ་གསུངས་པའང་འདིར་འདུའོ། །དེས་ན་འཆི་བའི་རྐྱེན་མང་ཞིང་བྱ་བྱེད་བྱེད་འཕྲོ་ལ་འཆི་བས་འདིའི་ཚེ་མི་འཆི་སྙམ་དུ་བློ་ལྟོས་མི་ཐུབ་ལ་འཆི་དུས་དགེ་སྡིག་གཉིས་ལས་གཞན་རྗེས་སུ་མི་འབྲེང་བས་སུས་ཀྱང་བསྟོངས་པ་མེད་དེ། རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ནི་ཡུན་ཐུང་ཞིང་འཕོ་བས་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བར་གྱིས་ཤིག །

以下是完整的漢語直譯: "由於墜崖、癲癇、武器、毒藥、鬼怪等外緣中斷,死亡時間也不確定。即使無有障礙,也因剎那變短而必定會死。 如《法句經》中說: '有些死於母胎中, 有些剛生即死去, 有些剛能爬行時, 有些正在奔跑時, 有老有少有壯年, 他們次第皆會死。 誰能斷言此人年輕, 而有活命的把握? 如同成熟的果實, 有身眾生終將死。' 《涅槃經》中說: '生命為魔所摧毀, 無有任何常住法。' 前經又說: '常為疾病所折磨, 恒時不凈如漏水, 老死使壽命減少, 此身低劣實不堪。' 《菩薩藏經》中說:九種突然死亡的原因是:食用不適合的食物、吃飽還繼續多吃、前食未消化就再進食、大小便時強忍不排、病人不聽醫生和護理人員的話、夜間行走被兇猛鬼怪所害、服用催吐藥后強忍不吐、未經思考行事魯莽、放縱行淫。 《醫王經》中所說的醫生配錯藥等其他九種原因也包含在此。 因此,死亡的因緣眾多,且死於事業未竟之時,不能認為此生不會死。死時除善惡業外無他相隨,誰也無法幫助。 如《教誡國王經》中說:'大王啊!人的壽命短暫易逝,你應當對來世生起恐懼。'"

ཁྱོད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བར་གྱིས་ཤིག །དུས་ཀྱིས་ཉེན་ཏེ་རྒྱལ་པོ་འགྲོ་འགྱུར་ན། །ལོངས་སྤྱོད་མཛའ་དང་གཉེན་བཤེས་རྗེས་མི་ འབྲང༌། །སྐྱེས་བུ་དག་ནི་གང་ནས་གར་འགྲོ་ཡང༌། །ལས་ནི་གྲིབ་མ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་ཚོམས་ལས། བྱ་བ་འདི་ནི་བྱས་ཟིན་ད་འདི་རུ། །དེ་དག་རྫོགས་ནས་བདག་གིས་འདི་བྱ་ཞེས། །དེ་ལྟར་མི་ཡིས་ཡོངས་སུ་སེམས་པ་ན། །རྒ་དང་ན་དང་འཆི་བས་མངོན་པར་འཇོམས། ། ཞེས་སོ། །དེའི་ཚེ་ཚེ་འདིའི་སྣང་བ་གང་གིས་ཀྱང་མི་བསྟོངས་བས་སྐྱོ་བར་བསྟན་པ་ནི། འཆི་བར་གྱུར་ཚེ་གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། །གཉེན་དང་དཔའ་རྩལ་དཔུང་གཉེན་ལ་སོགས་ཀྱིས། །སྟོངས་པ་འགའ་མེད་དམ་པའི་ཆོས་སྒྲུབས་ཤིག །» « དེ་ཡང་འཆི་བའི་ཚེ་བརྟེན་པའི་གནས་ཀྱིས་མི་བསྟོངས་ཏེ། ལྷའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ཡང་བཞག་ནས་འགྲོ། ས་བཙན་པོར་གབ་པས་ཀྱང་ཐུབ་པའི་གནས་མེད་དེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། གང་དུ་གནས་ན་འཆི་བས་མི་ཚུགས་པའི། །ས་ཕྱོགས་དེ་ནི་གང་ནའང་ཡོད་མིན་ཏེ། །བར་སྣང་ན་མེད་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ནའང་མེད། །ལྷ་ཡུལ་ན་མེད་རིའི་སུལ་ན་ཡང་མེད། །ཅེས་སོ། །བསགས་པའི་ནོར་གྱིས་མི་བསྟོངས་ཏེ། ལྷ་རྫས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད། ཕྱུག་པོའི་བང་མཛོད་ཐམས་ཅད་བཞག་ནས་འགྲོ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས།ལྗོན་ཤིང་རྡིབ་པར་གྱུར་པའི་ཚེ། ། ཡལ་ག་ལོ་མས་ཅི་ཞིག་བྱ། །དེ་བཞིན་སྐྱེས་བུ་འཆི་བའི་ཚེ། །ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་སོ། །འབྲེལ་བའི་གཉེན་གྱིས་མི་བསྟོངས་ཏེ། གྲོགས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རྙེད་ཀྱང༌། ཆུང་མ་ལྷའི་བུ་མོ་ལྔ་བརྒྱས་བསྐོར་ཀྱང༌། བུ་ཚ་ལྷའི་ཁྱེའུ་སྟོང་གིས་རྩེ་ཡང༌། ཚ་ཞང་ལྷའི་དབང་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། སྲིད་སྡེ་ལྷ་མིན་དམག་མི་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱལ་འབངས་གླིང་བཞི་ལྷ་ཡུལ་ཡོད་ཀྱང༌། ནོར་རྫས་རིན་ཆེན་སྣ་བདུན་ཡོད་ཀྱང༌། ཕ་ཁུ་ཚངས་པ་བརྒྱ་བྱིན་ཡོད་ཀྱང༌། མཛའ་གྲོགས་རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་ཡོད་ཀྱང༌། བྲན་གཡོག་ལྷ་བྲན་སྟོང་ཕྲག་ཡོད་ཀྱང༌།

以下是完整的漢語直譯: "你應當對來世生起恐懼。 當時間逼近國王將離去, 受用親友眷屬不相隨。 眾生無論從何處往何方, 業如影子般恒常相隨。" 《法句經》中說: "這事已做完,接下來要做那事, 如此這般人們常常思量時, 老病死亡卻突然降臨。" 那時,此生的任何顯現都無法幫助,應當生起厭離: "當死亡來臨時,住處、受用、 親友、勇力、軍隊等, 無一能幫助,應當修習正法。" 死時,依靠的住處無法幫助。即使天界宮殿也要捨棄而去,堅固地下也找不到能避免的地方。如《律經》中說: "何處居住能不被死亡所及, 那樣的地方根本不存在, 虛空中沒有,海洋中也沒有, 天界中沒有,山洞中也沒有。" 積聚的財富無法幫助。天界珍寶、轉輪王王位、富人的倉庫,都要捨棄而去。同經中說: "當大樹倒塌時, 枝葉又有何用? 同樣人臨終時, 執著又有何益?" 親密的親友無法幫助。即使得到轉輪王為伴侶,被五百天女圍繞,與千名天子嬉戲,有天帝為舅舅,有阿修羅軍隊為臣民,有四大部洲和天界為領土,擁有七寶,有梵天帝釋為父叔,有四大天王為密友,有千名天仆為奴僕,

བྲན་གཡོག་ལྷ་བྲན་སྟོང་ཕྲག་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་དག་གིས་སྲོག་བཟུང་བའམ། ཕན་གདགས་པའམ། ཚེ་མཐུད་པའམ། ར་མདའ་སྙེགས་པའམ། གྲོགས་བྱར་མེད་པར་གཅིག་པུར་མར་གྱི་གསེབ་ནས་སྤུ་བཏོན་པ་ལྟར་བར་དོའི་འཕྲང་ལ་སུ་དང་ཡང་འགྲོགས་སུ་མེད་པར་འགྲོ་དགོས་ཏེ། བུ་མོ་རིན་ཆེན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། འཆི་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་ན། །ཕ་མ་མ་ཡིན་གཉེན་འདུན་མིན། །བུ་དག་སྐྱབས་སུ་མི་འགྱུར་ཞིང༌། །ལང་ཚོ་མ་ཡིན་སྟོབས་ཀྱང་མིན། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། འདི་ནས་གཞན་དུ་འཆི་འཕོའི་དུས་བྱེད་ཚེ། །ཕོངས་ཤིང་སྡུག་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་འབྲལ། །ཤི་ནས་ཕྱིར་མི་འོང་ཞིང་ཕྲད་མི་འགྱུར། །ཤིང་ལས་ལོ་འབྲུལ་འདྲ་ཞིང་ཆུ་རྒྱུན་འདྲ།། ཞེས་པ་དང༌། ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། འདི་ན་རྟག་ཏུ་སྡུག་པ་ཐམས་ཅད་དང༌། །མྱུར་དུ་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་གང་ཡང་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། འཇམ་དཔལ་རྣམ་པར་རོལ་པ་ལས། ཕ་མ་ཁྱེད་ཀྱི་སྐྱབས་མ་ཡིན། །མཛའ་བཤེས་རྩ་ལག་རྣམས་ཀྱང་མིན། །དེ་དག་གིས་ནི་ཁྱོད་བོར་ནས། །རང་ཉིད་གཅིག་པུ་ཕྱི་མར་འགྲོ། །ཞེས་སོ། །ལུས་ཀྱི་དཔའ་རྩལ་གྱིས་མི་སྟོངས་ཏེ། འཆི་བའི་ཚེ་ཅིས་ཀྱང་མི་ཕན་པར་འགྲོ་དགོས། གཙོ་བོའི་གྲོས་ཀྱིས་མི་བསྟོངས་པས་གཏམ་དང༌། ཤགས་ཀྱིས་ལན་གདབ་ས་མེད། དཔའ་བོའི་རྩལ་གྱིས་མི་བསྟོངས་པས་འཐབ་ས་མེད། མགྱོགས་པའི་བང་གིས་མི་བསྟོངས་པས་འབྲོས་ས་མེད། མཚར་མོའི་བྱད་ཀྱིས་མི་བསྟོངས་པས་བསླུ་ས་མེད། དྲག་པོའི་ལས་ཀྱིས་མི་བསྟོངས་པས་བརྩོམ་ས་མེད། ངན་པའི་གཡོ་སྒྱུས་མི་བསྟོངས་པས་འབྱོལ་ས་མེད་པར་གཅིག་པུར་འགྲོ་དགོས་ཏེ། འདུལ་བ་ལུང་ལས། འདི་ན་མཐུ་ཆེན་གནས་མཐོ་བར། །གནས་པའི་ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་ཡང༌། །ཚེ་ཟད་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་ན། ། འཆི་ལས་དེ་རིང་སུ་ཞིག་ཐར། །དཔའ་བརྟུལ་གྱིས་ཀྱང་སྐྱོབ་ནུས་མིན། །རྒྱལ་པོ་སྡོམ་བརྩོན་དཀའ་ཐུབ་དང༌། །ལས་དང་བརྩོན་འགྲུས་བརྟུལ་ཕོད་དང༌། །འཁོར་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་བློ་གྲོས་ཀྱིས། །འཆི་ལས་ཇི་ལྟར་ཐར་མི་ནུས། །ཞེས་སོ། །

以下是完整的漢語直譯: "即便有千名天仆為奴僕,他們也無法挽留生命,無法給予幫助,無法延長壽命,無法代替,無法作為伴侶。如同從黃油中抽出一根毛髮一樣,必須獨自一人穿越中陰險道,無人可以相伴。 如《寶女所問經》中說: '當死亡時刻來臨時, 父母非依靠,親友非庇護, 兒子們不能成為救護, 青春非依靠,力量也非依靠。' 《方廣大莊嚴經》中說: '從此處往生他處時, 與可憐可愛眾生別離, 死後不再回來不再相見, 如樹葉凋落,如水流逝。' 《持國長者請問經》中說: '此處一切所愛之物, 無有不速疾分離者。' 《文殊遊戲經》中說: '父母非你的庇護, 親友眷屬也非依靠, 他們將捨棄你, 你將獨自前往來世。' 身體的勇力無法幫助,死時必須離去毫無益處。首領的謀略無法幫助,無處可以用言語或暗示迴應。英雄的勇猛無法幫助,無處可以戰鬥。迅捷的速度無法幫助,無處可以逃跑。美麗的容貌無法幫助,無處可以欺騙。兇猛的行為無法幫助,無處可以施展。惡劣的詭計無法幫助,無處可以躲避,必須獨自一人離去。 如《律經》中說: '此處威力大、地位高, 長壽天神也會, 壽盡而衰敗, 今日誰能脫離死亡? 勇士也無法保護, 國王、持戒者、苦行者, 業力、精進、勇猛, 廣大眷屬、智慧, 皆無法脫離死亡。'"

འཆི་ལས་ཇི་ལྟར་ཐར་མི་ནུས། །ཞེས་སོ། །མཐུ་སྟོབས་ཀྱི་དཔུང་གཉེན་གྱིས་མི་བསྟོངས་ཏེ། ཚངས་པ་དང༌། བརྒྱ་བྱིན་དང༌། དབང་ཕྱུག་དང༌། ཁྱབ་འཇུག་དང༌། དྲང་སྲོང་དང༌། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་སྟོབས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་འཆི་བ་ལས་མ་འདས། གནོད་སྦྱིན་དང༌། སྲིན་པོ་དང༌།» «བདུད་དང་ཀླུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་ཐར། སྨན་པ་དང་གཙུག་ལག་དང་མོ་པྲ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ཀྱིས་མི་ཐར། གསང་སྔགས་དང༌། རིག་སྔགས་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་དང༌། མངོན་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པས་མི་བསྟོངས། ཕོ་ལྷ་དང་ཆོས་སྐྱོང་དང་མཁའ་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་སྲུང་མས་མི་སྐྱོབ། བཅུད་ལེན་དང་རྫས་དང་སྨན་གྱི་ནུས་པས་མི་ཕན་པར་འཆི་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། མཐུ་ཆེན་ནོར་ལྡན་གྲགས་འབར་བ། །ཚངས་དང་བརྒྱ་བྱིན་ཁྱབ་འཇུག་དང༌། །མུན་བྱེད་སྒྲ་ངན་སྐྱབས་སེང་བུ། །དེས་ཀྱང་འཆི་བ་བཟློག་མི་ནུས། ། མཐར་བྱེད་པ་ལས་སྨན་དག་དང༌། །རིག་སྔགས་ཀུན་དང་དཔུང་དག་དང༌། །ལྷ་དང་སྲུང་མ་རྟེན་འབྲེལ་དང༌། །ནོར་དང་ཉེ་དུས་སྐྱོབ་མི་ནུས། །ཞེས་སོ། །ཟས་གོས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་མི་བསྟོངས་ཏེ། ལྷའི་བདུད་རྩི་ཟིལ་མངར། པཉྩ་ལི་ཀའི་གོས་མཆོག» «མིའི་ཟས་མཆོག་རོ་བརྒྱ། དར་ཟབ་རས་མཆོག་སྣ་ཚོགས་ཏེ། མདོར་ན་གཟུགས་མཛེས་སྒྲ་སྙན། དྲི་ཞིམ། རོ་བྲོ། རེག་བྱ་འཇམ་པོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མི་བསྟོངས་པར་ཚེའི་དུས་བྱེད་པ་ཉིད། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། རྟག་ཏུ་གཟུགས་སྡུག་མཆོག་དང་སྒྲ་སྙན་དང༌། །དྲི་ཞིམ་རོ་མཆོག་རེག་ན་བདེ་བྱེད་ དང༌། །དུས་ངན་རྙི་ལ་འགྲོ་བ་འདི་དག་ཐོགས། །དཔེར་ན་རྔོན་པའི་རྙི་ལ་སྤྲེའུ་ཐོགས་བཞིན། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་མྱ་ངན་གནོད་པ་མང༌། །འཇིག་བཅས་རྟག་ཏུ་དགྲ་བྱེད་ཉོན་མོངས་བཅས། །རལ་གྲིའི་སོ་དང་དུག་གི་ལོ་མ་འདྲ། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། བདག་གི་ཕྱོགས་བཞི་ནས་རི་ཆེན་པོ་སྲ་བ་བརྟན་པ་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ་མ་གས་པ། མ་ཞིག་པ་ཤིན་ཏུ་མཁྲེགས་པ་ལྷུན་མཐོ་བ་བཞིས་བཟློག་སྟེ།

以下是完整的漢語直譯: "強大的軍隊和親友無法幫助。梵天、帝釋天、大自在天、遍入天、仙人、無慾子等具有神通力者也未能逃脫死亡。夜叉、羅剎、魔鬼、龍族等的力量也無法解脫。醫生、學者、占卜師等的方法也無法解脫。密咒、明咒、神變、神通等的能力也無法幫助。護法神、護法、空行等的守護也無法保護。長生不老藥、丹藥、藥物的功效也無法幫助,終將死亡。 同經中說: '大力者、富有者、名聲顯赫者, 梵天、帝釋天、遍入天, 月亮、羅睺羅、迦葉波, 他們也無法阻止死亡。 藥物、明咒、軍隊、 神靈、護法、因緣、 財富、親友都無法保護。' 飲食衣服受用無法幫助。天界甘露、最上衣服、人間百味美食、各種綾羅綢緞,總之,美麗的色相、悅耳的聲音、芳香的氣味、美味的食物、柔軟的觸感等各種感官享受都無法幫助,終將壽終正寢。 《方廣大莊嚴經》中說: '常見美色、悅耳聲音、 芬芳氣味、美味食物、愉悅觸感, 眾生被困於此惡時, 如猴子被困於獵人的陷阱。 欲妙多有憂愁危害, 無常恒為敵對煩惱, 如劍鋒利如毒葉。' 《教誡國王經》中說: '大王啊,譬如從四面而來的堅固、穩固、堅實、未裂、未破、極為堅硬、高聳的四座大山阻擋,

མ་ཞིག་པ་ཤིན་ཏུ་མཁྲེགས་པ་ལྷུན་མཐོ་བ་བཞིས་བཟློག་སྟེ། རྡིབ་ནས་དུས་གཅིག་ལ་རྩྭ་དང་ཤིང་དང་ནགས་ཚལ་དང་སྲོག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཕྱེ་མར་འཐག་ཅིང་འོང་ན། དེ་དག་ལ་མགྱོགས་པས་འབྲོས་པའམ། ནོར་གྱིས་བསླུ་བའམ། སྟོབས་ཀྱིས་བཟློག་པའམ། ཐབས་ཀྱིས་ཐར་པའམ། སྨན་དང༌། སྔགས་དང་རྫས་ཀྱི་ནུས་པས་བཟློག་པའི་གོ་སྐབས་མེད་དོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། ན་བ་དང༌། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་འདི་དག་འོང་སྟེ། དེ་དག་ལ་མགྱོགས་པས་འབྲོས་པའམ། ནོར་དང་སྟོབས་ལ་སོགས་པས་བཟློག་པའི་གོ་སྐབས་མེད་དོ། །དེ་ཡང་རྒས་པས་ནི་དར་ལ་བབ་པ་འཇོམས་ཤིང་འོང་ངོ༌། །ན་བས་ནི་ནད་མེད་པར་བདེ་བ་འཇོམས་ཤིང་འོང་ངོ༌། །རྒུད་པས་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཤིང་འོང་ངོ༌། །འཆི་བས་ནི་ཚེ་དང་སྲོག་འཇོམས་ཤིང་འོང་སྟེ། ཅིས་ཀྱང་བཟློག་པར་ནུས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །མི་རྟག་པའི་དཔེ་དུ་མ་ལ་བསམས་ནས་སྐྱོ་ཤས་བསྐྱེད་པ་ནི། ཚོང་འདུས་འགྲོན་དང་ཆུ་འགྲམ་ལྗོན་ཤིང་དང༌། །འབྲུག་སྒྲ་སྤྲིན་དང་འགྲོ་བ་ཉི་ཟླའི་ འགྲོས། །མི་རྟག་གཡོ་བས་མྱུར་དུ་འཆི་བ་སོམས། །ཚོང་དུས་ཀྱི་འགྲོན་པོ་རྣམས་དར་ཅིག་ཚོགས་ཀྱང་གྱེས་ནས་འགྲོ་ལ། ལམ་དུའང་འཇིགས་པའི་དགྲ་ཡོད་པ་ལྟར། རང་ཅག་སོ་སོར་གྱེས་པའི་ཚེ་ནའང་འཆི་བདག་གི་བདུད་དང་བར་དོའི་སྣང་བས་འཇིགས་ལ། ལམ་དུ་ལ་འཕྲང་བརྒལ་དགོས་པ་ལྟར་འཆི་བའི་ལ་འཕྲང་ལ་འགྲོ། ལམ་ན་གཡང་ས་དང་བདེ་སྡུག་ཡོད་པ་ལྟར་མཐོ་རིས་དང་ངན་སོང་གི་གནས་སུ་སོ་སོར་འགྲོ། འགྲོན་པོ་རྣམས་བདེ་སྡུག་སོ་སོར་མྱང་«༼༡༽«བ་ལྟར། འགྲོ་དྲུག་སོ་སོའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། བྱིས་པ་མ་རབས་རྣམས་ཚོང་འདུས་ཀྱི་འགྲོན་པོ་ལྟར་གྱེས་ནས་གཡང་ས་ཆེན་པོར་འཇུག་སྟེ། གྲོགས་མེད་པ་གཅིག་པུ། ལམ་ཤིན་ཏུ་རིང་པོ། ཉིན་མཚན་དུ་མར་ཕྱིན་ཡང་མཐའ་མི་ཤེས་པ་འཇིགས་པའི་མུན་ནག་ཏུ་འཐོམ་པས། སྣང་བ་དང་སྒྲོན་མེ་མེད་པ། འགྲོ་བ་ལ་བར་ཆད་མང་བ།

以下是完整的漢語直譯: "堅固、未破、極為堅硬、高聳的四座大山阻擋,同時崩塌而來,將所有草木、森林和生命碾為粉末。面對這種情況,無法以速度逃脫,無法以財富賄賂,無法以力量阻擋,無法以方法逃脫,無法以藥物、咒語或物品的力量阻止。 大王啊,同樣地,生、老、病、死這四大恐懼來臨時,無法以速度逃脫,無法以財富、力量等阻擋。老將摧毀青春而來,病將摧毀健康安樂而來,衰敗將摧毀一切圓滿而來,死亡將摧毀生命而來,無論如何都無法阻擋。" 思考無常的諸多比喻而生厭離心: "集市客商、河畔樹木、 雷聲雲彩、眾生日月執行, 無常變幻速死當思。" 集市上的商客雖暫時聚集但終將分離而去,如同在路上也有可怕的敵人,我們各自分離時也有死主魔王和中陰境相的恐懼。如同在路上必須越過山口,我們也要越過死亡的山口。如同路上有懸崖和苦樂,我們也將各自前往善趣或惡趣。如同旅客各自體驗苦樂,六道眾生也各自經歷痛苦。 正如《大般涅槃經》中所說:"愚昧下劣者如集市商客般分離,進入大懸崖,獨自無伴侶,路途極遙遠,雖行多日夜也不知盡頭,迷失於可怕的黑暗中,無光明無燈火,前行有諸多障礙,

སྣང་བ་དང་སྒྲོན་མེ་མེད་པ། འགྲོ་བ་ལ་བར་ཆད་མང་བ། ཐབས་«༼༢༽«མེད་པའི་གནས་སུ་འགྲོ་བ། མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་མྱ་ངན་གྱིས་གདུང་བ། ལུས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་ཀྱང་གར་འགྲོ་ངོ་མི་ཤེས་པའི་གཡང་སར་འགྲོའོ་ཞེས་ སོ། །ཡང་རང་གི་ལུས་འདི་ནི་ཆུ་འགྲམ་གྱི་གད་པ་ལ་སྐྱེས་པའི་ལྗོན་ཤིང་འདྲ་ལ། འཆི་བདག་གི་བདུད་ཆུ་བོ་འདྲ་བས་བརྐོའོ། །ལུས་དབྱར་ཁའི་ཁང་རུལ་དང་འདྲ་བ་ལ། འཆི་བདག་གི་བདུད་ཆར་དང་འདྲ་བས་རྡིབ། ལུས་གཡང་ཁའི་སྡོང་རྒན་དང་འདྲ་བ་ལ། འཆི་བདག་འབྱུང་པོའི་««༼༡༽«རླུང་ནག་དང་འདྲ་བས་སྒྱེལ། ལུས་ཤིང་སྐམ་མམ་རྩི་སྦུར་འདྲ་བ་ལ། འཆི་བདག་མེ་དཔུང་གི་ཚོགས་དང་འདྲ་བས་སྲེག» «ལུས་སྟོན་ཀའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བ་ལ། འཆི་བདག་དུས་ཀྱི་ལྷགས་པ་དང་འདྲ་བས་སྐེམས་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་སྐྱོ་ཤས་སྐྱེད་དགོས་ཏེ། དཔལ་སྦྱིན་གྱིས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ལུས་ནི་ཆུ་འགྲམ་ཤིང་ལྟར་གཡོ་ཞིང་འགུལ། །ཁང་རྙིང་ལྟ་བུར་བཅོས་ལེགས་ཀྱིས་བརྟེན་དགོས། །ཆུ་ཀླུང་རྒྱུན་ལྟར་འཆི་བའི་རྒྱ་མཚོར་ སྙེགས། །སྦུ་བ་ཆུ་བུར་ཆུ་ཤིང་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ། །དེ་ལྟར་བརྟགས་ནས་ཉེས་མང་ལུས་འདི་ལ། །ལུས་སུ་བདག་འཛིན་སྲེད་ཞེན་ཀུན་ལྡོག་ཅིང༌། །སྲོག་ཏུ་འདུན་པ་ལ་སོགས་ཀུན་དོར་ནས། །དེ་ལ་མི་ལྟ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་རྫོགས་སྤྱོད། །ཅེས་སོ། །འབྲུག་དང་བྲག་ཅའི་སྒྲ་ཆེར་གྲག་ཀྱང་རྗེས་མེད་པ་ལྟར། གཞན་གྱིས་བདག་ལ་སྙན་མི་སྙན་བསྟོད་སྨད་ཅི་བྱས་ཀྱང་དགག་སྒྲུབ་ཅི་ཡང་མི་བྱ་ཞིང༌། རང་གི་ངག་ལའང་བྲག་ཅ་འདྲ་བར་རྟོགས་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་ཤེས་པས། དགའ་མི་དགའི་འདུན་པ་བཟློག་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་སྒྲ་བརྙན་བྲག་ཅ་འདྲ། །ཐོས་ཀྱང་མཚན་མར་མི་འཛིན་རང་སར་ལྟོས། །ཞེས་སོ། །སྤྲིན་དང་ན་བུན་དང་བར་སྣང་གི་འཇའ་ཚོན་རྣམས་རེ་ཞིག་སྣང་ཡང་ཡལ་ནས་འགྲོ་བ་ལྟར། ཕྱི་སྣང་བའི་ཡུལ་དང༌། ནང་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་གློ་བུར་དུ་སྣང་ལ་གློ་བུར་དུ་ཡལ་ནས་འགྲོ་བས་དེ་ལ་བདེན་ཞེན་མེད་པར་བསླབ་སྟེ།

以下是完整的漢語直譯: "無光明無燈火,前行有諸多障礙,無計可施之處,僅僅看到就令人悲傷,雖然身體有差異,但不知去向何方,進入懸崖。" 又,我們的身體如同河畔沙地上生長的樹木,死主魔王如河水般沖刷。身體如夏季的破屋,死主魔王如雨水般使之倒塌。身體如懸崖邊的老樹,死主魔王如鬼怪的黑風般吹倒。身體如枯木或草莖,死主魔王如火焰般焚燒。身體如秋天的花朵,死主魔王如季節的寒風般使之枯萎。因此應當常生厭離心。 如《吉祥問經》所說: "身如河畔樹搖動, 如舊屋需善修繕, 如河流奔向死海, 如泡沫水泡芭蕉幻影。 如是觀察多過患, 斷除執身為我貪, 捨棄執著生命等, 不視此身行彼岸。" 如雷聲和回聲雖大聲響亮但無痕跡,他人對我無論贊美或誹謗,都不應有所反應。了知自己的言語也如回聲,知曉一切法皆如是,斷除喜惡之心。如《方廣大莊嚴經》所說: "欲妙如回聲谷響, 聞亦不執相自觀。" 如雲彩、霧氣、空中彩虹雖暫時顯現但終將消散,外在顯現的境界和內在取捨的心念都是暫時顯現而後消失,應當修習無實執。

ནང་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་སེམས་ཐམས་ཅད་གློ་བུར་དུ་སྣང་ལ་གློ་བུར་དུ་ཡལ་ནས་འགྲོ་བས་དེ་ལ་བདེན་ཞེན་མེད་པར་བསླབ་སྟེ། དབུགས་འགྲོ་འོང་ཡང་དེ་དང་ཆོས་མཚུངས་པར་ལྟ་བ་ནི། དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལས། དབུགས་ཀྱི་འགྲོ་འོང་གནས་པ་མི་རྟག་སྟེ། །སྤྲིན་དང་ན་བུན་སེར་བུ་དུད་པ་འདྲ། །རྐྱེན་མེད་རང་སར་ཡལ་བར་གྱུར་ལ་ལྟོས། །ཞེས་སོ། །མི་དང་དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་སྔར་ཤི་བ། ད་ལྟ་ཤི་བ་ཐོས་པ་རྣམས་ལ་བསམས་ཏེ་རང་ལ་ནང་དུ་སྦྱར་བ་ནི། སྔ་མ་ལས། སེམས་ཅན་གཞན་དང་ཁྱད་པར་མི་ཡི་ལུས། །རྒྱལ་ཁམས་གཞན་དང་རང་གི་ཡུལ་རྣམས་སུ། །ཉེ་རིང་དགྲ་གཉེན་ཤི་བའི་དཔེ་མཐོང་ནས། །བདག་ཉིད་འཆི་བར་མི་ཤེས་འགྲོ་བ་བླུན། །ཞེས་སོ། །ཉི་ཟླ་དང་མར་མེ་ཤི་བ་ལ་སོགས་ལ་བལྟས་ནས་ཚེ་འདིའི་སྣང་བ་ནུབ་ཅིང་སེམས་རང་གསལ་གྱི་འཛིན་པ་ཡལ་ནས་མི་རྟག་པ་བསམས་ཏེ། སྔ་མ་ལས། ཉི་ཟླ་གཟའ་སྐར་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་དང༌། །མར་མེའི་མེ་ལྕེ་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ ལྟར། །ཚེ་འདི་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་མི་སྡོད་པས། །དོན་ཆེན་བྱ་བ་གང་ཡིན་སྒྲུབ་པར་འབད། །ཅེས་སོ། །ཆོས་«༼« «ནི་«༽«ཉིད་དཔུང་གཉེན་ཡིན་པས་བསྟེན་པར་གདམས་པ་ནི། འཆི་དུས་དཔུང་གཉེན་མཆོག་གསུམ་དགེ་ཚོགས་ཏེ། །དམ་པ་བསྟེན་ཞིང་སྙིང་པོའི་དོན་བསྒྲུབ་འཚལ། །འཆི་བའི་དུས་དང་བར་དོའི་འཕྲང་ལ་སྐྱབས་དང་དཔུང་གཉེན་ནི་བླ་མ་དམ་པ་སྔར་བཤད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། དཀོན་མཆོག་དམ་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་གསུམ། ཡི་དམ་དམ་པ་ཞི་ཁྲོ་ལ་སོགས་དཀྱིལ་འཁོར་དང་མཁའ་འགྲོའི་ཚོགས་ཏེ། ལམ་སྣ་འདྲེན་ཅིང་བར་ཆད་སེལ་བས་བདེ་ཆེན་ཐར་པའི་གོ་འཕང་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ད་ལྟ་ཉིད་ནས་དམ་པ་དེ་གསུམ་བསྟེན་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཆེན་པོས་འབད་དོ། །དེ་ཡང་བསྟེན་པས་བསྟོངས་ངེས་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡིན་པས་བླ་མ་དམ་པ་དང་འབྲལ་མེད་དུ་བསྟེན་དགོས། སྐྱབས་གནས་ཀྱིས་བསྟོངས་ངེས་པ་དཀོན་མཆོག་ཡིན་པས་དེ་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་དགོས།

以下是完整的漢語直譯: "內在取捨的心念都是暫時顯現而後消失,應當修習無實執。觀察呼吸出入也與此相同,如《解深密經》所說: '呼吸出入住不常, 如雲霧霜雪煙塵, 無因自然消散觀。' 思考已死、正在死亡的人和動物等,將之內化于自身,如前所說: '其他眾生及人身, 他國他鄉自家鄉, 親疏敵友死例見, 不知自死愚癡人。' 觀察日月和燈火的熄滅等,思考今生的顯現將消失,心的自明執著將消散,思維無常,如前所說: '日月星辰風所動, 燈火火焰風所搖, 此生剎那不停留, 當勤修行大義事。' 教導依止法為助伴: '臨終助伴三寶善, 依止聖者成要義。' 死亡時和中陰險境中的庇護和助伴是:具前述特徵的殊勝上師、殊勝三寶(佛法僧)、殊勝本尊(如寂忿本尊等壇城和空行眾)。因為它們引導道路、消除障礙,將我們安置於大樂解脫的果位。 因此,從現在開始就應當以大精進努力依止這三種殊勝。其中,必定能依靠的善知識是上師,所以應當不離殊勝上師而依止。必定能庇護的是三寶,所以應當皈依三寶。

སྐྱབས་གནས་ཀྱིས་བསྟོངས་ངེས་པ་དཀོན་མཆོག་ཡིན་པས་དེ་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་དགོས། སོ་ནམ་གྱྀས་བསྟོངས་ངེས་པ་ཆོས་སྤྱོད་ཡིན་པས་དགེ་སྦྱོར་ཕྱོགས་མེད་དུ་བྱེད་དགོས། ཡོ་བྱད་ཀྱིས་བསྟོངས་ངེས་པ་ཚོགས་གཉིས་ཡིན་པས་རྒྱུན་དུ་གཡེལ་བ་མེད་པར་བསག་དགོས། གནས་ཁང་གིས་བསྟོངས་ངེས་པ་བསམ་གཏན་ཡིན་པས་ཞི་ལྷག་གི་མཁར་སོ་བརྩིག་དགོས། གྲོགས་ཀྱིས་བསྟོངས་ངེས་པ་ཆོས་ལྡན་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པས་མཆེད་གྲོགས་ལ་གུས་པས་འགྲོགས་དགོས། འབྲས་བུས་བསྟོངས་ངེས་པ་སྐུ་གསུམ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་བརྩོན་པས་བསྒྲུབ་དགོས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ཆོས་ནི་གླིང་དང་གནས་དང་མགོན་དང་བསྟེན་པར་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན་གྲང་བས་ཉེན་པ་ལ་མེ་དང༌། ཚ་བས་ཉེན་པ་ལ་བསིལ་ཁང་དང༌། སྐོམ་པས་ཉེན་པ་ལ་ཆུ་བསིལ་དང༌། འགྲོན་པོ་ངལ་ཞིང་དུབ་པ་ལ་གྲིབ་མ་དང༌། ལམ་རིང་པོར་ཞུགས་པ་ལ་བཞོན་པ་དང༌། ཉལ་བ་ལ་གནས་མལ་བཟང་པོ་དང༌། བཀྲེས་པ་ལ་ཟས་བཟང་པོ་དང༌། གདུངས་བ་ལ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང༌། ལམ་སྟོར་བ་ལ་ས་མཁན་དང༌། ནད་ཀྱིས་བཏབ་པ་ལ་སྨན་པ་དང༌། འདམ་དུ་བྱིང་བ་ལ་འཇུ་ཐག་དང༌། ཆུ་བོས་ཁྱེར་བ་ལ་གྲུ་གཟིངས་དང༌། བརྒལ་བར་དཀའ་བ་ལ་ཟམ་པ་དང༌། ཉམ་ང་བ་ལ་འབབ་སྟེགས་དང༌། མུན་ཁུང་དུ་སྒྲོན་མེ་དང༌། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་གྲུ་དང༌། དབུལ་པོ་ལ་ནོར་དང༌། ལས་བྱེད་པ་ལ་གྲོགས་དང༌། གཅོད་པ་ལ་ལག་ཆ་དང༌། གཡུལ་ངོར་འཇུག་པ་ལ་གོ་ཆ་དང༌། འཇིགས་པ་ལ་སྐྱེལ་མ་བཟང་པོ་དང༌། འཐབ་པ་ལ་དཔུང་གཉེན་དང༌། མུ་གེ་ལ་འབྲུ་དང༌། དོག་པ་ལ་གོ་འབྱེད་པ་དང༌། འཁྱམས་པ་ལ་གནས་དང༌། ཉེན་པ་ལ་མགོན་སྐྱབས་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དཔེ་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགྲོ་འཆག་ཉལ་འདུག་ལ་སོགས་པའི། སྤྱོད་ལམ་ཀུན་ཏུ་འཆི་བ་དྲན་པར་བྱ། ཟ་འཆག་ཉལ་འདུག་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཀྱིས་འཆི་བ་འབའ་ཞིག་དྲན་པར་བྱ་སྟེ། འགྲོ་ན་གོམ་པ་འདོར་བ་མི་རྟག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ།

以下是完整的漢語直譯: 必定能庇護的是三寶,所以應當皈依三寶。必定能依靠的是修法,所以應當無偏地行持善法。必定能依靠的資具是二資糧,所以應當不懈地積累。必定能依靠的住處是禪定,所以應當建立止觀的堡壘。必定能依靠的朋友是有法之人,所以應當恭敬地與道友相處。必定能依靠的果是三身,所以應當精進地修證佛果。 如《教誡國王經》所說:"大王,彼時彼刻,法將成為洲島、住處、救護和依靠。譬如寒冷時有火,炎熱時有涼房,口渴時有涼水,旅人疲憊時有樹蔭,長途跋涉時有坐騎,睡眠時有好床榻,飢餓時有美食,痛苦時有慰藉,迷路時有嚮導,生病時有醫生,陷入泥沼時有繩索,被水沖走時有船隻,難以渡過時有橋樑,危險時有階梯,黑暗中有燈火,大海上有船隻,貧窮時有財富,做事時有夥伴,砍伐時有工具,上戰場時有盔甲,恐懼時有好護送,爭鬥時有助力,饑荒時有糧食,狹窄時有開闊,流浪時有住處,危難時有庇護。" 通過這樣的比喻和推理,在行住坐臥等一切威儀中都應當憶念死亡。在吃喝行走睡眠等一切威儀中,心中都應當只憶念死亡。行走時,每邁出一步都因無常而激勵自己安住于佛地。

འགྲོ་ན་གོམ་པ་འདོར་བ་མི་རྟག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། འདུག་ན་གནས་པ་མི་རྟག་པས་འགྱུར་མེད་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། ལངས་ན་འགྲེངས་པ་མི་རྟག་པས་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་ངང་ལས་ལངས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། བཟའ་བཏུང་སྤྱོད་ལམ་མི་རྟག་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཟས་སུ་བསྐུལ་མ་གདབ། གནས་ཁང་མི་རྟག་པས་ཆོས་སྐུ་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དུ་གནས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། བསྐུམས་པ་མི་རྟག་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བྱ་བ་བསྐུམས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། བརྐྱངས་པ་མི་རྟག་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྣང་བ་བག་ཡངས་སུ་སྤྱོད་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། ཉལ་བ་མི་རྟག་པས་གནས་ལུགས་ཀྱི་ངང་ལ་ཉལ་བར་བསྐུལ་མ་གདབ། བགྲོད་ན་ལམ་མི་རྟག་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་འཇུག་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། འཇིགས་པའི་དགྲ་མི་རྟག་པས་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲ་ལས་རྒྱལ་བར་བསྐུལ་མ་གདབ། སྨྲ་བའི་ཚིག་མི་རྟག་པས་བཟླས་བརྗོད་ཁ་ཏོན་ལ་བསྐུལ་མ་གདབ། བྱ་བྱཻད་ཀྱི་སོ་ནམ་མི་རྟག་པས་རྟག་ཏུ་ཆོས་སྤྱོད་ལ་གནས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། ཁ་ཟས་བཏུང་བ་མི་རྟག་པས་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཆོད་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། ནོར་རྫས་མི་རྟག་པས་འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་བསོག་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། ཆེ་བཙན་གྱི་སྙན་གྲགས་མི་རྟག་པས་རྟག་ཏུ་དམའ་ས་བཟུང་བར་བསྐུལ་མ་གདབ། འདོད་ཡོན་མི་རྟག་པས་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་ལས་ལ་བསྐུལ་མ་གདབ།སེམས་ཅན་སྐྱེ་འགྲོ་མི་རྟག་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་འགོད་པར་བསྐུལ་མ་གདབ།» «གློ་བུར་གྱི་འཆི་རྐྱེན་མི་རྟག་པས་འཆི་མེད་ཀྱི་བཙན་ས་གཟུང་བར་བསྐུལ་མ་གདབ།» «ཁྲུས་དང་གཙང་སྦྲ་མི་རྟག་པས་སྟོབས་བཞིས་སྡིག་སྒྲིབ་སྦྱང་བར་བསྐུལ་མ་གདབ། དུག་ལྔའི་ཉོན་མོངས་མི་རྟག་པས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། སྣང་བའི་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་དག་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། གྲགས་པའི་སྒྲ་སྐད་མི་རྟག་པས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་སྒྲོག་པར་བསྐུལ་མ་གདབ། དྲན་རིག་གི་རྣམ་རྟོག་མི་རྟག་པས་སྤང་རྟོགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ་བོ། །ལས་བརྒྱ་པ་ལས།

以下是完整的漢語直譯: 行走時,每邁出一步都因無常而激勵自己安住于佛地。坐著時,因住處無常而激勵自己安住于不變之地。站立時,因站立無常而激勵自己從平等性中起身。飲食行為無常,故激勵自己以禪定為食。住處無常,故激勵自己安住於法身平等性宮殿。屈身無常,故激勵自己收斂有為之業。伸展無常,故激勵自己自在地體驗出世間的顯現。睡眠無常,故激勵自己在實相中安眠。行進時,因道路無常而激勵自己入菩提道。可怕的敵人無常,故激勵自己戰勝煩惱敵。言語無常,故激勵自己誦經持咒。農事無常,故激勵自己恒常安住于修法。飲食無常,故激勵自己供養本尊壇城。財物無常,故激勵自己積累七聖財。權勢名聲無常,故激勵自己常處卑下。欲樂無常,故激勵自己從事二資糧。眾生輪迴無常,故激勵自己引導他們入菩提道。突發死緣無常,故激勵自己守住不死的堡壘。沐浴清潔無常,故激勵自己以四力凈除罪障。五毒煩惱無常,故激勵自己證悟自生智慧。顯現世界無常,故激勵自己清凈佛土。名聲語言無常,故激勵自己宣說佛法音聲。念想分別無常,故激勵自己增長斷證智慧。 如《百業經》所說:

དྲན་རིག་གི་རྣམ་རྟོག་མི་རྟག་པས་སྤང་རྟོགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པར་བསྐུལ་མ་གདབ་བོ། །ལས་བརྒྱ་པ་ལས། རྟག་ཏུ་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ། །འཆི་བདག་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་བདག་གིས་ ནི། །འདི་ཉིད་འབའ་ཞིག་བསམ་པར་རིགས། །ཞེས་པ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། ཞིང་རྨོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སྟོན་གྱི་ལོ་ཐོག་རྙེད་པ་འདི་ཉིད་མཆོག་ག»ོ «།རྗེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ཁྱུ་མཆོག་གི་རྗེས་མཆོག་གོ» «།འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་མི་རྟག་པ་དང༌། འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་མཆོག་གོ» «།འདིས་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཟློག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་པ་དང༌། འདུལ་བ་ལུང་ལས། དགེ་སློང་བརྒྱ་ལ་གདུག་ཚོད་ཡོན་དང་བཅས་པ་བྱིན་པ་བས། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པར་སེམས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་མཆོག་གོ་ཞེས་སོ། །ད་ནི་དེ་གོམས་པའི་རྟགས་ཚད་བསྟན་པ་ནི། གོམས་པའི་ཚད་ནི་འདུས་བྱས་འཇིག་པར་མཐོང༌། །བརྩོན་ལྡན་འཇིགས་དང་ཚེ་འདིའི་བྱ་བ་འདོར། །སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་ཐ་མལ་མི་སྡོད་ཅིང༌། །ངེས་འབྱུང་སྐྱོ་ཤས་བློ་སྣ་ཐུང་བ་འབྱུང༌། ། མི་རྟག་པ་ཉིན་མཚན་དུ་བསམས་པ་ལས། སྣང་བ་གང་ཡང་འཇིག་པར་མཐོང་བས་ཕྱི་ཡུལ་ལ་མི་ཞེན་པའི་བློ་གཏིང་ནས་སྐྱེས་པ་དང༌། དགེ་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་མེ་འབར་བ་འདྲ་བའི་བློ་སྐྱེས་པ་དང༌། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་འཇིགས་སྔངས་སྐྲག་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྙིང་ནས་སྐྱེས་པ་དང༌། འཆི་བའི་ཚེ་ཅིས་ཀྱང་མི་བསྟོངས་པར་ཤེས་ནས་ཚེ་འདིའི་བྱ་བ་འདོར་བ་དང༌། སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་ཐ་མལ་སོས་དལ་དུ་མི་སྡོད་པར་སྒོ་གསུམ་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་དང༌། ལས་འབྲས་ཀྱི་སྨིན་སོ་མཐོང་བས་ངེས་འབྱུང་སྐྱོ་ཤས་སྐྱེས་པ་དང༌། ནམ་འཆི་ངེས་མེད་དུ་ཤེས་པས་གང་ལ་ཡང་བློ་ལྟོས་མི་འཆའ་བ་རྣམས་ནི། མི་རྟག་པ་སྙིང་ནས་གོམས་པའི་རྟགས་དང་ཚད་དོ། །ད་ནི་དེ་ལྟར་གོམས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱིས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ཡི་ཕན་ཡོན་ཤིན་ཏུ་མཐའ་ཡས་ཏེ། །འཁོར་བའི་ཉེས་སྤོང་ཡོན་ཏན་ངང་གིས་འདུ། །

以下是完整的漢語直譯: 念想分別無常,故激勵自己增長斷證智慧。 如《百業經》所說:"在一切行為處所中,應當常常憶念死主。" 《入菩薩行論》中說:"日日夜夜,我應當唯一思維此事。" 《涅槃經》中說:"在所有耕種中,秋收是最殊勝的。在所有足跡中,牛王的足跡最殊勝。在所有想法中,無常想和死亡想最殊勝。這能遣除三界的一切想。" 《律經》中說:"佈施百位比丘飲食,不如思維有為法無常的一剎那殊勝。" 現在講述修習的標準: 修習的標準是見到有為法毀滅, 精進者生起怖畏並捨棄今生事務, 片刻也不安於平常, 生起出離心、厭離心和短視。 日夜思維無常后,見到一切顯現都是無常的,從內心生起不執著外境的心;對善法生起如火燃燒般的精進心;從內心生起對輪迴苦的特殊恐懼和畏懼;知道死時必定無依靠而捨棄今生事務;片刻也不安於平常閒適,而是身語意行持正法;見到業果成熟相而生起出離心和厭離心;知道死期不定而不對任何事物抱有期待。這些都是從內心修習無常的標誌和標準。 現在以修習的利益作總結: 其利益無量無邊, 自然遠離輪迴過失並具足功德。

འཁོར་བའི་ཉེས་སྤོང་ཡོན་ཏན་ངང་གིས་འདུ། །རྟག་འཛིན་ལས་གྲོལ་དགྲ་གཉེན་ཆགས་སྡང་ཞི། །དགེ་ལ་རབ་བརྩོན་ཚེ་འདི་འཁྲུལ་པར་ཤེས། །ཚོགས་གཉིས་རབ་རྫོགས་གྲགས་ལྡན་ལྷས་གཟིགས་ཤིང༌། །བདེ་བར་ཚེ་ཡི་དུས་བྱེད་མཐོ་རིས་འགྲོ། །མྱུར་དུ་འཆི་མེད་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཐོབ། །མི་རྟག་པ་རྒྱུད་ལ་ལེགས་པར་སྐྱེས་པ་ན་འཁོར་བའི་ཆོས་ལ་སྐྱོ་ཤས་དང་ཡིད་འབྱུང་གཏིང་ནས་སྐྱེ་བས་ཚེ་འདིའི་ཆོས་ལས་བློ་བཟློག་པའི་ཕན་ཡོན་ཡོད་དོ། །ཞེན་པ་ལོག་ལུགས་ནི་ཅིས་ཀྱང་མི་ཕན་འཆི་ངེས་སྙམ་པ། ཕ་བསད་ཀྱི་བུས་བཟུང་བ་ལྟ་བུའམ། ཉ་མོ་རྒྱ་ལ་ཟིན་པ་ལྟ་བུའམ། ཆད་པས་ཕོག་པ་གཤེད་མའི་ལག་ཏུ་གཏད་པ་ལྟ་བུའམ། དུག་སྦྲུལ་གྱི་ཚང་དུ་ཚུད་པ་ལྟ་བུའམ། སྲིན་པོའི་ཁ་ནང་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའམ། སྲིན་མོའི་གླིང་དུ་ཚུད་པ་ལྟ་བུའམ། ཆུ་སྲིན་གྱི་ཁ་ནང་དུ་ཚུད་པ་ལྟ་བུའམ། རྒྱ་མཚོར་གཟིངས་ཞིག་པ་ལྟ་བུའམ། ཆུ་བོར་གྲུ་བྱིང་བ་ལྟ་བུའམ། འཇིགས་སར་སྐྱེལ་མས་བསླུས་པ་ལྟ་བུའམ། ཐར་མེད་ཀྱི་གཡང་སར་ལྷུང་བ་ལྟ་བུའམ། སྙིང་ལ་མདས་ཟིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཅིས་ཀྱང་ཕན་མེད་དུ་ཤེས་ནས་འཁོར་བའི་བྱ་བ་སྤོང་བ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས། རྟག་ཏུ་དགྲ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་འབྲེལ་བ་གང༌། །མི་གཙང་ལུས་དང་འདོད་པ་དེ་དག་ལ། །ཕན་འདོད་སྡུག་བསྔལ་བསལ་འདོད་སུ་ཞིག་དགའ། །མི་རྟག་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་མེད། །ཅེས་སོ། །སྔར་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་མང་པོའང་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་དང༌། རྟག་འཛིན་གྱི་བློ་ལས་ལོག་པ་དང༌། དགྲ་གཉེན་ལ་ཆགས་སྡང་མེད་པ་དང༌། རྟག་ཏུ་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པ་དང༌། ཚེ་འདི་འཁྲུལ་སྣང་དུ་ཤེས་པ་དང༌། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པ་དང༌། »«ཆོས་དང་མཐུན་པའི་གྲགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང༌། «༼༡༽«སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང༌། དགའ་བ་དང་སྤྲོ་བ་དང་བཅས་ནས་ཚེའི་དུས་བྱེད་ཅིང་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་དང༌། སྐྱེས་མ་ཐག་ནས་དམ་པའི་ཆོས་དང༌། བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: 自然遠離輪迴過失並具足功德。 解脫常執,平息敵友愛憎, 精進行善,了知今生為幻, 圓滿二資糧,名聲廣大為天所見, 安樂終此生,往生善趣, 迅速獲得不死甘露果位。 當無常在心中很好地生起時,會從內心生起對輪迴法的厭離和出離,因此有遠離今生法的利益。厭離的方式是認為無論如何都無益而必定會死,如同殺父之子被捕,或魚被網住,或被判刑者交到劊子手手中,或掉入毒蛇窩,或進入羅剎口中,或落入羅剎女島,或落入鱷魚口中,或海上船毀,或河中船沉,或被嚮導欺騙帶入危險之地,或墜入無法脫身的懸崖,或心被箭射中。知道無論如何都無益,因此捨棄輪迴事務。 如《涅槃經》所說:"常如敵人般相連的苦,不凈之身與慾望,誰會喜歡希求利益、欲除痛苦?無常者不貪著諸欲。" 許多以前沒有的功德也會在心中生起,遠離常執之心,對敵友無愛憎,常精進行善,了知今生如幻,圓滿福慧二資糧,具有與法相應的名聲,諸佛菩薩歡喜關注,歡喜愉悅地終此一生並往生善趣天界,一生即遇正法和善知識上師。

བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་དང༌། རྟག་ཏུ་རང་དབང་ཡོད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང༌། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚེའི་མཐར་ཐུག་པར་ཐུབ་པ་དང༌། ཉིན་མཚན་ཆོས་ཀྱིས་འདའ་བ་དང༌། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་དང༌། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་དང་འགྲོགས་པ་དང༌། མྱུར་དུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཡོན་གྱི་སྒོ་དཔག་ཏུ་མེད་ པ་གསུངས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་ པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། ཚེ་མི་རྟག་པར་བསམ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ལྟར་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་དད་པའི་རང་བཞིན་བསམ་པ་ལ་འཇུག་པར་གདམས་པ་ནི། དེ་ལྟར་མི་རྟག་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་རྗེས། །གཅིག་ཏུ་གཅེས་པ་དད་པའི་དཔུང་ཚོགས་བསྐྱེད། །ཐར་པའི་ལམ་དུ་བགྲོད་པ་ལ་དད་པ་ཁོ་ན་གལ་ཆེ་སྟེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། དད་ཅན་ཉིད་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བསྟེན། །ཤེས་རབ་ལྡན་ཕྱིར་ཡང་དག་རིག» «།འདི་གཉིས་གཙོ་བོ་ཤེས་རབ་སྟེ། །དེ་ཡི་སྔོན་འགྲོ་དད་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། དད་པ་མེད་པའི་མི་རྣམས་ལ། །དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་མི་འབྱུང་སྟེ། །ས་བོན་མེ་ཡིས་ཚིག་པ་ལ། །མྱུ་གུ་སྔོན་པོ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། རང་བྱུང་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམ་ནི། །དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་བྱ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །ད་ནི་དད་པའི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལས། དང་པོ་དད་པའི་ངོ་བོ་ནི།» «སྤང་བླང་གི་ཡུལ་ལ་འཇུག་ལྡོག་གིས་དམིགས་པའི་བློ་རབ་ཏུ་དང་བ་སྟེ། རྣམ་པར་དབྱེ་ན། འདོད་པའི་དད་པས་རྒྱུ་འབྲས་བླང་དོར་བྱེད། །མོས་པའི་དད་པས་ཡུལ་མཆོག་སེམས་རབ་གཞོལ། །གུས་པའི་དད་པས་བག་ཡོད་མཆོག་དང་ལྡན། །དང་བའི་དད་པས་ཡོན་ཏན་སེམས་རབ་དང༌། །ཡིད་ཆེས་དད་པས་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟད། །ངེས་སེམས་དད་པས་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་ཡི། །ཆོས་མཆོག་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་དད་པའོ། །དེ་ཡང་སྤྱིར་གཞུང་ལུགས་ཕལ་ལས། དང་བ་དང༌། འདོད་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: 常遇善知識上師,常具自主,于佛教中出家,終生能持梵行,日夜以法度過,行持大乘法,與聖者為伴,迅速成就圓滿佛果等無量利益。 這是《大乘教授論如意寶藏》中"思維壽命無常"一章的註釋。 如是了知無常本性后,勸誡趣入思維一切法之根本信心本性: 如是了悟無常本性后, 當生起唯一珍貴的信心軍隊。 趨入解脫道唯有信心最為重要。如《寶鬘論》所說:"有信故依法,具慧故正知,此二慧為主,信心為先導。" 《寶積經》中說:"無信之人,白法不生,如被火燒之種子,綠芽不生。" 《寶性論》中說:"自生之勝義,唯以信能證。" 現在廣說信心的本性。首先,信心的本體是:于取捨境以趣入舍離為所緣的極為清凈之心。 分類如下: 欲樂信心以因果取捨, 勝解信心於殊勝境心專注, 恭敬信心具最勝正念, 凈信信心於功德心極凈, 確信信心於法無疑惑, 決定信心於聞思修之 殊勝法更加信心。 一般而言,諸論典中說有清凈、欲樂、

དེ་ཡང་སྤྱིར་གཞུང་ལུགས་ཕལ་ལས། དང་བ་དང༌། འདོད་པ་དང༌། ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང་གསུམ་བཤད་དེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་དང་བ་དང༌། བདེན་པ་བཞི་ལ་བླང་དོར་དུ་འདོད་པ་དང༌། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་དང་གསུམ་མོ། །འདིར་དྲུག་ཏུ་བཤད་པ་ནི། འདོད་པ་དང༌། མོས་པ་དང༌། གུས་པ་དང༌། དང་བ་དང༌། ཡིད་ཆེས་པ་དང༌། ངེས་པར་སེམས་པའི་དད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་དབྱེ་བསྡུའི་ཁྱད་པར་ལས་ལོགས་པ་མེད་དེ། དེ་ཡང་མོས་པ་དང༌། གུས་པ་དང༌། དང་བའི་དད་པ་གསུམ་ནི། དང་བའི་དད་པའི་ནང་དུ་གཏོགས་ལ། འདོད་པ་དང༌། ཡིད་ཆེས་པ་གཉིས་ནི། ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པར་གཏོགས་ལ། ངེས་པར་སེམས་པ་ནི་འདོད་པའི་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འགོག་ལམ་མ་ནོར་བ་ལ་ཞུགས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་གཉིས་འདོར་ཞིང་ཐར་པ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དང་པོ་འདོད་པའི་དད་པའི་ངོ་བོ་ནི། འཁོར་འདས་བླང་དོར་དུ་འདོད་པའོ། །ངེས་ཚིག་ནི་དཀར་པོའི་ཆོས་ལ་འདོད་ཅིང༌། སྤྲོ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་དད་པའོ། །དབྱེ་ན་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྤང་བར་འདོད་པ། ཐར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་བླང་དོར་གྱིས་འཇུག་པར་འདོད་པ་གསུམ་ མོ། །མཐུན་དཔེ་ནི་ནོར་འདོད་ཅན་ནོར་འདོད་པ་ལྟར་ཆོས་འཚོལ་བར་འདོད་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བོར་ནས། ལམ་དང་འགོག་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །རྟགས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་ལ་མི་མོས་ཤིང་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །ཕན་ཡོན་ནི་དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མའི་མདོ་ལས། དད་པ་སྔོན་འགྲོ་མ་ལྟར་བསྐྱེད་པ་སྟེ། །»«ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྲུང་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱེད། ། «༼༡༽«དོག་པ་སེལ་ཞིང་ཆུ་བོ་རྣམས་ལས་སྒྲོལ། །དད་པ་བདེ་ལེགས་གྲོང་ཁྱེར་མཚོན་བྱེད་ཡིན། །ཞེས་སོ། །མོས་པའི་དད་པའི་ངོ་བོ་ནི་བླ་མ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ། །ངེས་ཚིག་ནི་ཡུལ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མོས་པའོ། །དབྱེ་ན་བླ་མ་ལ་བསྟེན་བྱར་མོས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ལ་བསྒྲུབ་བྱར་མོས་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: 一般而言,諸論典中說有清凈、欲樂、確信三種信心,即對三寶心極清凈,對四諦欲求取捨,對業因果確信。此處說六種,即欲樂、勝解、恭敬、清凈、確信、決定信心。這些也無非是分類方式的差別。其中,勝解、恭敬、清凈三種屬於清凈信心;欲樂、確信兩種屬於確信信心;決定即是欲樂信心,因為趣入無誤的法性滅道,捨棄苦集二諦而欲求解脫。 首先,欲樂信心的本體是欲求取捨輪迴與涅槃。詞義是欲求並喜愛白法,故稱欲樂信心。分為欲斷輪迴苦、欲得解脫菩提、欲以取捨趣入二者之因三種。比喻是如同求財者欲求財富般欲求尋求正法,即捨棄苦集,趣入道滅。表徵是不喜世間事務而趣入聞思修。 利益如《寶燈經》所說:"信心如母而生,守護增長一切功德,除疑惑度諸河流,信心指示安樂城市。" 勝解信心的本體是對上師三寶心極歡喜。詞義是勝解趣入彼等境。分為勝解依止上師、勝解佛為所成就、

སངས་རྒྱས་ལ་བསྒྲུབ་བྱར་མོས་པ་དང༌། ཆོས་ལ་ལམ་དུ་མོས་པ་དང༌། དགེ་འདུན་ལ་གྲོགས་སུ་མོས་པ་སྟེ་བཞིའོ། །མཐུན་དཔེ་ནི་བུ་མའི་ཕྱིར་འབྲངས་པ་ལྟར་འཇུག་པའོ། །རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་རྟགས་སུ་ཐར་ལམ་ལ་འགོད་པའི་བླ་མ་དཀོན་མཆོག་མཐོང་བ་དང༌། ཐོས་པ་དང༌། དྲན་པ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་གདུང་ཞིང་ངག་ཏུ་འབྱིན་པའོ། །ཕན་ཡོན་ནི་དེ་ཉིད་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཆོས་ལ་དད་གྱུར་ཅིང༌། །སངས་རྒྱས་སྲས་ཀྱི་སྤྱོད་ལ་དང་བྱེད་པ། །བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་ལ་དད་གྱུར་ན། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེའོ། །ཞེས་པ་དང༌། གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལས། དད་པ་དང་ལྡན་ན་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་དང༌། ཆོས་ཉན་པ་དང༌། དགེ་འདུན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་མི་ཉམས་ཤིང༌། གང་དུ་སྐྱེ་བར་ཡང་དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །གུས་པའི་དད་པའི་ངོ་བོ་ནི་དང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བག་ཡོད་པར་བཀའ་ལས་མི་འདའ་བའོ། །ངེས་ཚིག་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གོང་མ་ལ་འདུད་པས་ན་གུས་པའི་དད་པའོ། །དབྱེ་ན་ལུས་གུས་པས་ཕྱག་དང་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པ་དུལ་བའི་སྤྱོད་པ་དང༌། ངག་གུས་པས་བསྟོད་པ་དང༌། ཞེ་སས་བསྟི་སྟངས་བྱེད་པ་དང༌། སེམས་གུས་པས་མཆོད་འོས་སུ་མཐོང་ནས་ཕུ་དུད་དུ་བྱེད་པ་གསུམ་མོ། །མཐུན་དཔེ་ནི་རྒྱལ་པོ་ལ་འབངས་ཀྱིས་བཀུར་བ་ལྟར་འཇམ་དེས་ཀྱིས་བརྩོན་པའོ། །དེ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་རྟགས་ནི་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ང་རྒྱལ་དང་ཁེངས་སེམས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་མེད་པའོ། །ཕན་ཡོན་ནི་དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མེ་ལས། ང་རྒྱལ་སྤོང་ཞིང་གུས་པའི་རྩ་བ་ཡིན། །དད་པས་ལག་པ་བཞིན་དུ་དགེ་རྩ་སྡུད། །ཅེས་པ་དང༌། སྔ་མ་ལས། བག་ཡོད་པ་ལྷུར་བྱེད་པའི་དབང་པོའི་སྒོ་སྡོམ་ཞིང་རང་གི་སེམས་དུལ་བར་བྱེད། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱང་སྲུང་བར་བྱེད་ དོ། །དེ་ལྟར་དད་པ་དང་བག་ཡོད་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པས་ནི་རྟག་ཏུ་ཆོས་ལ་གཞོལ་བས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ངན་འགྲོར་«༼༡༽«འགྲོ་བས་མི་འཇིགས་སོ་ཞེས་སོ། །དང་བའི་དད་པའི་ངོ་བོ་ཡུལ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སེམས་མངོན་པར་དད་པའོ།

以下是完整的漢語直譯: 勝解佛為所成就、勝解法為道、勝解僧為友四種。比喻是如同子隨母而行。生起此信的表徵是僅見聞憶念引導解脫道的上師三寶,心即哀慟並口出言語。 利益如同經中所說:"若於諸佛及法生信,于佛子行生凈信,于無上菩提生信,則生大士之心。" 《不可思議秘密經》中說:"若具信心,則不離見佛、聞法、供養僧伽,無論轉生何處,亦不離此。" 恭敬信心的本體是依清凈而不違教誡。詞義是身語意三者向上恭敬,故稱恭敬信心。分為身恭敬以禮拜繞塔等調柔行為,語恭敬以讚頌恭敬言辭,意恭敬視為應供而頂禮三種。比喻是如臣民恭敬國王般溫和精進。生起此信的表徵是在上師面前無傲慢與驕慢之相。 利益如《寶燈經》所說:"捨棄傲慢是恭敬根本,信心如手聚集善根。" 前經又說:"精進正念則守護諸根,調伏自心,亦護他心。如是具足信心與正念二者,則常趣入正法,不畏來世墮惡趣。" 清凈信心的本體是于上師等功德生起明顯信心。

དང་བའི་དད་པའི་ངོ་བོ་ཡུལ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སེམས་མངོན་པར་དད་པའོ། །ངེས་ཚིག་གཡོ་སྒྱུའི་དྲི་མ་མེད་པར་དད་པའི་དགའ་བས་སང་ངེ་བར་གནས་པས་དང་བའོ། །དབྱེ་ན་ཀུན་རྫོབ་སྣང་ཆའི་དགེ་བ་ལ་དང་བ་དང༌། དོན་དམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་དང་བ་དང༌། ཟུང་འཇུག་ཆ་མཉམ་གྱི་དགེ་བ་ལ་དད་པའི་དང་བ་དང་གསུམ་མོ། །མཐུན་དཔེ་ནི་ནོར་བུ་ཆུ་དྭངས་ཀྱིས་ཆུ་རྙོག་སེལ་བ་ལྟར་བློའི་ཉེས་སྤྱོད་དངས་བར་བྱེད་པའོ། །རྟགས་ནི་སྒོ་གསུམ་སྡིག་དང་མི་འདྲེ་བར་དགེ་བའི་བྱ་བ་ལ་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའོ། །ཕན་ཡོན་ནི་དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མེ་ལས། དད་པ་རྒྱལ་བའི་ཆོས་ལ་རབ་དགའ་སྐྱེ། །དད་པ་བདེ་ལེགས་གྲོང་ཁྱེར་མཚོན་བྱེད་ཡིན། །དད་པ་ཡོན་ཏན་ཡེ་ཤེས་བྱ་བར་«༼༢༽«བྱེད། །ཅེས་སོ། །ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པའི་ངོ་བོ་ནི་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་ པའོ། །ངེས་ཚིག་དེའི་དོན་སྟོན་པའི་ཁུང་«༼༣༽«རིགས་ཀྱི་ཚིག་དོན་མི་བསླུ་བར་ཤེས་ནས་འཇུག་པ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པའོ། །དབྱེ་ན་འཁོར་བ་རྒྱུ་འབྲས་སྤང་བྱར་ཡིད་ཆེས་པ། འདས་པ་རྒྱུ་འབྲས་བླང་བྱར་ཡིད་ཆེས་པ། ལུང་མ་བསྟན་རྣམས་དགོས་མེད་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་གསུམ་མོ། །མཐུན་དཔེ་སྟོན་གྱི་ལོ་ཐོག་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་སོ་ནམ་ལ་འཇུག་པ་ལྟར་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའོ། །དེ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་རྟགས་སུ་སྟོན་པ་བླ་མ་སངས་རྒྱས། བསྟན་པ་དམ་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང༌། འཁོར་དགེ་འདུན་རྣམ་གཉིས་ཏེ། དེ་དག་རྟེན་དང་བཅས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ངེས་ཤེས་ཐོབ་པའོ། །ཕན་ཡོན་ནི་དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མེ་ལས། དད་པས་དབང་པོ་རྣོ་ཞིང་གསལ་བར་བྱེད། །དད་པའི་སྟོབས་ལ་གཞན་གྱིས་མི་བརྫི་ཞིང༌། །ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་སེལ་བའི་གཞི་རྟེན་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས། དད་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པར་འདོད་པ་དང༌། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང༌། དེ་ལ་རྟེན་པར་བྱེད། མཉེས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་ སོ། །ཆོས་ཟབ་མོ་ངེས་པར་སེམས་པའི་དད་པའི་ངོ་བོ་ནི་ངེས་དོན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་འདོད་པའོ། །

以下是完整的漢語直譯: 清凈信心的本體是對上師等功德生起明顯信心。詞義是無欺誑污染,以信心歡喜而明凈安住,故稱清凈。分為對世俗顯現善法生清凈、對勝義智慧善法生清凈、對等持雙運善法生清凈信心三種。比喻是如同摩尼寶珠凈化渾濁之水般凈化心的過失。表徵是三門不混雜罪業而歡喜行善。 利益如《寶燈經》所說:"信心於佛法生大歡喜,信心指示安樂城市,信心成就功德智慧。" 確信信心的本體是對基道果諸法無有懷疑。詞義是知曉宣說其義的教典語義無欺而趣入,故稱確信信心。分為確信輪迴因果為所斷、確信涅槃因果為所取、確信無記為無用三種。比喻是如同確信秋收而從事農耕般趣入善法。生起此信的表徵是對導師上師佛陀、所教大小乘正法、二種僧伽眷屬及其所依生起確信定解。 利益如《寶燈經》所說:"信心令諸根銳利明晰,信心力量不為他屈服,是斷除煩惱的基礎。" 《菩薩藏經》說:"信心是欲聞正法,確信業果,依止於此,令其歡喜。" 決定思惟甚深法的信心本體是欲求了義法性之義。

ཆོས་ཟབ་མོ་ངེས་པར་སེམས་པའི་དད་པའི་ངོ་བོ་ནི་ངེས་དོན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་འདོད་པའོ། །ངེས་ཚིག་དེའི་དོན་མཐོང་ནས་ངང་ལ་འཇོག་པའོ། །དབྱེ་ན་དེའི་དོན་སྟོན་པའི་གཞུང་ཐོས་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། སྒོམ་པ་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་དད་པ་གསུམ་མོ། །མཐུན་དཔེ་«༼«༡«༽«རྡོའི་ནང་ནས་གསེར་རྙེད་པ་འཆང་བ་ལྟར་ཡང་དག་གི་དོན་ལ་གཅེས་སྤྲས་སུ་བྱེད་པའོ། །རྟགས་ནི་ཉིན་མཚན་དུ་ཉམས་ལེན་ལས་མི་འབྲལ་བའོ། །ཕན་ཡོན་ནི་དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མེ་ལས། དད་པས་སངས་རྒྱས་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད། །ཅེས་པ་དང༌། ཟླ་བའི་སྙིང་པོའི་མདོ་ལས། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ངེས་པར་སེམས་པའི་དད་པ་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སོ། །གང་ལ་དད་པ་ཡོད་པ་དེའི་རང་བཞིན་བཤད་པ་ནི། དད་པའི་རང་བཞིན་ས་གཞི་བཟང་པོ་འདྲ། །ཆོས་ཀུན་གཞིར་གྱུར་དགེ་ཚོགས་རྣམ་འཕེལ་བྱེད། །དད་པ་གཟིངས་འདྲ་སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་སྒྲོལ། །སྐྱེལ་མ་དང་འདྲ་བདུད་དང་ཉོན་མོངས་སྐྱོབ། །བཞོན་པ་དང་འདྲ་ཐར་པའི་གླིང་དུ་ འདྲེན། །ནོར་བུའི་རྒྱལ་བཞིན་ཅི་བསམས་འགྲུབ་པ་སྟེ། །དཔའ་བོ་དང་འདྲ་སྡིག་ཏོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །ཚོགས་བསགས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནོར་མཆོག་ལགས། ། དད་པ་ཞིང་ས་གཤིན་པོ་དང་འདྲ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མྱུ་གུ་རྒྱས་པར་འཁྲུངས་པ་ནི། དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མེ་ལས། ས་བོན་མ་རུལ་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ། །དད་པས་བྱང་ཆུབ་ཤིང་ནི་རྣམ་པར་སྐྱེད། །དད་པས་རང་བྱུང་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་ འཚོལ། །ཞེས་སོ། །རྒྱ་མཚོའི་གཟིངས་ལྟར་དད་པས་འཁོར་བའི་ཆུ་བོ་སྒྲོལ་ཏེ། ཆོས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། གང་གིས་འདྲེན་པ་ངེས་འབྱུང་བ། །དད་པ་ཐེག་པའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་བློ་དང་ལྡན་པའི་མིས། །དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་བསྟེན། །ཞེས་སོ། །སྐྱེལ་མ་བཟང་པོ་དང་འདྲ་བར་དད་པས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དགྲ་ལས་སྐྱོབ་སྟེ། གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལས། དད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་སྐྱེས་ནས། དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ལ་བརྩོན་པས།

以下是完整的漢語直譯: 決定思惟甚深法的信心本體是欲求了義法性之義。詞義是見到其義后安住于其中。分為對顯示其義的論典生起聞思修三種決定思惟的信心。比喻是如同在石中發現黃金而珍惜,對真實義珍而重之。表徵是日夜不離修持。 利益如《寶燈經》所說:"信心令獲得佛果位。" 《月藏經》說:"對三寶決定思惟的信心如如意寶。" 關於具信者的自性解說如下: 信心自性如良田地, 為諸法基增善資糧, 信心如船渡生死河, 如護送者護魔煩惱, 如乘騎者引至解脫, 如如意寶滿所欲愿, 如勇士般降伏罪惡, 是聖者們積資勝財。 信心如肥沃田地,長出菩提苗芽,如《寶燈經》所說: "未腐種子為功德因, 信心長養菩提之樹, 信心尋求自生功德。" 如大海船隻,信心渡越輪迴之河,如《十法經》所說: "引導出離之信心, 乃是最勝乘騎者, 是故具慧之士夫, 應當隨順於信心。" 如善護送者,信心護佑煩惱之敵,如《不可思議秘密經》所說:"具信者生於諸佛前,精進尋求一切善法,

དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ལ་བརྩོན་པས། ཁྱིམ་དང་ཆུང་མ་དང་བུ་དང་བུ་མོ་ལ་སོགས་པ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བ། གཞོན་པ་ནའང་རྩེ་བ་ལ་མི་དགའ་བས། དད་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་ཞིང༌། དགེ་བའི་བསམ་པས་ཆོས་ཉན་པ་དང་སྒྲུབ་པ་ནན་ཏན་སྙིང་པོར་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ལྷུར་ལེན་མི་བྱེད་དོ། །དེ་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅིང༌། ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཟང་ཟིང་ལ་མི་ལྟ་བར་སྙིང་རྗེས་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །དད་པ་བཞོན་པ་བཟང་པོ་དང་འདྲ་སྟེ་ཐར་པའི་གླིང་དུ་འདྲེན་པ་ཡང༌།དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མེ་ལས། དད་པས་མི་ཁོམ་སྤང་ཞིང་དལ་བའི་མཆོག» «།དད་པས་བདུད་ཀྱི་ལམ་ལས་འདའ་བྱེད་ཅིང༌། །ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་སྒོ་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད། །ཐར་པའི་ལམ་མཆོག་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དད་པས་འདོད་པའི་རེ་བ་འགྲུབ་པས་ནོར་བུ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། དད་པ་གཏེར་དང་ནོར་དང་རྐང་པའི་མཆོག །དད་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ལ་དགའ་བར་བྱེད། །དད་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་འདྲ་དགོས་འདོད་སྟེར། །ཞེས་སོ། །དད་པ་དཔའ་བོ་དང་འདྲ་བར་མི་དགེ་བ་ཚར་གཅོད་པ་སྟེ། རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པ་ལས། དད་པས་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་མོས་པའི་སྟོབས་དང༌། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པས་འཇུག་པའི་སྟོབས་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་འདོར་བའི་སྟོབས་དང༌། ཡི་དམ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་བརྟན་པའི་སྟོབས་དང༌། མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ་ཉེས་པར་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་བོ་ཞེས་སོ། །དེས་ན་དད་པས་མི་ཁོམ་པ་སྤོང་ཞིང་དགེ་བ་སྡུད་པས་ན་དད་པ་ཡོད་པའི་མི་དེ་ནི་གཞན་ལས་ཆེས་འཕགས་པས་དཀོན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། དད་པ་ཆགས་པའི་སྒོ་ལ་ཆགས་པ་མེད། །མི་ཁོམ་སྤོང་ཞིང་དལ་བའི་མཆོག་གཅིག་ཡིན། །དད་པ་རྒྱལ་བའི་གོ་འཕང་ཐོབ་བྱེད་ཡིན། །གང་དག་འདི་འདྲའི་ཆོས་ལ་དད་གྱུར་ པ། །དེ་དག་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ན་དཀོན། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་དད་པ་ནོར་བདུན་གྱི་དང་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ཡོད་པ་ནི་དམ་པ་ཡིན་ཏེ།

以下是完整的漢語直譯: 精進尋求一切善法,不追求家庭、妻子、兒女等,年輕時也不喜玩樂,以信心出家依止善知識,以善意聞法修行精進不懈,不執著于言詞。他勤于多聞,如實所聞之法也不顧及財物而以悲心教導他人。" 信心如善乘騎引至解脫之地,如《寶燈經》所說: "信心斷除無暇得閑暇, 信心超越魔道而增長, 殊勝智慧之門令增長, 顯示最勝解脫之道路。" 信心如如意寶滿足所欲,同經又說: "信心如寶藏財富腳之最, 信心令人歡喜于佈施, 信心如如意寶滿所欲。" 信心如勇士斷除不善,如《海問經》所說:"以信心獲得對佛等生起勝解之力、確信業果而趣入之力、不捨菩提心之力、堅持誓言之力、斷除一切不善忍受一切過失之力。" 因此,信心斷除無暇得閑暇並積累善業,故具信之人極為稀有殊勝,如同經中所說: "信心於貪門無所貪著, 斷除無暇得最勝閑暇, 信心令得佛陀之果位, 若人對此法生起信心, 彼等凡夫之中極稀有。" 因此,信心是七財中的第一,具有信心者是聖者,

དེས་ན་དད་པ་ནོར་བདུན་གྱི་དང་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ཡོད་པ་ནི་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལས། དེ་ནི་དད་པ་དང་དང་བ་དང་མོས་པ་དང༌། རྙོག་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པས། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོམ་ཉི་མེད་པ་དང༌། ཐེ་ཚོམ་དང་ཡིད་གཉིས་མེད་པ་དང༌།མོས་པ་དང་རྟོགས་པ་དང་ཡིད་ཆེས་པ་དང་ལྡན་པས། དགེ་སྡིག་གི་ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་ཤེས་ནས། སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་སྡིག་པའི་ལས་མི་བྱེད་དེ། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་པོ་ལ་སྤྱོད་ཅིང༌། སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་མཐོ་རིས་དང༌། ཐོས་པས་ཤེས་རབ་དང་སྒོམ་པས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ སོ། །དད་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་ནི། ཐར་པ་ཡི། སྐལ་མེད་རྣམས་ལ་དད་པ་ཅུང་ཟད་མེད། །དེ་ཡི་སྐྱོན་ནི་ཤིན་ཏུ་མཐའ་ཡས་ལྡན། །ཆོས་ཀྱི་སྐལ་བ་མེད་པའི་མི་དད་པ་ཏིལ་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་སྐྱོན་དཔག་ཏུ་མེད་ཀྱང༌། རེ་ཞིག་བསྡུ་ན། མཚོ་གཏིང་རྡོ་འདྲ་ཐར་པའི་སྐམ་དང་བྲལ། །མཉན་མེད་གྲུ་འདྲ་སྲིད་ལས་སྒྲོལ་དུས་ མེད། །ལག་རྡུམ་ཕྱིན་འདྲ་དགེ་བའི་བགོ་སྐལ་མེད། །ས་བོན་ཚིག་འདྲ་བྱང་ཆུབ་མྱུ་གུ་མེད། །ལོང་བ་དང་འདྲ་ཆོས་གཟུགས་སྣང་བ་མེད། ། འཁོར་དོང་ཆུད་འདྲ་གཏན་དུ་འཁོར་བར་འཁྱམས། །རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་གི་ཕ་ཝང་སྟེང་དུ་མི་འབྱུང་བ་ལྟར་དད་པ་མེད་ན་ཐར་པའི་སྐམ་སར་འབྱུང་མི་སྲིད། མཉན་པ་མེད་པའི་གྲུས་ཕ་རོལ་ཏུ་མི་ཕྱིན་པ་ལྟར་དད་པ་མེད་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆུ་བོ་ལས་སྒྲོལ་མི་སྲིད། ལག་རྡུམ་གསེར་གླིང་དུ་ཕྱིན་ཡང་ལེན་མི་ཤེས་པ་ལྟར། དད་པ་མེད་ན་ཡོན་ཏན་རྒྱུད་ལ་ལོན་མི་སྲིད། ས་བོན་མེས་ཚིག་པ་ལ་མྱུ་གུ་མི་འབྱུང་བ་ལྟར། དད་པ་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མྱུ་གུ་འཁྲུངས་མི་སྲིད། ལོང་བ་ལྷ་ཁང་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟར། དད་པ་མེད་ན་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་མཐོང་མི་སྲིད། »«སྤྱང་མོ་«༼༡༽«འཁོར་དོང་དུ་ཚུད་པ་ལྟར་དད་པ་མེད་ན་ཅི་བྱས་འཁོར་བའི་ལས་སུ་གྱུར་པས། ནམ་ཡང་ཐར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་མི་སྲིད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །ཆོས་བཅུ་པ་ལས།

以下是完整的漢語直譯: 因此,信心是七財中的第一,具有信心者是聖者,如《不可思議秘密經》所說:"他具有信心、凈信、勝解和無垢之心,對業果無有懷疑、疑惑和猶豫,具有勝解、證悟和確信,知曉善惡業及其果報不會虛耗,即便爲了生命也不造惡業,而行持十善業道,以佈施增長受用,以持戒獲得善趣,以聞法增長智慧,以修行增長一切功德。" 無信之過患如下: "無解脫緣者毫無信心, 其過患實在無量無邊。" 無有法緣之不信者,雖有芝麻許信心之過患也無量無邊,暫且歸納如下: "如海底石頭遠離解脫陸地, 如無槳之船無從渡越輪迴, 如斷臂之人無緣分享善業, 如焦種無法生長菩提苗芽, 如盲人不見法身之顯現, 如陷阱永遠流轉于輪迴。" 如海底巨石不能浮出水面,無信心者不可能到達解脫陸地。如無槳之船不能到達彼岸,無信心者不可能渡越苦海。如斷臂之人到達金洲也無法拿取,無信心者不可能獲得功德。如焦種不能發芽,無信心者不可能生長菩提苗芽。如盲人進入寺廟,無信心者不可能見到法的光明。如狐貍陷入陷阱,無信心者所作一切都成為輪迴之業,永遠不可能獲得解脫菩提之果。這些就是無信心的過患。 《十法經》中說:

ནམ་ཡང་ཐར་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་མི་སྲིད་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །ཆོས་བཅུ་པ་ལས། དད་པ་མེད་པའི་མི་དག་ལ། །དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་མི་འབྱུང་ངོ༌། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་དད་པ་མེད་ན་གྱོང་ཆེ་བས། དད་པ་སྐྱེད་དགོས། དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ནི། ཆོས་དཀར་དད་པ་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དྲུག་ནི། །འདོད་པའི་དད་པ་སྲིད་ལ་སྐྱོ་བས་སྐྱེ། །མོས་པའི་དད་པ་གྲོགས་ངན་སྐྱོ་བས་སྐྱེ། །གུས་པའི་དད་པ་ཚེ་འདིར་སྐྱོ་བས་སྐྱེ། །དང་བའི་དད་པ་ཡུལ་མཆོག་དག་ལས་སྐྱེ། །ཡིད་ཆེས་དད་པ་རྒྱུ་འབྲས་ཐོས་ལས་སྐྱེ། །ངེས་སེམས་དད་པ་ཐོས་བསམ་དག་ལས་སྐྱེ། །འདོད་པའི་དད་པ་ནི་ཡུལ་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་མཐོང་བས་སྐྱེ་བའོ། །མོས་པའི་དད་པ་སྡིག་གྲོགས་ལ་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་པ་ལས་སྐྱེའོ། །གུས་པའི་དད་པ་དཀོན་མཆོག་གི་རྟེན་ངོ་མཚར་ཅན་ལས་སྐྱེའོ། །དང་བའི་དད་པ་ཡུལ་མཆོག་གི་རྟེན་ནམ་གཏམ་རྒྱུད་ལས་སོ། །ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་རྒྱུ་འབྲས་ཐོས་པ་ལས་སོ། །ཆོས་ལ་སེམས་པའི་དད་པ་ཟབ་མོ་ཐོས་པ་ལས་སོ། །དེ་དག་མ་སྐྱེས་ན་ཡུལ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ལ་དམིགས་སུ་བཅུག་ནས་སྐྱེར་གཞུག་གོ །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས། དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡུལ་གོང་མ་ལ་དད་པ་མང་བ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དང༌། འཕགས་པ་ལ་བལྟ་བར་འདོད་པ་དང༌། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པར་འདོད་པ་དང༌། ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་ཤེས་ནས་ཡིད་ཆེས་པས་བསྟེན་པ་དང་མཉེས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་སོ། །དད་པ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བ་ནི། རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་གོང་དུ་སྤཻལ་བ་ཡང༌། །དམ་པ་བསྟེན་དང་དགེ་གྲོགས་མདོ་རྒྱུད་བལྟས། །འཆི་བ་བསམ་དང་ལས་འབྲས་ཡིད་ཆེས་བྱས། །ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་སྔར་བས་བརྩོན་པ་སྟེ། །དེ་ལས་དད་པ་གོང་འཕེལ་ཉིད་དུ་འགྲུབ། །བླ་མ་དམ་པ་ལ་བསྟེན་ཏེ་མོས་གུས་སྙིང་ནས་བྱས་པ་ལས་འཕེལ། གྲོགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཆོས་དང་རང་རྒྱུད་འདྲེས་པ་ལ་བསྟེན་ནས་འཕེལ།

以下是完整的漢語直譯: 永遠不可能獲得解脫菩提,這就是無信心的過患。《十法經》中說:"無信心的人,白法不會生起。" 因此,無信心損失巨大,故應生起信心。生起信心的對境有六: "欲求信心因厭離輪迴而生, 勝解信心因厭離惡友而生, 恭敬信心因厭離今生而生, 凈信信心從殊勝對境而生, 確信信心從聽聞因果而生, 決定信心從聞思而生。" 欲求信心是由見到輪迴本性而生。勝解信心是由厭離惡友而生。恭敬信心是由稀有三寶所依而生。凈信信心是由殊勝對境或傳記而生。確信信心是由聽聞因果而生。思惟法的信心是由聽聞甚深法而生。若未生起這些信心,應專注于這些對境的本性而令其生起。 《菩薩藏經》中說:"所謂具信者,即對上師有大信心,希求親近善知識,希求見聖者,希求聽聞正法,確信業果,知曉佛、菩薩、聲聞等為善知識而以信心親近並令其歡喜。" 依靠信心增長的因而進一步增上: "依靠因緣而進一步增上, 親近聖者、善友、閱讀經續, 思惟死亡、確信業果, 較前更加精進聞思修, 由此信心將得增長。" 依止殊勝上師並從內心生起敬信而增長。依止與法相應、能凈化自相續的殊勝友伴而增長。

གྲོགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཆོས་དང་རང་རྒྱུད་འདྲེས་པ་ལ་བསྟེན་ནས་འཕེལ། མདོ་རྒྱུད་ཟབ་མོ་བལྟས་པ་ལས་འཕེལ། འཆི་བ་ཡེང་མེད་དུ་བསམས་པ་ལས་འཕེལ། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་མཐོང་ཐོས་ལས་འཕེལ། ཟབ་མོའི་སྒོམ་སྒྲུབ་སྔར་བས་ཐུན་ཆེར་བྱས་པ་ལས་འཕེལ་ཏེ།» «གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལས། དེས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་མི་འཇུག་ཅིང༌། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་པའི་ལས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་རེ་རེའི་སྒོ་ནས་ཉིན་རེ་བས་ཉིན་རེ་གོང་དུ་སྤེལ་དགོས་སོ། །དད་པ་འགྲིབ་པའི་རྐྱེན་ཤེས་པར་བྱས་ལ་སྤང་བ་ནི། འགྲིབ་པའི་རྐྱེན་ནི་བླ་མའི་སྐྱོན་ལ་རྟོག» «།ཐ་མལ་དང་འགྲོགས་འདོད་ཡོན་རང་དགར་སྤྱོད། །ལེ་ལོ་སྙོམ་ལས་འཇིག་རྟེན་བྱ་བ་མང༌། །དེ་དག་ལ་སོགས་ཆོས་མིན་ལས་རྣམས་ཏེ། །བདུད་ཀྱིས་བྱིན་བརླབས་དུས་སུ་འགྲིབ་པར་གསུངས། །དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་དུས་བདུད་རྣམས་བར་དུ་གཅོད་པས། དེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་དུས་སུ་དད་པ་འགྲིབ་པར་གསུངས་ཏེ། རང་ལ་བདུད་ཞུགས་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་རྟགས་སུ་བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་སྐྱོན་ལ་རྟོག་པ་དང༌། ཆོས་བྱེད་སྤྱིའི་ངན་སྐྱོན་ལ་རྟོག་པ་དང༌། ཐ་མལ་གྱི་གྲོགས་དང་འགྲོགས་པ་དང༌། ཉམས་ལེན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་འགྲིབ་པ་དང༌། འདོད་ཡོན་རང་དགར་སྤྱོད་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་ལ་མོས་གུས་མེད་པ་སྟེ། འདིའི་དུས་སུ་བཟློག་པའི་ཐབས་ནི། བླ་མ་དཀོན་མཆོག་ཆོས་གྲོགས་དང་བཅས་པའི་ཡོན་ཏན་བསམ་ཞིང༌། ཆོས་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་དག་སྣང་དང་མོས་གུས་བསྐྱེད། ཕ་རོལ་ངན་པར་མཐོང་བ་དེ་རང་མ་དག་པའི་རྟགས་ཏེ་དུང་སེར་པོར་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་རང་ལ་གྲོས་གདབ།ཐ་མལ་པ་དང་མི་འགྲོགས། འདོད་ཡོན་གྱི་ཉེས་དམིགས་དྲན་པར་བྱས་ལ། དད་པ་འགྲིབ་པའི་རྐྱེན་དེ་བདུད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡུམ་ལས། བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ནི་ལས་དང་པོ་པ་དག་གི་མདུན་དུ་འོངས་ནས་མོས་པ་དག་ཀྱང་ཟློག་པར་བྱེད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དག་ཀྱང་ཕྱིར་ཕྱོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །

以下是完整的漢語直譯: 依止與法相應、能凈化自相續的殊勝友伴而增長。閱讀甚深經續而增長。專注思維無常死亡而增長。見聞業因果的傳記而增長。較前更加精進修持甚深法而增長。 《不可思議秘密經》中說:"由此不行惡行,而行聖者所贊之業。" 如是,應從每一方面日復一日地增上。 應了知並斷除使信心減退的因緣: "減退的因緣是觀察上師過失, 與凡俗交往、隨意享受欲妙, 懈怠、懶惰、世間事務繁多, 這些等非法之業, 魔加持時說會使信心減退。" 入于正法時,魔會加以障礙,故說在魔加持時信心會減退。自己被魔附體加持的徵兆是:觀察上師善知識的過失,觀察修行者的過失,與凡俗人交往,修行精進減退,隨意享受欲妙,對三寶無有敬信。 此時對治的方法是:思維上師三寶及法友的功德,對一切修行者生起清凈觀和敬信,認識到見他人為惡是自己不清凈的徵兆,如同將白螺視為黃色一樣,應如是勸誡自己。不與凡俗人交往,憶念欲妙的過患,了知這些使信心減退的因緣是魔。 《般若經》中說:"惡魔來到初學者面前,使其退失信心,使菩薩行退轉。"

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དག་ཀྱང་ཕྱིར་ཕྱོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །དད་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལ་བློ་རྒྱུན་མཐུད་པར་གདམས་པ་ནི། རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའི་དུས་སུ་བསྐྱེད་པ་ནི། །སྐྱེ་ཤིའི་འཕོ་འགྱུར་མཐོང་དང་ནད་གདོན་གཙེས། ། སྡུག་བསྔལ་ཐོག་ཏུ་བབ་དང་ཆོས་ཐོས་དང༌། །གོང་མའི་རྣམ་ཐར་ཐོས་དང་སྐྱེས་རབས་ཐོས། །དེ་དག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ཚེ་འཕྲོ་མཐུད་ལ། །དད་པའི་མཆོག་རབ་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ། །སྐྱེ་ཤིའི་འཕོ་འགྱུར་མཐོང་དུས་དད་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་གཞན་དག་ཤི་བ་བགྲངས་ལ་དད་པ་སྐྱེད་དགོས། ནད་གདོན་གྱི་བར་ཆད་བྱུང་དུས་དད་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་དགེ་བསྐུལ་གྱི་སློབ་དཔོན་དུ་ཤེས་པར་བྱས་ལ་སྐྱེད་དགོས། རྐྱེན་ངན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་དུས་དད་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འདྲེན་པར་ཤེས་པས་དད་པ་སྐྱེད་དགོས། »«དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་དུས་དད་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་འཇུག་ལྡོག་ལ་དམིགས་པའི་དད་པ་སྐྱེད་དགོས།» «༼༡༽« གོང་མའི་རྣམ་ཐར་ཐོས་དུས་དད་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པས་དཀའ་སྤྱད་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པས་དད་པ་སྐྱེད་དགོས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རླབས་པོ་ཆེའི་མདོ་སྡེ་སྐྱེས་རབས་ལྟ་བུ་ཐོས་དུས་དད་པ་སྐྱེ་བས། ཐེག་ཆེན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་ནས་དད་པ་སྐྱེད་དགོས་སོ། །དེའང་ཉིན་རེ་བཞིན་དེ་ཐམས་ཅད་དམ་གང་རུང་རེ་རེའི་སྒོ་ནས་དད་པ་བསྐྱེད་པ་ལ་འབད་པ་གལ་ཆེ་བས། གང་ལའང་སྣུམ་དྲེད་མ་ཁྱེར་བ་གཅེས་སོ། །དེ་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི། ཚད་ནི་སྲིད་ལས་སྐྱོ་ཞིང་དཀོན་མཆོག་གུས། །ཐོས་བསམ་གཉེར་ཞིང་བསླབ་གསུམ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད། །དགེ་ལ་སྤྲོ་ཞིང་སྡིག་ལ་ཤིན་ཏུ་འཛེམ། །ཡོན་ཏན་གོང་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་སུ་བཞེད། །འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་ལ་ཡིད་བྱུང་བ་སྐྱུག་ནད་ཅན་ཟས་མཐོང་བ་ལྟ་བུ། བླ་མ་དཀོན་མཆོག་ལ་མོས་གུས་ཀྱི་གདུང་སེམས་བུ་ཆུང་མ་ལ་གདུངས་པ་ལྟ་བུ། ཐོས་བསམ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་སྐོམ་པ་ཆུས་གདུངས་པ་ལྟ་བུ།

以下是完整的漢語直譯: 從因緣生起信心時應培養的是: "見生死變遷、遭受病魔折磨、 苦難降臨、聽聞佛法、 聽聞上師傳記、聽聞本生故事, 從這些因緣生起時應延續, 應常修最勝信心。" 見到生死變遷時是生起信心的因緣,故應數數他人死亡而生起信心。遭受病魔折磨時是生起信心的因緣,故應知其為激發善行的導師而生起信心。遇到逆境苦難時是生起信心的因緣,故應知其為引導趨向菩提而生起信心。聽聞正法時是生起信心的因緣,故應對正確取捨生起信心。聽聞上師傳記時是生起信心的因緣,故應對精進修法生起信心。聽聞佛菩薩廣大行為的經典如《本生傳》時會生起信心,故應緣大乘菩提而生起信心。 每日應從這些或任一方面努力生起信心,切勿對任何一種懈怠放逸。 如是生起的信心標準是: "厭離輪迴而敬重三寶, 勤求聞思而珍惜三學, 歡喜善行而極為畏懼惡業, 諸位認為是獲得上等功德。" 對輪迴幻相生起厭離,如同嘔吐病人見到食物。對上師三寶生起恭敬信心

ཐོས་བསམ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་སྐོམ་པ་ཆུས་གདུངས་པ་ལྟ་བུ། བསླབ་པ་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པ་དབུལ་པོས་གསེར་གཡུ་རྙེད་པ་ལྟ་བུ། དགེ་སྦྱོར་ལ་ཉམས་ལེན་སྤྲོ་བ་ཚོང་པ་གསེར་གླིང་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ། »«སྡིག་པ་ལ་འཛེམ་བག་ཆེ་བ་མིག་ཏུ་རྡུལ་སྤང་བ་ལྟ་བུ།» «༼༡༽«ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དད་པ་འདོད་པ་ཅན་ཚོང་འདུས་སུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་ནི་དད་པ་སྐྱེས་པའི་ཚད་ཡིན་པས་མ་ཉམས་ཤིང་གོང་འཕེལ་དུ་བྱ་བ་གལ་ཆེའོ། །དེའི་དུས་སུ་རང་རྒྱུད་ཆོས་ཀྱིས་ཐུལ་བས་ཆོས་དང་གང་ཟག་མ་འཛོལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དད་པ་འགྲིབ་ན་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཉིན་མཚན་དུ་བསྐུལ་བ་ནི། བཙལ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་དད་པ་མ་བསྐྱེད་ན། །དགེ་ལེགས་མི་འགྲུབ་གཏན་དུ་སྲིད་པར་འཁྱམ། །དེ་ཕྱིར་གང་དང་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང༌། །དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་ལ་འབད་པར་བྱ། །དད་པ་མེད་ན་ཡོན་ཏན་གཞན་མང་ཡང་ཕན་པ་མེད་དེ། གཟུགས་མཛེས་ཀྱང་མིག་མེད་པ་འདྲ་བས་དད་པ་བསྐྱེད་དོ། །དེའང་དུས་བཞིར་མི་རྟག་པ་བསྒོམས་ལ་དད་པ་བསྐྱེད། ལས་འབྲས་ཕྲ་མོ་བསམས་ལ་དད་པ་བསྐྱེད། གང་ལའང་ཡོན་ཏན་བསམས་ནས་དད་པ་བསྐྱེད། ཆོས་ཀྱྀ་དཀོན་པ་བསམས་ནས་དད་པ་བསྐྱེད། བླ་མའི་བཀའ་དྲིན་བསམས་ནས་དད་པ་བསྐྱེད། མཆེད་གྲོགས་ཀྱི་དག་སྣང་བསམས་ནས་དད་པ་བསྐྱེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསམས་ནས་དད་པ་བསྐྱེད། སྐད་ཅིག་ཀྱང་འགྲིབ་ཏུ་ཕངས་པས་རང་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་ངོ་མཚར་ཅན་ཤ་སྟག་ཏུ་བསམས་ལ། མཐོ་དམན་དང་ཕྱོགས་རིས་མེད་པར་དད་པ་བསྒོམ་ཞིང་རང་རྒྱུད་གདུལ་བ་གཅེས་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། སྙེམས་དང་བྲལ་ལ་མང་དུ་གསོལ་ཅི་འཚལ། །ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་དུལ་མཛོད་ཅིག་བཅོམ་ལྡན་གྱིས། །སེམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བ་ལགས་པར་གསུངས། ། ཞེས་སོ། །འདྲ་མིན་གོལ་སར་གྱུར་པའི་དད་པ་རེ་འགའ་བ་སྤངས་ལ། ཐང་ཐུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གདམས་པ་ནི། དད་པའི་གོལ་ས་ཤེས་ནས་སྤང་བ་ནི། །དམ་པའི་དྲུང་དུ་དད་ལས་གཞན་དུ་མིན། །ཅུང་ཟད་རྐྱེན་གྱིས་འཕེལ་དང་འགྲིབ་པ་ཅན། ། རྐྱེན་ངན་སོལ་ནས་ཅུང་ཟད་དད་པ་མེད། །

以下是完整的漢語直譯: 精進聞思如同口渴之人渴求水一般。珍惜戒律如同窮人獲得金玉。歡喜修習善法如同商人前往金洲。極為畏懼惡業如同避免眼中進塵。對一切乘生起信心如同貪慾者進入集市。這些是生起信心的標準,故不應退失而應努力增上。此時自心被法調伏,不會混淆法與人。 若信心減退,應晝夜以生起的方法激勵: "若不以尋求的方法生起信心, 善業不成而永遠流轉輪迴。 因此,無論依靠什麼, 都應努力生起信心的方法。" 若無信心,即使有其他眾多功德也無益處,如同美貌卻無眼睛,故應生起信心。 應在四時修無常而生起信心。思維微細業果而生起信心。思維任何事物的功德而生起信心。思維正法稀有而生起信心。思維上師恩德而生起信心。思維道友清凈而生起信心。思維佛陀功德而生起信心。惜惜每一剎那不令減退,應思維除自己外一切都是稀有珍貴,不分高下、無有偏袒地修信心,調伏自心至關重要。 《親友書》中說: "離慢者何須多言, 愿世尊調伏自心, 說心乃諸法根本。" 應捨棄偶爾生起的導致歧途的不同種類信心,而應修持恒常穩固的信心: "了知並斷除信心的歧途: 在聖者面前除信心外別無他, 稍受因緣影響而增減, 遇到逆緣后絲毫無有信心。"

རྐྱེན་ངན་སོལ་ནས་ཅུང་ཟད་དད་པ་མེད། །བློ་མང་གང་ལའང་འཇུག་ལ་ཐང་མི་ཐུབ། །གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་གང་བདེར་སྤྱོད་པ་ཅན། །གཏད་མེད་བབ་ཅོལ་ཕྲ་མོའི་རྐྱེན་གྱིས་བཟློག» «།འདི་དྲུག་སྤངས་ལ་བློ་གཏད་རྒྱུན་རིང་བྱ། །དེ་ལ་དད་པ་ཡིན་ཡང་ཡང་དག་པའི་དད་པར་མ་སོང་བ་དྲུག་ཡོད་པས་སྤངས་པར་བྱས་ལ། གཡོ་སྒྱུ་མེད་པས་རྟག་ཏུ་གུས་པའི་དད་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་བྱེད་ལས་དང་པོ་པ་ཁ་ཅིག་བླ་མ་དང་འགྲོགས་པའི་དུས་སུ་དད་པ་ཆེ་ཆེ་ལྟར་བྱེད་ཅིང༌། བྲལ་ནས་ཐ་མལ་ལས་ཀྱང་ངན་པ་ཡོད་པས་སྤང་བར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་རྐྱེན་དང་འཕྲད་པའི་དུས་ན་དད་པ་སྐྱེ་བ་མྱུར་ཡང་ཅིག་ཅར་ཡལ་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་སྤོང་ངོ༌། ཁ་ཅིག་རང་འདོད་པའི་ཆོས་»«ལ་སྤྱོད་«༼༡༽«དམ་ནད་གདོན་གྱིས་གཙེས་པ་མ་གྲོལ་བར་དད་པ་ཆེ་ཆེ་འདྲ་ལ། དེ་དྲག་པའམ་ཐོབ་ཟིན་དུས་བྱོལ་ནས་སྤོང་པ་དེ་ཡང་སྤོང་ངོ༌།» «ཁ་ཅིག་དགེ་སྦྱོར་གཅིག་འཕྲོ་ལ་གཅིག་བྱེད་བཞིན་དུ་དུ་མ་རྩོམ་ཡང་གཅིག་མགོ་མི་ཐོན་པ་དེ་ཡང་སྤོང་ངོ༌། ཁ་ཅིག་ཆོས་ཟབ་མོ་གཅིག་དང་རྩ་བའི་བླ་མ་གཅིག་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་མེད་པར། གང་བདེ་བདེར་འཇུག་པ་ཡང་སྤང་ངོ༌། །ཁ་ཅིག་དད་པ་ཅུང་ཟད་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེས་པ་ལས་ཡང་རྐྱེན་ཅུང་ཟད་རེས་འགྲིབ་པ་གློ་བུར་ཡེ་འདྲོག་ཅན་དེ་ཡང་སྤངས་ལ། དང་པོ་བརྟགས་ནས་ཆོས་དང་བླ་མར་བཟུང་ཟིན་ནས་ཕྱིས་སྐྱོ་ངལ་དང་འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པའི་དད་གུས་ བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དད་པ་བརྟན་པར་བྱ་བ་ནི། དང་པོ་རབ་བརྟགས་དད་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ། །ཕྱི་ནས་མི་འགྱུར་རི་རྒྱལ་ལྟ་བུ་དང༌། །འཕེལ་འགྲིབ་གཉིས་མེད་ཉི་མཁའ་རྒྱ་མཚོ་ལ། །ཐང་ལྷོད་གཉིས་མེད་གཞུ་མོའི་རྒྱུད་དང་མཚུངས། །སྐྱོ་དུབ་མེད་པ་གྲུ་ཟམ་ལྟ་བུ་ལ། །རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་ཆུ་བོའི་གཞུང་ཆེན་བཞིན། །མཉེན་ལྕུག་ལྡན་པ་དར་ཐག་ལྟ་བུ་ལ། །རྐྱེན་གྱིས་མི་འཕྲོགས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་བརྟན། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དག་ནི་དང་པོར་བརྟག་པ་དང་དཔྱོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བླ་མ་དང་ཆོས་འཚོལ་བ་ཡིན་ལ།

以下是完整的漢語直譯: "遇到逆緣后絲毫無有信心。 多思多想,對任何事都無法持久。 不專一,隨心所欲行事者。 無目標,輕率,微小因緣即可轉變。 應斷除這六種,而長期專注。" 對此,雖有信心但未成為正信的六種應當斷除,應生起無有虛偽的恒常恭敬信心。哪六種呢?即: 有些初學佛法者,與上師在一起時表現出極大信心,分開后卻比世俗人更糟,應當斷除。 有些人遇到因緣時迅速生起信心,但轉瞬即逝,這也應斷除。 有些人對自己喜歡的法門修行或被病魔折磨未解脫時表現出極大信心,但一旦康復或獲得所求就逃避放棄,這也應斷除。 有些人同時開始多種善行,但一個也做不好,這也應斷除。 有些人對甚深法門和根本上師沒有不可分割的信心,而是隨意進入,這也應斷除。 有些人因小小因緣生起一點信心,又因小小因緣減退,突然驚慌失措,這也應斷除。 應當先觀察后認定法和上師,之後無有疲倦和增減的恭敬信心。 如何使信心穩固: "首先詳細觀察信心對境, 之後不變如須彌山王, 無有增減如日空海, 不鬆不緊如弓弦, 無有疲倦如橋樑, 不間斷如大河流, 柔韌如絲綢, 不為因緣奪走如虛空般穩固。" 聖者首先以觀察和思維為先導尋找上師和法,

སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དག་ནི་དང་པོར་བརྟག་པ་དང་དཔྱོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་བླ་མ་དང་ཆོས་འཚོལ་བ་ཡིན་ལ། རྙེད་ནས་འགྱུར་ལྡོག་མེད་པའི་དད་པ་རི་རྒྱལ་ལྟ་བུ། འཕེལ་འགྲིབ་མེད་པའི་དད་པ་ཉི་མ་ལྟ་བུ། ཁ་གཏིང་མེད་པའི་དད་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ། བྱས་ཡུས་མེད་པའི་དད་པ་མ་ལྟ་བུ། མཐའ་དབུས་མེད་པའི་དད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ། ཐང་ལྷོད་མེད་པའི་དད་པ་གཞུ་བདུངས་པའི་རྒྱུད་ལྟ་བུ། གཞན་གྱིས་བསྒྱུར་རམ་བཀའ་བཀྱོན་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པའི་དད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ། སྐྱོ་དུབ་མེད་པའི་དད་པ་གྲུ་ཟམ་ལྟ་བུ། རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་དད་པ་ཆུ་བོའི་གཞུང་ལྟ་བུ། གུས་ཤིང་མཉེན་ལྕུག་དང་ཞེ་སས་བརྒྱན་པའི་དད་པ་དར་ཐག་ལྟ་བུ་སྟེ། བཅུ་དང་ལྡན་པས་བསྟེན་པར་བྱའོ། །སྡོང་པོ་བཀོད་པ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་གུས་པ་དང་དད་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུས་བསྙེན་བཀུར་དུ་བྱའོ། །བཀའ་བཞིན་བསྒྲུབ་བོ། །བདག་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདྲེན་པར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བར་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་བསྟེན་ཅིང་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། དད་པའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད། །དཀར་པོའི་ཆོས་ཀུན་གཞིར་གྱུར་སྡུག་བསྔལ་སེལ། །བྱང་ཆུབ་ལམ་འདྲེན་ཟབ་མོའི་སྣོད་དུ་གྱུར། །དམ་པས་དགོངས་ཤིང་ཡོན་ཏན་ཕུན་ཚོགས་ལྡན། །དེ་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་དམ་པའི་ཚུལ་དགེ་ བ། །དད་བརྒྱའི་འདབ་སྟོང་རྒྱས་ལ་ནན་ཏན་མཛོད། །དད་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་སྙེད་མཆིས་པ་དག་བསྡུ་ན། དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་བ་དང༌། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་དང༌། ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་པ་དང༌། »«ཆོས་ཟབ་མོའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ།«༼༡༽«སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་དགོངས་པ་དང༌། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང༌། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང༌། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་དག་པར་སྐྱེ་བ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: 聖者首先以觀察和思維為先導尋找上師和法,獲得后具有如下十種信心: 不變的信心如須彌山王, 無有增減的信心如太陽, 深不可測的信心如大海, 無所求的信心如母親, 無邊無際的信心如虛空, 不鬆不緊的信心如拉緊的弓弦, 不被他人改變或責罵等因緣奪走的信心如虛空, 無有疲倦的信心如橋樑, 不間斷的信心如河流, 恭敬柔順且具禮貌的信心如絲綢。 應以具足這十種信心來依止。 《華嚴經》中說:"善男子,你應以如海般的恭敬信心來親近供養善知識。如教奉行。也應發願自己不久也能如是成為一切眾生的引導者。" 如是依止並生起信心的利益是: "信心利益無量無邊, 是一切善法之基,能除苦難, 引導菩提道,成為甚深法器, 為聖者所念,具足功德。 因此,善人應精進修持, 如百信千瓣之花盛開。" 信心的無量功德若歸納則有:成為一切善法之基礎,能消除輪迴一切痛苦,把握解脫之道,成為甚深法的法器,常為諸佛菩薩所憶念,具足知慚有愧和智慧等功德,往生清凈佛土,

སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་དག་པར་སྐྱེ་བ་དང༌། སྐྱེ་བ་ཀུན་ཏུ་བླ་མ་དམ་པ་དང་ཆོས་དམ་པ་དང༌། གྲོགས་དམ་པ་རྣམས་སྐྱེས་མ་ཐག་ནས་མཇལ་ཞིང་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་དང༌། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་དགའ་བའི་ལྷས་བསྲུང་བ་དང༌། བདེ་བར་གཉིད་དུ་འགྲོ་ཞིང་རྨི་ལམ་དུའང་བླ་མ་དང་དཀོན་མཆོག་དང་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པའི་སྣང་བ་བཟང་པོ་རྨི་ཞིང་བདེ་བར་སད་པ་དང༌། ཅི་བསམས་པ་རྣམས་འགྲུབ་པ་དང༌། བདེ་བར་ཚེའི་དུས་བྱེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ལམ་བདེ་བར་འདྲེན་པ་དང༌། བར་དོའི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་དང༌། གང་དུ་སྨོན་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བས་དཀོན་མཆོག་གི་གདུང་འཚོབ་པ་དང༌། མྱུར་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་སྟེ། རྒྱས་པ་ནི་བསྐལ་པ་མཐའ་ཡས་པ་སྙེད་བརྗོད་ཀྱང་ཟད་མི་ཤེས་པའོ། །དེ་སྐད་དུ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྒྲོན་མེའི་མདོ་ལས། གང་གིས་ཞིང་བཅུའི་རྡུལ་སྙེད་སེམས་ཅན་ལ། །བདེ་བ་ཀུན་གྱིས་བསྐལ་པར་བསྙེན་བཀུར་བས། །ཆོས་འདིར་དད་པའི་བསོད་ནམས་ཅི་འདྲ་ བ། །ཁྱད་པར་འཕགས་པ་འདི་ཉིད་དེ་ལ་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། འདུལ་བ་ལུང་ལས། དགེ་སློང་དངོས་པོ་མཆོག་ཏུ་བྱ་དཀའ་བས། །དད་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་བྱ་ཞིང༌། །རྗེས་མཐུན་གྲོགས་བསྟེན་སྡིག་གྲོགས་ནམ་ཡང་ སྤང༌། །དམ་པའི་ཆོས་བཙལ་དེ་ཡི་དོན་བསམ་ཞིང༌། །ནོར་བུ་རིན་ཆེན་འདྲ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང༌། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་སེམས་བསྐྱེད་ལ་བརྩོན་པས་འབད། ། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་ཐོབ། ། ཅེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔར་སྨོས་པའི་དད་པ་དྲུག་པོ་ཡུལ་དྲུག་ལ་དམིགས་ནས་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་བརྩོན་པ་དེ་ཡང༌། དགེ་བ་བཅུ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་དང་ཕྱོགས་བཅུའི་བླ་མ་དང་དཀོན་མཆོག་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ལ་དམིགས་པར་འགྲེས་པས་དད་པའི་འདབ་མ་སྟོང་རྒྱས་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་ལེགས་པར་གདམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། དད་པའི་རང་བཞིན་བསམ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པའོ།། » «།།

以下是完整的漢語直譯: 往生清凈佛土,生生世世一出生就遇到殊勝上師、殊勝佛法和殊勝道友並修行佛法,受到喜愛善法的天神守護,安睡並在夢中見到上師、三寶和修法的美好景象,安然醒來,所思所想皆能實現,安詳圓寂並由諸佛菩薩引導至善道,無有中陰恐怖,往生所愿之處成為三寶的傳承者,迅速證得佛果。詳細說來,即使用無數劫來闡述也無法窮盡。 如《聖寶燈經》中說: "若以十方世界微塵數眾生, 以一切安樂供養一劫, 不如於此法生起信心, 所得功德殊勝無比。" 《律藏》中說: "比丘難得殊勝事, 應以信心依善知識, 親近隨順友,永斷惡友, 尋求正法並思維其義, 守護如寶珠般的戒律, 精進發起無上菩提心, 不久即可證得佛智。" 因此,對前述六種信心的六種對境,應以百倍努力修持。這也意味著對十善、十波羅蜜多、十方上師、三寶和眾生修持,如此使信心之花開放千瓣,這是很好的教誨。 這是《大乘教授論如意寶藏》中"思維信心本質"一章第十五的廣釋。

དད་པའི་རང་བཞིན་བསམ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པའོ།། » «།།དེ་ལྟར་དད་པ་བསྟན་པའི་རྗེས་ཐོག་ཉིད་དུ་དད་པ་དང་ལྡན་པ་དེས་བསམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཡིན་པས་འདིར་དེ་བརྗོད་པ་ནི། དེ་ནས་དད་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་བྱ་བ། །རྒྱུ་འབྲས་ལས་དེ་དགེ་སྡིག་བླང་དོར་བྱ། །དེ་ཡང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ནི་ལས་དགེ་བ་དང༌། མི་དགེ་བ་གཉིས་ཡིན་པས་འདིར་ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་བླང་དོར་དུ་བྱའོ། ། སོ་སོར་ཐར་པ་ལས།» «སྡིག་པ་ཅི་ཡང་མི་བྱ་སྟེ། །དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྤྱད། །རང་གི་སེམས་ནི་ཡོངས་སུ་འདུལ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཡིན། ། ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་གང་ཞིག་དགེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ལས་ནི་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་དང༌། །ཐར་པ་ཆ་མཐུན་རྣམ་པ་གཉིས་དག་ལས། །དང་པོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྲིད་པའི་བདེ་འབྲས་བསྐྱེད་པའི་དགེ་བ་རྣམས། །བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་ལགས་པར་ཐུབ་པས་གསུངས། །རྣམ་གྲངས་མང་ཡང་བསྡུ་ན་དགེ་བ་བཅུ། །དེ་ལ་སྤྱིར་དགེ་བ་ནི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་དེ། སྲིད་པ་དང་ཞི་བ་གཉིས་ཆར་གྱི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པ་བསྐྱེད་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་མི་དགེ་བས་ནི། ངན་འགྲོ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། དགེ་བ་ལས་ནི་བདེ་བ་དང༌། །དེ་བཞིན་བདེ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དོ། །མི་དགེ་བ་ལས་སྡུག་བསྔལ་དང༌། །དེ་བཞིན་ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་སྲིད་པའི་བདེ་འབྲས་ཙམ་བསྐྱེད་ནས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དགེ་བ་བཅུ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་དང༌། གཟུགས་མེད་བཞི་སྟེ་ཐར་པ་དང་མ་འབྲེལ་བ་རྣམས་དང༌། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །དང་པོ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་བཅུ་ནི། ལུས་གསུམ་ངག་བཞི་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་དག་སྟེ། །འདི་བཅུ་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་མ་འབྲེལ་བས། །འདོད་པའི་ལྷ་མིར་བདེ་འབྲས་བསྐྱེད་པ་ཉིད།

以下是完整的漢語直譯: 這是"思維信心本質"一章第十五的廣釋。 如是講述信心之後,具信者應當思維的諸法中,因為業是因果,所以在此闡述: 具信者應當思維的是, 因果業報,取捨善惡。 這裡所說的快樂和痛苦的因,就是善業和不善業兩種,所以希求解脫者應當取捨。 如《別解脫經》中說: "諸惡莫作, 眾善奉行, 自凈其意, 是諸佛教。" 那麼,什麼是善呢? 善業有順福分和順解脫分兩種。 首先,什麼是順福分呢? 能產生輪迴安樂果報的諸善, 佛說為順福分。 雖有多種,歸納則為十善。 一般而言,善是指能產生快樂果報的一切因,即能產生輪迴和涅槃兩者的增上和決定勝。應知不善業是惡道和一切痛苦的因。 如《寶鬘論》中說: "從善生安樂, 以及一切善趣。 從不善生痛苦, 以及一切惡趣。" 善有兩種:順福分善僅產生輪迴安樂果報后即耗盡,包括十善、四禪和四無色定等與解脫無關的善;順解脫分善是與涅槃相順的因。 首先,順福分的十善是: 身三、語四、意三, 此十善若不與禪定無色相應, 則產生欲界天人安樂果報。

འདོད་པའི་ལྷ་མིར་བདེ་འབྲས་བསྐྱེད་པ་ཉིད། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་གསུམ་སྤངས་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་གསུམ་མོ། །རྫུན་དང་ཕྲ་མ། ངག་འཁྱལ། ཚིག་རྩུབ་བཞི་སྤངས་པ་ནི་ངག་གི་ལས་དགེ་བ་བཞིའོ། །བརྣབ་སེམས། གནོད་སེམས། ལོག་ལྟ་སྟེ་གསུམ་སྤངས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་གསུམ་མོ། །དགེ་བ་བཅུ་པོ་འདི་ཉིད་སྤྱད་པའི་རང་བཞིན་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་བསྒོམ་པ་དང་མ་འབྲེལ་ན་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་ལྷ་མིའི་བདེ་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ཡང་གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་གྱི་མི་དང་འདོད་ལྷ་དྲུག་པོ་ཐོབ་པའོ། །དགེ་བ་བཅུ། བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་དང་འབྲེལ་གོང་མ་གཉིས། །དགེ་བས་བདེ་འགྲོ་བདེ་བའི་རིགས་ཀུན་བསྐྱེད། ། དགེ་བ་བཅུ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་སྦྲེལ་ནས། འབྱོངས་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་ལ། དགེ་བ་བཅུ་དང་གཟུགས་མེད་བཞི་འབྲེལ་བ་ཚད་དུ་ཕྱིན་པས་སྐྱེ་མཆེད་མུ་བཞི་ཐོབ་པའོ། །དེའང་འཕེན་བྱེད་དང་བདེ་བའི་ཆར་རྫོགས་བྱེད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་བཅུས་བྱེད་ལ། བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་རང་སའི་སེམས་སུ་འགྲུབ་པ་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་བསྒོམས་པ་གྲུབ་པ་དེས་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་དགེ་བས་བདེ་བའི་རིགས་དང་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བའི་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ ནོ། །དགེ་བ་བཅུའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་ལྷ་མི་ཡིན་ལ། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡུལ་ལ་སྨིན་པའི་ཆ་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུས་བརྒྱན་ཞིང་འཚེ་བ་མེད་ལ་བགྲོད་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་བྱེད་པ་རྒྱུ་མཐུན་དགེ་བ་བཅུ་བྱེད་པར་སྤྲོ་ཞིང༌། མྱོང་བ་རྒྱུ་མཐུན་གྱིས་ཚེ་རིང་བ་དང་ནད་མེད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཆ་ཤས་དབྱེ་བས་བསྟན་པ་ནི། སྲོག་གཅོད་སྤངས་པས་ཚེ་རིང་ནད་མེད་ཅིང༌། །མ་བྱིན་ལེན་སྤངས་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །ལོག་པར་གཡེམ་སྤངས་ཁྱིམ་ཐབ་དགྲ་ཟླ་མེད། །དེ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་གསུམ་སྤངས་ཏེ་དགེ་བར་སྤྱད་པས། ཚེ་རིང་བ་དང༌།ནོར་འབྱོར་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: 產生欲界天人安樂果報。其中,遠離殺生、不與取、邪淫三者是身三善業。遠離妄語、離間語、綺語、惡語四者是語四善業。遠離貪心、害心、邪見三者是意三善業。若修持這十善業而不與禪定、無色定相應,其異熟果報是享受天人善趣的安樂。這是指獲得四大洲、八小洲的人身和六慾天身。 十善若與上二界禪定無色定相應, 善業能產生善趣一切安樂種類。 十善與四禪相結合並熟練,則生色界; 十善與四無色定相結合並達到究竟,則獲得四無色處。 這是由十善業作為引業和圓滿安樂的業,而禪定無色定的本地心則成就禪定無色定的修持。如此,善業成就安樂種類和轉生善趣的身體。 十善的異熟果報是天人善趣,增上果是環境方面成熟的部分,如鮮花果實裝飾、無有危害、易於行走等。等流果分為造作等流,即樂於行持十善;感受等流,即長壽、無病、富足等。 分別闡述這些果報: 遠離殺生得長壽無病, 遠離不與取得圓滿富足, 遠離邪淫得配偶無敵。 如是遠離身三不善業而行善,得長壽、富足、

དེ་ལྟར་ལུས་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་གསུམ་སྤངས་ཏེ་དགེ་བར་སྤྱད་པས། ཚེ་རིང་བ་དང༌།ནོར་འབྱོར་པ་དང༌། ཁྱིམ་ཐབ་རང་དབང་དང་བཅས་པ་ཐོབ་ལ། ངག་གི་ལས།» «རྫུན་དུ་སྨྲ་སྤངས་གཞན་གྱིས་བསྟོད་པ་སྟེ། །རྩུབ་མོ་རྣམ་སྤངས་སྙན་པར་སྨྲ་བས་ བདེ། །ཕྲ་མ་རྣམ་སྤངས་མཐོང་ན་མི་མཐུན་མེད། །བཀྱལ་པ་སྤངས་པས་ཚིག་གཟུང་འོས་པར་འགྱུར། །ངག་གི་ལས་མི་དགེ་བ་བཞི་སྤངས་པ་ལས་ནི་ཀུན་གྱིས་བསྟོད་པ་དང༌། སྙན་པར་གྲགས་པ་དང༌། མཐོང་ན་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་འཁོར་འདུན་པ་དང༌། ཚིག་ཡིད་ཆེས་པའི་གནས་སུ་འཛིན་པ་ཐོབ་བོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས། བརྣབ་སེམས་སྤངས་པས་རེ་བ་འགྲུབ་པ་སྟེ། །གནོད་སེམས་སྤངས་པས་ཡིད་འོང་མཐོང་ན་ཞི། །ལོག་པར་ལྟ་སྤངས་ལྟ་བ་བཟང་པོ་སྟེ། །མཐོ་རིས་བགྲོད་པའི་ཤིང་རྟ་དགེ་བ་བཅུ། །མངོན་མཐོ་བདེ་འདོད་རྣམས་ཀྱིས་དང་དུ་བླངས། །ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་གསུམ་སྤངས་པ་ལས། བསམས་པ་བཞིན་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་དང༌། ཕ་རོལ་གྱིས་མཐོང་ན་ཞི་ཞིང་དེས་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང༌། སྐྱེས་མ་ཐག་ནས་སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་འབྲས་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ཉིད་རིན་ཆེན་ཕྲེང་དུ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཡང་དག་ལྟ། །ཆེན་པོ་སུ་ལ་ཡོད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་ཚེ་རབས་སྟོང་དུ་ཡང༌། །ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་ རོ། །ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་བཅུ་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་བདེ་བ་འདོད་པས་སྤྱད་དོ། །ད་ནི་དགེ་བའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི། མི་དགེའི་ལས་བཅུ་ངན་འགྲོར་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ། །ཆེ་འབྲིང་ཆུང་ངུས་དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དང༌། །དུད་འགྲོར་ལྟུང་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་སྡུག་བསྔལ་ལྡན། །སྲོག་གཅོད་པ་དང༌། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང༌། ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང༌། རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང༌། ཕྲ་མ་དང༌། ངག་འཁྱལ་པ་དང༌། ཚིག་རྩུབ་མོ་དང༌། བརྣབ་སེམས་དང༌། གནོད་སེམས་དང༌། ལོག་པར་ལྟ་བ་སྟེ། མི་དགེ་བ་བཅུ་ནི། མཛོད་ལས།» «སྲོག་གཅོད་པ་ནི་བསམ་བཞིན་དུ། །མ་ནོར་བ་ནི་གཞན་གསད་པའོ། །མ་བྱིན་ལེན་པ་གཞན་གྱི་ནོར། །མཐུ་དང་འཇབ་བུས་བདག་གིར་བྱེད། །

以下是完整的漢語直譯: 如是遠離身三不善業而行善,得長壽、富足、自主的配偶。語業方面: 遠離妄語得他人讚譽, 遠離惡語得言語悅耳, 遠離離間語得見者不違, 遠離綺語得言語可信。 遠離語四不善業,得到眾人讚譽、名聲美好、見者喜愛親近、言語可信。意業方面: 遠離貪心得願望成就, 遠離害心得見者喜愛, 遠離邪見得正見, 十善是往生善趣之車乘, 希求增上安樂者應當接受。 遠離意三不善業,得到如意成就一切所愿、他人見之生喜愛、從一出生乃至生生世世具有信解因果的正見。如《寶鬘論》中說: "若誰具有世間 廣大正見, 彼于千生中 不墮惡趣。" 這十善是希求善趣安樂者應當修持的。 現在講與善業相違的方面: 十不善業是惡趣痛苦之因, 大中小三種導致墮入地獄、餓鬼、 旁生,具有種種痛苦。 殺生、不與取、邪淫、妄語、離間語、綺語、惡語、貪心、害心、邪見,這十不善業,如《俱舍論》中說: "殺生是故意 無誤殺害他。 不與取是以 威力或偷盜取他財。

།མཐུ་དང་འཇབ་བུས་བདག་གིར་བྱེད། །བགྲོད་མིན་བགྲོད་པར་འདོད་པ་ཡི། །ལོག་པར་གཡེམ་པ་རྣམ་པ་བཞི། །རྫུན་ཚིག་འདུ་ཤེས་གཞན་བསྒྱུར་བའི། །ཚིག་དོན་མངོན་པར་གོ་བའོ། །ཕྲ་མ་ཕ་རོལ་དབྱེ་བའི་ཚིག །མི་སྙན་བརྗོད་པ་རྩུབ་མོ་སྟེ། །ཉོན་མོངས་ཅན་ཀུན་བཀྱལ་བ་ཡིན། །བསྟན་ཆོས་ངན་བཞིན་བརྣབ་སེམས་ནི། ། ལོག་པས་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་ཆགས། །གནོད་སེམས་སེམས་ཅན་ལ་སྡང་བ། །དགེ་དང་མི་དགེ་མེད་ལྟ་བ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་འདི་ལ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མི་དགེ་བ་བཅུ་ཆུང་ངུར་སྤྱད་པས་དུད་འགྲོ། འབྲིང་གིས་ཡི་དྭགས། ཆེན་པོས་དམྱལ་བ་མྱོང་བ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་བྱེད་པ་རྒྱུ་མཐུན་ནི་མི་དགེ་བ་གང་བྱེད་དེར་སྐྱེ་ལ། མྱོང་བས་ཚེ་ཐུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དབང་གི་འབྲས་བུ་ཡུལ་ཚེར་མ་དང་ལོ་འབྲས་མ་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཆ་ཤས་བརྗོད་ན་རྣམ་སྨིན་སྲབས་ནས་ངན་སོང་ལས་ཐར་ཏེ། བརྒྱ་ལམ་ཞིག» «མཐོ་རིས་ཐོབ་ཀྱང་དེ་ཡི་སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ། །སྲོག་གཅོད་པས་ནི་ཚེ་ཐུང་ནད་མང་ཞིང༌། །མ་བྱིན་ལེན་པས་དབུལ་ཞིང་ཕོངས་པར་འགྱུར། །ལོག་པར་གཡེམ་པས་ཁྱིམ་ཐབ་དགྲ་ཟླར་བཅས། །ལས་ཀྱི་ལྷག་མ་དེས་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེས་ནའང༌། ཚེ་ཐུང་ཞིང་ནད་མང་བ་དང༌། དབུལ་བ་དང༌། ཁྱིམ་ཐབ་»«འཐུས་མའམ་«༼༡༽«གཡེམ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །ངག་གི་ལས། རྫུན་དུ་སྨྲ་བས་བསྐུར་བ་མང་འགྱུར་ཞིང༌། །ཕྲ་མས་བཤེས་འབྲལ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་འགྱུར། །རྩུབ་མོས་མི་སྙན་བཀྱལ་བས་ངག་མི་བཙུན། །རང་ལ་སྐྱོན་མེད་ཀྱང་སྐུར་པ་མང་བ་དང༌། མཛའ་བཤེས་དང་འབྲལ་ལ་འཁོར་མི་མཐུན་པ་དང༌། མི་སྙན་པ་ཤ་སྟག་ཐོས་པ་དང༌། སུས་ཀྱང་ངག་བདེན་པར་མི་འཛིན་པ་ནི་ངག་གི་ལས་ངན་པ་བཞིའི་འབྲས་བུའོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས། བརྣབ་སེམས་ཡིད་ལ་རེ་བ་མི་འགྲུབ་ཅིང༌། །གནོད་སེམས་འཇིགས་བཅས་ལོག་ལྟས་ལྟ་ངན་ཉིད། །གང་བསམས་པ་མི་འགྲུབ་པ་དང༌། རྟག་ཏུ་འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: 以威力或偷盜取他財。 非道行淫是 邪淫有四種。 妄語是改變 他人心意言, 所說義明瞭。 離間語是分裂他人語, 不悅耳語是惡語, 一切煩惱語是綺語。 如教示惡法,貪心是 邪求他人財。 害心是瞋恨有情, 無善惡見是 邪見,此等是。" 如是十不善業,小品行者感受旁生,中品感受餓鬼,大品感受地獄,這是異熟果。等流果中的造作等流是生於何處即行何不善業,感受等流是短壽等。增上果是環境多刺、果實不熟等。 若詳細闡述這些,從異熟輕微處脫離惡趣,偶爾獲得善趣,仍成就其痛苦: 殺生導致短壽多病, 不與取導致貧窮匱乏, 邪淫導致配偶有敵。 即使以業的餘力生於善趣,也會短壽多病、貧窮、配偶不貞或喜好邪淫。語業方面: 妄語導致多受誹謗, 離間語導致親友分離互不和睦, 惡語導致聽聞不悅,綺語導致言語不可信。 雖自無過卻多受誹謗、與親友分離眷屬不和、常聽不悅之語、無人信其言語,這是語四不善業的果報。意業方面: 貪心導致心願不成, 害心導致恐懼,邪見導致惡見。 所思不成、常懷恐懼畏縮、

གང་བསམས་པ་མི་འགྲུབ་པ་དང༌། རྟག་ཏུ་འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་དང༌། ལས་འབྲས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་དག་ཀྱང༌། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། སྲོག་བཅད་པས་ནི་ཚེ་ཐུང་ འགྱུར། །མ་བྱིན་བླངས་པས་ནོར་དང་འབྲལ། །བྱི་བོ་བྱས་པས་དགྲ་དང་ བཅས། །རྫུན་དུ་སྨྲ་བས་སྐུར་བ་མང༌། །ཕྲ་མ་ཡིས་ནི་བཤེས་དང་འབྲལ། །ཚིག་རྩུབ་པས་ནི་མི་སྙན་ཐོས། །བཀྱལ་བ་ཡིས་ནི་ངག་མི་བཙུན། །བརྣབ་སེམས་ཡིད་ལ་རེ་བ་འཇོམས། །གནོད་སེམས་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད། །ལོག་པར་ལྟ་བས་ལྟ་ངན་ཉིད། །ཅེས་སོ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ། དེ་ལྟར་མི་དགེ་བཅུ་པོ་དུག་འདྲ་བས། །སེམས་ཤེས་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྤང་འཚལ་ལོ། །མི་དགེ་བ་ནི་གང་གིས་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་རྩུབ་མོ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ངོ་ལྐོག་གང་དུའང་སྤང་དགོས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། མ་མཐོང་བ་«༼༡༽«ནི་སྡིག་པ་བྱེད་པ་དག» «ཁོང་དུ་དུག་ཟོས་བདེ་བར་མི་འགྱུར་བཞིན། །ལྷ་དང་རྣལ་འབྱོར་ཅན་དང་དེ་བཞིན་ དུ། །རྣམ་དག་མིག་གིས་མི་མཐོང་མི་སྲིད་དོ། །ཞེས་སོ། །ད་ནི་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་བཤད་པ་ནི། ཐར་པའི་ལམ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཞི་བ་སྒྲུབ། །སྲིད་ལས་འདའ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་སྤང་«༼༢༽«བར་བྱེད། །ཐར་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་དགེ་བ་འཁོར་བ་ལས་འདའ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི། གང་ཞིག་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་ཞུགས་པའི། །འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པ་ནི། །སོ་སོའི་སེམས་བསྐྱེད་ཚད་མེད་བཞི་བསྒོམ་ཞིང༌། །ཕར་ཕྱིན་དྲུག་སྤྱོད་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཆོས་སྒྲུབ། །ཉིན་མཚན་བརྩོན་པས་དགེ་བར་འགྱུར་རྣམས་ཡིན། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་འཚོལ་བར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ལམ་དང་པོ་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་བསྒོམ་པ་ནས་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་བར་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་འབྲིང་ངོ༌། །ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ལམ་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་སྟེ།

以下是完整的漢語直譯: 所思不成、常懷恐懼畏縮、生於誹謗業果之類,這是意三不善業的果報。這些也如《寶鬘論》中說: "殺生導致短壽, 不與取導致失財, 邪淫導致有敵, 妄語導致多誹謗, 離間語導致離親友, 惡語導致聞不悅, 綺語導致言不信, 貪心摧毀心願, 害心帶來恐懼, 邪見導致惡見。" 如上所說的方式,如是十不善如毒,有智者應當極力斷除。不善業無論何人造作,其異熟果都極為粗重,因此無論明處暗處都應斷除。如《入行論》中說: "造作罪業者雖不見, 如同吞毒不得安樂, 天人、瑜伽士以及 清凈眼者無不見之。" 現在講解順解脫分善業: 解脫道成就菩提寂靜, 超越輪迴斷除苦痛。 成為解脫因的善業能超越輪迴斷除痛苦,即: 入三乘道路的 諸眾生善修持, 各自發心修四無量, 行六度成就菩提分法, 晝夜精進行善者是。 發心尋求聲聞道,從初修四念住到圓滿之間修行的補特伽羅是下士。入獨覺道者是中士。發大乘心修道者是上士。

ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ལམ་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་སོ་སོའི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་སྤྱོད་ཅིང༌། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང༌། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་ཉིན་མཚན་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་པ་བསྔོ་བས་ཟིན་པ་རྣམས་ནི་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་བདེ་བ་དང་འཕྲད་པར་འདོད་པའི་བྱམས་པ། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་དེ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་སྙིང་རྗེ། བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལས་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པ་དགའ་བ། ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་ཅན་རྣམས་སེམས་སྙོམས་པ་ལ་སེམས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྩེ་བ་ཅན། །འཕྲད་དང་བྲལ་བའི་དགོངས་པ་ཅན། །མི་འབྲལ་པ་ཡི་དགོངས་པ་ཅན། །ཕན་བདེ་དགོངས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ། །ཞེས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་རང་ལ་བདོག་པ་གཞན་ལ་སྦྱིན་པར་འདོད་པའི་གཏོང་སེམས་དགེ་བ་བྱེད་ལས་དང་བཅས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་སྤང་སེམས་དགེ་བ་བྱེད་ལས་དང་བཅས་པ། བཟོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ཁྲོ་བར་བསྲན་སེམས་དགེ་བ་བྱེད་ལས་དང་བཅས་པ། བརྩོན་འགྲུས་ནི་དགེ་བའི་བྱ་བ་ལ་སྤྲོ་བ་བྱེད་ལས་དང་བཅས་པ། བསམ་གཏན་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་བྱེད་ལས་དང་བཅས་པ། ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་རྟོགས་པ་བྱེད་ལས་དང་བཅས་པ། དེ་ཐམས་ཅད་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ངང་ནས་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པའི་བྱེད་ལས་རྫས་དེ་དག་གཞན་གྱིས་ཐོབ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་མི་འཚེ་བ་དང༌། ལན་དུ་མི་ཁྲོ་བ་དང༌། དགེ་བ་སྤྱོད་པ་དང༌། སེམས་གནས་པས་ཞི་ལྷག་སྐྱེས་པ་དང༌། རྟོགས་ནས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་རྣམས་བྱེད་ལས་སོ། །གང་ཡང་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་ནས་སྣང་བའི་ཚོགས་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བྱེད་ལས་ངོ་མཚར་ཅན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་ནས། །དགེ་བའི་ལས་འབྲས་རྟེན་བྱེད་པ། །ངོ་མཚར་བས་ཀྱང་འདི་མཚར་ཞིང༌།

以下是完整的漢語直譯: 發大乘心修道者是上士。三士夫各自發心后修持三十七道品,以四無量心和六波羅蜜攝持,晝夜精進行善並以迴向攝持,這些稱為順解脫分善業。 其中四無量心是:對無樂眾生欲令得樂的慈心,對受苦眾生欲令離苦的悲心,對有樂眾生欲令不離樂的喜心,對親疏貪嗔者思維平等的舍心。如《經莊嚴論》中說: "對眾生慈悲者, 欲令相遇與離苦, 欲令不離(樂)者, 思維利樂者,我禮敬。" 六波羅蜜是:欲將自己所有施予他人的舍心善業及其行為,持戒是斷除不善方面的善心善業及其行為,忍辱是對他人傷害等不生嗔恨的忍耐心善業及其行為,精進是對善事歡喜的善業及其行為,禪定是心專注一境的善業及其行為,智慧是了悟法義的善業及其行為。在顯現而無自性的狀態中行持這一切,即是波羅蜜多。 佈施的作用是他人獲得那些財物。同樣,不害他人、不報以嗔恨、行善、心安住而生止觀、了悟無疑等是其作用。了知一切無實有而行於顯現之聚,這是波羅蜜多的稀有作用。如《菩提心釋》中說: "了知諸法空性后, 依止善業及果報, 此較稀有更稀有,

དགེ་བའི་ལས་འབྲས་རྟེན་བྱེད་པ། །ངོ་མཚར་བས་ཀྱང་འདི་མཚར་ཞིང༌། །རྨད་བྱུང་བས་ཀྱང་འདི་རྨད་བྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དེས་ནི་འཁོར་བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་འགྲུབ་སྟེ། འོད་སྲུངས་ཀྱིས་ཞུས་པ་ལས། བདག་མེད་བཟོད་པས་མཉམ་པ་ཉིད་གནས་ ཀྱང༌། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད། །ཡོངས་སྨིན་བྱ་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་བྱེད་ཀྱང༌། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་ལ་རེ་བ་མེད། །བསམ་པས་རྟག་ཏུ་མྱ་ངན་འདས་ལ་གནས། །དེ་ཡི་སྦྱོར་བ་འཁོར་བར་གནས་པ་ཡིན། །ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་མོད་ཀྱང༌། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་ལ་ཡིད་ཆེས་སོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་པོ་ལྔ་བསོད་ནམས་དང༌། ཕྱི་མ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ལ། དང་པོ་གསུམ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་རྒྱུ་ངོ་བོ་བྱེད་ལས་ཡིན་ཞིང༌། བསམ་གཏན་སེམས་དང༌། ཤེས་རབ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་ཡིན་པར། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བསླབ་གསུམ་དབང་དུ་མཛད་ནས་ནི། །རྒྱལ་བས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག» «།ཡང་དག་བཤད་དེ་དང་པོ་གསུམ། །ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས། །གཅིག་ནི་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་གཏོགས། །སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསོད་ནམས་ཀྱི། །ཚོགས་ཡིན་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །གསུམ་པོ་གཞན་ནི་གཉིས་ཀ་སྟེ། །ལྔ་ཆར་ཡང་ནི་ཡེ་ཤེས་ཚོགས། ། ཞེས་པ་དང༌། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཡན་ལག་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི། །ཐུབ་པས་ཤེས་རབ་དོན་དུ་གསུངས། །ཞེས་སོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལྟར་ན། སྦྱིན་པ་བསོད་ནམས། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས། གཞན་བཞི་གཉིས་ཀའམ། ཡང་ན་དང་པོ་བསོད་ནམས། ལྷག་མ་ལྔ་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་འདོད་ཀྱང༌། འདིར་སྤྱོད་འཇུག་ལྟར་རོ། ། དེའང་དགེ་བ་གང་བྱེད་ཀྱང་སྦྱོར་བ་སེམས་བསྐྱེད། དངོས་གཞི་རང་བཞིན་མེད་རྟོགས། རྗེས་བསྔོ་བ་གསུམ་གྱིས་ཟིན་ན་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ནོ། །མ་ཟིན་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་འདིར་ཐར་པའི་རྒྱུར་དཀའ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཕལ་ཆེར་དོན་མེད་དོན་ཡོད་དང༌། །རྣམ་ཀུན་དོན་ཡོད་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བཤད་པས།

以下是完整的漢語直譯: 較稀有更稀有, 較奇妙更奇妙。" 由此在輪迴中也能成就廣大利益眾生之事,如《迦葉請問經》中說: "雖以無我忍安住平等性, 對諸眾生生起大悲心, 為令成熟而行佈施時, 于業異熟果無有希求。 意樂恒時安住涅槃中, 其加行卻是住于輪迴。 雖然了悟諸法皆空性, 仍然深信業果之異熟。" 其中前五波羅蜜是福德資糧,最後一個是智慧資糧。前三是戒學的因、體性和作用,禪定是心學,智慧是慧學,精進是一切的助伴。如《經莊嚴論》中說: "佛依三學而宣說, 六波羅蜜多圓滿, 前三屬於第一學, 后二各屬后二學, 一者通屬於三學。 佈施持戒屬福德, 智慧屬於智慧聚, 其餘三者通二者, 或說五者皆智慧。" 《入行論》中說: "這一切支分, 佛說為智慧。" 按《經莊嚴論》,佈施是福德,智慧是智慧,其餘四者通二者,或者說第一個是福德,后五個是智慧。但這裡按《入行論》所說。 無論行何善業,若以發心為加行,以無自性見為正行,以迴向為後行三者攝持,即是順解脫分。若不攝持,則在此隨信行地難成解脫之因。如《經莊嚴論》中說: "多無義利有義利, 一切義利應當知。"

རྣམ་ཀུན་དོན་ཡོད་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བཤད་པས། ཚོགས་སྦྱོར་དུ་དེ་གསུམ་གྱིས་མ་ཟིན་ན། ཕལ་ཆེར་དོན་མེད་ལ། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་དོན་ཡོད་པའོ། །དག་པ་ས་གསུམ་དུ་རྣམ་ཀུན་དོན་ཡོད་པས་ཚོགས་གཉིས་རླབས་པོ་ཆེ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ཡང་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་དུ་དབང་བཅུ་ཐོབ་པས་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྫོགས་ལ། མན་ཆད་དུ་འབད་ཀྱང་ཆེར་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་དེའི་དོན་བསྡུ་བ་ནི། ཁྱད་པར་ཐེག་ཆེན་དགེ་བ་རླབས་པོ་ཆེ། །སྦྱོར་བ་སེམས་བསྐྱེད་དངོས་གཞི་དམིགས་པ་མེད། །རྗེས་ལ་བསྔོ་བས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ནི། །ཐར་ལམ་བགྲོད་པའི་གཅེས་པ་རྣམ་གསུམ་ཉིད། ། ཅེས་པའི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འདིར་ཐབས་སྙིང་རྗེ་ནི་དགེ་བ་གང་བྱེད་དེའི་དུས་ན་ཡོད་པ་དེ་དང༌། ཤེས་རབ་སྟོང་པ་ཉིད་དུས་མཉམ་དུ་ཟུང་དུ་འཇུག་པས་སྔ་ཕྱི་མེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ཆོས་ཉིད་བསྒོམ་དུས་སྦྱོར་བའི་སྙིང་རྗེ་དང༌། དངོས་གཞིའི་སྟོང་པ་ཟུང་འཇུག་ཏུ་འདོད་པ་ནི།ཕྱོགས་མ་གོ་བར་ཟད་དེ། འདས་པ་དངོས་མེད་དང༌། ད་ལྟ་བ་དངོས་པོ་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི་བཞད་གད་ཀྱི་གནས་སོ། །དེ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་ཐོབ་ལ་མ་ཉམས་པའི་བློ་རྫས་ནི་སྙིང་རྗེ། ངོ་བོ་གང་དུ་ཡང་མི་དམིགས་པ་ནི་སྟོང་པ། དེ་གཉིས་བློ་རྫས་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ལ་ལྡོག་པ་སོ་སོ་བ་ཟུང་འཇུག་གམ། དམིགས་མེད་དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཡིན་ལ། དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེར་གྱུར་པ་གཉིས་རོ་གཅིག་པས་ངོ་བོ་ཐ་དད་མེད་པའི་ཟུང་འཇུག་ཅེས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གནད་གལ་པོ་ཆེའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་མདོར་བསྡུ་བ་ནི། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་གཞན་དོན་འབའ་ཞིག་སྤྱོད། །ལྟ་བ་མཁའ་འདྲ་སྟོང་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དང༌། །སྒོམ་པ་འོད་གསལ་ཕྱོགས་ཆོས་སུམ་ཅུ་བདུན། ། སྤྱོད་པ་སྐྱོན་མེད་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག» «།འབྲས་བུ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པ་ ཡིན། །གང་ཅི་རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། དེའི་གཞུང་ལམ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་ན་ལྟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དམ་ཉི་ཤུ་སྟེ།

以下是完整的漢語直譯: 因此,在資糧道和加行道若不以這三者攝持,多無意義。從初地到七地有意義。在三清凈地一切有意義,圓滿二種廣大資糧。從初地以上獲得十種自在,圓滿無量資糧。以下雖勤修也難以圓滿。此處總結其義為: "特別大乘廣大善, 加行發心正行無緣, 后以迴向攝持者, 即是趨解脫三要義。" 此義已如上述。 此處方便悲心是行任何善時所具有的,與空性智慧同時雙運,無有先後。有些人認為修法性時加行的悲心與正行的空性雙運,這只是不懂其義而已。過去無實與現在有實雙運,實在可笑。 獲得且未退失菩提心的心識實體是悲心,本性不執著任何相是空性。這兩者心識實體本性相同而反體各異即是雙運。或者說無緣即是空性,成為無緣悲心二者融為一味,本性無別即是雙運。這是很重要的要點。 簡要總結菩薩道及果位: "一切所作唯利他, 見如虛空十八空, 修光明三十七品, 行無過六波羅蜜, 果證無上菩提位。" 一切所作唯為利他即稱為大乘。其正道總攝為見十八空性或二十空性,

དེའི་གཞུང་ལམ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་ན་ལྟ་བ་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དམ་ཉི་ཤུ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་ཆུང་དུ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་རྣམས་དང་ནི། །གཉིས་དང་སྟོང་པའི་དངོས་པོ་དང༌། །ཕྱོགས་དང་མྱ་ངན་འདས་ལམ་ དང༌། །རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་དང་ཅིག་ཤོས་དང༌། །མཐའ་འདས་ཐོག་མ་དོར་བ་མེད། ། རང་བཞིན་དང་ནི་ཆོས་ཀུན་དང༌། །ཆོས་སྐྱེ་ལ་སོགས་འདས་སོགས་དང༌། །ལྡན་དང་ཅིག་ཤོས་ངོ་བོ་དང༌། །མཁའ་དང་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་དང༌། །ཆོས་ཀྱི་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད། །རང་རང་ངོ་བོས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཉི་ཤུར་འདོད། ། ཅེས་པ་ལྟ་བུ་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ལྟ་བའོ། །སྒོམ་པ་ནི་སྔར་སྨོས་པ་བཞིན་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནོ། །སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གོ །འབྲས་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་དག་གི་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཚང་ལ་མ་ནོར་བ་ནི་དེ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་འདུས་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ལས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་འཁོར་བ་རྒྱུ་འབྲས་ལས་ལྡོག་ཚུལ་ངེས་པར་བསྡུ་བ་ནི། འདི་ལྟར་སྣང་སྲིད་འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །དགེ་དང་མི་དགེའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་སྟེ། །ལས་མ་ཟད་པར་འཁྲུལ་སྣང་སྟོངས་མི་སྲིད། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་མི་དགེ་སྤང་ལ་འབད། །ཁམས་གསུམ་རིགས་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའྀ་གནས་དང་བདེ་སྡུག་སོ་སོའི་སྣང་ཚུལ་མི་འདྲ་ཅི་སྣང་བ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀུན་གཞི་ལ་བག་ཆགས་འཁྲུལ་པ་བཞག་པའི་སྣང་གཟུགས་ཏེ། དགེ་བ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི་«༼༡༽«བདེ་བའི་རིགས། རིགས་དྲུག་ན་ཡོད་དོ་ཅོག་དང་ལྷ་མི་བསྐྱེད་ལ། མི་དགེ་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རིགས་ཐམས་ཅད་དང་ངན་འགྲོ་བསྐྱེད་ནས། སྣང་བ་མི་འདྲ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་ཀྱང་སྣང་ཚུལ་དྲུག་ཏུ་འདུས་པར་སྣང་བ་འདི་ཐམས་ཅད་ལ་འཁྲུལ་སྣང་ཞེས་བྱ་སྟེ། བག་ཆགས་མ་ཟད་ཀྱི་རིང་ལ་སྟོངས་མི་སྲིད་པ་དྷ་དུ་རའི་ནུས་པ་ཡོད་རིང་ལ་འཁྲུལ་སྣང་ཤར་བ་བཞིན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེར་གཞག་ལས། འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཀུན། །

以下是完整的漢語直譯: 其正道總攝為見十八空性或二十空性,如《現觀莊嚴論略釋》中說: "內外及二空, 空性與方分, 涅槃道緣生, 及余無始際, 自性諸法等, 法生等有餘, 相應及相反, 自性與虛空, 空性及他性, 各以自性空, 是為二十空。" 這是修道的見解。修行如前所說三十七道品。行為是六波羅蜜多。果位是佛地所有斷證功德。這就是大乘行者完整無誤的基道果法門。 現在總結業的結尾有兩部分,首先確定從輪迴因果業中解脫的方法: "如是顯現存在輪迴諸法, 皆從善不善習氣而生, 業未盡時幻相不會空, 因此應當努力斷不善。" 三界六道所攝的處所和各自苦樂不同的顯現,這一切都是阿賴耶識中錯亂習氣的顯現形式。善業順福分能生六道中一切樂類及天人,不善業生一切苦類及惡趣,雖顯現無量差別,但歸納為六種顯現。這一切稱為錯亂顯現,如同達圖拉的藥力未盡之前錯亂顯現不會消失一樣,習氣未盡之前錯亂顯現不會空無。如《念處經》中說: "世間所有一切顯現,

འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཀུན། ། ཐམས་ཅད་རང་གི་ལས་ལས་ཉེ་བར་བྱུང༌། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སྤང་དགོས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། སྐད་ཅིག་གཅིག་བྱས་སྡིག་པས་ཀྱང༌། །བསྐལ་པ་མནར་མེད་གནས་གྱུར་ན། །ཐོག་མེད་འཁོར་བར་བསགས་སྡིག་གིས། །བདེ་འགྲོར་མི་འགྲོ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་པ་དང༌།རྟ་དབྱངས་ཀྱི་དྲི་བ་དྲུག་པ་ལས། སྡིག་པས་སྡུག་བསྔལ་བསོད་ནམས་ཀྱིས། །བདེའོ་འདྲེས་མས་འདྲེས་མ་སྟེ། ། ལས་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན། །འདྲ་བ་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པར་རྟོགས། །ཞེས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ལས་བསགས་པ་ན་ནམ་ཡང་མེད་མི་ འགྱུར། །འཁོར་བ་ན་ཡང་དཀར་ནག་འབྲས་བུ་སྨིན། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལས་ངན་སྤང་དགོས་སོ། །སེམས་ཉིད་རྟོགས་པས་ཆོག་གི །ལས་འབྲས་མི་དགོས་སོ་ཞེས་ནམ་ཡང་སྨྲ་བར་མི་བྱ་སྟེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་ཅེས་པ། །མདོར་ན་མེད་པར་ལྟ་བ་ཉིད། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་ངན་སོང་ བ། །ཞེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྒྱུ་འབྲས་ལ་ནན་ཏན་བྱ་བར་ངེས་པས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་བླང་བྱར་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དག་པའི་རྒྱལ་སྲས་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང༌། །རྣལ་གྲོལ་རྒྱལ་བའི་འབྱོར་བ་ཕུན་ཚོགས་ཀུན། །ཚོགས་གཉིས་བསགས་པས་ཁམས་ལ་སྒྲིབ་གཉིས་བྲལ། །དགེ་ཚོགས་ལས་བྱུང་ཤེས་ནས་འབད་པར་མཛོད། །དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སའི་ཡོན་ཏན་དང༌། སྤྱན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྒྱ་མཚོ་ཐམས་ཅད་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དགེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པ་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །དེའང་སེམས་སྟོབས་ཆེན་པོས་ཡུན་རིང་དུ་སྲིད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཚོགས་གཉིས་གསོག་དུས་བདེ་བ་དུ་མར་བརྒྱུད་པས་སྐྱོ་བར་བྱ་མི་དགོས་ཏེ། དགེ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུས་རང་ཉིད་བདེ་བའི་ཕྱིར་དང༌། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྟ་བཟང་པོ་ཞོན་ནས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས།

以下是完整的漢語直譯: "世間所有一切顯現, 皆從自己的業而生。" 因此應當斷除。如《入行論》中說: "若僅一剎那所造惡, 尚需住無間劫之中, 無始輪迴所積惡, 豈能往生善趣中。" 又如《六問經》中說: "惡業生苦善業樂, 雜業則生雜果報, 諸業之果報相同, 應知因緣為道理。" 又如《三摩地王經》中說: "所積之業永不失, 輪迴中黑白果熟。" 以此方式應當斷除惡業。切勿說:"只要證悟心性即可,不需要業果。"因為《寶鬘論》中說: "說無業果者, 簡言之即是, 邪見非福德, 將墮惡趣中。" 第二,以決定精進于涅槃因果而總結應取善法: "清凈菩薩道功德, 及諸佛圓滿受用, 二資積累離二障, 知從善集生當勤。" 善業的果報是一切增上安樂,特別是諸菩薩地的功德、眼通與神通海、以及一切佛陀功德,都是從善因所生的果報,因此應當精進積累二資糧。 以大勇猛心為眾生長時積累二資糧時,雖經多劫也不應厭倦,因為善業的暫時果報會使自己快樂,且乘上菩提心這匹良馬而行。如《入行論》中說:

བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྟ་བཟང་པོ་ཞོན་ནས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་འཇུག་ལས། འབྲས་བུའི་ཡོན་གྱིས་མངོན་མཆོད་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། བསོད་ནམས་ཀྱིས་ནི་ལུས་བདེ་ལ། །མཁས་པ་ཡིས་ནི་སེམས་བདེ་ན། །གཞན་དོན་འཁོར་བར་གནས་ཀྱང་ནི། །སྙིང་རྗེ་ཅན་དག་ཅིས་ཏེ་སྐྱོ། །ཞེས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྟ་ཞོན་ནས། །བདེ་ནས་བདེ་བར་འགྲོ་བ་ལ། །སེམས་ཤེས་སུ་ཞིག་སྒྱིད་ལུག་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །འདིར་དམན་པ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་དུ་བསྒྱུར་དགོས་པར་གདམས་པ་ནི། དགེ་བའང་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་འཁོར་བའི་རྒྱུ། །དེ་ལས་ལོག་སྟེ་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་སྒྲུབ། །འཁོར་བ་སྤང་ཕྱིར་དེ་ཡི་རྒྱུ་སྤང་འཚལ། །གང་ཞིག་འཁོར་བ་མི་འདོད་ན་དེའི་རྒྱུ་སྤང་དགོས་པས། སྲིད་པར་དབང་མེད་དུ་འཇུག་པས་ལས་མི་དགེ་བ་དང༌། དགེ་བ་བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གཉིས་སྤངས་ཏེ། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ཁོ་ན་ལ་འབད་དོ། །བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས། དོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། དགེ་བ་ལས་ནི་བདེ་འགྲོ་ དང༌། །མི་དགེ་བ་ལས་ངན་འགྲོ་སྟེ། །གཉིས་ལ་མི་རྟེན་ཐར་པ་ལགས། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་ཐར་པ་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བ་སྤྱད་པར་གདམས་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལྔ་སྣང་བཅས་བསོད་ནམས་དང༌། །ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་གཉིས་བསྟེན་པར་མཛོད། །མྱུར་དུ་སངས་རྒྱས་འདོད་པས་དེའི་རྒྱུ་སྣང་བཅས་ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང༌། སྣང་མེད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། དེ་ལྟ་བས་ན་ཚོགས་འདི་གཉིས། ། སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་ཐོབ་པའི་རྒྱུ། །དེ་ལྟས་དེ་ནི་རྟག་བསྟེན་མཛོད། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཐབས་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འཇུག་དགོས་ཏེ། སེམས་ཉིད་སྟོང་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ལམ་བཟང་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་འཐག་པ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པའི་མདོ་ལས།

以下是完整的漢語直譯: 乘上菩提心這匹良馬而行。如《入行論》中說: "將以果德而供養。" 又說: "福德使身樂, 智慧令心安, 為他住輪迴, 悲者何厭倦?" 又說: "乘菩提心馬, 從樂趨樂行, 知心誰懈怠?" 此處勸誡將低劣的順福分轉為順解脫分: "善業亦是順福分輪迴因, 應當反其道而修順解脫, 為斷輪迴故應斷其因。" 若不欲輪迴,則應斷其因。應斷除無奈投生輪迴的不善業和順福分善業二者,唯一精進于順解脫分。順福分是輪迴之因,實際上屬於不善的一方。如龍樹菩薩所說: "善業生善趣, 不善墮惡道, 不依二者得解脫。" 現在以勸修順解脫分善業作為結尾: "五度有相屬福德, 智慧屬智二資依。" 欲速成佛者,應修其因:有相方便的佈施等五度屬福德資糧,無相般若波羅蜜多屬智慧資糧,應修空性法性。如《寶鬘論》中說: "是故此二資, 為得佛果因, 故應常依止。" 應當方便智慧雙運,僅執著空性心性不足以成為善道。如《攝一切破除經》中說:

རྣམ་པར་འཐག་པ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པའི་མདོ་ལས། བྱམས་པ་མི་བླུན་པོ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ལམ་དུ་སྨྲ་བ་དེ་ལྟར་ན་ངས་བསྐལ་པ་དུ་མར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་སྤྱད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་དང༌། མ་དྲོས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདུད་ཀྱི་ལས་ནི་ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། རྒྱུ་མ་མཆིས་པ་དང༌། རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་མངོན་པར་འདུ་མི་བགྱི་བ་མ་མཆིས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ལ་མི་བརྩོན་ན་ཤེས་རབ་དང་»«རབ་ཏུ་«༼༡༽«ལྡན་པའི་བདུད་ཀྱི་ལྕགས་ཀྱུ་སྟེ་དྲུག་པའོ། །བདུད་ཀྱི་ལྕགས་ཀྱུ་དེ་དག་ལས་མ་འདས་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པ་འཚང་རྒྱ་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ་གནས་མ་མཆིས་སོ་ཞེས་པ་དང༌། དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཙམ་བསྟེན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ལྟུང་སྟེ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཆིང་བའོ། །ཞེས་པ་དང༌། སྡུད་པ་ལས། ཐབས་མེད་ཤེས་རབ་བྲལ་བས་ཉན་ཐོས་ཉིད་དུ་ལྟུང༌། །ཞེས་པ་དང༌། ག་ཡ་གོ་རིའི་མདོ་ལས། ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ནི་གོལ་སའོ། ། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་ནི་གོལ་སའོ་ཞེས་པ་དང༌། རབ་རྩལ་གྱིས་རྣམ་པར་གནོན་པའི་«༼༡༽«ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ ཀྱིས། །མ་བྱུང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཤེས་རབ་བྲལ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ ཀྱང༌། །མཁས་པར་རབ་ཏུ་ཞི་མི་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། དོ་ཧ་ལས། སྙིང་རྗེ་དང་བྲལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཞུགས་གང༌། །དེས་ནི་ལམ་མཆོག་རྙེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་སྙིང་རྗེ་འབའ་ཞིག་བསྒོམས་ན་ཡང༌། །འཁོར་བ་འདིར་གནས་ཐར་པ་ཐོབ་མི་འགྱུར། །གང་ཡང་གཉིས་པོ་སྦྱོར་བར་ནུས་པ་ཡིས། །འཁོར་བར་མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་མི་གནས། །

以下是完整的漢語直譯: 《攝一切破除經》中說:"慈氏,愚人只說智慧為道,如此則我多劫修行五度將成無義。" 《阿耨達池所問經》中說:"菩薩魔業即是離方便的智慧,及離智慧的方便。" 《海慧所問經》中說:"無因及離因則無所成就。若不精進五度,則為具足智慧的魔鉤,此為第六。若不超越這些魔鉤,更何況能證得圓滿菩提,無有是處。" 《無垢名稱經》中說:"菩薩若僅依智慧,則墮聲聞涅槃,不能趣入無住涅槃。因此,離方便的智慧是菩薩的束縛。" 《般若攝頌》中說:"無方便離智慧墮聲聞。" 《伽耶山頂經》中說:"離方便的智慧是歧途,離智慧的方便是歧途。" 《勝幢所問經》中說:"離方便的智慧,不生未生法;離智慧的方便,智者不能寂。" 《道歌》中說:"離悲入空性者,不得勝妙道。若唯修悲心,住此輪迴中,不得解脫果。若能雙運二,不住輪涅槃。"

འཁོར་བར་མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་མི་གནས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་ལུང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱས་ཏེ་ཚོགས་གཉིས་དྲི་མ་མེད་པ་ངོམས་མི་ཤེས་པར་བསྐལ་པ་རྒྱ་མཚོ་ཀུན་ཏུ་བསགས་པར་སྤྲོ་བས་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོ་བར་བྱའོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། ལས་རྒྱུ་འབྲས་བསམ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པའོ།། » «།།དེ་ལྟར་ལས་དང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དེས། འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ལ་བསམས་པས་ཐར་པ་ལ་སྤྲོ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྗེས་ཐོགས། དེ་ནས་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བསམ་བྱ་སྟེ། ། སྙིང་པོ་མེད་ཅིང་རྟག་མི་ཐུབ་དེའི་ཕྱིར། །ཁམས་གསུམ་རིགས་དྲུག་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས། །མྱུར་དུ་འདའ་བའི་ཐབས་ལ་འབད་པར་བྱ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རང་དབང་མེད་པར་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་ཅིང་འཁོར་བ་ཁམས་གསུམ་རིགས་དྲུག་གི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བ་མེད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆུ་བོར་བྱིང་བས་བློས་བཟོད་དཀའ་ཞིང་རྟག་མི་ཐུབ་པ་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། གནས་འདི་ལས་མྱུར་དུ་འདའ་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཙནྡྲ་པས། མི་གཙང་བ་ལ་དྲི་ཞིམ་མེད་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་འགྲོ་ལྔ་དག་ནའང་བདེ་བ་ མེད། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་འཁོར་བར་མི་སྐྱོ་བས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཐོག་མར་རང་གི་དྲོད་ཚད་མ་ཟིན་པར་ནི་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ནུས་པ་མེད་པས། མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སར་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་དགོས་ཏེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། འགྲོ་བ་ཉོན་མོངས་ལས་སྒྲོལ་བར། །དམ་བཅས་གང་ཚེ་བདག་ཉིད་ཀྱང༌། །ཉོན་མོངས་རྣམས་ལས་མ་གྲོལ་ན། །བདག་གིས་ཚོད་ཀྱང་མི་ཤེས་པར། །སྨྲ་བ་ཇི་ལྟར་སྨྱོན་པ་མིན། །ཞེས་པ་དང༌། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སེམས་ཅན་ཁུར་ཆེན་མགོ་ལ་ཁྱེར་བ་ཡི། །སེམས་དཔའ་མཆོག་རྣམས་དལ་གྱིས་འགྲོ་མི་མཛེས། །བདག་གཞན་འཆིང་བ་སྣ་ཚོགས་རབ་བཅིངས་པས། །བརྩོན་པ་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་ནི་བྱ་བའི་རིགས། །ཞེས་སོ། །

以下是完整的漢語直譯: 不住輪迴不住涅槃。應當相信這些無量經續的教言,歡喜地披上大鎧甲,于無數劫中不知厭足地積累無垢二資糧。 這是《大乘教授寶藏論》第十六章"思維業因果"的廣釋。 如是相信業及業果,思維輪迴本性而欣求解脫,因此緊接著所說: "次當思維輪迴苦, 無實不堅故應當, 速離三界六道苦, 精進修習出離法。" 由業惑本性無自主,輾轉相續,三界六道眾生無有安樂,沉溺苦海,難以忍受,不堅實無有實義,故應速離此處。如月稱所說:"如不凈中無妙香,五趣中亦無安樂。" 若問:難道不應長久住于輪迴而不厭離嗎?答:首先若未掌握自身溫度,則無力利他。因此在勝解行地必須出離輪迴。如《入行論》中說: "立誓度眾生, 自未脫惑縛, 不知自分際, 豈非狂人語?" 又如《經莊嚴論》中說: "菩薩頭頂負重擔, 緩行不適大士風, 自他種種縛所縛, 應當百倍勤精進。"

བརྩོན་པ་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་ནི་བྱ་བའི་རིགས། །ཞེས་སོ། །ད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལས། དང་པོ་དམྱལ་བའི་ནང་ནས་ཚ་བའི་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། དམྱལ་བའི་གནས་ནའང་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད། །ཡང་སོས་ཕན་ཚུན་མཚོན་གྱིས་འདེབས་པ་ལས། །ཡང་ཡང་སྐྱེ་ཤིའི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་གླགས་མེད། །ཚ་བའི་གནས་བརྒྱད་ཀྱི་དང་པོ་ཡང་སོས་ན་གནས་པ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་དགྲ་མཐོང་བ་ལྟར་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ལག་ཏུ་མཚོན་ཆ་སྣ་ཚོགས་པ་རང་བྱུང་བ་བསྣུན་རེས་བྱས་ཏེ་ཤི་བ་ལས། ནམ་མཁའ་ནས་ཡང་སོས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའི་སྒྲ་བྱུང་མ་ཐག་སྔར་བཞིན་སོས་མ་ཐག་ཡང་མཚོན་གྱིས་སྐྱེ་ཤི་འབའ་ཞིག་བྱེད་དེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། འདི་ན་ཉིན་ཅིག་མདུང་ཐུང་སུམ་བརྒྱ་ཡིས། །རབ་ཏུ་དྲག་བཏབ་སྡུག་བསྔལ་གང་ལགས་པ། །དེ་ཡིས་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ཡི། །འོལ་ཡང་མི་བཟོད་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལས་བདུན་འགྱུར་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའི་དམྱལ་བ། ཐིག་ནག་ལྕགས་ཀྱི་སོག་ལེས་གཤོག་པ་ སྟེ། །བསྡུས་འཇོམས་རི་དང་གཏུན་དང་ལྗོངས་སུ་འཐག །ངུ་འབོད་ལྕགས་ཁྱིམ་འབར་བར་སྲེག་བྱེད་ཅིང༌། །ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་ལྕགས་ཁྱིམ་ཉིས་རིམ་ བསྲེག །ལྕགས་ཀྱི་སོག་ལེ་མེ་འབར་བས་ལུས་ལ་ཐིག་ནག་པོ་བཏབ་པའི་རྗེས་སུ་གཤོག་ཅིང་འབྱར་བ་ལ་ཡང་གཤོག་པ་ནི་དམྱལ་བ་ཐིག་ནག་གོ» «།རིའི་བར་དང་གཏུན་དང༌། ལྗོངས་སུ། ནམ་མཁའ་ནས་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་བ་མེ་འབར་བས་རྩི་བཞིན་འཐག་པ་ནི་བསྡུས་འཇོམས་ཏེ་སླར་ཡང་སོས་སོ། །ལྕགས་ཀྱི་ཁང་པ་སྒོ་མེད་ལ་མེ་འབར་བར་བསྲེག་པ་ནི་ངུ་འབོད་དོ། །ལྕགས་ཁྱིམ་ཉིས་རིམ་པར་བསྲེག་པ་ནི་ངུ་འབོད་ཆེན་པོའོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་བདུན་འགྱུར་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་བ་ནི། ཚ་བ་མདག་མེ་འབར་བའི་ས་གཞི་ལ། །པགས་པ་བཤུས་ཏེ་ཕུར་བུས་རྒྱོང་བ་དང༌། །རབ་ཏུ་ཚ་བ་ཕྱི་ནང་མེས་གདུང་ཞིང༌། །ཟངས་ཞུན་བསྐོལ་མས་ལུས་ཀུན་རྡུལ་དུ་བསྲེག» «།

以下是完整的漢語直譯: "應當百倍勤精進。" 現在廣說苦的種類,首先是熱地獄的痛苦: "地獄處所苦無量, 等活互相以刃刺, 反覆生死苦難忍。" 在八熱地獄中,第一等活地獄中的眾生互相視如仇敵而生嗔恨時,手中自然出現各種武器,互相砍殺而死。一旦從空中傳來"愿你們復活"的聲音,立即如前復活,又以武器不斷殺戮。如《親友書》中說: "此處一日三百矛, 猛力刺身所生苦, 彼于地獄最小苦, 少分亦難堪忍受。" 比此七倍痛苦的地獄: "黑繩鐵鋸割身體, 眾合山臼谷中碾, 號叫鐵屋中焚燒, 大號叫雙層鐵屋燒。" 以燃燒的鐵鋸在身上畫黑線后割裂,再割已癒合處,此為黑繩地獄。在山間、臼中、谷中,從空中降下燃燒的鐵錘如搗藥般碾壓,此為眾合地獄,之後又復活。在無門的燃燒鐵屋中焚燒,此為號叫地獄。在雙層鐵屋中焚燒,此為大號叫地獄。 比這些更增七倍痛苦的是: "熾熱炭火燃燒地, 剝皮釘樁受拉伸, 極熱內外火焚燒, 沸騰銅汁燒成灰。"

ཟངས་ཞུན་བསྐོལ་མས་ལུས་ཀུན་རྡུལ་དུ་བསྲེག» «།ཚ་བ་ནི་ལྕགས་ཀྱྀ་ས་བཞི་མེ་འབར་བར་ལུས་ཀྱི་པགས་པ་བཤུས་ཏེ་ཕུར་བུས་བརྒྱངས་པའི་སྟེང་དུ་ཐོ་བས་བརྡུངས་ལ། རབ་ཏུ་ཚ་བ་ཕྱི་ནས་སྟེང་འོག་ཕྱོགས་བཞི་མཚམས་བརྒྱད་ཀྱི་མེ་དང་ནང་ནས་གློ་སྙིང་ལ་མེ་འབར་བས་ན་མེའི་ཕུང་པོ་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྲེག་གོ» «།གཞན་ཡང་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་ལུམ་མེ་འབར་བ་དང༌། ཟངས་ཞུན་བསྐོལ་མ་ཁར་དབང་མེད་དུ་ལྡུགས་པས་ལུས་རྡུལ་དུ་བུན་གྱིས་ཚིག་པའོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ལས་སྡུག་བསྔལ་བདུན་འགྱུར་གྱིས་ཆེ་བ་ནི་གནས་ཐ་མ། མནར་མེད་ལྕགས་ཁང་འབར་བར་བཟོད་གླགས་མེད། །བརྡུངས་དང་འཚོག་«༼༡༽«དང་གཤོག་དང་ཕྱེ་མར་ འཐག །འཚེད་དང་འབིགས་དང་ལྕགས་ལེབ་འབར་བས་དཀྲི། །སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་ཆེར་མེད་ཅིང་མནར་དུ་བྱར་མེད་པས་མནར་མེད་དོ། །ལྕགས་ཁང་མེ་འབར་བའི་ནང་དུ་གཤིན་རྗེའི་སྐྱེས་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོ་བས་བརྡུང་བ་དང༌། དགྲ་སྟས་འཚོག་«༼༡༽«པ་དང་སོག་ལེས་གཤོག་པ་དང༌། གཏུན་དུ་འཐག་པ་དང༌། ཟངས་ཆེན་ཁོལ་མར་འཚོད་པ་དང༌། མདུང་དང་རྩེ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་གྱིས་འབིགས་པ་དང༌། ལྕགས་ལྗང་མེ་འབར་བས་ལུས་མགོ་མཇུག་ཐག་པས་འཆིང་བ་ལྟར་དཀྲི་བ་ལ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །གནས་དེའི།ཕྱི་རོལ་ཕྱོགས་བཞིར་ཉེ་འཁོར་བཅུ་དྲུག་ནི། །རོ་མྱགས་འདམ་དང་ཆུ་བོ་རབ་མེད་དང༌། །སྤུ་གྲིའི་ཐང་དང་རལ་གྲི་ལོ་མའི་ཚལ། །ཤལ་མའི་སྡོང་པོས་ཀུན་ནས་འཁོར་བ་ལ། །དམྱལ་བ་པ་རྣམས་སྣ་ཚོགས་སྡུག་བསྔལ་སྤྱོད། །མནར་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་འཁོར་བར་རོ་མྱགས་ཀྱི་འདམ་རོ་རུལ་བ་ཅན་དུ་སྔར་གྱི་དམྱལ་བ་པ་དག་སྒོ་དབྱེ་བ་ཕྱིར་ཐོན་ནས་ཞུགས་པ་ལས། སྲིན་བུ་ལྕགས་དང་ཟངས་ཀྱི་མཆུ་ཅན་མང་པོས་འབིགས་ཤིང་ཤ་རུས་ཟའོ། །དེ་ལས་བརྒྱ་ལམ་ཐར་པ་སྙམ་བྱེད་པས་ཕྱིར་སོང་བ་ལས། ཐལ་ཚན་གྱི་ཆུ་བོ་རབ་མེད་ཚ་བ་དེར་ཤ་རུས་ཚིག་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཆུ་བོ་རབ་མེད་མེ་དོང་འདྲ་ནང་བྱིང་བ་དག» «།ཤ་ཀུན་ཞིག་གྱུར་རུས་གོང་མེ་ཏོག་ཀུནྡའི་ མདོག» «།ཅེས་སོ། །

以下是完整的漢語直譯: 沸騰銅汁燒成灰。熾熱地獄是在燃燒的鐵地上,剝去身上的皮,用樁釘住拉伸,再用錘擊打。極熱地獄是外部上下四方八隅都有火焰,內部心肺也燃燒,共十一堆火焰焚燒。此外還有燃燒的鐵錘,以及被迫灌入口中的沸騰銅汁,將身體燒成灰燼。 比這些痛苦更增七倍的是最後一處: "無間鐵屋燃燒難忍受, 擊打砍割剖裂碾成粉, 煮穿刺包裹燃燒鐵板。 無有比此更大痛苦,無法折磨,故名無間。" 在燃燒的鐵屋中,閻羅使者用錘擊打,用斧砍割,用鋸剖裂,用臼碾碎,用沸騰大銅鍋煮,用矛和三叉戟等武器刺穿,用燃燒的鐵板如繩索般纏繞頭身等,有無量痛苦。 此處外圍四方有十六近邊獄: "糞尿泥沼無橋河, 刀刃平原劍葉林, 鐵刺樹林遍環繞, 地獄眾生受諸苦。" 無間地獄周圍有腐爛屍體的糞尿泥沼,前面的地獄眾生為尋出口而出來進入其中,許多鐵嘴銅嘴蟲啄食嚙咬肉骨。以為逃脫百次而繼續前行,又遇到無橋熱灰河,燒焦肉骨。如《入行論》中說: "沉沒無橋河中如火坑, 肉皆爛盡骨如拘物陀花色。"

ཤ་ཀུན་ཞིག་གྱུར་རུས་གོང་མེ་ཏོག་ཀུནྡའི་ མདོག» «།ཅེས་སོ། །འགྲམ་གཉིས་གཤིན་རྗེའི་སྐྱེས་བུས་བསྲུང་བར་སྣང་བས་མི་ཐར་རོ། །རྒྱ་ལམ་ཐར་པའི་མཐར། སྤུ་གྲིའི་ཐང་ལ་རྐང་པ་བཞག་དུས་གཤོག་ཅིང༌། བཏེགས་ན་སླར་འཚོ་བ་ལ་འགྲོའོ། །རལ་གྲིའི་ཚལ་ཤིང་སྡོང་གི་ཡལ་ག་ལོ་མ་ཐམས་ཅད་རལ་གྲིར་གྱུར་བས་ལུས་གཅོད་པ་དང༌། ཤལ་མ་རི་ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མ་གྱེན་ཐུར་ལ་བསྟན་པར་འཛེག་ཅིང་འབབ་པ་དེར་ཁྱི་དང་བྱ་ལ་སོགས་པས་ཟའོ། །དེ་དག་ཕྱོགས་བཞི་ན་བཞི་བཞི་འཁོར་བར་གནས་པས་འཁོར་ལྷག་མ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་བྱའོ། །བར་བསྐལ་ཕྱེད་དུ་སྡུག་བསྔལ་བར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལས་གསུངས་སོ། །ཉི་ཚེ་བའི་གནས་དང་གཟུགས་ལ་ངེས་པ་མེད་དེ། རྒྱ་མཚོ་དང་རི་དང་ཤིང་དང་བར་སྣང་དང༌། ཁང་པ་དང༌། བྲག་རི་ལ་སོགས་པ་ན། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་གཟུགས་དང༌། རྡོ་དང་ཤིང་དང༌། ཕྱགས་མ་དང༌། སྣོད་སྤྱད་དང༌། སེག་དང༌། རེ་ལྡེ་ལ་སོགས་པ་བཀོལ་སྤྱད་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའོ། །རྩ་མི་གཅོད་པ་ཡང་འདི་ལ་དགོངས་པའོ། །དམྱལ་བ་དེ་དག་གི་ཚེ་ཚད་ནི། ཚེ་ཚད་ཡང་སོས་ལ་སོགས་དྲུག་པོ་ན། །འདོད་ལྷའི་ཚེ་དང་ཉིན་ཞག་མཉམ་པ་ཡིས། །རང་ལོ་དེ་སྙེད་བར་དུ་ཐུབ་པ་སྟེ། །རབ་ཏུ་ཚ་བས་བར་བསྐལ་ཕྱེད་ཐུབ་ཅིང༌། །མནར་མེད་བར་བསྐལ་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་གསུངས། །སྔར་སྨོས་པའི་རིམ་པས་འདོད་ལྷ་དྲུག་པོའི་ཚེ་རིལ་«༼༡༽«གྱི་ལོ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པ་དྲུག་པོ་ཡང་སོས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་རང་ལོ་དེ་སྙེད་རེ་རེ་ཐུབ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཡང་སོས་ཀྱི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ་བོ། །སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལོ་སྟོང་དང༌། མཚེ་མའི་ཉིས་སྟོང་དང༌། དགའ་ལྡན་པའི་བཞི་སྟོང་དང༌། འཕྲུལ་དགའི་བརྒྱད་སྟོང་དང༌། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་པས་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་རྣམས་ཉིན་ཞག་རེ་རེ་བྱས་པའི་ཐིག་ནག་གིས་རང་ལོ་སྟོང་དང༌། བསྡུས་འཇོམས་ཀྱིས་ཉིས་སྟོང་དང༌། ངུ་འབོད་ཀྱིས་བཞི་སྟོང་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: "肉皆爛盡,骨如拘物陀花色。" 兩岸有閻羅使者守衛,無法逃脫。以為逃脫百次後,到達刀刃平原,腳踏上去就被割裂,抬起又復原,如此行走。劍葉林中樹幹枝葉全變成劍,割裂身體。鐵刺樹山上下佈滿鐵刺,攀登下降時被狗鳥等啄食。這些近邊獄四方各有四處環繞,故稱十六近邊獄。《念處經》說他們在半中劫中受苦。 孤獨地獄處所和形態不定,在海洋、山林、空中、房屋、巖石等處,以眾生、石頭、木頭、掃帚、器具、皮革、織物等形態受役使之苦。不割斷根本也是指此。 這些地獄的壽量是: "等活等六地獄中, 壽量等同欲界天, 以彼年數為一日, 自年同數為壽量。 極熱半中劫可活, 無間一中劫安住。" 如前所說,欲界六天的壽命總和為等活等六地獄的一日,以此計算各自年數。例如,四大天王天五百年為等活地獄一日,壽量五百年。三十三天一千年、夜摩天二千年、兜率天四千年、化樂天八千年、他化自在天一萬六千年,分別為一日,計算黑繩地獄一千年、眾合地獄二千年、號叫地獄四千年、

བསྡུས་འཇོམས་ཀྱིས་ཉིས་སྟོང་དང༌། ངུ་འབོད་ཀྱིས་བཞི་སྟོང་དང༌། ངུ་འབོད་ཆེན་པོས་བརྒྱད་སྟོང་དང༌། ཚ་བས་རང་ལོ་ཁྲི་དྲུག་སྟོང་ཐུབ་ཅིང༌། རབ་ཏུ་ཚ་བས་བར་བསྐལ་ཕྱེད། མནར་མེད་ཀྱིས་བར་བསྐལ་གཅིག་ཐུབ་སྟེ། མཛོད་ལས། ཡང་སོས་ལ་སོགས་དྲུག་རིམ་བཞིན། །འདོད་ལྷའི་ཚེ་དང་ཉིན་ཞག་མཉམ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གྲང་བའི་དམྱལ་བ་ནི་དེ་དང་འདབ་འབྱོར་དུ་གནས་པར་གསུངས་ཏེ། གངས་དང་ཁ་བའི་བུ་ཡུག་ལངས་པ་ཡིས། །རབ་ཏུ་སྦྲེབས་པའི་ལུས་ཅན་རྣམ་བརྒྱད་ནི། །ཆུ་བུར་ཅན་དང་ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་ཅན། །ཨ་ཆུ་ཟེར་དང་ཀྱི་ཧུད་སོ་འཐམས་དང༌། །པདྨ་ལྟར་གས་ཨུཏྤལ་པདྨ་ཆེ། །གྲང་བས་ཉམ་ཐག་སྡུག་བསྔལ་ཕ་མཐའ་ཡས། །གངས་དང་ཁ་བའི་བུ་ཡུག་གིས་སྦྲེབས་ཤིང་གངས་བར་ཤིན་ཏུ་གྲང་བ་ན་གནས་པའི་དམྱལ་བ་བརྒྱད་ལས། གྲང་བས་ཆུ་བུར་མཐེབ་རྡོག་ཙམ་ཡོད་པ་ནི་ཆུ་བུར་ཅན་ནོ། །དེ་དག་རྡོལ་ནས་རྨར་སོང་བ་ནི་ཆུ་བུར་རྡོལ་བ་ཅན་ནོ། །ཨ་ཆུ་ཆུ་ཟེར་བས་ཨ་ཆུ་ཟེར་བའོ། །ཀྱི་ཧུད་ཀྱི་སྒྲ་ཙམ་ལས་མི་ཐོན་པས་ཀྱི་ཧུད་ཟེར་བའོ། །སྐད་མི་ཐོན་པས་རེངས་ཤིང་སོ་འཐམས་པས་སོ་ཐམ་ཐམ་ པའོ། །ལུས་ཚལ་པ་བཞིར་གས་པས་པདྨ་ལྟར་གས་པའོ། །རྨ་དེ་དག་ཕྱི་ནང་ལོག་ནས་ཆུ་རྒྱུས་ཀྱི་གཟུགས་ཕྲ་མོས་སྦྲེལ་བས་ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་པའོ། །ཚལ་པ་བཅུ་དྲུག་གམ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སམ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་གས་པས་པདྨ་ཆེན་པོ་ལྟར་གས་པའོ། །དེ་དག་གི ཚེ་ཚད་ཁལ་བརྒྱ་ཤོང་བའི་ཏིལ་སྦྱང་ནས། །ལོ་བརྒྱ་ཏིལ་གཅིག་ཕྱུང་བས་ཟད་གྱུར་པ། །ཆུ་བུར་ཅན་ཚེ་ལྷག་མ་ཉི་ཤུ་འགྱུར། །ཀོ་ས་ལའི་ཏིལ་ཁལ་བརྒྱ་ཤོང་བའི་ཏིལ་སྦྱང་ནས་ཏིལ་ཉག་མ་རེ་ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་སོང་དུས་ཕྱིར་བོར་བས་ཏིལ་སྦྱང་ཟད་པ་ནི་ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་ཚེ་ཚད་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་རྣམས་ཉི་ཤུ་འགྱུར་གྱིས་རིང་བར་འདོད་དེ། མཛོད་ལས། ཏིལ་སྦྱང་ནང་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཞིང༌། །ཏིལ་གཅིག་ཕྱུང་བས་ཟད་གྱུར་པ། །ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་ཚེ་ཚད་དོ། །གཞན་གྱི་ཚེ་ནི་ཉི་ཤུ་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ནས་ངན་སོང་གི་གནས་གཉིས་པ།

以下是完整的漢語直譯: 眾合地獄二千年,號叫地獄四千年,大號叫地獄八千年,炎熱地獄一萬六千年,極熱地獄半個中劫,無間地獄一個中劫。如《俱舍論》中說:"等活等六地獄,壽量依次同欲天一日"等。 冷地獄與之相鄰,說: "雪山寒風吹襲, 極寒身體八種: 皰瘡及皰裂, 阿啾呼號齒緊, 裂如蓮花青蓮大蓮, 寒苦無邊際。" 雪山寒風吹襲,極寒中有八種地獄: 皰瘡:因寒冷起拇指大小皰瘡。 皰裂:皰瘡破裂成傷。 阿啾:只能發出"阿啾"聲。 呼號:只能發出"呼"聲。 齒緊:說不出話,牙關緊閉。 裂如蓮花:身體裂成四瓣。 裂如青蓮:傷口內外翻轉,僅以細筋相連。 裂如大蓮:身體裂成十六、三十二或百千瓣。 其壽量: "百斛芝麻倉, 百年取一粒, 取盡為皰瘡壽, 餘二十倍增。" 裝滿百斛的拘薩羅芝麻倉,每百年取出一粒,取完為皰瘡地獄壽量。其餘依次二十倍增長。如《俱舍論》說:"百年取一粒,取盡為皰瘡壽,余壽二十倍。" 接下來是惡趣中第二處:

ཞེས་སོ། །དེ་ནས་ངན་སོང་གི་གནས་གཉིས་པ། ཡི་དྭགས་བཀྲེས་སྐོམ་འཚེ་བས་སྡུག་བསྔལ་བ། །ཕྱི་ཡི་སྒྲིབ་ཅན་བཟང་དགུ་མཐོང་ནའང་སྐམ། །ནང་གི་སྒྲིབ་ཅན་གློ་སྙིང་མེ་འབར་ཞིང༌། །སྤྱི་མཐུན་སྒྲིབ་པ་ཟས་སྐོམ་ཡིད་ལ་བཏགས། །བཅུ་གཉིས་ལོར་ཡང་ཆུ་ཡི་སྒྲ་མི་ཐོས། །གཞན་གྱིས་འཚེ་དང་བསྲུང་བར་སྣང་བའོ། །རྟག་ཏུ་བཀྲེས་པས་ཟས་སྐོམ་འབའ་ཞིག་ཡིད་ལ་འདོད་པས་ན་ཡི་དྭགས་ཏེ། དབྱེ་ན་གསུམ་ལས། ཕྱིའི་སྒྲིབ་པ་ཅན་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡང་མི་འོང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་སྣང་སྟེ། སྨན་ཤིང་ནགས་འདབ་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོའང་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྐམ་ཞིང་མགལ་དུམ་ལ་སོགས་པ་རད་རོད་དུ་སྣང་བ་དང༌། དུས་ཚིགས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་དུ།བཤེས་སྤྲིང་ལས། ཡི་དྭགས་རྣམས་ལ་སོས་ཀའི་དུས་སུ་ནི། །ཟླ་བའང་ཚ་ཞིང་དགུན་ནི་ཉི་མའང་བསིལ། །ཞེས་སོ། །ནང་གི་སྒྲིབ་པ་ཅན་ལ་ཁོང་པ་ནས་མེ་འབར་བས་ནང་ཁྲོལ་ཀུན་བསྲེག་ཅིང་ཁ་ནས་དུད་པ་མེ་ལྕེར་བཅས་པ་འཐུལ་ལ། སྤྱི་མཐུན་པར་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཟས་སྐོམ་འདོད་པས་ལྟོག་པ་ལ་བཟོད་གླགས་མེད་ཀྱང་ལོ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆུའི་སྒྲ་མི་ཐོས་པ་དང༌། ཆུ་མཐོང་ཡང་སྐམ་པའམ། བསྲུང་བར་སྣང་བས་སྤྱད་དབང་མེད་དོ། །ལུས་རི་རབ་ཙམ་ལ་ཁ་ཁབ་མིག་ཙམ་ཡོད་པ། དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེས་སྣབས་ལུད་དང་མི་གཙང་བ་དོར་བ་སྔགས་ཀྱིས་བྱིན་པ་ཅུང་ཟད་ཁར་སོང་ན་དང་པོར་མི་ཚུད། སོང་ནས་མེ་འབར་བ་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་ཞིང༌། རྒྱ་མཚོ་འཐུངས་ཀྱང་མགུལ་པར་མ་སླེབས་པ་ནས་ཁའི་དུག་གིས་སྐམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྟེང་དུ་གཞན་གྱིས་འཚེ་ཞིང་ལུས་སེམས་ལ་གནོད་པ་མང་སྟེ། སློབ་སྤྲིང་ལས། ཁབ་མིག་ཙམ་གྱི་ཁ་ལ་དཔག་ཚད་མང་འཛེག་«༼༡༽«པའི། །ལྟོ་ཆེན་ཉམ་ཐག་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཆུ་འཐུངས་ཀྱང༌། །མགུལ་ཕུགས་ཡངས་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་པར་མ་གྱུར་པར། །ཁ་ཡི་དུག་གིས་ཆུ་ཡི་རླན་ཡང་སྐམ་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་གི» «ཚེ་ཚད་མི་ཡི་ལོ་བརྒྱ་ཡི་དྭགས་ཞག» «།

以下是完整的漢語直譯: 接下來是惡趣中第二處: 餓鬼被飢渴折磨而痛苦。 外障者見美好事物也枯萎, 內障者心肺燃燒, 共同障礙執著飲食, 十二年也聽不到水聲, 還受他人傷害和守護。 餓鬼常被飢餓折磨,心中只想著飲食。分為三類: 外障者:即使見到美好事物也變得不悅意。見到藥樹、森林、大河等也會立即枯萎,變成焦木等廢物。季節也顛倒,如《親友書》所說:"對餓鬼來說,夏天月亮炎熱,冬天太陽寒冷。" 內障者:腹中燃燒,燒盡內臟,口中冒出煙火。 共同障礙:雖然極度飢渴難忍,但十二年也聽不到水聲。即使見到水也會乾涸,或看似有人守護而無法享用。身體如須彌山大,口如針眼小。僅能吃到修行者和婆羅門施捨的少許鼻涕、痰液和不凈物,但剛入口就無法下嚥,即使吞下也會燃燒等痛苦。即使喝下大海之水,還未到喉嚨就被口中毒液蒸乾。除此之外還有無量痛苦,並受到他人傷害身心。如《教授國王經》所言:"針眼般的口,攀登數由旬高的大肚,飢渴交迫,即使喝下大海之水,未到寬闊的喉嚨,口中毒液就使水分乾涸。" 其壽量為人間百年為餓鬼一日。

དེ་དག་གི» «ཚེ་ཚད་མི་ཡི་ལོ་བརྒྱ་ཡི་དྭགས་ཞག» «།རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱར་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ ཡིན། །མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱ་ལ་ཡི་དྭགས་ཀྱི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བརྩིས་པའི་རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ཐུབ་སྟེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ལས་ཀྱི་ཞགས་པ་ནི། །སྲ་བས་བཅིངས་པའི་ལུས་ཅན་ཁ་ཅིག་ལོ། །ལྔ་སྟོང་དག་དང་ཁྲིར་ཡང་འཆིར་མི་བཏུབ། །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་མི་ལོ་བརྩིས་པའོ། །ངན་སོང་གི་གནས་གསུམ་པ། དུད་འགྲོ་རྣམས་ལའང་གཅིག་གིས་གཅིག་ཟ་ཞིང༌། འཚེ་དང་བཀོལ་སྤྱད་གསོད་གཅོད་སྡུག་བསྔལ་མང༌། །ཚེ་ལོ་མ་ངེས་བསྐལ་པ་ལ་སོགས་སོ། །དུད་འགྲོ་བྱིངས་ན་གནས་པ་རྒྱ་མཚོ་ན་གཟུགས་དང་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་ཆང་དར་མའི་སྦང་མ་ཙམ་དང༌། ཁ་འཐོར་བ་ལྷ་མིའི་གནས་ན་བྱ་དང་རི་དྭགས་རྟ་གླང་ཕྱུགས་ལུག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གཅིག་གིས་གཅིག་ཟ་བ་དང༌། འཚེ་བ་དང༌། པགས་པ་དང་རུས་པ་དང་ཤའི་ཕྱིར་གསོད་པ་དང༌། རྨོ་དང་ཞོ་དང་བལ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་ཅིང་ཁལ་མི་ཐེགས་བཞིན་དུ་འགེལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་མེད་ དོ། །ཚེ་ཡང་ཀླུ་ཁ་ཅིག་ལ་བསྐལ་པ་རེ་ཙམ་དང༌། གཞན་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱིས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོ་རིས་ནའང་བདེ་བ་མེད་དེ་རེ་ཞིག་གླིང་བཞི་སོ་སོའི། མི་རྣམས་ལ་ཡང་བདེ་བའི་སྐབས་མེད་དེ། །སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་དགྲ་དང་འཚེ་བ་མང༌། །བཤེས་བྲལ་འདོད་པས་ཕོངས་དང་མི་འདོད་མྱོང༌། །འདོད་པ་མ་གྲུབ་ཚ་གྲང་ངལ་དུབ་དང༌། །ཕན་པའི་ལན་དུ་གནོད་དང་དྲིན་མི་གཟོ། །འཁོར་གྱིས་ལོག་སྒྲུབ་དོན་མེད་ཕྲག་དོག་དང༌། །མི་བསྔགས་དོན་མེད་སྒྲོ་སྐུར་དཔག་ཏུ་ མེད། །མིའི་གནས་ནའང་ཆེ་ཆུང་ཐམས་ཅད་ལ་རང་རང་གི་བོངས་དང་སྦྱར་བའི་འཚེ་བ་ཐུག་པ་མེད་ཅིང༌། ཁྱད་པར་དུ་སྤྱི་མཐུན་ལ་སྐྱེ་བ་དང༌། རྒས་པ་དང༌། ནད་དྲག་པོས་བཏབ་པ་དང༌། འཆི་བ་དང༌། དགྲ་སྡང་བ་དང་ཕྲད་ནས་བཅོམ་ཕྲོག་དང་སྲོག་ལ་རྒོལ་བ་དང༌། འཚེ་བ་དང༌། གཉེན་བྱམས་པ་དང་བྲལ་བ་དང༌། ཡོ་བྱད་དང་བུ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པས་མི་འབྱོར་ཞིང་ཕོངས་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯: 其壽量為人間百年為餓鬼一日,自壽五百年受苦。人間百年算作餓鬼一日,如此計算餓鬼壽命為五百年。如《親友書》所言:"被惡業堅固繩索束縛的某些眾生,五千年乃至萬年也無法死亡。"這是按人間年計算。 惡趣中第三處: 畜生相互吞食, 受傷害、役使、宰殺等諸多痛苦, 壽命不定,可達劫等。 畜生主要居住在海洋中,形態各異,小如酒醅中的微生物。分散居住者如天界和人間的鳥獸、馬牛、羊等,它們相互吞食、傷害,為皮毛骨肉而被殺,被役使擠奶剪毛等,不堪重負而倒下,痛苦無窮。壽命方面,有些龍可活一劫,其他則不定,短至瞬間。 即使在善趣中也無安樂。首先,四大洲的人類: 人類也無安樂之機, 生老病死、敵害眾多, 親友離別、貧窮、遭遇不欲之事, 慾求不滿、寒熱勞累, 善遭惡報、忘恩負義, 眷屬背叛、無謂嫉妒, 無端誹謗譭譽無量。 人間無論貴賤,都有各自無盡的痛苦。特別是共同的痛苦:出生、衰老、重病、死亡、遇到仇敵被搶奪威脅生命、受傷害、與親愛者分離、缺乏資具和子女等所需,

ཡོ་བྱད་དང་བུ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པས་མི་འབྱོར་ཞིང་ཕོངས་པ་དང༌། ནད་དང་གདོན་ལ་སོགས་པ་མི་འདོད་པ་ཐོག་ཏུ་བབ་པ་དང༌། ཡོ་བྱད་དང་གནས་དང་རྙེད་གྲགས་ལ་སོགས་འདོད་པ་མ་གྲུབ་པ་དང༌། ལས་དང་ལམ་ལ་སོགས་པར་ཚ་གྲང་དང་ཁུར་དང་བྱ་བས་ངལ་ཞིང་དུབ་པ་དང༌། རང་གི་ཕན་བཏགས་པ་དེས་གནོད་པ་བྱེད་ཅིང་བྱས་པ་དྲིན་དུ་མི་གཟོ་བ་དང༌། མི་ཆེ་བ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་འཁོར་སློབ་ཀྱིས་ཀྱང་མི་མཐུན་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པས་ཐུགས་དཀྲུགས་པ་དང༌། དོན་མེད་པར་གཞན་ཕྲག་དོག་ཅན་གྱིས་ངན་དུ་སྒྲོགས་པས་སྐུར་པ་གྲགས་པའི་སེམས་ཁྲལ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་དོ། །ཚེ་མ་ངེས་ཏེ། སྒྲ་མི་སྙན་ན་ལོ་སྟོང༌། གླིང་གཞན་གསུམ་ན་ཕལ་ཆེར་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་དང༌། ཁྱད་པར་དུ་འཛམ་བུ་གླིང་པ་ལ་གློ་བུར་དུ་འཆི་བ་གྲངས་མང་བས་ནམ་འཆི་ཆ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རི་རབ་ཀྱི་ཁོང་གསེང་ན་གནས་པའི། ལྷ་མིན་རྣམས་ལའང་ཁྲོ་དང་འཁྲུགས་པ་དང༌། །མི་འདོད་ཐོག་ཏུ་བབ་དང་འཆི་ལ་སོགས། །སྣ་ཚོགས་སྡུག་བསྔལ་མང་ལྡན་བདེ་བ་མེད། །ལྷ་མ་ཡིན་རྩོད་པ་དང་ཕན་ཚུན་འཁྲུག་པ་དང༌། ཕྲག་དོག་གི་རླུང་འཚུབ་ཅིང་ཞེ་སྡང་གི་མེ་འབར་བས་ཟུག་རྔུ་སྣ་ཚོགས་པ་དང༌། འཆི་བ་དང༌། འདོད་པ་མ་གྲུབ་ལ་མི་འདོད་པ་ཐོག་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །ཚེ་ལ་མ་ངེས་ཏེ་འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། སྟོབས་ཆེན་གནོད་སྦྱིན་གྱི་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་རྒྱལ་ཆེན་བཞི་དང་མཉམ་ལ། མཐུ་དཔལ་ལྷའི་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་མཉམ་ལ། གསོད་བྱེད་སྲིན་པོའི་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ཡི་དྭགས་དང་མཉམ་ལ། རྨོངས་བྱེད་དུད་འགྲོའི་རིགས་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་དུད་འགྲོ་དང་མཉམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོ་རིས་ཀྱི། ལྷ་རྣམས་ལ་ཡང་འཆི་འཕོ་ལྟུང་ལ་སོགས། །སྡུག་བསྔལ་ཆུ་མཚོ་མཐའ་ཡས་དཔག་ཏུ་མེད། །

以下是完整的漢語直譯: 缺乏所需的資具和子女等;遭遇不想要的疾病、魔鬼等;無法獲得想要的資具、住處、名聲等;在工作和旅途中遭受寒熱、負重和勞累之苦;自己幫助過的人反而傷害自己,忘恩負義;對大人物和善知識,眷屬和弟子也做各種不和諧的事,擾亂他們的心;無端被嫉妒者誹謗,擔心名譽受損等無量痛苦。 壽命不定:北俱盧洲人壽千歲,其他三洲多數非時而死,特別是贍部洲人突然死亡的很多,不知何時會死。 住在須彌山腹中的: 阿修羅也有憤怒、爭鬥, 遭遇不欲之事、死亡等, 各種痛苦眾多,無有安樂。 阿修羅爭鬥相互攻擊,嫉妒之風呼嘯,憤怒之火燃燒,各種痛苦折磨,死亡、慾求不滿、遭遇不欲之事等無量痛苦。壽命不定,因為屬欲界,有些大力夜叉等與四大天王相同,有些神通威力天等與三十三天相同,有些殺戮羅剎等與餓鬼相同,有些愚癡畜生等與畜生相同。 善趣中的: 諸天也有死亡墮落等, 痛苦如海無邊無量。

སྡུག་བསྔལ་ཆུ་མཚོ་མཐའ་ཡས་དཔག་ཏུ་མེད། །སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་འདོད་ལྷ་དྲུག་ན་འདོད་པས་མྱོས་ཤིང་བག་མེད་པས་འཆི་བའི་ཚེ་གང་དུ་སྐྱེ་བའི་ས་ལ་འཇིགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉ་བྱེ་ཚན་ལ་བསྒྲེས་པ་ལྟ་བུའི་ལྷའི་ཞག་བདུན་མྱོང་ནས་འཕོ་བ་དང༌། འཐབ་རྩོད་དང༌།མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་མང་ཞིང༌། གོང་མ་གཉིས་ནའང་སྲིད་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །ཚེ་ཚད་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་མཇུག་བསྡུ་བས་སྤང་བྱ་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ལ་སྐྱོ་བར་གདམས་པ་ནི། དེ་ལྟར་འཁོར་བ་མེ་ཡི་འོབས་འདྲ་སྟེ། །བདེ་བའི་སྐབས་མེད་ཟོ་ཆུའི་འཁྱུད་མོ་བཞིན། །གཅིག་ནས་གཅིག་བརྒྱུད་ཐོག་མཐའ་མེད་པ་ལས། །བློ་བཟང་རྣམས་ཀྱིས་ཐར་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད། །ཁམས་གསུམ་རིགས་དྲུག་གང་ནའང་བདེ་བ་མེད་དེ་མེའི་འོབས་ན་བསིལ་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་ལྷའི་དགའ་བ་སྤྱད་ནས་དམྱལ་བར་ཁྲོ་ཆུ་ལ་སོགས་པར་སྤྱོད་ཅིང༌། གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ཚེ་རབས་སུ་བདེ་སྡུག་འདི་ལ་བདག་གིས་མ་སྤྱད་པ་དང༌། གནས་འདིར་མ་བསྡད་པ་དང༌། འདིའི་མངལ་དུ་མ་བསྡད་པ་དང༌། ནུ་ཞོ་རྒྱ་མཚོ་བས་ལྷག་པ་མ་འཐུངས་ཞེས་བསམ་དུ་མི་རུང་བ་སྙེད་དུ་འཁོར་ཡང་ད་དུང་འདི་ཙམ་ན་ཐར་མེད་པས་སྔ་མ་བཞིན་འཁོར་བའི་ཕྱིར་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་དགོས་ཏེ། སློབ་སྤྲིང་ལས། ཡུལ་ཕྱོགས་གང་དུ་གནས་མ་བཅས་པའི་གནས་དེ་མེད། །གང་དུ་མ་སོང་ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་དེའང་ཡོད་མ་ཡིན། །འོན་ཀྱང་འདོད་ཆགས་སྲེད་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད། །སྔོན་ཆད་ལན་མང་མ་མྱོང་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡོད་མིན། །འགྲོ་བ་གང་གིས་ཚིམ་གྱུར་འདོད་པ་དེ་དག་མེད། །གང་གི་ལྟོ་བར་མ་ཉལ་སེམས་ཅན་དེ་མེད་ན། །འོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་ཅན་ལ་ཆགས་བྲལ་མེད། །འགྲོ་བར་ལན་བརྒྱར་མ་སོང་འགྲོ་དེ་གང་ཞིག་ཡོད། །སྔོན་ཆད་ལན་མང་མ་མྱོང་བདེ་བ་དེ་གང་ཞིག །ཅེས་པ་དང༌། བཤེས་སྤྲིང་ལས། རེ་རེས་རྒྱ་མཚོ་བཞི་བས་ལྷག་པ་ཡི། ། »«འོ་མ་འཐུང་སྟེ་ད་དུང་སོ་སོ་ཡི། །«༼༡༽«སྐྱེ་བོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་འཁོར་བ་བས། །

以下是完整的漢語直譯: 痛苦如海無邊無量。三十三天等六慾天中,因慾望而迷醉放逸,臨死時對未來轉生之處感到恐懼,七天經歷如魚被拋在熱沙上般的痛苦後轉生,還有爭鬥、憂愁等諸多痛苦。上二界也有無量的結生之苦。壽量前已說過。 現在總結勸誡厭離應斷的輪迴本性: 如是輪迴如火坑, 無有安樂如漩渦, 輾轉相續無始終, 智者為脫生歡喜。 三界六道無處有樂,如火坑中無有涼爽。經歷天界之樂后又墮入地獄的沸騰銅汁等中,一世接一世輪轉,無法想像有哪一種苦樂未經歷過,有哪個地方未曾居住過,有哪個母胎未曾住過,有哪種母乳未曾飲用過比大海還多。雖然如此長久流轉,但至今仍未解脫,還將如前繼續輪迴,因此應生厭離。如《教授國王經》所言: "無有未曾居住過的地方, 無有未曾去過的虛空方位, 然而貪慾渴愛仍在增長, 無有未曾經歷過的痛苦。 無有能滿足眾生慾望之物, 無有未曾在其腹中孕育過的眾生, 然而輪迴者卻無有厭離, 無有未曾百次轉生過的眾生, 無有未曾多次體驗過的快樂。" 又如《親友書》所言: "每一眾生飲用的母乳, 比四大海洋還要多, 然而隨順各自凡夫性, 仍在輪迴中流轉。"

«༼༡༽«སྐྱེ་བོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའི་འཁོར་བ་བས། །དེ་བས་ཆེས་མང་སྙེད་ཅིག་བཏུང་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །ཐར་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་བསམས་ཏེ་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་དགོས་པར་གདམས་པ་ནི། སྙིང་པོ་མེད་པ་དེ་འདྲའི་འཁོར་བ་ལས། །ཐར་པའི་ཕྱོགས་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་ སྟེ། །ཞི་བདེ་བསིལ་བའི་བདུད་རྩི་བླ་ན་མེད། །རྟག་བརྟན་འཕོ་འགྱུར་མེད་ཅིང་སྤྲོས་དང་བྲལ། །ཡོན་ཏན་རང་བཞིན་ལུས་རྫོགས་རྒ་ཤི་མེད། །སྒྲིབ་བྲལ་རྙོག་པ་མེད་ཅིང་ཕན་བདེའི་གནས། །འགྲོ་བའི་སྐྱབས་དང་དཔུང་གཉེན་གྱུར་པ་ དེར། །བློ་བཟང་རྣམས་ཀྱིས་བགྲོད་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱ། །འཁོར་བ་མངོན་པར་སྐྱོ་ཞིང་སྐྱོན་དང་བཅས་པའི་མེ་འོབས་བརྒལ་དཀའ་བ་ལས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བདེ་བསིལ་བའི་ནགས་ཚལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་འབྱོར་ཞིང༌། རྒ་ཤི་མེད་པས་རྟག་པ་བརྟན་པ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་གནས་བཟང་དམ་པ་དེར་རང་ཉིད་བགྲོད་ནས། གཞན་ཡང་དྲང་བའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པས་སྤྲོ་བར་གདམས་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྟོགས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདེ་བར་བསམ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བདུན་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ལྟར་བསམ་པ་དག་པའི་དོན་ལ་དཔྱོད་པ་རྫོགས་ནས། དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གནས་གསུམ་པ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པ་ལ་གཏན་ལ་དབབ་བྱ་དོན་གྱི་གཞི་རྟོགས་པར་བྱ་བ། དོན་བསྒོམ་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ།དངོས་གཞི་འོད་གསལ་གྱི་ངང་ལ་བཞག་པ། རྗེས་ལ་ལམ་དང་དྲོད་ཚད་གཟུང་བ། མཐར་ཐུག་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྔ་ལས། དང་པོ་གཏན་ལ་དབབ་བྱ་དོན་གྱི་གཞིའང་ཐུན་མོང་བ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་ལ།

以下是完整的漢語直譯: 隨順各自凡夫性, 仍在輪迴中流轉, 將來還要飲用更多。 思維解脫的利益,勸誡必須出離輪迴: 從這樣無實質的輪迴中, 解脫之道即是涅槃, 寂靜安樂清涼無上甘露, 恒常穩固無變遷離戲論, 功德自性圓滿無老死, 離障無垢利樂之處, 成為眾生依怙與助伴, 智者應精進趨向彼處。 厭離有過患的輪迴難渡火坑,趨向涅槃寂靜安樂清涼悅意的森林,具足力、無畏等功德,無老死故常恒穩固,無障礙的殊勝住處。勸誡自己前往彼處,並精進方便引導他人。 這是《大乘教授寶藏論》中"了知輪迴是苦,思維涅槃是樂"一章的廣釋。 如是思維清凈義理已畢,為現證其義,第三修習所生慧在相續中生起。這包括五個方面:一、瞭解所抉擇的義理基礎;二、正修之前行;三、正行安住光明本性;四、后得把握道與暖相;五、最終所得果。 首先,所抉擇的義理基礎,在共同聞所生慧階段已通過了知宗派的方式抉擇完畢。

དང་པོ་གཏན་ལ་དབབ་བྱ་དོན་གྱི་གཞིའང་ཐུན་མོང་བ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐབས་སུ་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་ལ། ད་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འོད་གསལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རང་བཞིན་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ལམ་གྱི་གཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟར་བསམ་བྱ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ན། ། སྒོམ་བྱུང་ཤེས་རབ་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པར་བྱ། །ཐེག་གསུམ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་གསུམ་ལས། །འདིར་ནི་བླ་མེད་སྙིང་པོའི་དོན་ལ་འཇུག» «།བསམ་པའི་ཤེས་རབ་རྫོགས་པའི་གང་ཟག་དེ་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་དབྱེ་བས། ཉན་ཐོས་གྱི་ལམ་དང༌། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དང༌། བླ་ན་མེད་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གསུམ་ཡོད་ཀྱང༌། སྐབས་འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པའི་ལམ་དུ་འཇུག་གོ» «།དེ་ལའང་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གཉིས་སུ་བཤད་ཀྱང༌། འབྲས་བུ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པར་འཇུག་གོ །ཐེག་པ། དེ་ལ་དང་པོ་གནས་ལུགས་ཤེས་པ་གཅེས། །ཐེག་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་མང་ན་ཡང༌། །ངེས་པའི་སྙིང་པོ་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་དེ། ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གསང་བའི་མཛོད་ཁང་ཡིན། །རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ལའང༌། ཕྱིའི་རྒྱུད་གསུམ་ནི། ལྟ་བ་མཚན་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ཆ་འདྲ་བར། དོན་དམ་པར་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་གཏན་ལ་འབེབས་ལ། དེང་སང་གི་སྔགས་པ་ཕལ་ཆེ་བ་རྣམས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ངོ༌། །ནང་པ་གསུམ་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་ལྷའི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ནས་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་དུ་འཇོག་པས། བདེན་པ་ཐ་དད་དུ་འཛིན་པ་དོར་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངེས་པའི་དོན་འབའ་ཞིག་གི་སྙིང་པོར་གཏན་ལ་འབེབས་པས། ལྷུན་གྲུབ་སྙིང་པོའི་ཁམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སེལ་བ་ཙམ་ལས། ངོ་བོ་རྒྱུ་འབྲས་ཐ་དད་དུ་མི་འདོད་པས། འདུས་མ་བྱས་རང་སྣང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་ལམ་དུ་བྱེད་ཚུལ་ཕ་དང་མ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རིམ་པས་ཐ་དད་ཀྱང༌། ངོ་བོ་གྲུབ་བདེ་«༼༡༽«གཅིག་པར་ཁས་«༼༢༽«ལེན་ ཏོ། །

以下是完整的漢語直譯: 首先,所抉擇的義理基礎,在共同聞所生慧階段已通過了知宗派的方式抉擇完畢。現在講不共的光明不可思議自性密咒金剛乘道的基礎,自然成就壇城如來藏: 如是思維圓滿后, 應生修所生慧于相續。 三乘決定出離三道中, 此處趣入無上精要義。 對於思所生慧圓滿的人,雖有聲聞道、緣覺道、無上佛道三乘差別,但此處趣入大乘無上道。雖然也可分為因果二種,但此處趣入果乘金剛乘。 首先了知實相最為重要, 雖因乘別而有諸多差異, 究竟精要乃不二真理, 是諸佛秘密藏庫。 金剛乘中,外三續的見解與大乘顯教相似,勝義中抉擇為無所成立的自性。如今大多數密咒師隨順此見。內三續則從世俗顯現為本尊自性開始,即安立為不二真理,捨棄執著二諦為相異,抉擇一切法唯是了義精要。僅僅遣除本性圓成藏界的障礙,不許體性因果有別,了知為無為自顯壇城。 雖然修道方式有父續、母續、無二續的差別,但承許體性成就與樂性為一。

ངོ་བོ་གྲུབ་བདེ་«༼༡༽«གཅིག་པར་ཁས་«༼༢༽«ལེན་ ཏོ། །འདི་ལྟ་བུའི་གནས་ལུགས་གོ་བ་ནི་དེང་སང་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བར་སྣང་ངོ༌། ། དེའང་བུམ་འཛིན་དགག་པ་ལ་དགོངས་ནས། བུམ་པའི་རྡུལ་ཕྲན་དང་དུས་ལ་སོགས་པའི་བརྟགས་པ་བརྗོད་ནས་མ་གྲུབ་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དེ་དྲང་དོན་ཡིན་ལ། བུམ་འཛིན་ལོག་ནས། བུམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བཅད་ནས། ཆུ་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ངེས་དོན་དུ་གནས་པ་ལྟ་བུར་གོ་དགོས་པ་ལ། དེ་མ་གོ་བར་རྟག་ཏུ་བུམ་འཛིན་དགག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པར་འཛིན་པ་ནི། ཕྱང་ཆད་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་དང་རིང་བ་ཞེས་བྱ་ལ། སྒོས་སུ་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྡུལ་ཕྲན་མེད་པར་རྟོགས་ཀྱང་འཇོག་ཚོད་དུ་རགས་པ་ཇེ་རགས་སུ་བློས་འཇོག་ཅིང་རྟོགས་ན་ཅིས་གནོད། རྣལ་དོན་ལ་དེ་གཉིས་མཚུངས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟོག་པ་གོམས་རྗེས་ཙམ་དུ་འདྲ་ལ། རྣལ་དོན་དུ་རྡུལ་དང་རགས་པ་དང་དུས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པར་བརྗོད་ཚོད་རྟོག་གེའི་ཚུལ་ཡིན་གྱིས། ངེས་པའི་དོན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཟབ་པ་ཞི་བ། སྤྲོས་བྲལ་ཉག་གཅིག་ཏུ་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་རྣམ་གཞག་འདིའི་ཚེ། རྟོག་གེ་རྣམ་པར་འཁྱམས་པའི་ལུང་རིགས་ཀྱིས་གཏན་ལ་མི་ཕེབས་པས། རྒྱུད་ཀྱི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ངེས་པ་ཉིད་དུ་བཟུང་ ངོ༌། །འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོའི་ལུགས་ཏེ། དཔལ་མགོན་བླ་མ་དམ་པ་མཉེས་པར་བྱས་ཤིང༌། བྱིན་རླབས་ཞུགས་ལ། བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་དང་ལྡན་པ་བློ་ཆེན་མངའ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི། བྱིས་པ་ཐ་སྙད་རྟོག་གེའི་དཔྱོད་པ་ཅན། ཕྱོགས་རེའི་མིག་ཅན་དག་གིས། གནས་འདི་ལ་ལྟ་བའི་མིག་ཟུམ་སྟེ། ཉི་མ་ཤར་བ་ན་འབྱུང་པོའི་བྱ་རྣམས་མིག་ལོང་བ་བཞིན་ནོ། །ད་ནི་བླ་ན་མེད་པ་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པའི་རང་བཞིན་དེ་དག་གི་སྙིང་པོའི་དོན་ཀུན་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ།

以下是完整的漢語直譯: 承許體性成就與樂性為一。如今似乎很少有人理解這樣的實相。 這是針對遮遣執瓶而言的。通過分析瓶子的微塵、時間等來抉擇為不成立,這是權宜之說。超越執瓶后,安立瓶子,即排除毛毯等,確定取水等用途,應理解爲了義。不理解這點而總是隨順遮遣執瓶,執著為一無所有,稱為斷見,遠離大乘道,特別稱為無緣于金剛乘。 雖然了知無微塵,但在安立時以粗顯方式逐漸安立並瞭解,有何不可?實際上二者是等同的。這只是隨順分別習氣而已。實際上,以微塵、粗顯、時間等理論闡述只是論理的方式,並非諸佛甚深意趣的了義,不是單純宣說寂靜離戲。 因此,在此安立時,不應以遍計的教理推理來抉擇,而應如實執持續部的意趣。這是金剛頂續的傳統,是通過取悅吉祥怙主上師、獲得加持、具足智慧眼的大智者們的行境,而非僅具有名言推理、片面見解的凡夫所能觀察。對於此境界,他們如同太陽升起時瞎眼的貓頭鷹一般。 現在進入無上金剛乘自性的精要義,將一切彙集為一而修持的方法:

ད་ནི་བླ་ན་མེད་པ་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པའི་རང་བཞིན་དེ་དག་གི་སྙིང་པོའི་དོན་ཀུན་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། ཕའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྙིང་པོའི་རྫོགས་རིམ་ཟབ་གསལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐབས་རླུང་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བ་དང༌། མའི་རྒྱུད་ཀྱི་སྙིང་པོའི་རྫོགས་རིམ་བདེ་གསལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཐབས་«༼༡༽«ཐིག་ལེ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བ་དང༌། གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྫོགས་རིམ་གྱི་སྙིང་པོ་འོད་གསལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐབས་ཕྲ་མོ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བ་གསུམ་ཆར། མན་ངག་འདིར་ཆ་མཉམ་དུ་སྟོན་ལ། དེ་དག་གི་གཞི་མ་ཤེས་ན་མི་འབྱུང་བས་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་བདེན་པ་དབྱེར་མེད། «༼༡༽«དེ་ཡི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །ཐོག་མ་མེད་ནས་རབ་ཞི་སྤྲོས་མེད་ བདག །ཉི་མཁའ་བཞིན་དུ་ལྷུན་གྲུབ་འདུས་མ་བྱས། །རང་བཞིན་རྣམ་དག་ཆེན་པོར་ཡེ་གནས་པས། །སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་གྲུབ་བསལ་འགྲོ་འོང་མེད། ། རང་བྱུང་གི་རིག་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་བོ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་དག་ལ་འོད་གསལ་བ། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དམ་པ། ཡོན་ཏན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གང་བས་མཛེས་པ་ནི། ཉི་མ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལྟར་དབྱིངས་ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ལས་མི་གཡོ་བ་ཉིད། འདུས་མ་བྱས་ལྷུན་གྲུབ་ཆེན་པོར་ཡེ་ནས་གནས་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་དག་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་ཆེན་པོར་གནས་པ་ཉིད། མཚན་བརྗོད་ལས། རང་བཞིན་གྱིས་ནི་དག་པའི་བདག» «། ཐོག་མ་མེད་ནས་སྤྲོས་མེད་བདག» «།ཅེས་པ་དང༌། དྲི་མ་མེད་པས་གཙང་བ་ དང༌། །ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས་བདག་དམ་པ། །འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་རྟག་པ་སྟེ། །ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་བློ་ལས་བསྐལ་དོན་ཕ་རོལ་ཏུ་གྱུར་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། གཙང་བདག་བདེ་དང་རྟག་ཉིད་ཀྱི། །ཡོན་ཏན་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་འབྲས། །ཞེས་སོ། །དེའང་སྔར་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་སོ་མ་དེའི་སྟེང་དུ་གྲུབ་པའམ་བཞག་ཏུ་མེད་ལ། གློ་བུར་བ་ཙམ་ལས་རང་བཞིན་པའི་སྐྱོན་ནམ་དྲི་མ་ཕྱིར་བསལ་དུ་མེད་པས།

以下是完整的漢語直譯: 現在進入無上金剛乘自性的精要義,將一切彙集為一而修持的方法: 父續精要的圓滿次第是深明不二智慧,以氣為方便而修瑜伽;母續精要的圓滿次第是不可思議樂明,以明點為方便而修瑜伽;無二續圓滿次第的精要是光明無分別智慧,以微細為方便而修瑜伽。此口訣平等宣說這三者。若不知其基礎則不會生起,因此(應知)自證智慧不二真理。 其自性即光明智慧, 無始以來極寂離戲我, 如日虛空任運無為, 本來安住自性清凈大, 現空不二無生滅來去。 自生覺性俱生體性是:自性清凈而光明,無始以來離戲的殊勝自性,圓滿功德壇城而莊嚴,如無遮蔽的太陽,不動於法界虛空般的自性,無為任運大性中本來安住,自性清凈現空不二大性中安住。 如《名號經》所說:"自性清凈我,無始離戲我。"又說:"無垢故清凈,遍一切故勝我,無變故常恒,超越此岸見解。" 就彼岸義而言,《經莊嚴論》說:"清凈我樂常,功德到彼岸果。" 此中,並非在其上新立或安立先前不存在的嶄新功德,也無法遣除僅是暫時的自性過失或垢染,因此

གློ་བུར་བ་ཙམ་ལས་རང་བཞིན་པའི་སྐྱོན་ནམ་དྲི་མ་ཕྱིར་བསལ་དུ་མེད་པས། སྐྱོན་སྤངས་པ་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང༌། ཡོན་ཏན་ནང་དུ་འོང་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་གནས་ལུགས་ཡང་དག་གི་དོན་ཏེ། རྟོགས་པའམ་མཐོང་བས་གྲོལ་ནུས་པར། »«མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། «༼༡༽«འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་ མེད། །གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་བལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་རྣམ་ཆད་རྣམ་དབྱེའི་ཡུལ་འདས་པས། །བཏགས་པའི་བདེན་གཉིས་འདས་ཕྱིར་སྤྲོས་ཀུན་ཞི། །བདེན་པ་དབྱེར་མེད་གྲུབ་དང་མ་གྲུབ་མེད། །དབྱིངས་ལ་སྣང་སྟོང་རང་བཞིན་གཉིས་མེད་པས། །བདེན་པ་དེ་ཡང་དབྱེར་མེད་ཅེས་སུ་ བརྗོད། །འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་འཁོར་བ་ཀུན་རྫོབ་པའི་སྣང་བ་སྤྲིན་དང་འདྲ་བས་རེག་པ་མེད་པས་འཁྲུལ་པར་སྣང་བ་ཙམ་དུའང་མ་གྲུབ། དེ་མ་གྲུབ་པ་ན། སྣང་ཚོད་སྟོང་ཉིད་དུ་གཞལ་བའི་དོན་དམ་མ་གྲུབ། དེ་གཉིས་མ་གྲུབ་པས་གྲུབ་མཐས་གཞལ་བའི་བདེན་གཉིས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གང་དུའང་གྲུབ་པ་མེད། དེ་མེད་པས་བློས་བདེན་རྫུན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་བདེན་གཉིས་ལས་འདས་ཏེ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བ་འདི་ནི། བཏགས་པའི་བདེན་པ་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ཅེས་བརྗོད་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གྲུབ་པ་དང་དོན་དམ་དུ་མ་གྲུབ་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པས། དབྱིངས་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ནི།ལྷུན་གྲུབ་རྣམ་དག་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང༌། གྲུབ་མཐར་གྲགས་པའི་སྣང་སྟོང་བདེན་གཉིས་ལྟ་བུར་མེད་པས་ཀྱང་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་བླ་མ་ལས། དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་དབྱེར་མེད་པ། །མཉམ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ རུ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པའི་བདེན་གཉིས་སྣང་ཚོད་འདི་ལའང་དབྱེར་མེད་ན་གཤིས་འོད་གསལ་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེའང་ཉི་མ་འདི་སྣང་བ་ན་རྡུལ་ཆར་ཕྱེ་ཡང་འགྲིབ་པའམ། མ་ཕྱེ་བས་གསལ་བ་མེད་པར་མངོན་སུམ་ན་གསལ་བས་ཉི་མ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་དབྱེ་མེད་ཀྱིས་རང་གི་བློས་སྒྲོ་བཏགས་པར་ཟད་དོ།

以下是完整的漢語直譯: 因為無法遣除僅是暫時的自性過失或垢染,所以沒有過失向外消除,功德向內生起的情況。這就是真實實相的含義,通過證悟或見到而能解脫,如《現觀莊嚴論》所說: "此中無所遣, 亦無少可立, 于正性正觀, 見正則解脫。" 對於這樣的自性: 超越世俗分別分析之境, 超二諦假立故諸戲論寂, 真理不二無成立不成立, 法界現空自性無二故, 真理亦稱為不可分。 光明智慧中,輪迴世俗顯現如雲無所觸及,故連迷亂顯現也不成立。既然不成立,以顯現為空性衡量的勝義也不成立。二者不成立,則宗派所衡量的二諦分別也不成立。既然不存在,則超越心識所假立的真妄二諦,一切戲論寂滅。 由於假立的真理不成立,故稱為不二真理。既不能說世俗成立或勝義不成立,故稱法界光明智慧為大任運清凈,雖然如此,但不同於宗派所說的現空二諦,故也稱為不二真理。如《幻化上師續》所說:"勝義世俗無差別,大平等壇城中。" 若名言假立的二諦顯現尚且不二,何況本性光明?就像太陽顯現時,無論分析為微塵還是不分析,都不會增減其明亮,而是直接顯現明亮。太陽本身沒有這樣的區分,只是我們的心識所假立而已。

མ་ཕྱེ་བས་གསལ་བ་མེད་པར་མངོན་སུམ་ན་གསལ་བས་ཉི་མ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་དབྱེ་མེད་ཀྱིས་རང་གི་བློས་སྒྲོ་བཏགས་པར་ཟད་དོ། །ཡོད་ན་འཇིག་རྟེན་པས་ཀྱང་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཉི་མ་མཐོང་བ་དེ་ལ་ཡོད་པའི་བདེན་གཉིས་མཐོང་བར་རིགས་ཏེ་ཉི་མ་མཐོང་དུས་དེ་ལ་ཡོད་པའི་འོད་མཐོང་བར་གསལ་བ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ཐ་སྙད་དུ་གྲགས་པའི་བདེན་གཉིས་དེ་འདི་དང་སྦྱར་ན་བདེན་གཉིས་ཇི་ལྟར་འཇོག་ཅེས་པའི་ལན་དུ། བརྡ་ཙམ་དང་སྒོ་བསྟུན་ནས་བརྡའ་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་ན། ཐ་སྙད་བདེན་གཉིས་ཚུལ་གྱིས་རབ་དབྱེ་ན། །འདི་ལྟར་འཁྲུལ་སྣང་འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །མི་བདེན་བསླུ་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ལ། །ཟབ་ཞི་འོད་གསལ་མྱ་ངན་འདས་པའི་ཆོས། །འགྱུར་མེད་རང་བཞིན་དོན་དམ་བདེན་པར་འདོད། །འདི་ལྟར་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་འོད་གསལ་སྒྲིབ་པའི། བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཀུན་གཞི་ཚོགས་བརྒྱད། བག་ཆགས་ཀྱི་སྣང་བ་ཕྱི་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་གྱི་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་དང༌། ནང་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་འཁོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསླུ་བ་སྙིང་པོ་མེད་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་བཞག་ལ། གཞི་འོད་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་ནི་དོན་དམ་བདེན་པར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྤྲྀན་དང་ཉི་མ་ལྟར་སྒྲིབ་ཡུལ་འོད་གསལ་དེ་དོན་དམ་བདེན་པ། སྒྲིབ་བྱེད་འཁོར་བའི་ཆོས་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲིབ་པ་སྣང་ལ་མ་གྲུབ་པས་འོད་གསལ་ལ་གོས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། དབྱེ་བ་ལ་འདྲེ་དགོས་པ་ལས་གཅིག་དང་ཐ་དད་དུ་འདྲེས་པ་མེད་པས། བདེན་པ་དབྱེར་མེད་དུ་བཏགས་«༼༡༽«པ་ནི། ཀུན་རྫོབ་འདི་ལྟར་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་འདི། །སྒྱུ་མ་ཆུ་ཟླ་སྤྲུལ་པ་གཟུགས་བརྙན་ བཞིན། །རང་བཞིན་མེད་ལ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ། །ཤིན་ཏུ་བརྟགས་ན་གཞི་རྩ་དངོས་མེད་པས། །མཁའ་འདྲ་སྟོང་ཞིང་མཚན་ཉིད་ཆད་པ་སྟེ། །མ་བརྟགས་ཉམས་དགའ་སྣ་ཚོགས་སྒྱུ་མ་བཞིན། །བག་ཆགས་འཁྲུལ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་བྱུང་བ། །ཇི་ལྟར་དྷ་དུ་ར་ཡི་སྣང་བ་བཞིན། །

以下是完整的漢語直譯: 不分析時也不會不明亮,而是直接顯現明亮。太陽本身沒有這樣的區分,只是我們的心識所假立而已。若真有,世間人也應能見到,因為見到太陽時應該能見到其中存在的二諦,就像見到太陽時能清楚看到其光芒一樣。 那麼,如何將這與名言中所說的二諦聯繫起來呢?作為回答,若僅從符號和方便的角度來建立,作爲了解名言的一個方面,則可這樣區分名言二諦: 如是迷亂顯現輪迴諸法, 不實欺惑故為世俗諦, 甚深寂靜光明涅槃法, 不變自性為勝義諦。 如是,實相精要光明被遮蔽的各種習氣,即八識聚,習氣所顯現的外在色等境相以及內在心的一切相,因為是輪迴,所以欺惑無實質,安立為世俗諦。基礎光明任運則安立為勝義諦。 例如,如雲和太陽,所遮蔽的對象光明是勝義諦,能遮蔽的輪迴法蘊界處是世俗諦。這樣的遮蔽雖顯現但不成立,故不染污光明,因此雖需區分但不會混合為一或異,故假立為不二真理。 世俗如是種種顯現, 如幻月化影像般, 無自性而顯現者, 究竟觀察無根本, 如空虛無斷特徵, 未察悅意種種幻, 習氣迷亂緣起生, 如曼陀羅華顯現。

ཇི་ལྟར་དྷ་དུ་ར་ཡི་སྣང་བ་བཞིན། །ཀུན་རྫོབ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་འདི་དོན་དངོས་པོ་ལ་གྲུབ་པ་མེད་དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཆད་པ་ཆུ་ཟླ་དང་འདྲའོ། ། བརྟགས་ན་མེད་ལ་མ་བརྟགས་ན་ཡོད་པ་འདྲ་བས་འཁྲུལ་སྣང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྷ་དུ་རས་འཁྲུལ་པ་ལ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །འཁྲུལ་སྣང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས། འདི་དག་རང་བཞིན་སྟོང་ལ་བདག་མེད་པ། །དེ་ཉིད་དེ་ཡི་གནས་ལུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དོན་དམ་ཞེས་བྱ་སྣང་ཆ་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །སྣང་དུས་ཉིད་ནས་སྐྱེ་སོགས་གྲུབ་མེད་པས། །རང་བཞིན་དེ་ཡིན་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཆུ་ཟླ་འདྲ་བ་འདིའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་ལ་སྣང་ཆ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ། ཐ་སྙད་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུའང་གྲགས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱང་ངོ་བོ་ལ་དབྱེ་བ་ཐ་དད་སོ་སོ་བ་མ་གྲུབ་སྟེ། གཉིས་ཆར་གཞི་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སེམས་འགྲེལ་ལས། དེ་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གཞི། །གནས་མེད་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་ཤིང༌། །ཞི་བ་སྲིད་པ་གཉིས་མེད་པ། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྟག་ཏུ་སྒོམ། །ཞེས་པ་དང༌། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། དེ་གཞི་མེད་པའི་ཚུལ་དང་ནི། །གཞི་མེད་འགྲོ་མེད་སྐྱེ་མེད་དང༌། ། ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐ་སྙད་པའི་བདེན་པ་གཉིས་རིལ་པོ། འདིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཞག་ནས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། གཞན་གྱི་མར་ནི་གང་འདོད་པ། །དེ་ནི་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ཉིད། །གཞན་གྱི་དོན་དམ་གང་ཡིན་ པ། །དེ་ནི་གཞན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཉིད། །ཅེས་སོ། །དེས་ན་ཐ་སྙད་པས་དོན་དམ་དུ་འདོད་ཀྱང་བློས་དཔྱད་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་དོན་སྤྱི་དངོས་མེད་འཛིན་པ་ལས་མེད་པས་ན། ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐབས་འདིར་ཐ་སྙད་པའི་བདེན་པ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་བ་གཞི་མ་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་ལ་ཞེན་པ་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་གཤིས་ནམ་མཁའ་འདྲ་བ། དེ་ཡི་རང་བཞིན་གདོད་ནས་དག་པ་དང༌། ། འོད་གསལ་དོན་དམ་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པས། །འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་བདེན་པ་གཉིས་མེད་དོ། །

以下是完整的漢語直譯: 如同曼陀羅華的顯現。這種種顯現的世俗在實際上並不成立,其自相斷絕,如水中月。觀察則無,不觀察則似有,故稱為迷亂顯現,如同曼陀羅華令人迷亂而見種種顯現。 這些迷亂顯現的世俗法, 自性空無我, 此即其實相, 故稱為勝義,顯現方面為世俗, 顯現時即無生等成立, 此即自性,真理不二。 世俗如水中月,其空性自性即是勝義,顯現方面為世俗,這在名言中也稱為二諦。這兩者在本質上也沒有分開的區別,因為二者都無基礎。如《心續釋》所說: "是故諸法之基礎, 無住如幻相等同, 寂靜輪迴無二性, 恒時修習空性義。" 《現觀莊嚴論》也說: "彼無基之理, 無基無行無生等。" 如是,將名言中的整個二諦在此安立為世俗,並確定為不成立。如《經莊嚴論》所說: "他人所認為的母親, 對他人而言是妻子, 他人所認為的勝義, 對他人而言是世俗。" 因此,雖然名言中認為是勝義,但對於心識觀察而言,不過是執著實有和無實的總相,所以成為世俗。 在此,名言中的真理如夢幻,執著于無基礎的分別也不成立,其法性本質如虛空。 其自性本來清凈, 與光明勝義無二, 輪涅不二真理無二。

།འཁོར་བ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཐ་སྙད་པའི་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་གདོད་མ་ནས་མ་གྲུབ་པའི། མ་གྲུབ་པའི་ཆ་དེ་དང་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་འོད་གསལ་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བ་མེད་དེ་དབྱེ་ཆོས་འཁོར་བ་མ་གྲུབ་པས་མ་གྲུབ་ཆ་ལ་གང་དུའང་གཞག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འོད་གསལ་དོན་དམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་དང༌། འཁོར་བ་གདོད་ནས་དག་པ་གཉིས་གྲུབ་མ་གྲུབ་ཆོས་འགལ་བས་དབྱེ་བ་མེད་པས་དབྱེར་མེད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འོ་ན་མྱང་འདས་མ་གྲུབ་པར་བཤད་མོད་ཅེ་ན། བཏགས་པའི་ཞེན་པ་འགོག་པ་ལ་དགོངས་ཀྱི། མཚན་ཉིད་ཆད་པའི་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་བསྡུ་བ་ནི། འདི་ལྟར་སྣང་ཡང་འཁོར་བ་མ་གྲུབ་པས། །རང་བཞིན་མེད་དེ་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་དམ་དང༌། །ཐ་དད་སོ་སོར་དབྱེ་བའི་ཆོས་མེད་པས། །འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན། །འཁོར་བ་སྣང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་མ་གྲུབ་ཆ་དེ་དང༌།དབྱིངས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དག་པའི་དོན་དམ་ལ་གཅིག་ཆོས་འགལ་བས་ཀྱང་འདྲེར་མེད་དོ། །འཁོར་བས་གོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་དག་ཏུ་བསྟན་པས་དེ་ཉིད་དབྱེར་མེད་དེ། སྣང་མུན་འདྲེས་པའི་དབྱེར་མེད་ཅེས་བྱ་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །འཁོར་བ་མ་གྲུབ་པས་དབྱེ་ཆོས་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་འོད་གསལ་དང་དབྱེར་མེད་ཅེས་བརྗོད་དེ། ཉིན་མཚན་གྱི་དབྱེར་མེད་དམ།«༼༡༽« དངོས་པོ་དང་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་བདེན་པར་དབྱེར་མེད་དམ། །འཁོར་འདས་དབྱེར་མེད་ཅེས་པའི་དོན། །འདི་ལས་གཞན་དུ་རྟོག་པ་ལོག་པའི་བློ། །གནས་ལུགས་དོན་ལ་རབ་ཏུ་རྨོངས་པ་ཡིན། །འཁོར་འདས་གཉིས་ཀ་སྣང་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ཡང༌། ངོ་བོ་རང་བཞིན་མེད་པ་«༼༢༽«དབྱེར་»«བྱེད་ལ།» «༼༣༽ «དོན་དམ་པར་གཉིས་ཀ་གཞི་མ་གྲུབ་པས་དབྱེ་བའི་ཡུལ་མེད་དོ་ཞེས་པའང༌། ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པའི་དོན་ལ་རྨོངས་ཤིང་གཏི་མུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྣང་དུས་དབྱེར་ཕྱེད་ན་སྣང་བཞིན་དུ་དབྱེར་མེད་མི་འཐད་དོ། །རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆ་གཉིས་ཞེས་པའང༌། འཁོར་འདས་དེ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མེད་པས་ན། འཁོར་འདས་དབྱེར་སྣང་ན། རང་བཞིན་མེད་པའང་དབྱེར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཀ་བ་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །

以下是直譯： 輪迴、世俗、名言的二諦的本性從本初就不成立。這個不成立的部分和任運成就的光明無法分開，因為用來區分的法輪迴不成立，所以不成立的部分無法安立為任何東西。因此，應當知道光明勝義涅槃的本性和輪迴本初清凈這兩者是成立與不成立相違的法，無法分開，所以是不可分的。 那麼，如果說涅槃不成立怎麼辦呢？這是針對遮遣所執著的假立而言的,不是指否定其特徵的不成立。 總結其意義是:雖然如此顯現，但輪迴不成立，所以無自性。與法界的勝義沒有可分別的不同法，因此顯示輪迴和涅槃不可分、平等一如。 輪迴顯而不成立的那個不成立部分，與法界本性清凈的勝義是相違法，所以也不能混合。因為不被輪迴染污，所以顯示為本性清凈，這就是不可分。就像沒有光明和黑暗混合的不可分一樣。 因為輪迴不成立所以沒有可分別的法，因此也說與光明不可分。就像白天和黑夜的不可分,或者實物與兔角一樣。 因此,"真實不可分"或"輪涅不二"的含義,如果理解為其他意思,就是顛倒錯誤的想法,對實相之義極為愚癡。 輪迴和涅槃二者僅僅顯現成立,本性無自性這一點是可以區分的。勝義中二者都無基礎,所以沒有可分別的對象 - 這種說法也是對無上乘之義愚癡無知。因為如果顯現時可以區分,那麼顯現的同時就不應該不可分。 所謂"無自性的兩個方面",也只是輪迴和涅槃本身,並非其他。所以如果輪涅顯現為可分,那麼無自性也必定是可分的,就像柱子和瓶子一樣。

རང་བཞིན་མེད་པའང་དབྱེར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། ཀ་བ་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་དུ་འཁོར་བ་མེད་ཀྱང་གྲོལ་བ་མེད་ན་འབད་པ་དོན་མེད་པ་དང༌། ཡང་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་མང་ངོ༌། །གཤིས་ལ་འཁོར་བ་མ་གྲུབ་ལ་སྣང༌། དོན་དམ་གྲུབ་ལ་ད་ལྟ་མི་སྣང༌། སངས་རྒྱས་དུས་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བར་བཞག་གོ» «།ད་ལྟ་ཡིད་དཔྱོད་ཀྱི་རྣམ་པས་གང་ཡང་མེད་པར་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ཆད་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པས། ཐར་པ་འདོད་པས་བརྟེན་པར་མི་བྱའོ། །གཤིས་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་གྲུབ་མ་གྲུབ་མེད་ཀྱང༌། དོན་ལ་གནས་པའི་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡོད་པར་རྒྱུད་སྡེ་ཟབ་མོར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོག་གེའི་རིག་པ་ངན་སྐྱུགས་དང་འདྲ་བས་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་སུན་འབྱིན་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྣམ་གཞག་གཞན་ལས་འཕགས་པ་ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་བློས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འགྲེལ་ཆུང་ལས། འདི་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཞན་ཁོ་ན་སྟེ། ནམ་དུ་ཡང་གཞན་གྱི་ལུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། ། འཁོར་བ་མ་གྲུབ་ལ་སྣང་བ་འདི་གློ་བུར་དུ་རྒྱུ་རྐྱེན་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་སྣང་བའི་ཕྱིར། འཁྲུལ་སྣང་མ་ལོག་གི་རིང་ལ་ལས་འབྲས་བླང་དོར་གཅེས་ཏེ། འཁྲུལ་ངོར་ཇི་ལྟར་སྣང་བཞིན་རྒྱུ་འབྲས་ཡོད། །དེ་ཕྱིར་དགེ་སྡིག་བླང་དོར་ཤེས་པ་གཅེས། །སྒྱུ་མར་སྣང་རིང་ལ་རིག་སྔགས་དང་ཤིང་བུ་རྡེའུ་ལ་བརྟེན་དགོས་ཤིང༌། དེ་ལས་སྒྱུ་མ་འགྲུབ་པ་ལྟར། མ་དག་པ་སྣང་བ་ཡོད་རིང་ལ་དགེ་སྡིག་གཉིས་ལ་བླང་དོར་བྱེད་པ་གཅེས་ཏེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས། ཇི་སྲིད་བདག་ཏུ་འཛིན་ཡོད་པ། །དེ་སྲིད་དེ་ལ་ངར་འཛིན་ཡོད། །ངར་འཛིན་ཡོད་ན་ཡང་ལས་ དེ། ། དེ་ལས་ཀྱང་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ལམ་གསུམ་ཐོག་མཐའ་དབུས་མེད་ པ། །འཁོར་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མགལ་མེ་ཡི། །འཁོར་ལོ་ལྟ་བུར་ཕན་ཚུན་དུ། ། རྒྱུ་ཅན་འདི་ནི་འཁོར་བར་འདོད། །ཅེས་སོ། །ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ།དབྱིངས་རང་བཞིན་རྣམ་དག་གི་ངོ་བོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་གིས་ཀྱང༌། འགྱུར་མེད་དོན་དམ་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ནི། །འོད་གསལ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལྷུན་གྲུབ་སྟེ། །

以下是直譯： 無自性也是可分的，就像柱子和瓶子一樣。 雖然勝義中沒有輪迴，但如果沒有解脫，那麼努力就沒有意義，而且輪迴等有很多過患。 在本性中，輪迴不成立卻顯現；勝義成立卻現在不顯現；佛時則顯現。 現在以意識推測的方式執著一切都不存在，這就是斷見，希求解脫者不應依靠。 雖然本性中沒有所增益的成立不成立，但實際存在的成立性是有的，這是在甚深續部中所說的。 不應用如同狗嘔吐物般的惡劣邏輯推理來破斥甚深密意。因為這種安立超越其他安立，是凡夫心無法思議的。 如《略釋》所說："這是完全不同的安立，任何時候都不應依靠他宗的觀點來破斥。" 輪迴雖不成立卻顯現，這是因為暫時由迷亂因緣力而顯現。所以在迷亂顯現未消失之前，應當重視業果取捨。在迷亂顯現中，因果如何顯現就如何存在，因此了知善惡取捨很重要。 就像幻術顯現時需要依靠咒語和木棒石子，並由此成就幻術一樣。在不清凈顯現存在期間，對善惡二者進行取捨很重要。 如《寶鬘論》所說："只要有我執，就會有我所執。有我所執就有業，由此又會產生輪迴。三道無始無終無中，輪迴的圓圈如同火輪，互為因果，這就是所謂的輪迴。" 現在廣說超越一切世俗諦特徵的法界本性清凈的本質： 不被任何因緣所改變的勝義諦本性，是光明如來藏任運成就。

འོད་གསལ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལྷུན་གྲུབ་སྟེ། །སྟོང་གསལ་རིག་པ་དབྱེར་མེད་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཡེ་ནས་འདུས་མ་བྱས་པའི་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོང་གསལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཇི་ལྟར་སྔོན་བཞིན་ཕྱིས་དེ་བཞིན། །འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། ། གསང་སྔགས་སུ་གཞི་ཡི་རྒྱུད་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པར་འདོད་པས་ན་དོན། འདི་ཉིད་རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། །ཡེ་ནས་ལྷུན་རྫོགས་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ཅན། །རྣམ་དག་སྤྲོས་བྲལ་ཕྱོགས་ལྷུང་ཀུན་དང་བྲལ། །ཟབ་ཞི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འདུ་འབྲལ་མེད། །འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་གནས་པའི་རང་རིག་འོད་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་སྤྲོས་བརྗོད་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ལ་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡེ་ནས་རྫོགས་པ་ནི། རང་ལ་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་གཞི་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ལས། རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་སེམས། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་འདུས་མ་བྱས། །ཀུན་རྫོགས་ཡོན་ཏན་འབར་བས་བརྒྱན། །ལྷུན་གྲུབ་དཀྱིལ་འཁོར་བླ་མེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་བརྟག་གཉིས་ལས། ལུས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་གནས། །རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་སྤངས། །དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་པོ། །ལུས་གནས་ལུས་ལས་མ་སྐྱེས་པའོ། །ཞེས་པ་དང༌། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། རྫོགས་སངས་སྐུ་ནི་འཕྲོ་ཕྱིར་དང༌། །དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱེར་མེད་ཕྱིར་དང༌། །རིགས་ཡོད་ཕྱིར་ན་ལུས་ཅན་ཀུན། །རྟག་ཏུ་སངས་རྒྱས་སྙིང་པོ་ཅན། །ཞེས་སོ། །དོན་འདི་ནི་མདོ་སྡེའི་ཡང་བཀའ་ཐ་མ། དོན་དམ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་གཙོ་བོར་གསུངས་ལ། རྒྱུད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཡིན་པས། འདིར་དེའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི། རྒྱུད་བླ་མ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང༌། སྒྱུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བཤད་པ་ལས། དང་པོ་སྡོམ་རྣམ་པར་གཞག་པས་མདོར་བསྟན་པ་ནི། གཞི་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོའི་ཁམས། འདི་ཉིད་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་ཡོད་པའི་དཔེ། །ས་འོག་གཏེར་དང་བུམ་ནང་མར་མེ་དང༌། །པད་ནང་སྐུ་འདྲར་མཁས་པས་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ལ་དང་པོ་གཏེར་གྱི་དཔེ་ནི།

以下是直譯：

光明如來藏任運成就，是空明覺性不可分的法性。

本來無為的各自自明智慧，空明離戲，就是如來藏。如《寶性論》所說："如前如后，無有變化，這就是法性。"

在密咒中認為基的自性本來清凈，因此這個意義就是自性任運成就壇城，本來圓滿具有菩提心，清凈離戲遠離一切偏執，深寂身智不可分離。

一切眾生本具的自明光明任運成就、超越言說的本性中，身和智慧的功德本來圓滿，這就是自身具有的菩提心、基任運成就的壇城。如《幻化網》所說："自生智慧菩提心，菩提心essence無為法，圓滿功德光明飾，無上任運成就壇。"

又如《二觀察續》所說："身中安住大智慧，遠離一切分別念，遍滿一切諸事物，住身不從身所生。"

《寶性論》中說："圓滿佛身能普放，以及法性無差別，有種姓故諸眾生，恒時具有如來藏。"

這個意義是經典中最後的了義教法，也是續部的正行。爲了瞭解其本性，應當如實解釋《寶性論》、《涅槃經》、《大幻化網》等的內容。首先以總綱略說：

基任運成就壇城如來藏界存在於一切眾生中的比喻，智者應當了知為地下寶藏、瓶中燈火、蓮花中佛像。

其中第一個寶藏的比喻是：

ཇི་ལྟར་དབུལ་པོའི་ས་འོག་རིན་ཆེན་གཏེར། །རང་ལ་ཡོད་ཀྱང་མ་ཤེས་ཕོངས་པ་ལྟར། །ལྷུན་གྲུབ་སངས་རྒྱས་རང་ལ་ཡོད་གྱུར་ ཀྱང༌། །ལུས་ངག་སེམས་ཏེ་ཚོགས་བརྒྱད་སས་སྒྲིབ་པས། །སྲིད་པའི་ཉེས་ཚོགས་དབུལ་བས་རྒྱུན་དུ་ཕོངས། །དབུལ་པོའི་གཏེར། ཁང་ནང་གི་སས་བསྒྲིབས་པ་ལྟར། སྙིང་པོ་རང་ལ་ཡོད་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་པས་བསྒྲིབས་ཏེ་མ་མཐོང་བས། འཁོར་བར་དབུལ་ཕོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཇི་ལྟར་མི་དབུལ་ཁྱིམ་ནང་ས་འོག་ན། །མི་ཟད་པ་ཡི་གཏེར་ནི་ཡོད་གྱུར་ལ། །མི་དེས་དེ་མ་ཤེས་ཤིང་གཏེར་དེ་ཡང༌། །དེ་ལ་ང་འདིར་ཡོད་ཅེས་མི་སྨྲ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་ནང་ཆུད་རིན་ཆེན་གཏེར། །དྲི་མེད་བསལ་དང་བཞག་མེད་ཆོས་ཉིད་ཀྱང༌། ། མ་རྟོགས་པས་ན་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། །རྣམ་མང་རྒྱུན་དུ་སྐྱེ་དགུ་འདིས་མྱོང་ངོ༌། །ཞེས་སོ། །ཡོད་པ་རྟོགས་པས་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པའི་དཔེ་ནི། དེ་ལས་ལྷ་ཡི་མིག་ལྡན་མིས་མཐོང་ནས། །གཏེར་དེ་འབྱིན་པའི་ཐབས་བསྟན་དེ་ཕྱུང་བས། །རང་གཞན་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྟར། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ལུགས་དེ་བསྟན་པ། །ཇི་བཞིན་བསྒྲུབས་པས་སངས་རྒྱས་རང་ལས་ རྙེད། །དོན་གཉིས་ཕུན་ཚོགས་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུར་གྱུར། །གཏེར་ལྷ་མིག་ཡོད་པས་མཐོང་ནས་འདོན་ཐབས་བསྟན་པས་ཐོན་ཏེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྟར། རང་ལ་སྙིང་པོ་ཡོད་པ་བླ་མས་ངོ་སྤྲད་པ་བཞིན་ཉམས་སུ་བླངས་པས་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་བུམ་ནང་སྒྲོན་མེ་འོད་གསལ་ཡང༌། །བུམ་པས་བསྒྲིབས་ཏེ་ཕྱི་རོལ་མི་མངོན་ལྟར། །སྙིང་པོའི་ཆོས་སྐུ་རང་ལ་གནས་ན་ ཡང༌། །སྒྲིབ་པའི་བུམ་པས་བསྒྲིབས་ཕྱིར་ཡོངས་མི་སྣང༌། །དེ་ལས་བུམ་པ་བཅག་ན་སྣང་བ་ལྟར། །ས་རྣམས་སྒྲིབ་པ་གང་ཡིན་བྲལ་བ་ན། །འཇིག་རྟེན་སྒྲོན་མ་ཀུན་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད། །བུམ་ནང་གི་མར་མེ་བུམ་པས་བསྒྲིབས་པས། ཕྱི་རོལ་དུ་མི་སྣང་བ་བུམ་པ་བཅག་ན་སྣང་བ་ལྟར། འོད་གསལ་གྱི་སྒྲོན་མེ་རང་ལ་ཡོད་པའང༌། ཉོན་མོངས་པ་ས་དང་སའི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པས་ད་ལྟ་མི་སྣང་ན་ཡང༌། ལམ་གྱིས་སའི་དྲི་མ་དག་དུས་འཇིག་རྟེན་དུ་སྒྲོན་མེ་བཀོད་པས་འགྲོ་བའི་མུན་པ་སེལ་ཏེ།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 正如貧窮人家地下的珍寶,雖然自己擁有卻不知道而貧困一樣。雖然自然成就的佛性存在於自身,但被身語意八識聚所遮蔽。因此被輪迴的過患貧困所持續困擾。貧窮人的寶藏被房子里的地面遮蔽一樣,雖然自性本來具足,卻被阿賴耶識的習氣之地所遮蔽而未見,因此在輪迴中變得貧困。如《寶性論》中所說: "就像貧窮人家地下,有取之不盡的寶藏,此人不知寶藏存在,寶藏也不會說'我在這裡'。同樣,心中蘊含珍寶藏,無垢離戲法性亦然,因未覺悟而貧困苦,眾生恒常感受諸多。" 通過認識存在而成佛的比喻是: "若有天眼者見到,教示取出寶藏方法,取出后自他富足圓滿。同樣聖者教示實相,如實修持則自獲佛果,圓滿二利如如意寶。" 就像有天眼者看見寶藏后教導取出方法而獲得圓滿一樣,上師指示自身本有佛性,如實修持即可成佛。 第二個比喻是: "如同瓶中明燈光明亮,被瓶遮蔽外面不顯現,自性法身雖然本俱足,因障礙瓶遮蔽不顯現。若打破瓶子則顯現,諸地障礙何者斷除時,世間明燈普遍顯現。" 就像瓶中燈火被瓶子遮蔽而外面看不見,打破瓶子就會顯現一樣。雖然光明燈火本自具足,但被煩惱地和地的障礙所遮蔽而現在不顯。然而當通過修道凈除地的垢染時,就會在世間安置明燈,驅散眾生的黑暗。

ལམ་གྱིས་སའི་དྲི་མ་དག་དུས་འཇིག་རྟེན་དུ་སྒྲོན་མེ་བཀོད་པས་འགྲོ་བའི་མུན་པ་སེལ་ཏེ། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བསྟོད་པ་ལས། ཇི་ལྟར་བུམ་ནང་མར་མེ་ནི། །ཕྱི་རོལ་ཀུན་ཏུ་མི་སྣང་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་ཡང༌། །འཁོར་བར་འོད་ནི་གསལ་མ་ཡིན། །བུམ་པ་དེ་ཉིད་བཅག་གྱུར་ ན། །ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་སྣང་བ་ལྟར། །གང་ཚེ་ཏིང་འཛིན་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །སྒྲིབ་པ་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་གྱུར་པ། །དེ་ཚེ་ནམ་མཁའི་མཐར་ཐུག་གསལ། །ཞེས་སོ། །དཔེ་གསུམ་པ་ནི། ཇི་ལྟར་པད་ནང་བདེ་གཤེགས་སྐུ་ཡོད་ཀྱང༌། །པད་མས་བཏུམས་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་སྣང་བ་མེད། །དེ་བཞིན་གཟུང་འཛིན་འདབ་སྟོང་གིས་བསྒྲིབས་པས། །རང་གསལ་རྒྱལ་བའི་དབང་པོ་མཐོང་མི་ནུས། །ནམ་ཞིག་འདབ་མ་ཁ་བྱེ་གསལ་བ་ལྟར། །གཟུང་འཛིན་འཁྲུལ་སྣང་འདབ་མ་ལས་གྲོལ་ ཚེ། །བྱང་ཆུབ་སྐུ་གསུམ་རང་ལ་སྣང་བར་འགྱུར། །པདྨའི་ཁོང་ན་སྐུ་གཟུགས་ཡོད་པ་འདབ་མ་ཁ་བྱེ་བ་ན་མཐོང་བ་ལྟར། རང་བྱུང་གི་སྙིང་པོ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་གྲོལ་དུས་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཇི་ལྟར་པད་ནང་བདེ་གཤེགས་དབང་«༼༡༽«པོ་ནི། །ལྷ་མིག་དག་པའི་མི་ཡིས་དེ་མཐོང་ནས། །ཆུ་སྐྱེས་འདབ་མའི་སྦུབས་ནས་འབྱིན་པ་ལྟར། །དེ་ཡི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་སེལ་བ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །ད་ནི་དོན་བསྡུ་བ། དེ་ཕྱིར་ཆོས་དབྱིངས་དོན་དམ་འོད་གསལ་ནི། །རང་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་མཁྱེན་པར་མཛོད། །སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་ཀུན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོས། དབྲི་བསྣན་མེད་པར་ཁྱབ་པས་གྲོལ་གཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་འདི་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་བུའི་དགོངས་པ་དྲང་དོན་དུ་བྱེད་པས་སྟོང་པ་སྤྲོས་བྲལ་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་དག་ཆད་པའི་མཐར་ལྷུང་ངོ༌། །བྲལ་གཞི་མེད་ན་གང་གི་སྟེང་དུ་སངས་པ་དང་རྒྱས་པ་དང༌། གྲོལ་བ་དང་འདས་པའི་ཐ་སྙད་གདགས། གཞི་མེད་ནི་གང་གིའང་གཞིར་མི་རུང་བས། སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་དོན་དམ་གྱི་ཆ་བྲལ་གཞིར་མེད་དོ། །དེས་ན་དོན་འདི་ནི་ངེས་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་པས། ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་རྟོགས་བྱའི་གཞི་དང་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོར་ཟུངས་ཤིག» «།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 當通過修道凈除地的垢染時,就會在世間安置明燈,驅散眾生的黑暗。如龍樹菩薩在《法界贊》中所說: "如同瓶中的燈火,外面完全不顯現,同樣法界亦如此,輪迴中光明不顯。若是打破那瓶子,處處皆會有光明,當以三昧金剛力,徹底摧毀諸障礙,彼時虛空邊際明。" 第三個比喻是: "如同蓮花中有如來身,因蓮花包裹外面不顯現。同樣被能取所取千瓣所遮蔽,無法見到自明的佛陀。某時花瓣開放顯現一樣,當從能取所取迷現花瓣解脫時,三身菩提將在自身顯現。" 就像蓮花中有佛像,花瓣開放時才能看見一樣,自性本具的佛性在一切障礙解脫時才會顯現。如《寶性論》中所說: "如同蓮中善逝尊,具天眼凈者見之,從蓮花瓣蕾中取,如是遣除彼障礙。" 現在總結要義: 因此,請了知法界勝義光明本自具足的實相。應當知道,眾生與佛陀無有差別,佛性遍及一切而無增減,本自具足解脫基礎的法性。 將這樣的密意解釋為權宜之說,認為空性離戲論是勝義諦的人,會墮入斷見邊。若無離系之基礎,又在何處安立清凈、圓滿、解脫、超越等名言?無基礎則不能作為任何事物的基礎,因此離戲論的勝義諦方面也無離系之基礎。 所以,這個道理是確定的精要,希求解脫者應當將其作為所證基礎和見解的頂峰。

ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་རྟོགས་བྱའི་གཞི་དང་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོར་ཟུངས་ཤིག» «།ད་ནི་ཐ་སྙད་ལ་རྨོངས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་མིང་གི་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི། འདི་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་མང་ཡོད་དེ། །འཁོར་འདས་འབྱུང་བས་དབྱིངས་ཞེས་རབ་བརྗོད་ཅིང༌། །ཡེ་ནས་ཡོད་པས་རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཅེས། །དྲི་མས་བསྒྲིབས་ཕྱིར་སྙིང་པོའི་ཁམས་དང་ནི། །གནས་ལུགས་ཡིན་ཕྱིར་དོན་དམ་བདེན་པ་དང༌། །གདོད་ནས་དག་ཕྱིར་འོད་གསལ་དྲི་མེད་ཉིད། །མཐའ་གཉིས་གནས་བསལ་དབུ་མའི་རང་བཞིན་དང༌། །སྤྲོས་ལས་འདས་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ ཕྱིན། །སྟོང་གསལ་རྣམ་དག་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་དང༌། །འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད། །ལ་སོགས་མིག་ལྡན་མཁས་པ་རྣམས་བཞེད་དོ། ། དབྱིངས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རང་རིག་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ངེས་པ་ནི། རྟོགས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཞིང་མ་རྟོགས་ན་འཁོར་བ་འབྱུང་བའི་ཆ་ནས་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་ཞིང༌། སེམས་ཀྱི་དམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོ་ཧ་ལས། སེམས་ཉིད་གཅིག་པུ་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཏེ། །གང་ལ་སྲིད་དང་མྱ་ངན་འདས་འཕྲོ་ བ། །འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་ཡི། །ཡིད་བཞིན་ནོར་འདྲའི་སེམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །ཡེ་ནས་འདུས་མ་བྱས་སུ་རང་ལ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པའི་ཆ་ནས། རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ཚང་བར་ཡོད་པས། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དྲི་མས་བསྒྲིབས་པའི་ཆ་ནས་དོན་གྱི་ཀུན་གཞི་དང་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །གནས་ལུགས་ཡིན་པས་དོན་དམ་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གདོད་མ་ནས་དག་པས་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །ཡོད་མེད་སྒྲོ་སྐུར་གྱི་མཐའ་ལས་འདས་པས། ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་དབུ་མའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ཟབ་པ་དེ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་དང༌། །སྐུར་བའི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་ཉིད། །ཅེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ལས། ཚུ་རོལ་ཕ་རོལ་མཐའ་ལ་མིན། །དེ་དག་བར་ན་མི་གནས་པ། །དུས་རྣམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་ཕྱིར། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་བརྗོད། །ཅེས་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 希求解脫者應當將其作為所證基礎和見解的頂峰。 現在爲了消除對名言的迷惑,解釋名稱的分類: 這裡有許多同義詞: 因為是輪迴和涅槃的源泉,稱為法界; 因為本來存在,稱為自性任運; 因為被垢染遮蔽,稱為如來藏; 因為是實相,稱為勝義諦; 因為本來清凈,稱為光明無垢; 因為超越二邊,稱為中觀自性; 因為超越戲論,稱為般若波羅蜜多; 因為空明清凈真實不二,稱為法性如是; 因為無有變遷,稱為法性真如。 等等,這是具慧眼的智者們所承許的。 對於這個法界任運成就的自明自生智慧,確定的同義詞是:從證悟則超越輪迴,未證悟則流轉輪迴的角度稱為法界,也稱為殊勝心。如《道歌》中說: "唯一心性是一切種子,從中生起輪迴與涅槃,能賜予所欲之果實,我禮敬如意寶般的心。" 從本來無為自然具足的角度,稱為自性任運佛。 因為具足一切佛法,稱為如來藏。 從被垢染遮蔽的角度,稱為真實阿賴耶和界。 因為是實相,稱為勝義諦。 因為本來清凈,稱為光明智慧。 因為超越有無增益損減的邊,稱為甚深空性中觀自性。如《現觀莊嚴論》中說:"甚深即是遠離,增益與損減二邊。" 因為超越一切戲論的邊際,稱為般若波羅蜜多。同論中說:"不住此岸與彼岸,亦不住于其中間,了知三時皆平等,故說般若波羅蜜。"

ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པར་བརྗོད། །ཅེས་པ་དང༌། ཡུམ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལགས་སོ་ཞེས་སོ། །སྟོང་གསལ་གཉིས་སུ་མེད་པས་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་ཅེས་བྱའོ། །འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་ནམ་མཁའི་ངང་དུ་འབྱུང་བཞིའི་འཕོ་འགྱུར་སྣང་ཡང་ནམ་མཁའ་མི་འགྱུར་བ་ལྟར་རང་བྱུང་གི་ངང་དུ་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་སྐྱེ་འཆིར་སྣང་ཡང་དེ་ཉིད་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་སྐྱོན་རྣམས་སྦྱང་དུ་ཡོད་ལ་བྲལ་ཤེས་པས་སྟོང་ལ། ཡོན་ཏན་དབྱེར་མེད་པས་མི་སྟོང་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། རྣམ་དབྱེར་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །གློ་བུར་དག་གིས་ཁམས་སྟོང་གིས། །རྣམ་དབྱེར་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །བླ་མེད་ཆོས་ཀྱིས་སྟོང་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །ཚུལ་འདི་ནི་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་སྙིང་པོའི་དོན་ལ་རྒྱས་པ་དག་གི་མཁས་པ་རྣམས་བཞེད་དོ། །ད་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལོག་རྟོག་དགག་པ་ནི། ཚུལ་འདི་མི་ཤེས་སྟོང་པ་ཕྱང་ཆད་པ། ། ཚིག་ཏུ་ཡོད་མེད་མཐའ་བྲལ་ཞེས་སྨྲ་ཡང༌། །བྲལ་གཞི་མི་ཤེས་སྲིད་རྩེའི་ལྟ་བ་ཅན། །བསྟན་པ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱུར་པས་ན། །ནམ་མཁའི་ཡིད་ཅན་ཐལ་བས་བྱུག་པར་རུང༌། །ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཟབ་པ་ཞི་བ་བདུད་རྩིའི་སྒོ་འདི་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་ཤིང༌། ཚིག་ཏུ་ཡོད་མེད་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས་པས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞེས་སྨྲ་ཡང༌། བྲལ་བ་ལ་གང་བྲལ་རྒྱུའི་དྲི་མ་གང་གི་སྟེང་དུ་བྲལ་བའི་གཞི་དགོས་པ་ལས། འདིར་དེ་གཉིས་ཀ་མེད་པའི་ཕྱང་ཆད་ནམ་མཁའི་ཡིད་ཅན་པ་ཁྱེད་ཅག་ཤཱཀྱའི་བསྟན་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པས་ན། ལེགས་ནའང་སྲིད་རྩེའི་ལྟ་བ་དེས་«༼༡༽«འཁོར་བའི་ས་བོན་འདེབས་ཤིང༌། ཕལ་ཆེར་ངན་སོང་དུ་བགྲོད་པའི་ཕྱིར། ལོག་པར་ལྟ་བ་འཛིན་པ་ཕུར་བུ་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ལ། ཆ་ལུགས་མ་འཛོམས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། ད་ནི་གོས་ངུར་སྨྲིག་སྤངས་ནས་ཐལ་བའི་སྐྱོ་མས་ལུས་ལ་བྱུགས་ན་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པས་རྒྱང་འཕན་པར་ཕྱོགས་ཀུན་མཚུངས་པར་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྙིང་པོ་ངེས་པའི་དོན་བསྡུ་བ་ནི། གང་འདིར་སྟོན་པས་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་གསུངས་པ། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 《般若經》中說:"世尊,此般若波羅蜜多遠離一切戲論。" 因為空性與光明不二,稱為不二諦。 因為無有變遷,稱為法性真如。就像虛空中顯現四大變化,但虛空本身不變一樣,在自性中顯現蘊界處生死,但自性本身不變。 這裡可以凈除過失而了知為空,但因功德不可分離故不空。如《寶性論》中說:"有差別相之性,為客塵故空,無差別相之性,不空無上法。" 這種觀點是智慧之眼開啟,通達經續精要義理的諸位智者所承許的。 現在破斥顛倒的邪見: 不了知此理,執著斷滅空, 口說離有無邊,卻不知離系基, 持有有頂見解,已成教外道, 如虛空心者,可涂身灰塵。 對於這個法性勝義諦甚深寂靜甘露之門加以誹謗,口頭上說超越有無邊際而離一切戲論,但實際上既無所離之垢染,也無離系之基礎,是斷滅的虛空心者。你們已成為釋迦教法的外道,即便最好也只是有頂見,播下輪迴種子,大多數會墮入惡趣。持此邪見者屬於外道,只是服飾不同而已。現在若脫下僧衣涂身灰塵,就與裸行外道無異了。 總結精要的確定義: 此處佛陀所說法藏,

གང་འདིར་སྟོན་པས་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་གསུངས་པ། །ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་འོད་གསལ་རྩེ་མོའི་ལམ། །ལྷུན་གྲུབ་གཞི་ཡི་གནས་ལུགས་འདི་ཞེས་བྱ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཐ་མ་དང༌། གསང་སྔགས་སུ་ལྷུན་གྲུབ་གཞིའི་གནས་ལུགས་འདི་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་པས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཤེས་པའི་དགོས་པ་དང་ཕན་ཡོན་ནི། ཡང་ཟབ་ལྟ་བའི་མཐར་ཐུག་འདི་ཤེས་པས། །གོལ་སྒྲིབ་ལས་གྲོལ་རྟག་ཆད་ཀུན་དང་བྲལ། །སྒྲུབ་པ་དོན་ཡོད་མྱུར་དུ་འཚང་རྒྱ་ཞིང༌། །མདོ་རྒྱུད་ཀུན་ལ་ལྟ་བའི་མིག་དང་ལྡན། །དེ་ཕྱིར་གནས་ལུགས་འོད་གསལ་མཁྱེན་པར་མཛོད། །ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་དབྱིངས་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་གནས་ལུགས་འོད་གསལ་གྱི་དགོངས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་ན། ལམ་ངན་པ་ཉན་རང་དང༌། སྲིད་རྩེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་མི་གོལ་བ་དང༌། རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་ལས་གྲོལ་བ་དང༌། ཐར་པ་སྒྲུབ་པ་དོན་ཡོད་པ་དང༌། མྱུར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དང༌། ངེས་པ་དོན་གྱི་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་ལ་ལྟ་བའི་མིག་དང་ལྡན་པས། དེ་དག་གི་དོན་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདིར་བོད་ཀྱི་སྟོན་སྒོམ་གཟུ་ལུམ་པ་དག་ན་རེ། གསང་སྔགས་འདི་སེམས་ཙམ་པ་དང་ལྟ་བ་གཅིག་སྟེ། རྩེ་མོ་དབུ་མའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་དོན་གྱི་གཞི་འགྱུར་མེད་དང༌། གནས་འགྱུར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི། ཕྱོགས་མ་གོ་བར་སྣང་སྟེ། སེམས་ཙམ་འགྱུར་མེད་རྟག་པ། རིག་ཙམ་རང་གསལ་དུ་འདོད་ལ། འདིར་ལྷུན་གྲུབ་འདུས་མ་བྱས་རྟག་ཆད་ལས་འདས་པ། ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཁམས་འདོད་པས་མི་མཚུངས་ལ། སེམས་ཙམ་པས་ཀུན་གཞི་ཚོགས་བརྒྱད་དེ་ཉིད་གནས་འགྱུར་བས་ཡེ་ཤེས་སུ་འདོད་ལ། འདིར་དེ་དག་བསལ་བས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པ་ཙམ་ལ་གནས་གྱུར་དུ་བཏགས་པ་གཉིས་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ། །དེས་ན་མཁས་པར་ཤེས་པ་གཞན་ལ་ཉོན་ལ། གདོད་དམ་པའི་ཆོས་ལ་གླེང་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་པ་ནི་གདམས་ངག་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ངན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། གནས་ལུགས་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པའོ།། །།དེ་ལྟར་རྟོགས་བྱའི་གཞི་ཤེས་ནས།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 此處佛陀所說法藏, 一切精要光明頂乘道, 稱為任運基之實相。 應知這在佛陀最後教法和密咒中,都極為讚歎這任運基的實相。 了知此理的必要性和利益是: 通達此甚深見解的究竟, 解脫迷誤障礙,遠離常斷, 修行有意義,速得證悟, 對一切經續具有見解之眼。 因此,應當了知實相光明。 如果正確了知極為甚深的法界如來藏實相光明的意趣,就不會墮入聲聞緣覺和有頂禪定的惡道,能超越常斷邊見,使解脫修行有意義,迅速證得菩提,對了義經續具有見解之眼,從而成為通達其義的智者。 這裡,有些西藏的講修師說:"密咒與唯識見解相同,最高是中觀。"他們說這是因為都承許不變的實基和轉依。這顯然是沒有理解要點。唯識宗承許不變常住的唯識自明,而這裡承許任運無為超越常斷、功德任運成就的界,兩者不同。唯識宗認為阿賴耶八識轉依成為智慧,而這裡則是去除那些,僅顯現自生智慧而假立為轉依,兩者有很大差別。 因此,你們應該向其他智者學習,然後討論究竟正法。這是教誡。 這是《大乘正教論如意寶藏》中"抉擇實相"一章的廣釋第十八。 如是了知所證之基后,

།།དེ་ལྟར་རྟོགས་བྱའི་གཞི་ཤེས་ནས། དེའི་དོན་ཉམས་སུ་བླང་བའི་དང་པོ་དོན་བསྒོམ་པའི་སྔོན་འགྲོའི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟར་གནས་ལུགས་ཤེས་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ། །དེ་ལ་ཐོག་མར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི། །སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཞིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། །གསང་སྔགས་ཕྱི་ནང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས། བསྐྱེད་རྫོགས་ཟུང་འབྲེལ་དུ་ཉམས་སུ་ལེན་པས། དང་པོ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་སེམས་བསྐྱེད་ནས། རྒྱུད་སྡེ་གང་མོས་ཀྱི་ལྷ་དཔའ་བོ་གཅིག་པའམ། ཡབ་ཡུམ་ཟུང་འཇུག་གཅིག་གམ། དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱས་བསྡུས་གང་རུང་ཅིག་བསྒོམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལ། ཡུལ་ངོས་ཟིན་པར་བྱ་དགོས་པས། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྐྱབས་ཡུལ་གཉིས་དང༌། སྐྱབས་འགྲོ་གཉིས་སོ། །རྒྱུའི་ཡུལ་ནི་གཞན་རྒྱུད་ཀྱི་བསྡུས་པའི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡིན་ལ། སྐྱབས་འགྲོ་ནི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ། སྟོན་པ་ལམ་གྲོགས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱབས་སུ་ འགྲོའོ། །འབྲས་བུའི་ཡུལ་ནི་མ་འོངས་པ་ན་རང་རྒྱུད་ལ་འཁྲུངས་པའི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡིན་ལ། སྐྱབས་འགྲོ་ནི་དེ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་སྨོན་པས་དགེ་བ་བྱེད་ཅིང་རྒྱུ་ལ་འཇུག་པའོ། །སྐབས་འདིར་བསྐྱེད་རྫོགས་ལྷའི་དཀྱིར་འཁོར་དུ་སྒྲུབ་པ་ནི་འབྲས་བུའི་དོན་ལ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་ལ་ཚོགས་སོག་པ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཀུན་འདུས་སོ། ། ད་ནི་དེ་དག་སོ་སོར་དབྱེ་བ་ལས། དང་པོ། སྐྱབས་འགྲོའི་ཡུལ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཉིད་དེ། །རྒྱུ་ཡི་ཡུལ་གྱུར་གཞན་རྒྱུད་བྱོན་ཟིན་པའི། །སངས་རྒྱས་སྐུ་གསུམ་སྤངས་རྟོགས་འཕྲིན་ལས་ལྡན། །ཆོས་ནི་འགོག་ལམ་བདེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས། །དགེ་འདུན་སར་ཞུགས་རྒྱལ་སྲས་འཕགས་རྣམས་ཏེ། །གནས་སྐབས་དེ་གསུམ་མཚུངས་པར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། །རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་སྒྲུབ་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་རྒྱུའི་ཡུལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་སྐུ་གསུམ་འཕྲིན་ལས་རྫོགས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་སྟོན་པ། འགོག་ལམ་གཉིས་ལ་ལམ། འཕགས་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་དགེ་འདུན་ལ་གྲོགས་ཞུ་བས་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མོ།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 如是了知所證之基后,為實踐其義,首先教授修習義理的前行法: 如是了知實相后應當修習。 首先應當行持前行法, 皈依發菩提心之後, 修習密咒外內生起次第。 大乘密咒瑜伽士應當雙運生圓次第修習。首先皈依發心,然後修習任何喜歡的續部本尊,可以是單尊勇士、雙運父母尊,或廣略任一罈城,這是前行。 關於皈依,首先要認清對境。有因果兩種皈依境和兩種皈依。因的對境是他相續中的三寶,爲了證得果位而以導師、道友的方式皈依。果的對境是將來在自相續中生起的三寶,皈依是發願成就彼果而行善趨入因。此處修習生圓次第本尊壇城是爲了果位,在福田中積累資糧是爲了因。如是,皈依包含了一切修法。 現在分別解說這些。首先,皈依境即是三寶: 因之對境是他相續已出現的 佛陀三身具足斷證事業, 法是滅道二諦, 僧是入地的聖者菩薩眾。 暫時平等皈依這三者。 作為自己成佛之因而有益的因之對境三寶是:具足三身事業的佛陀作為導師,滅道二諦作為道路,入聖地的僧眾作為道友,故稱三寶。

འཕགས་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་དགེ་འདུན་ལ་གྲོགས་ཞུ་བས་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མོ། ། མཐར་ཐུག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡུལ་ནི་སྤངས་རྟོགས། མཐར་ཐུགས་སངས་རྒྱས་ཆོས»་«སྐུུ་ཉག་གཅིག་སྟེ། །དཀོན་མཆོག་མཐར་ཐུག་སྐྱབས་ཀྱི་དམ་པ་ཉིད། །ལམ་བདེན་ཀུན་རྫོབ་རྒྱལ་སྲས་སྒྲིབ་བཅས་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་མཐར་ཐུག་སྐྱབས་གང་ཞིག །སངས་རྒྱས་ཀྱང་གཟུགས་སྐུ་ཀུན་རྫོབ་པ་འཕོ་འགྱུར་ཅན་མ་ཡིན་པར་ཆོས་སྐུ་ཉག་གཅིག་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ཡིན་ལ།ཆོས་ཀྱང་ལམ་བདེན་རྣམས་ས་གོང་དུ་ཐོབ་དུས་འདོར་བས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ཞིང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པས་ད་དུང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་དགོས་པའི་ཕྱིར། མཐར་ཐུག་གི་སྐྱབས་གནས་མ་ཡིན་པར། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཆོས་རྣམས་གཉིས་དང་འཕགས་པའི་ཚོགས། །གཏན་གྱི་སྐྱབས་མཆོག་མ་ཡིན་ནོ། །»«དམ་པའི་དོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡི། ། «༼༡༽«སྐྱབས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་ཉིད། །ཐུབ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཅན་ ཕྱིར། །ཚོགས་ཀྱང་དེ་ཡི་མཐར་ཐུག་ཕྱིར། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་འོག་མིན་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་དེའི་སྐུ་དགེ་འདུན།» «གསུང་དམ་ཆོས། ཐུགས་ཆོས་སྐུ་ཡིན་པས་སྐྱབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཁས་པ་དག་བཞེད་དོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ། འབྲས་བུའི་སྐྱབས་འགྲོ་དཀོན་མཆོག་རྣམ་པ་གསུམ། །རང་ལ་གྲུབ་འདོད་སླད་དུ་སྨོན་པ་ཡིན། །མ་འོངས་པ་ན་འོད་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་སངས་རྒྱས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་དམིགས་ཏེ། སྨོན་པའི་ཆ་ནི་འབྲས་བུའི་སྐྱབས་འགྲོ་དང་ཡུལ་ལོ། །དེའང་སྨོན་པ་སེམས་བསྐྱེད་དང་མི་འདྲ་སྟེ།» «སེམས་བསྐྱེད་གཞན་དོན་དང༌། འདི་རང་དོན་ལ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་དག་གི་ཚུལ་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་ངེས་པ་ནི། དེ་ཡང་རྒྱུ་ཡི་སྐྱབས་འགྲོས་རྒྱུ་བྱས་ཏེ། །རང་རྒྱུད་དཀོན་མཆོག་འབྲས་བུའི་སྐྱབས་གྲུབ་འདོད། །སངས་རྒྱས་སྟོན་པ་ཆོས་ལ་ལམ་དང་ནི། །དགེ་འདུན་གྲོགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། །ཐུན་མོང་པ་རྒྱུའི་སྐྱབས་འགྲོས། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འབྲས་བུའི་སྐྱབས་འགྲོ་འགྲུབ་པ་ལ་གེགས་མེད་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ལ་སྟོན་པ།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 向入聖地的僧眾請求作為道友,故稱三寶。 就究竟而言,對境是斷證究竟的佛陀唯一法身,這是究竟三寶,最勝皈依處。道諦是世俗,菩薩仍有障礙,故唯有佛陀是究竟皈依處。佛陀也不是會變化的世俗色身,而是唯一法身,究竟勝義諦。法中的道諦在獲得上地時會捨棄,是世俗諦。菩薩仍有障礙,還需要皈依佛陀,因此不是究竟皈依處。如《寶性論》所說:"二法及聖眾,非究竟皈依。就勝義而言,唯佛是皈依。佛具法身故,僧眾亦趣此。"有智者認為,色究竟天中佛陀的身是僧,語是正法,意是法身,故是皈依處。 特殊的果位皈依三寶,是爲了在自相續中成就而發願。緣未來顯現光明任運成就的佛陀而發願,這是果位皈依及其對境。這與發菩提心不同,發心是為他人,這是為自己等等,有諸多差別。 皈依的各種方式差別是: 以因位皈依作為因, 希求成就自相續果位三寶。 以佛為導師,法為道路, 僧眾為道友的方式皈依。 共同的因位皈依,成為不共果位皈依無礙成就的因。其中,以佛陀為導師,

ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འབྲས་བུའི་སྐྱབས་འགྲོ་འགྲུབ་པ་ལ་གེགས་མེད་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ལ་སྟོན་པ། ཆོས་ལ་ལམ། དགེ་འདུན་ལ་གྲོགས་སུ་བྱེད་པས་མགོན་སྐྱབས་སུ་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡུལ་ངོས་བཟུང་ནས། ཇི་ལྟར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་ནི། དེ་ལྟར་སྐྱབས་ཡུལ་ཤེས་ནས་སྐྱབས་འགྲོ་བ།» «མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་དཀོན་མཆོག་རབ་བསམས་ལ། །དངོས་དང་ཡིད་ཀྱི་མཆོད་སྤྲིན་རྒྱ་མཚོས་མཆོད། །བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐལ་སྦྱར་ཏེ། །གསུམ་ལ་ཕྱོགས་པར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བསམ། །བླ་མ་སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་ཚོགས་མཆོག་ལ། ། ལན་གསུམ་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ། །མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་པད་སྡོང་ཉི་ཟླ་སེང་གེས་སྤྲས་པའི་དབུས་སུ། རྩ་བའི་བླ་མ་མཚན་རྫོགས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དུ་བཞུགས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྲིན་ཕུང་འཁྲིགས་པ་ཙམ་གྱིས་བསྐོར་བར་བསམས་ཏེ་དངོས་དང་ཡིད་ཀྱི་མཆོད་པས་མཆོད་ཅིང༌།ཕྱག་འཚལ་བ་དང༌། སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང༌། གསོལ་བ་གདབ་པ་རྣམས་བྱས་ལ། བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ས་གཞིའི་ངོས་བར་སྣང་གི་མཐའ་ཁྱབ་པར་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་རྣམས་བླ་མ་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བསམས་ལ་ཚིག་སྙན་པོའི་བརྗོད་པས། སྐྱབས་སུ་སོང་བ། དེ་ཡི་ཕན་ཡོན་གནས་སྐབས་བསམ་པ་འགྲུབ། །ནང་པར་ཆུད་དང་ཆོས་ཀུན་རྟེན་དུ་འགྱུར། ། གནོད་པས་མི་བརྫི་སངས་རྒྱས་ཞབས་དྲུང་སྐྱེ། །མཐར་ཐུག་དོན་གྱི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་འགྲུབ། །དེ་ཕྱིར་ཐོག་མར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ། །གང་འདོད་པའི་དོན་ཀུན་འགྲུབ་པ་དང༌། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཁོངས་སུ་ཚུད་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་གྱི་རྟེན་དུ་རུང་བ་སྟེ། སྐྱབས་འགྲོ་བདུན་ཅུ་པ་ལས། སྡོམ་པ་ཀུན་ལ་ཡོད་མོད་ཀྱི། །སྐྱབས་སུ་མ་སོང་བ་ལ་མེད། །ཅེས་སོ། །མི་དང་མི་མ་ཡིན་གྱི་གནོད་པས་མི་བརྫི་ཞིང་སྲིད་པར་འཁོར་བ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང༌། ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ལམ་དམན་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་སྟེ། མདོ་རྒྱལ་མཚན་དམ་པ་ལས། འཚེ་བ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དང༌། །འཇིག་ཚོགས་ཐེག་པ་དམན་དག་ལས། །སྐྱོབ་ཕྱིར་སྐྱབས་ཀྱི་དམ་པར་བཤད། །ཅེས་སོ། །གང་དུ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བླ་མ་དམ་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 作為不共果位皈依無礙成就的因。其中,以佛陀為導師,以法為道路,以僧眾為道友,承認他們為保護者和皈依處。 如是認清對境后,皈依的方式是: 了知皈依境後行皈依, 觀想前方虛空中三寶, 以實物及意幻供雲海供養, 自己與一切眾生合掌, 思維皈依三寶。 向上師、佛、法及勝眾, 三次皈依。 觀想前方虛空中蓮花莖、日月、獅子莊嚴的中央,根本上師以圓滿相好金剛持的形象安住,周圍有如雲聚般的佛菩薩圍繞。以實物及意幻供品供養,頂禮、懺悔、祈請等。思維自己與遍滿大地虛空邊際的一切眾生合掌,皈依上師及三寶,以悅耳語言表達皈依。 其功德是:暫時願望成就, 成為內教徒及一切功德之所依, 不被損害,往生佛前, 究竟成就三寶實義。 故應首先行皈依。 能成就一切所欲,成為內教徒,成為功德之所依。如《皈依七十頌》所說:"雖一切律儀皆有,未皈依者則無。"不被人非人損害,從輪迴中的我見及偏於寂滅的劣道中得到救護。如《勝幢經》所言:"能從一切損害,及我見、劣乘中,救護故說為最勝皈依。"無論轉生何處,都能遇到殊勝上師,

གང་དུ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བླ་མ་དམ་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་གི་ཞབས་དྲུང་དུ་སྐྱེ་ཞིང༌། མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཐོབ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། གང་ཞིག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་འགྲོ་བ། །དེ་ཡིས་མྱུར་དུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ། །ཅེས་སོ། །བསླབ་བྱ་ནི་ཞག་རེ་ཞིང༌། ཉིན་མཚན་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་བརྒྱ་རྩ་རེ་བྱ་བ་དང༌། བླ་མར་སྐྱབས་སུ་སོང་བས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་གུས་ཤིང་སྡིག་པའི་གྲོགས་ལ་མི་བསྟེན། སངས་རྒྱས་ལ་སོང་བས་ཕྱི་རོལ་པའི་ལྷ་དབང་ཕྱུག་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷའི་བར་དུ་ཕྱག་མི་འཚལ། ཆོས་ལ་སོང་བས་སེམས་ཅན་ལ་འཚེ་བ་མི་བྱ། དགེ་འདུན་ལ་སོང་བས་མུ་སྟེགས་བྱེད་དམ། རྒྱུ་འབྲས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་མི་འགྲོགས་ཏེ། དེ་ཉིད་ལས། གང་དག་སངས་རྒྱས་སྐྱབས་སོང་བས། །ནམ་དུའང་ལྷ་ནི་གཞན་དག་ལ། །བསྟེན་ཞིང་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་མི་བྱ། །གང་དག་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སོང་བས། །གནོད་ཅིང་འཚེ་བའི་སེམས་དང་བྲལ། །གང་དག་དགེ་འདུན་སྐྱབས་སོང་བས། །མུ་སྟེགས་ཅན་དང་འགྲོགས་མི་བྱ། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་གི་སྐུ་གཟུགས་མཐོང་ནའང་དད་པས་ཕྱག་མཆོད་བྱ་ཞིང་འགོམ་པ་ལ་སོགས་མ་གུས་པ་མི་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་བསྐྱེད་པ་ནི། །གཞན་གྱི་དོན་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འདོད་པ་སྟེ། །སྨོན་དང་འཇུག་པའི་རང་བཞིན་གཉིས་ཡིན་ནོ། །ཐེག་ཆེན་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི། གཞན་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འདོད་པ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་དོན་ ཕྱིར། །ཡང་དག་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འདོད། །ཅེས་སོ། །དབྱེ་ན་འགྲོ་བར་ཆས་པ་ལྟར། སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ནི་སྨོན་པ་ལ། འགྲོ་བཞིན་པ་ལྟར་སྦྱོར་བས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇུག་པ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དེ་མདོར་བསྡུ་ན། །»«རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །«༼༡༽«བྱང་ཆུབ་སྨོན་པའི་སེམས་དང་ནི། །བྱང་ཆུབ་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བར་འདོད་དང་འགྲོ་བ་ཡི། །བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་མཁས་པས་འདི་གཉིས་ཀྱི། །བྱེ་བྲག་རིམ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །འདིར་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ནི།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 無論轉生何處,都能遇到殊勝上師,生於三寶座前,最終證得佛果。如同經中所說:"誰皈依三寶,彼將速得佛。" 學處是:每日晝夜各皈依一百零八遍。皈依上師者,應恭敬善知識,不依惡友。皈依佛者,不禮拜從大自在天到世間諸神的外道神祇。皈依法者,不傷害眾生。皈依僧者,不與外道或誹謗因果者為伍。如經中所說:"凡皈依佛者,永不依止他神為皈依處。凡皈依法者,遠離傷害之心。凡皈依僧者,不與外道為伍。" 見到他們的塑像也應以信心禮拜供養,不可無禮踩踏等。 大乘發心是: 然後發殊勝菩提心, 為利他故欲成佛, 本質有愿發心與行發心二種。 大乘發心的本質是為利他而欲證佛果。如《現觀莊嚴論》所說:"發心為利他,欲正等菩提。" 分類有如欲行者的愿欲成佛是愿發心,如正行者的實踐遍及是行發心。如《入行論》所說:"菩提心略說,應知有二種:愿求菩提心,趣行菩提心。如人慾行走,與正行走時,如是智者知,二心次第別。" 此處說明心與心所的差別:

འདིར་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་པས་ནི་སེམས་བྱུང་ཞར་ལ་སྐྱེད། །སེམས་ནི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་རང་སྟོབས་རིག» «།སེམས་བྱུང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་རང་སྟོབས་རིག» «།སེམས་ནི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཀ་བ་ལྟ་བུ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་རིག་ལ། སེམས་བྱུང་གིས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་སྦོམ་ཕྲ་ལ་སོགས་པ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་རིག་སྟེ། དབུས་མཐའ་ལས། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དེའང་ཉི་མ་དང་ཟེར་བཞིན་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་མཚུངས་པར་འཇུག་པས་ན། སེམས་བསྐྱེད་པས་སེམས་བྱུང་ཡང་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བསྐྱེད་རྟིང་སེམས་བྱུང་གདོད་སྐྱེད་མི་དགོས་པར་དགོངས་སོ། །སེམས་ཡོད་མེད་ངེས་པས་བསྐྱེད་ཚུལ་ཡོད་མེད་བསམ་པ་ནི།འཁོར་བའི་དུས་ན་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི །བྱ་དང་བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཡོ་བས་ན། །ཡེ་ཤེས་མི་སྣང་ཕྱིར་ན་སེམས་བསྐྱེད་དེ། །ཡེ་ཤེས་རབ་གསལ་དོན་ལ་ནུས་པ་འཇོག» «།དང་པོ་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པས་ཆོག་མོད། ཉེས་པའི་ཆ་ཅན་སེམས་ཅིའི་ཕྱིར་བསྐྱེད་ཅེ་ན། བདེན་ཏེ་འཁོར་བའི་ས་འདིར་ཡེ་ཤེས་དེ་དངོས་སུ་དུས་ཐམས་ཅད་པར་མི་སྣང་བས། སེམས་གང་ལའང་རྣམ་པར་རྟོག་འཇུག་བྱེད་པ་འདི་བསྐྱེད་དགོས་པར་བྱུང་སྟེ། དེ་བསྐྱེད་པས་ཡེ་ཤེས་ལ་ནུས་པ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཅིག་ཏུ་ན་སྨོན་པ་སྦྱོར་རྗེས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ལ། འཇུག་པ་མཉམ་གཞག་གི་དུས་ན་སེམས་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་ལས། སེམས་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྐྱེད་པ་འདི་གསུངས་སོ། །ཨེ་མ་ཧོ་ངོ་མཚར་རྨད་ཀྱི་ཆོས། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ གསང༌། །སྐྱེ་བ་མེད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེས། །སྐྱེས་པ་«༼༡༽«ཉིད་ནས་སྐྱེ་བ་ མེད། །ཅེས་སོ། །ས་བཅུའི། རྒྱུན་མཐར་སེམས་འགགས་དེས་བསྐྱེད་ཆོ་ག་ ལས། །ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ལྡོག་ན་ཡང༌། །དེ་ཡི་ནུས་ལྡན་ཡེ་ཤེས་ལ་བགོས་པས། །སངས་རྒྱས་སར་རྒྱས་ཐུགས་རྗེས་དོན་མཛད་ལ། །སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱར་བརྗོད། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 此處說明心與心所的差別: 發心時心所隨之而生。 心是自力了知對境的本質, 心所是自力了知對境的特徵。 心如柱子,自力了知對境的本質;心所如粗細等,自力了知對境的特徵。如《辨中邊論》所說:"於此見境識,差別即心所。" 又如日光與光芒,心與心所同時生起,因此發心時心所也隨之生起。意為發心后不需再特意生起心所。 考慮有無心決定生起方式的有無: 輪迴時心與心所的, 作用與行為不斷動搖, 故智慧不顯而發心, 智慧明顯則安立於境。 雖然從一開始就可以生起無分別智慧,為何還要生起有過失的心呢?確實,在輪迴中那種智慧並非一直明顯顯現,因此需要生起這種能入任何對境的分別心。由於生起此心能安立智慧的功能,所以並無過失。 或者說,愿發心與加行后得位的對境是發心,入定時則是將心轉為智慧。如《幻化網》所說:"將心轉為智慧。奇哉!稀有妙法!一切佛陀之秘密,無生中生一切法,生即本無生。" 十地最後心滅,由此生起儀軌中, 雖然所得發心會消失, 但其力量轉入智慧中, 佛地廣大悲心行利他, 稱為斷除障礙的發心。

སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱར་བརྗོད། །དེ་ཡང་ས་བཅུ་རྒྱུན་མཐའི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་ལོག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་པོ་ཤར་དུས་སེམས་སེམས་བྱུང་འགགས་པས། དེས་བསྐྱེད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཆོ་གས་ཐོབ་པ་དང་བཅས་པ་འགགས་ཀྱང༌། སྔར་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྐྱེད་པ་དང༌། ནུས་པ་བཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་མ་འགགས་པར་ཡོད་པས། ཁམས་དེའི་སྒྲིབ་པ་བྲལ་སྟོབས་ཀྱིས་གསལ་དུ་སོང་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སེམས་བསྐྱེད་དེ་ནི་ས་རྣམས་ལ། །མོས་དང་ལྷག་བསམ་དག་པ་དང༌། །དེ་བཞིན་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་སྟེ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་དུ་ འདོད། །ཅེས་སོ། །ཆུའི་རྒྱུན་གཅིག་ཉིད་ལུང་པ་སོ་སོའི་མདར་མིང་འགྱུར་བ་ལྟར། སྨོན་འཇུག་གི་སེམས་བསྐྱེད་གཅིག་པུ་དེ་ཡང༌། ཚོགས་སྦྱོར་གྱི་དུས་ན་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད། ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་ལྷག་བསམ་དག་པའི་སེམས་བསྐྱེད། དག་པ་ས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །དེའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཆོ་ག་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ད་གཟོད་ཐོབ་བྱའི་སེམས་བསྐྱེད་དུ་མེད་ཀྱང༌། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་དོན་མཛད་པ་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་ཡོད་དེ། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང༌། དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་ཐོབ་ལ་ཉམས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་སེམས་བསྐྱེད་ཡོད་མེད་ནི་ཚུལ་འདིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་བཞིར་མིང་འགྱུར་ཞེ་ན། ཆའི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། ཚོགས་དང་སྦྱོར་བར་ཁམས་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད། །མོས་པས་དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་འཇལ་བས་ན། །སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཡང་མོས་པས་བྱུང་ཞེས་བརྗོད། །དང་པོའི་ས་ནས་བདུན་པའི་བར་ཉིད་དུ། །ཁམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཕྱོགས་རེ་རྣམ་དག་པས། །ཡེ་ཤེས་རྒྱ་ཆེ་ལྷག་བསམ་དག་ཅེས་ བརྗོད། །དག་པའི་སར་ནི་སྒོ་ལྔ་ཀུན་གཞིའི་ཤེས། །རྣམ་དག་སྨོན་ལམ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེ་བས། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་སུ་བརྗོད།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 稱為斷除障礙的發心。這是指在十地最後剎那之後,佛智初現時,心與心所滅盡。雖然由此生起的發心和儀軌所得的發心都滅盡,但先前所生起的勝義智慧及其功能並未滅盡。由於該界障礙已斷而更加明顯,為眾生利益而行,故稱為斷除障礙的發心。如《經莊嚴論》所說:"諸地發心者,信解及凈意,復有斷障礙,餘者說異熟。" 如同一條河流在不同山谷中有不同名稱,單一的願行發心也是: 資糧加行位時稱為由勝解生起的發心。 從初地到七地稱為清凈增上意樂的發心。 三清凈地稱為異熟發心。 佛地稱為斷除障礙的發心。 雖然佛地沒有儀軌所生的發心和尚待獲得的發心,但有大悲心不失時機利益眾生的發心,以及勝義發心。因為有無所捨棄的空性,且已獲得的勝義發心無有退失因緣。因此,應當以此方式理解佛地是否有發心。 為何在四個階段名稱改變?是從不同方面安立的。解釋如下: 資糧加行位時,以勝解緣取彼界自性的總相, 故稱該發心為由勝解所生。 從初地到七地, 由於界障部分清凈, 智慧廣大故稱清凈增上意樂。 三清凈地中,五門及阿賴耶識 清凈,願力廣大功德增上, 故稱為異熟發心。

རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་སུ་བརྗོད། ཁམས་ལ་སྒྲིབ་བྲལ་སངས་རྒྱས་ས་དེ་ནི། །སྒྲིབ་པ་སངས་«༼༡༽«པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱར་བརྗོད། ཁམས་ལ་སྒྲིབ་པ་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཆ་ནས་གནས་སྐབས་བཞིར་གཞག་ གོ །དེའང་ཚོགས་སྦྱོར་དུ་ཀུན་གཞི་དང༌། ཚོགས་བརྒྱད་བག་ཆགས་དང་བཅས་པས། ཁམས་ཉི་མ་ལྟ་བུ་བསྒྲིབས་ནས་མི་མཐོང་སྟེ། བཤད་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་སུ་འཛིན་པས་ན། དད་པས་མོས་པས་སྤྱི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། རང་བྱུང་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམ་ནི། །དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་བྱ་བ། །ཞེས་བཤད་དོ། །ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པའི་བར་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལོག་པས། ཞིང་དང་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་གཟིགས་ཏེ། ཁམས་དེའི་སྒྲིབ་པ་ཕྱོགས་གཅིག་དག་པས་སྤྲིན་བར་གྱི་ཉི་ཟེར་གྱི་སྣང་བ་བཞིན་ནོ། །ས་བརྒྱད་པར་ཡིད་ཤེས་ལོག་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། དགུ་པ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ལོག་པས་ཞིང་ཁམས་དག་པ་དང༌། བཅུ་པར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལོག་པས་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུན་མཐར་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་དང་བཅས་པ་ལོག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འཁོར་བའི་ཤེས་པ་གང་ཡང་མེད་པས། སྤྲིན་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བའི་ཉི་མ་འདྲ་བ་སྟེ། ཁམས་དེའི་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་གྱུར་པས། དག་པའི་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའང༌། སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ནི། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སངས་རྒྱས་ཁམས་དང་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་དང༌། །སངས་རྒྱས་ཡོན་ཏན་སངས་རྒྱས་འཕྲིན་ལས་ནི། །དག་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཡང་བསམ་བྱ་མིན། །ཞེས་སོ། །ད་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ནི། ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་ཚུལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ ཏེ། །བླ་མ་མཆོག་དང་དཀོན་མཆོག་དྲུང་དུ་ལེན། །བླ་མར་ལེན་ཚེ་དེ་ཡིས་ཆོས་བཤད་དེ། །སྔོན་འགྲོ་ཡན་ལག་བདུན་པ་སྐྱབས་འགྲོར་བཅས། །དངོས་གཞི་རྒྱལ་དང་རྒྱལ་སྲས་བླ་མ་མཆོག» «།དགོངས་སུ་གསོལ་ཞེས་ལེགས་པར་བརྗོད་རྗེས་སུ། །ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཀྱིས། །བྱང་ཆུབ་ཐུགས་བསྐྱེད་བསླབ་ལ་གནས་པ་ལྟར། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 稱為異熟發心。 佛地界障全凈, 稱為斷除障礙的發心。 從界障有無的角度安立四個階段。在資糧加行位,由於阿賴耶識和八識及其習氣,如同遮蔽太陽般遮蔽了界,故不見。因相信所說而以信解緣取總相,故稱由勝解所生。如《寶性論》所說:"自生勝義諦,唯信解能證。" 從初地到七地,由於染污意識轉依,能見百千等凈土功德。由於界障部分清凈,如雲間陽光般顯現。 八地意識轉依,生起無分別智。九地五識轉依,見清凈剎土。十地阿賴耶識轉依,獲得圓滿智慧自在,故稱為異熟。 最後心識及習氣、阿賴耶識皆轉依,佛智生起。佛地無任何輪迴心識,如離一切雲的太陽,彼界一切功德全然顯現,超出清凈菩薩境界。如《寶性論》所說:"佛界及佛菩提,佛功德及佛事業,非清凈眾生所能思議。" 現在說明發心方式: 發心方式有兩種, 于上師或三寶前受。 于上師受時,上師說法, 前行七支及皈依, 正行祈請佛及佛子上師垂念, 之後如是宣說: 如同往昔諸佛及佛子, 發菩提心並住于學處,

བྱང་ཆུབ་ཐུགས་བསྐྱེད་བསླབ་ལ་གནས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་བདག་གིས་འགྲོ་ལ་ཕན་དོན་དུ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་བསླབ་ལ་གནས་པར་བགྱི། །དེ་སྐད་ཅེས་ནི་ལན་གསུམ་བརྗོད་པར་བྱ། །སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ཡང༌། གང་ཟག་དམ་པ་ཁ་ཅིག་དཀོན་མཆོག་དྲུང་དུ་རང་གིས་ལེན་པ་ཡིན་ལ། ཕལ་པ་དག་བླ་མ་ལས་ལེན་ཏོ། །ལེན་ཚུལ་འདྲའོ། །ཕྱིས་གསོ་དུས་སམ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྐྱེད་དུས་བླ་མ་ལས་གཞན་དཀོན་མཆོག་གི་དྲུང་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བླ་མ་ལས་ལེན་ན་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཐར་པའི་ཕན་ཡོན་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་སོགས་བརྗོད་ནས་བློ་བཅོས་ལ། སྔོན་འགྲོ་ཡན་ལག་བདུན་པ་རྒྱས་པའམ། བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་ཇི་སྙེད་སུ་དག་ཙམ་བྱས་ནས། ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང༌། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང༌། ས་ཆེན་པོ་ལ་རབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དགོངས་སུ་གསོལ།» «བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བས་དུས་འདི་ནས་བཟུང་སྟེ། སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་ལ་མཆིས་ཀྱི་བར་དུ། ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །བྱང་ཆུབ་ཐུགས་ནི་བསྐྱེད་མཛད་ལྟར། །དེ་བཞིན་འགྲོ་ལ་ཕན་དོན་དུ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པར་ བགྱི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལའང༌། །རིམ་པ་བཞིན་དུ་བསླབ་པར་བགྱི། །མ་བསྒྲལ་བ་རྣམས་བསྒྲལ་བར་བགྱི། །མ་གྲོལ་བ་རྣམས་དགྲོལ་བར་བགྱི། །དབུགས་མ་ཕྱུང་རྣམས་དབུགས་དབྱུང་ཞིང༌། །སེམས་ཅན་མྱ་ངན་འདས་ལ་འགོད། །ཅེས་པ་ལན་གསུམ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པ། དེ་ཡི་ཕན་ཡོན་དམ་པ་ཚད་མེད་དེ། །རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཐོབ་ཅིང༌། །ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱིས་མཆོད་སྡོང་འགྱུར། །དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཐར་པའི་ལམ་འགྱུར་ཞིང༌། །སྡིག་པ་མཐའ་ཡས་ཉེས་ཟད་བསོད་ནམས་འཕེལ། །ཐར་ལམ་རྙེད་ཅིང་མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་འགྲུབ། །སེམས་བསྐྱེད་ཐོབ་མ་ཐག་ནས་མ་ཉམས་པར་ཡོད་རིང་ཐམས་ཅད་དུ། རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ཐོབ་ཅིང༌། ལྷ་མི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོད་སྡོང་དུ་གྱུར་པ་ནི། སྤྱོད་འཇུག་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་ ལ། །འཁོར་བའི་བཙོན་རར་བསྡམས་པའི་ཉམ་ཐག་རྣམས། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 我亦為利益眾生, 發菩提心並住學處。 如是三遍宣說。 發心方式:有些殊勝人於三寶前自受,普通人從上師受。受法相同。之後恢復或再次發心時,可於三寶前而非上師前進行。 從上師受時,上師宣說輪迴過患、解脫利益、發心本質等調整心態,前行廣略七支或《普賢行愿品》部分偈頌,然後祈請: 十方一切持金剛上師、諸佛世尊、諸大地菩薩垂念:我某某從今時直至菩提,如同往昔善逝發菩提心,我亦為利眾生髮菩提心。我亦將次第學習菩薩學處。我將度未度者,解未解者,令未得解脫者得解脫,安置眾生於涅槃。 如是三遍宣說。 如此發心的殊勝利益無量:獲得佛子菩薩之名,成為人天供養處,一切善業成為解脫道,無邊罪業消盡福德增長,得解脫道併成就增上生決定勝。 從發心獲得之時起,只要未退失,永遠獲得佛子菩薩之名,成為一切人天供養處。如《入行論》所說: "發菩提心剎那間, 被囚輪迴諸苦眾,

འཁོར་བའི་བཙོན་རར་བསྡམས་པའི་ཉམ་ཐག་རྣམས། །བདེ་གཤེགས་རྣམས་ཀྱི་སྲས་ཞེས་བརྗོད་བྱ་ཞིང༌། །འཇིག་རྟེན་ལྷ་མིར་བཅས་པས་ཕྱག་བྱར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཐར་པའི་ཆ་མཐུན་དུ་འགྱུར་བ་དང༌། ལུང་མ་བསྟན་ཆད་ནས་རྟག་ཏུ་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་ཡང༌། དེ་ཉིད་ལས། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་གཉིད་ལོག་གམ། །བག་མེད་གྱུར་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཤུགས། །ནམ་མཁའ་མཉམ་པ་དུ་མ་ཞིག» «།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རབ་ཏུ་ འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །སྡིག་པ་མཐའ་ཡས་ཟད་པ་ནི། དེ་ཉིད་ལས། དེས་ནི་དུས་མཐའི་མེ་བཞིན་སྡིག་ཆེན་རྣམས། །སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ངེས་པར་སྲེག་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་གང༌། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གཞལ་གྱིས་ལང༌། །ཕན་པར་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང༌། །སངས་རྒྱས་མཆོད་ལས་ཁྱད་འཕགས་ན། །སེམས་ཅན་རེ་རེའི་མི་བདེ་བ། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསལ་འདོད་ཅིང༌། །རེ་རེའང་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད། །སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་པ་དང༌། གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་གང༌། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་མཆིས་ན། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ཀུན་བཀང་ཡང༌། །དེ་ནི་དེ་བས་ལྷག་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་ཅིང་བདེ་བ་ནས་བདེ་བར་འགྲོ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྟ་ཞོན་ནས། །བདེ་ནས་བདེ་བར་འགྲོ་བ་ལ། །ཞེས་ སོ། །ཐུན་མོང་གི་ལམ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། གསང་སྔགས་ཀྱི་ལམ་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི། དེ་ལྟར་སེམས་མཆོག་བསྐྱེད་པར་གྱུར་མ་ ཐག» «།གསང་སྔགས་རྗེས་ཞུགས་སྐལ་བཟང་འགྲོ་མཆོག་གིས། །རང་རང་མོས་པའི་ཡི་དམ་ལྷར་བསྒོམ་མོ། །སྔོན་དུ་རིག་གཏད་རྗེས་གནང་དབང་ལ་ སོགས། །རྒྱུད་སྡེ་མཆོག་ནས་གསུངས་བཞིན་སྨིན་བྱས་ལ། །གྲོལ་བྱེད་བསྐྱེད་རྫོགས་དོན་ལ་བསྒོམ་པར་བྱ། །སྔགས་ལ་དད་པས་རང་གང་ལ་མོས་པའི་ལྷའི་རིག་གཏད་དང༌། རྗེས་སུ་གནང་བ་དབང་ལ་སོགས་པས་རྒྱུད་མ་སྨིན་པ་སྨིན་པར་བྱས་ནས་ལམ་བསྐྱེད་རྫོགས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སྨིན་ན་གྲོལ་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། རྒྱུད་ལ་ཐར་པའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་ངེས་ཀྱིས་ནུས་རུང་དུ་བྱས་པ་ལ་བཏགས་ཏེ།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 稱為善逝子, 人天應禮敬。" 一切善業成為解脫順緣,無記業斷盡,恒時獲得廣大福德。同論云: "從此縱睡眠, 或放逸無度, 福德如虛空, 相續不間斷。" 無邊罪業消盡,同論云: "如劫末大火, 剎那必能焚, 一切大罪業。" 獲得無量福德,同論云: "菩提心福德, 豈能有限量? 僅思利他心, 勝供養諸佛。 欲除眾生苦, 無量不可思, 欲令獲功德, 無量何須說?" 《不可思議秘密經》云: "菩提心福德, 若有形色者, 遍滿虛空界, 尚不能容納。" 獲得解脫道,從樂趣樂:"乘菩提心馬,從樂趣樂道。" 發菩提心后入密乘道之前行: "如是發殊勝心已, 入密乘善緣勝眾, 各自所喜本尊修。 先受灌頂等加持, 如續部所說成熟, 修習解脫生圓義。" 信密者隨自所喜本尊受灌頂等,以未成熟者成熟后,修生圓次第。若問:"成熟何需解脫?"答:于相續中必定生起解脫苗芽,獲得能力而假立。

རྒྱུད་ལ་ཐར་པའི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་ངེས་ཀྱིས་ནུས་རུང་དུ་བྱས་པ་ལ་བཏགས་ཏེ། ཆུ་ལུད་དྲོད་གཤེར་འཛོམས་དུས་ས་བོན་བཏབ་པ་འདྲ་ལ། གྲོལ་བྱེད་བསྐྱེད་རྫོགས་ནི། དེ་རྗེས་ཡུར་ཁུགས་ལ་སོགས་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་རྫོགས་བསྒོམ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཕྱི་སྣོད་ཞིང་དང་སེམས་ཅན་ལྷ། །རང་ལུས་གཞལ་ཡས་ཁང་མཛེས་ངག་སྔགས་ཏེ། །སེམས་ནི་ལྷར་གསལ་ཐ་མལ་ཞེན་པ་འགོག» «།དབྱིངས་ཀྱི་རྗེས་འགྲོ་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་སེལ། །དང་པོ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ནི་འདིར་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཕྱི་སྣོད་འོག་མིན་གྱི་ཞིང་ཁམས། ནང་བཅུད་ལྷ་དང་ལྷ་མོ། རང་ལུས་འོད་གསལ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར། ངག་གསང་སྔགས་ཀྱི་རང་བཞིན། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་རིགས་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྷར་གསལ་བས་ཐ་མལ་གྱི་ཞེན་པ་འགོག» «དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་དངོས་མ་ཡིན་ཡང་དེ་དང་རྣམ་པ་ཆ་འདྲ་ཡུལ་དུ་བྱས་པས། འབྲས་བུ་དེ་འདྲ་འགྲུབ་པ་ལ་མི་བསླུ་ཞིང༌། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་སེལ་བའི་དགོས་པ་ཡོད་དོ། །བསྐྱེད་རིམ་གྱི་ངང་དེ་ཉིད་དམ། དེ་རྗེས་སེམས་ཉིད་མི་དམིགས་ཆོས་ཉིད་དང༌། །སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ། །འདི་ནི་ངེས་དོན་རྒྱུད་སྡེའི་དགོངས་པ་ཡིན། །ལས་དང་པོ་པས་རིམ་གྱིས་བསྡུས་ནས་རྗེས་ལ་རྫོགས་རིམ་བསྒོམས་པས་བསྐྱེད་རིམ་སྒྱུ་མར་ཞེན་པ་འགོག་ལ། རྫོགས་པས་བསྐྱེད་རིམ་ཉིད་ཀྱི་ངང་དུ་རྫོགས་རིམ་བསྒོམས་པས། སྟོང་པར་ཞེན་པ་འགོག་གོ» «།སྔར་སེམས་ལྷར་གསལ་ནས། འདིར་སེམས་ཉིད་རྫོགས་རིམ་དུ་བསྒོམ་པ་ནི། གཟུགས་སྐུ་དང་ཆོས་སྐུ་སྣང་བ་དང་སྟོང་པ་ལམ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་ཤེས་པ་དག་སེམས་ཀྱི་འཕྲོ་འདུ་དང༌། རྣམ་པ་ལ་རྫོགས་རིམ་དུ་འདོད་པ་འཁྲུལ་ཏེ། སྣང་བ་དང༌། རྣམ་པ་ཆོས་ཅན་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫོགས་པ་ནི་སྟོང་པ་དང༌། རྣམ་མེད་ཆོས་ཉིད་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྟན་པ་ཐོབ་ནས་དབྱེར་མེད་དུ་ཟུང་དུ་འཇུག་དུས་ཀྱང་ལྡོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 在相續中必定生起解脫苗芽,獲得能力而假立。如水肥溫濕具足時播種,解脫的生圓次第如後續灌溉等。 如何修習生圓次第?如是:外器世界為凈土,有情為本尊,自身為莊嚴宮殿,語為咒語,心明現為本尊,遮止凡俗執著,隨順法界除障垢。 首先生起次第,此處依大瑜伽而言:外器世界為色究竟剎土,內情為天神天女,自身為光明壇城,語為密咒自性,心相為五部智慧尊明顯,以此遮止凡俗執著。雖非法界本性,但以與之相似為境,不欺于成就如是果,有除遣圓滿報身障垢的作用。 在生起次第中或之後,修習心性無緣法性及心性光明圓滿次第。此乃了義續部意趣。初學者次第收攝后修圓滿次第,以遮止執著生起次第為幻化。圓滿者于生起次第中修圓滿次第,以遮止執空。 先明顯心為本尊,此處修心性為圓滿次第,是將色身法身、顯空作為道用。不解者誤認心的散聚及相為圓滿次第,因為以顯現和相為有法境。圓滿是以空性和無相法性為境。獲得穩固后雙運無別時,其差別仍如是安住。 以上出自《大乘教授論如意寶藏》。

ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། བསམ་གཏན་གྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དགུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པའོ།། » «།།དེ་ལྟར་སྔོན་འགྲོ་རྫོགས་པའི་རྗེས་ལ། དེ་ནས་དངོས་གཞི་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་ནི། །དང་པོར་དབེན་ཞིང་ཡིད་འོང་གནས་དག་ཏུ། །སྔོན་འགྲོའི་ཆོས་རྣམས་རིམ་པར་རྫོགས་མ་ཐག» «།དངོས་གཞི་འོད་གསལ་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པར་བྱ། ། གནས་དབེན་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བར་སྟན་བདེ་བ་ལ་འདུག་ནས། སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་རྒྱས་བསྡུས་གང་རུང་ཅིག་བསྒོམས་ནས་རྫོགས་རིམ་འོད་གསལ་གྱི་དོན་ལ་མཉམ་པར་གཞག་གོ» «།འོད་གསལ། དེ་ཡང་ཐབས་མེད་ཤེས་རབ་མི་སྐྱེ་བས། །ཐོག་མར་སྣ་ཚོགས་ཐབས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་བཙལ། །མྱུ་གུའང་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མ་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར། ཡེ་ཤེས་དེ་སྐྱེ་བའང་རང་ལ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་འཆར་བས་ཐབས་དུ་མ་ལ་བརྟེན་དགོས་སོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པའི་རྟེན་ལས་མི་དམིགས་སྐྱེ་བ་སྟེ། །དེ་ལས་ཆོས་ཉིད་ཡེ་ཤེས་འཆར་བས་ན། །དང་པོ་ཞི་གནས་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ཡང༌། །རང་རང་རྒྱུད་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་བཞིན་བསྒོམ། །དེའང་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་དམིགས་པ་སྐྱེ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དམིགས་པ་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །མི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུད་སྡེ་སོ་སོར་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་བསྟན་པ་བཞིན་གང་མོས་སུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སྐབས། འདིར་ནི་མདོར་བསྡུས་ཅུང་ཟད་བསྟན་པ་ནི། །ལུས་ལ་རྩ་གནས་དེ་ལ་རླུང་དང་ཁམས། །རང་བཞིན་བརྟེན་ཕྱིར་དེ་དག་གནད་བསྣུན་གཅེས། །བླ་མེད་ཕ་མ་གཉིས་སུ་མེད་པ་གསུམ་ཆར་དྲིལ་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་སྐབས་འདིར་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེ་གསུམ་གྱི་ཐབས་ལས་ཡེ་ཤེས་འཆར་བ་ངོས་བཟུང་ནས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་དེ་གསུམ་གནད་དུ་བསྣུན་པ་གཅེས་སོ། །དེའང་རྩ་གནད་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ལུས་གནད། རླུང་གནད་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སྲོག«༼༡༽« ཐིག་ལེ་གནད་དུ་འགྲོ་བ་ལ་རྩོལ་བ་གལ་ཆེའོ། །འདིར་གསང་སྔགས་ཕ་རྒྱུད་ཁ་ཅིག་རླུང་ཁོ་ནའི་ཐབས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་གསལ་བདེ་ཙམ་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 出自《大乘教授論如意寶藏》禪定前行品第十九的廣釋。 如是完成前行之後,接下來如何修習正行: 首先在寂靜悅意處, 圓滿前行諸法已, 修習正行光明智。 在寂靜悅意處安坐舒適座墊上,修習發心和任一廣略生起次第后,等持于圓滿次第光明義。光明者,無方便則智慧不生,故初以種種方便尋求禪定。如芽從多因緣生,此智慧生起也非僅依自有而顯現,須依多種方便。 何為方便?從有所緣生無所緣,由此顯現法性智慧,故首先修習生起止觀次第,如各自續部所說而修。依所緣生無所緣,如《經莊嚴論》云:"依于所緣境,無緣乃得生。"此亦應隨各續部所示不同而修。 此處略說:身有脈位,依此有風和界,故刺激要點至關重要。無上父母雙運三者合修時,應認定從脈風明點三者方便中顯現智慧而修,故刺激這三者要點至關重要。其中,脈要點需身體姿勢,風要點需氣息,明點要點需用功。此處某些密續父續認為僅從風的方便生起的明樂覺受為勝義

འདིར་གསང་སྔགས་ཕ་རྒྱུད་ཁ་ཅིག་རླུང་ཁོ་ནའི་ཐབས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་གསལ་བདེ་ཙམ་དོན་དམ་དུ་འདོད་པ་དང༌། མ་རྒྱུད་པ་ཁ་ཅིག་ཐིག་ལེ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་གསལ་རྟོག་མེད་ཙམ་དོན་དམ་དུ་འདོད་ཅིང་དེ་དག་གི་ཐབས་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའང་ཐར་པའི་ལམ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པ་ལས། ལུས་ཀྱི་སྦུད་པ་གང་ཡིན་དང༌། །སྦུད་པ་འབུད་པར་བྱེད་པ་དག» «།དེ་དག་ཁྱད་པར་མ་མཐོང་སྟེ། །དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་བས། །སྦུད་པ་ཡི་ནི་བྱ་བ་ནོན། །ཞེས་པ་དང༌། དབང་པོ་གཉིས་བྱུང་བདེ་བ་ནི། །དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སྐྱེད་ན་«༼༢༽«སྨྲ། །དེ་ནི་བདེ་བ་ཆེ་ཡིན་ཞེས། །རྒྱལ་བ་མཆོག་གིས་མ་གསུངས་སོ། །བདེ་ཆེན་མི་རྟག་མ་ཡིན་ཏེ། །བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྟག་ཏུ་རྟག» «།མཆན་ཁུང་གཡའ་འཕྲུག་ལས་བྱུང་བ། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་བདེ་ཆེན་མིན། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་ལམ་དངོས་མ་ཡིན་པས་ཞེན་པར་མི་བྱ་ལ། ལམ་གྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན་པས་མ་རྫོགས་རིང་ལ་དོར་བར་ཡང་མི་བྱ་བར་འབད་དོ། ། དེ་ལ་དང་པོ་སྲོག་གི་སྦྱོར་བ་རླུང་ལ་མ་བསླབས་ན། ཁམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རླུང་བསྒོམ་པ་ནི། ལུས་ཀྱི་ཆ་བསྲང་རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་ཀྲུང་ལ། །ལག་པ་པུས་བཀབ་མཇིང་བ་ཅུང་དགྱེ་བས། །དབུགས་ནི་ཐད་སོ་མིག་ནི་འགུལ་མི་བྱ། །རླུང་རོ་ཕྱིར་འདོན་འཇམ་རླུང་ནང་དུ་བཟུང༌། །རླུང་ནི་ཁ་སྦྱར་རྩ་གསུམ་འཁོར་ལོ་གསལ། །ཁ་དོག་གྲངས་དང་རེག་བྱ་དབྱིབས་བསྒོམས་པས། །རྣམ་རྟོག་རང་འགགས་གསལ་དངས་ཕྱེད་པར་གནས། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ངོ་སྤྲོད་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ། །ལུས་གནད་སྐྱིལ་ཀྲུང་ལས་ལག་པ་པུས་མོའི་སྟེང་གཉིས་སུ་བཀབ་ལ། མཇིང་པ་དགྱེ་ཞིང་མིག་མི་འགུལ་བར་ཧ་རེ། རླུང་ཐད་སོར་དར་ཅིག་བཞག་ནས། རླུང་རོ་གསུམ་མམ་དྲུག་ཕྱིར་སངས་ཀྱིས་ཕུལ། རྩ་གསུམ་ཀ་བ་ལྟར་ཡོད་པའི་སྤྱི་བོ་མགྲིན་པ།སྙིང་ག་ལྟེ་བ་བཞིར་འཁོར་ལོ་བཞི་གདུགས་ལྟར་གསལ་ཞིང༌། རོ་རྐྱང་གཉིས་ཀྱི་མར་སྣ་སྤུ་ནག་གུ་ལ་ཐུག་པ་ནི་དབུ་མར་འདུད་ནས་ཡོད་པ། ཡར་སྣ་སྣ་བུག་གཉིས་ན་ཡོད་པ་ནས་རླུང་ཞུགས་ནས་དབུ་མར་སོང་ནས་གསལ་བདེ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་བསྒོམ་ཞིང༌།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 此處某些密續父續認為僅從風的方便生起的明樂覺受為勝義,某些母續認為僅從明點生起的樂明無分別為勝義,並執著這些方便為最高見解,但這並非解脫道。如《智慧成就》云:"身體風箱及吹風者,未見彼等有何差別,見實相之瑜伽士,已超越風箱之作用。"又云:"二根和合所生樂,若說此即生智慧,大樂非是無常法,大樂恒常而常存。腋下撓癢所生樂,何故不是大樂耶?" 因此,不應執著非正道,但作為道的助緣,未圓滿前也不應捨棄而應努力。首先若未學習生命氣的練習,因界無法運用,故修風: 身體端直金剛跏趺坐, 手覆膝上頸微仰, 呼吸平直眼不動, 呼出濁氣吸入柔和氣。 風合一處明顯三脈輪, 修習色數觸感形狀, 妄念自息明凈安住, 無分別智慧見解修勝觀。 身勢跏趺,雙手覆于膝上,頸微仰,眼不動而明亮。氣息平直停留片刻,呼出三或六次濁氣。觀想三脈如柱,頭頂喉心臍四處有四輪如傘明顯,左右二脈下端至陰毛處匯入中脈,上端在兩鼻孔。觀想氣從鼻孔入中脈,生起明樂無分別智慧。

ཡར་སྣ་སྣ་བུག་གཉིས་ན་ཡོད་པ་ནས་རླུང་ཞུགས་ནས་དབུ་མར་སོང་ནས་གསལ་བདེ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་བསྒོམ་ཞིང༌། སྟེང་འོག་གི་རླུང་ཁ་སྦྱར་ལ་མ་ཡེངས་པར་རླུང་གི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ལ་སེམས་གཟུང་ངོ༌། །དེ་ཡང་དབྱར་མེ། སྟོན་རླུང༌། དགུན་ཆུ། དཔྱིད་སའི་རླུང་རྒྱུ་བས། དེའི་གཉེན་པོར་གོ་བཟློག་པའམ། ནམ་མཁའི་རླུང་འབའ་ཞིག་གམ། ནད་ཁམས་དང་བསྟུན་ནས་གང་འཕྲོད་བསྒོམ་པའོ། །སའི་རླུང་སེར། ཆུའི་དཀར། མེའི་དམར། རླུང་གི་ལྗང༌། ནམ་མཁའི་རླུང་མཐིང་ག་རྣམས་ཀྱི་དབྱིབས་ཀྱང༌། གྲུ་བཞི་དང༌། ཟླ་གམ་དང༌། གྲུ་གསུམ་དང༌། གཞུ་བདུངས་པ་ལྟ་བུ་དང༌། ཀུན་ནས་ཟླུམ་པོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་རླུང་ཁ་སྦྱར་ནས། ཐུབ་ཐང་བཟུང་ནས་དལ་གྱིས་ཕྱིར་སོང་དུས། ལྷག་ཅུང་ཟད་བཟུང་ལ་སྔ་མ་བཞིན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དབུ་མའི་ནང་སྙིང་གི་ཐད་སོར་བསྒོམས་ནས་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབུས་སུ་ཡང་དེ་ལྟར་བསྒོམ་མོ། །དེ་ལྟར་གཅིག་བརྟན་དུས། བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོར་ཆུ་རླུང༌། ལོངས་སྤྱོད་དུ་ས་རླུང༌། སྙིང་ནང་དུ་ནམ་མཁའི་རླུང༌། ལྟེ་བ་མེ་རླུང་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་བསྒོམ་པར་ བྱའོ། །དེས་ནི་རླུང་ལྔ་ལས་སུ་རུང་བའི་རྟགས་སུ། ནང་གི་ཤེས་པ་གསལ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་དང༌། སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྟོང་གཟུགས་མཐོང་བར་འགྱུར་ རོ། །དེ་ཡང་གཡས་རླུང་དབུ་མར་ཚུད་པའི་རྟགས་སུ་སྣང་བ་དུ་བ་ལྟ་ བུའོ། །གཡོན་རླུང་ཚུད་པས་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའོ། །མེ་རླུང་ལ་མར་མེ་དང་འོད་འབར་བའོ། །ཆུ་རླུང་ལ་སྤྲིན་དང༌། མཐོངས་ཁུངས་ཀྱི་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་ལྟ་བུའོ། །ས་རླུང་ལ་གསེར་གྱི་མདོག་དང༌། གློག་ལྟ་བུའོ། །ནམ་མཁའི་རླུང་ལ་དང་པོར་མཐིང་ག་ལས་འོད་ལྔའི་ཐིག་ལེའོ། །ཐམས་ཅད་དབུ་མར་ལས་སུ་རུང་བའི་རྟགས་སུ་འོད་ལྔའི་འཇའ་ཚོན་དང༌། ཐིག་ལེ་དང༌། ལྷ་སྐུ་དང༌། མཆོད་རྟེན་དང༌། གཞལ་མེད་ཁང་དང༌། དྲ་བ་དྲ་ཕྱེད་དང༌། པདྨ་ལ་སོགས་པ་འོང་ངོ༌། །དེའི་དུས་སུ་འགྲོ་དྲུག་གི་འཁོར་ལོ་དྲུག་ཏུ་རླུང་སེམས་འདུས་པའི་རྟགས་སུ་ལྷ་དང་མི་དང་དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་ལྷ་མ་ཡིན་དང༌། དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དང་སྣང་བ་འཆར་ཞིང༌།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 觀想氣從兩鼻孔進入中脈,生起明樂無分別智慧。上下氣合一,不散亂地專注于氣的形狀和顏色。夏季火氣,秋季風氣,冬季水氣,春季地氣執行,應修習其對治或相反,或僅修空氣,或根據病情修習適宜的氣。 地氣黃色,水氣白色,火氣紅色,風氣綠色,空氣藍色。形狀分別為方形、半月形、三角形、弓形和圓形。 合氣后,屏住氣息,緩慢呼出時留一點氣,如前觀想顏色和形狀在中脈心間,也在四輪中心觀想。穩定后,在大樂輪觀水氣,受用輪觀地氣,心間觀空氣,臍輪觀火氣的顏色和形狀。 這是五氣調順的徵兆:內心明晰無分別,見到各種空性影像。右氣入中脈時見煙狀影像,左氣入中脈時見蜃景,火氣見燈火和光芒,水氣見雲彩和月光,地氣見金色和閃電,空氣先見藍色后見五色光點。 全部入中脈調順時,見五色彩虹、光點、本尊身、佛塔、宮殿、網羅、蓮花等。此時,六道六輪氣心會聚的徵兆是出現天、人、地獄、餓鬼、阿修羅、畜生等境界和影像。

དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དང་སྣང་བ་འཆར་ཞིང༌། རང་ཡང་དེར་གྱུར་པའམ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་སྟེ། གནས་སྦྱོངས་ཀྱི་གདམས་ངག་གིས་ཐམས་ཅད་འཁྲུལ་པར་ཤེས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ཅིང་སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ཐག་བཅད། དེ་ནས་གནས་འབྱམས་ལ་འགྲོ་བས། ལུས་གནད་དང་དམིགས་གནད་བསྒྱུར་ལ་བསྒོམ་མོ། །དེ་ལྟར་རླུང་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཐབས་དེས་ཤེས་པ་གསལ་དངས་ཕྱེད་དུས། དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡོད་མེད་སྤྲོས་བྲལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ངོ་སྤྲད་ནས། གང་དུ་ཡང་དམིགས་པ་མེད་པ་བསྒོམས་ན་ཆོས་ཉིད་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་སྣང་ལ་དགག་སྒྲུབ་ཏུ་ཞེན་ན། ཕྱི་རོལ་པའི་ལམ་དང་ཁྱད་མེད་པས་སྣང་བ་འཛིན་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་མ་བྲལ་བ་གལ་ཆེ་སྟེ། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། སངས་རྒྱས་དང་ནི་བྱང་ཆུབ་ ལ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །བདག་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་བསྒོམ། །འོད་དང་པདྨོ་ལྟ་བུ་དང༌། །རི་མོ་ནམ་མཁའི་འཇའ་འདྲ་མཐོང༌། །མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་དེ་དག་ནི«༼༡༽«། །མུ་སྟེགས་ཅན་ལམ་འཁྲིད་པར་བྱེད། །ཉན་ཐོས་དག་དང་རང་རྒྱལ་གྱི། །སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཡང་ལྟུང་བར་བྱེད། །རྣལ་འབྱོར་སྣང་བ་མེད་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཚེ་སངས་རྒྱས་ལྷ་ཡི་ཕྱག» «།སངས་རྒྱས་ཞིང་ནས་བྱུང་བ་ཡིས། །དེ་ཡི་མགོ་ལ་བྱུག་མཛད་དེ། །ཡང་དག་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ ལྟས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་གནད་དུ་བསྣུན་པས་རླུང་གི་རེག་བྱ་དང་གྲངས་ལ་ཡང་བསླབ་བོ། །རེག་བྱ་ནི་འབྱུང་བ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་བཞིན་བསྒོམས་ལ་གྲངས་ཕྲེང་བ་ལ་བགྲངས་པས་སྔར་བས་ཉུང་དུ་འགྲོ་སྟེ། ཇི་ཞིག་ན་ད་ལྟའི་རླུང་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་ལ། དེ་དུས་དབུགས་གཅིག་ལས་མི་རྒྱུ་ཞིང༌། མཐར་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱ་ཐམས་ཅད་དབུགས་གཅིག་གི་རིང་ལ་འགག་སྟེ། རླུང་ལས་སུ་རུང་བའི་ཡོན་ཏན། ལུས་ཡང་བ་དང༌། འཇག་མའི་རྩེ་ལ་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཅའ་ནུས་པ་དང༌། མངོན་ཤེས་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་གྲུབ་པ་དང༌། རྐང་མགྱོགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་གྲུབ་ཕྲན་ཚེགས་འགྲུབ་བོ།» «།དེའི་དུས་སུ་རང་བཞིན་གྱི་རླུང་ལྔ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 出現畜生等境界和影像,自己也似乎變成或去到那裡。通過清凈處所的教授,了知一切為幻,對眾生生起悲心,決定如幻如夢。然後進入遊歷處所,改變身勢和觀想要點而修習。 通過這種風瑜伽的方法,當心識變得明凈時,指示其本性為離戲論如虛空的有無,修習無所緣,即是法性實相智慧勝觀的本質,是修習般若波羅蜜多。若非如此而執著所見為有無,則與外道之道無異,故不離無執著智慧極為重要。如《楞伽經》云: "屢屢禮敬佛菩提, 修習無我見光明, 蓮花及如畫虹影, 種種相為外道引, 聲聞緣覺行境墮, 瑜伽無相中道也。 彼時佛天手摩頂, 從佛剎來善隨順。" 如是擊中要害,也應學習風的觸感和數量。觸感如各自元素的特徵而修,數量以念珠計數,逐漸減少。最終現在的258息長度只有一息,乃至21600息都在一息中止息。這是風調順的功德:身體輕盈,能在蘆葦尖上結跏趺坐,獲得神通、神變、疾行等小成就。 此時自然五風和

དེའི་དུས་སུ་རང་བཞིན་གྱི་རླུང་ལྔ་དང༌། དབང་པོ་ལྔ་ལ་རྒྱུ་བའི་རླུང་ཡང་དབང་དུ་འདུས་པའོ། །རང་བཞིན་གྱི་རླུང་ལྔ་ནི། སྲོག་རླུང༌། མེ་མཉམ། ཁྱབ་བྱེད། གྱེན་རྒྱུ། ཐུར་སེལ་ལོ། །གནས་ནི་སྙིང་ག །ལྟེ་བ། ལུས་བྱིངས། རོ་སྟོད། རོ་སྨད་ན་གནས་སོ། །དབང་པོ་ལྔའི་རླུང་ནི། མིག» «རྣ་བ། སྣ། ལྕེ། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་སོ་སོ་ལ་རྒྱུ་བའོ། །དེ་ནས་རྩོལ་བའི་སྦྱོར་བས་ཁམས་ལ་མ་བསླབས་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མི་འགྲུབ་པས། འདིར་དེ་བཤད་པ་ནི། དེ་ནས་ཁམས་ལ་བསླབ་པའི་རིམ་པ་ ཡང༌། །ཨ་ཤད་མེ་ཡིས་རི་བོང་ཅན་བཞུ་བས། །བདེ་ཆེན་ངང་ལ་མི་རྟོག་སྦྱངས་རྗེས་སུ། །འཁོར་ལོ་བཞི་དབུས་རྩ་གསུམ་སྟེང་འོག་ལས། །ཉི་ཟླའི་འགྲོས་ཅན་དབུ་མར་མཉམ་ཞུགས་ཏེ། །དབུས་སུ་རྣམ་འདྲེས་ཨེ་ཝཾ་ཟུང་འཇུག་ནི། །ལྔ་ལྡན་ཆེས་ཕྲ་འོད་གསལ་ངང་ཉིད་ལས། །མཆོག་རབ་རྣམས་ལ་ནམ་མཁའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། །གཞན་ལ་མི་རྟོག་ཞི་གནས་འགྲུབ་པ་ཡིན། །འདི་ལ་གཏུམ་མོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་ལོ། བདེ་ཆེན་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་ལོ། རྩལ་སྦྱོངས་བོགས་འབྱིན་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་གསུམ་དུ་གནས་པ་ལས། དང་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ནི། ལུས་གནད་དང་རྩ་གསུམ་འཁོར་ལོ་བཞི་སྔར་དང་འདྲ་བ་ལས། ལྟེ་བའི་ཐད་ཀྱི་དབུ་མའི་ནང་ན། ཨ་ཤད་རེག་བྱ་ཚ་བ་རྟ་རྔ་ཙམ་ལས་མེ་འབར་བ་སྤྱི་བོ་བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོ་ནས་ཧཾ་ཐུར་དུ་བལྟ་བ་ལ་རེག་པས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བབས་ཏེ། དབུ་མ་གང་བས་བདེ་བ་རྒྱས་པའི་ངང་ལ་དར་ཅིག་བསྒོམས་པས། རོ་མའི་དངས་མ་དཀར་པོ་དང༌། རྐྱང་མའི་དམར་པོ་གཉིས་དབུ་མའི་ཡར་སྣ་མར་སྣ་ནས་ཞུགས་པ་སྙིང་གར་འདྲེས་ཏེ། བདེ་བ་དང་གསལ་བའི་ཨེ་ཝཾ་ཟུང་འཇུག་གི་ཉམས་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་ཐིག་ལེ་གོང་བུ་འོད་ལྔའི་སྣང་བ་ལས་ཇེ་ཕྲར་གྱུར་པ་ལ་སེམས་གཏད་ནས་བསྒོམ་པ་ནི། བདེ་མཆོག་ལས། རྟག་ཏུ་སྙིང་ལ་གནས་པ་ ཡི། །ཐིག་ལེ་གཅིག་ལ་འགྱུར་བ་མེད། །དེ་སྒོམ་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ། །ངེས་པར་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །དེ་ནས་མཐར་ཅི་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་བཞག་པས་དབང་པོ་ཡང་རབ་ཁ་ཅིག་དེ་ཉིད་དུ་འོད་གསལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དོན་སྐྱེས་ནས།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 此時,自然五風和五根執行的風也被控制。自然五風是:生命風、平等火、遍行風、上行風、下行風。它們分別位於心間、臍部、全身、上體、下體。五根之風分別執行于眼、耳、鼻、舌、身各根。 若不修習元素,則無法成就不可思議的禪定,故此解說元素修習次第: 以阿字火融化月亮, 大樂中修無分別后, 四輪中心三脈上下, 日月執行入中脈中, 中央融合成為雙運, 五具極細光明中生。 上等者見空中之相, 他人成就無分別定。 這包括智慧火焰輪、大樂法性輪、修習增進輪三種。首先解說與第一種相關的: 身勢、三脈四輪如前,臍部中脈內有阿字,觸感熾熱如馬尾,生起火焰。頂部大樂輪的吽字向下看,接觸后菩提心降下,充滿中脈,生起增長樂受。稍作修習后,右脈的白色精華和左脈的紅色精華從中脈上下口進入,在心間融合,生起樂明雙運的體驗。 然後專注於五色光明的圓形明點,逐漸變細。如《勝樂續》所說:"常住心中的不變一明點,修習此者必定生智慧。" 最後安住于無所緣,上等根器者即可生起如虛空般的光明實相。

དེ་ནས་མཐར་ཅི་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པར་བཞག་པས་དབང་པོ་ཡང་རབ་ཁ་ཅིག་དེ་ཉིད་དུ་འོད་གསལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དོན་སྐྱེས་ནས། ཉིན་མཚན་འཁོར་ཡུག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པས་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་ས་འགྲུབ་བོ། །གཞན་རྣམས་ལའང་ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ནི། ལྟེ་བར་གཏུམ་མོ་ལས་མེ་བྱུང་སྟེ། སྤྱི་བོར་བཾ་གྱི་དབྱིབས་ཅན་གྱི་ཐིག་ལེ་ཟླུམ་པོ་ལ་ཕོག་པ་ལས། དངས་མ་དཀར་པོ་བབ། མི་རྟོག་པའི་བདེ་བ་སྐྱེས་ནས་སྙིང་གའི་དབུས་ན་ཨེ་«༼༡༽«མཐིང་ག་དང་སྤྱི་བོའི་བཾ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པའི་གོང་བུ་སྲན་མ་ཙམ་ལ་སེམས་བཟུང་བ་དེ་ཡང་ཇེ་ཕྲར་གྱུར་ནས་མཐར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་ངང་ལ་གཞག་གོ» «།ཐབས་འདིས་རིག་པ་འོད་གསལ་དུ་སོང་ནས་སྟོང་གསལ་སྤྲོས་བྲལ་ནང་དུ་སྐྱེ་ཞིང༌། སྣང་བ་འོད་ལྔར་གསལ་བ་དང༌། རིག་པ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་འགགས་ཏེ། ཞི་གནས་སུ་སོང་བ་དག་དུས་མཉམ་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་ནི། ཆགས་བྲལ་རྣམས། རླུང་དང་ཁམས་གཉིས་དུས་མཉམ་ཟུང་འཇུག་ཏུ་བྱེད་པས། ལྟེ་བར་མེ་རླུང་ཨེའི་རྣམ་པ་ལས་ཧཾ་ཞུ་ནས། དབུ་མ་དང་འཁོར་ལོ་བཞི་ལ་ཁྱབ་པར་རླུང་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེ་དཀར་པོ་ཐུར་འབབ་དང་དམར་པོ་གྱེན་འགྲོ་གཉིས་སྙིང་གར་འདྲེས་པས། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་སྤྲོས་བྲལ་དུ་བསྒོམ་ཞིང༌། བསྒོམ་པ་དེ་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར། ནམ་མཁའི་གཟུགས་ཅན་གཉུག་མ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནང་དུ་ཤར་དུས། རྟོག་པ་ཆོས་ཉིད་དུ་ཞི་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཆགས་ཅན་ལས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྦྱོར་ཏེ་བཤད་པ་ནི། ལྷན་ཅིག་རོལ་པ་ལས། ལྷ་མོའི་པདྨོའི་ཁོང་གསེང་ཨེའི་དབྱིབས་ཅན་ནས་དགའ་བའི་མེ་གཡོས་པས། ཡབ་ཀྱི་རི་བོང་ཅན་ཧཾ་འཛག་པའི་ངང་ལ་དར་ཅིག་བློ་གནས་པ་ནི་དགའ་བའོ། །དེ་ནས་སྤྱི་བོ་ནས་མགྲིན་པར་གཡོས་པ་ཉིད་སྙིང་གར་བབས་པ་ནི་མཆོག་དགའ་འོ། །ལྟེ་བའི་བར་ནི་དགའ་བྲལ་ལོ། །གསང་བར་བབ་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་འོ། །རྡོ་རྗེ་ནོར་བུའི་བུམ་པར་བརྟན་པ་ལ། ཇི་སྲིད་འདོད་པར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཟླ་བའི་འགྲོས་ཅན་སྟེང་ནས་འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡས་བརྟན་གྱི་དགའ་བ་བཞིའོ། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 最後安住于無所緣,上等根器者即可生起如虛空般的光明實相。晝夜不斷安住于禪定中,可成就金剛持的果位。其他人也能生起止觀禪定。 第二種解說:臍部生起猛火,觸及頂部圓形明點(形如བཾ字),白色精華降下,生起無分別大樂。心間中央深藍色ཨེ字與頂部བཾ字融合成豆粒大小的圓球,專注於此,逐漸變細,最後安住于無作意狀態。通過此法,心識入光明,內生空明離戲,外現五色光明,心所法停止,同時入止觀。 第三種解說:離欲者同時修習風和元素雙運。臍部火風ཨེ字融化ཧཾ字,白色風心明點向下流,紅色向上升,二者在心間融合。修習離戲五智本性,不作意而修。當如虛空形態的本俱光明內生時,分別念安住於法性中。 對於有欲者,結合業印解說:如《雙運續》所言,從天女蓮花中ཨེ形生起歡喜之火,融化尊者月亮ཧཾ字,暫時安住於此是歡喜。從頂至喉動搖,降至心間是勝喜。至臍為離喜。降至密處為俱生喜。穩固於金剛寶瓶中,隨意安住,是月行從上至下的四種穩固喜。

ཇི་སྲིད་འདོད་པར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཟླ་བའི་འགྲོས་ཅན་སྟེང་ནས་འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡས་བརྟན་གྱི་དགའ་བ་བཞིའོ། །སླར་ཡང་ཡུམ་གྱི་དངས་མ་དྲངས་ཏེ། གསང་བ་ནས་ལྟེ་བའི་བར་སླེབ་པ་དགའ་བའོ། །སྙིང་གའི་བར་མཆོག་དགའ་འོ། །དེ་ནས་མགྲིན་པའི་བར་ལྷན་ཅིག་དགའ་བྲལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་སྤྱི་བོའི་བར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་དགའ་འོ། །དེ་ནས་གཅིག་དང་དུ་མ་མེད་པའི་ངང་དུ་བློ་གནས་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའི་གཟུགས་ཅན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་ པའོ། །དེའི་ཚེ་ཡབ་ལ་འོད་གསལ་ཤར་བ་ལས་གཞན་ཡུམ་ལ་མི་རྟོག་པའི་བདེ་བ་«༼༡༽«དར་གཅིག་གནས་སོ། །འདི་ནི་གསང་སྔགས་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དག་གིས་ཐབས་ཀྱི་སྙིང་པོར་གསུངས་ཏེ། སྐལ་བ་ཅན་འགའ་ཡི་ལམ་ཡིན་གྱིས། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རླུང་སེམས་འཛག་མེད་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་དུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་མི་བྱ་སྟེ། ཕས་ཕམ་པས་གོས་པར་འགྱུར་ཏེ་ལམ་སྒྲོན་ལས། གསང་བ་ཤེས་རབ་དབང་བསྐུར་ནི། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་བླང་མི་བྱ། །ཞེས་སོ། །མདོ་རྒྱུད་ཐབས་མཐུན་པར་སྦྱར་བ་ནི། མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དག་ལས་རླུང་དང་ནི། །ཕྱི་རོལ་དམིགས་པའི་རྟེན་ལ་སེམས་བཟུང་བས། །ཞི་གནས་སྒྲུབ་དང་འདི་ནི་མཚུངས་པར་བསྟན། །ཁ་ཅིག་རྩ་རླུང་ཕྱི་རོལ་པ་ལའང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལམ་དམན་པའོ་སྙམ་ན། ཉི་མའི་སྙིང་པོའི་མདོ་དང༌། མཛོད་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་མདོ་དང་བསྟན་བཅོས་དག་ལས། རྣམ་རྟོག་གི་གཉེན་པོར་རླུང་བསྒོམས་པས། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་དེ་ཡང་དམན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བའི་ཐབས་སུ་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་མཐུན་པས་འགལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཐབས་དེས་འགྲུབ་པའི་རང་གསལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་རང་ལ་ཡོད་པ་ཤར་བ་ཉིད་ངོ་སྤྲད་པ་ནི། ཐབས་དེས་འགྲུབ་པའི་ལྷག་མཐོང་ཡེ་ཤེས་ནི། །གསལ་བདེའི་ངང་དེར་གནས་དང་མི་གནས་དང༌། །ཡོད་མེད་ཡིན་མིན་མཚོན་བརྗོད་འདས་པའི་མདངས། །རང་རིག་སྤྲོས་བྲལ་དངས་གསལ་ལྷག་གེ་བ། །རྒྱ་ཆད་ཕྱོགས་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ། ། དངས་གསལ་མི་གཡོ་ཉི་ཟླའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིན། །ཀུན་རྟོག་རྙོག་བྲལ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་སྟེ། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 隨意安住,是月行從上至下的四種穩固喜。再次引導佛母精華,從密處至臍為歡喜,至心為勝喜,至喉為離喜,至頂為俱生喜。然後心安住於一多不二的狀態,即是安住于如虛空形態不可思議的法性智慧。此時,尊者現光明,佛母則暫時安住于無分別大樂。 這是大密咒圓滿者所說的方便精髓,是少數有緣者的道路,並非適合所有人,因為未能控制風心不漏。特別是梵行者不應修習,否則將犯根本墮罪。如《道燈論》所說:"密乘智慧灌頂,梵行者不應受。" 結合契合經續的方法:諸經論中說通過專注風和外境來成就止觀,與此相同。有人認為脈風外道也有,故為低劣之道。然而,《日藏經》、《俱舍論》等大小乘經論中都說修風是對治分別念、生起禪定的方法,難道這些也是低劣的嗎?因此,作為生起禪定的方法,經續皆一致,並無矛盾。 現在介紹通過這些方法成就的自明本俱智慧: 通過這些方法成就的勝觀智慧, 是明樂中住與不住, 有無是非超言說的光彩, 自覺離戲清明燦然, 無邊無際如虛空, 清明不動如日月, 離諸妄念如大海。

ཀུན་རྟོག་རྙོག་བྲལ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་སྟེ། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཉིད་འོད་གསལ་དུ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངོ་སྤྲད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཏེ་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ། །བདག་ཅག་གི་བླ་མ་དམ་པ། དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཞི་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལྟར་བཞེད་དེ། སྔར་རླུང་གི་དུས་གསལ་བའི་རིག་པ་རྟོག་མེད་དང་ཐིག་ལེའི་དུས་བདེ་བའི་རིག་པ་གསལ་བ་གཉིས་ཀྱི་ངང་དེ་ན། རང་གི་རིག་ངོ་དེ་ལ་ཆེར་གྱིས་བལྟས་པས། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་ཙམ་དུའང་གནས་མི་གནས་སུ་མི་འདུག» «གསལ་སྟོང་རང་རིག་གི་ངོ་བོར་ཡིན་མིན་དང་ཡོད་མེད་དུ་མི་འདུག །དཔེས་མི་མཚོན་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པའི་དོན་རང་སངས་རང་རིག་དྭངས་ལ་མི་གཡོ་བ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ། གསལ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉི་ཟླའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ། རྒྱ་ཆད་དང་ཕྱོགས་ལྷུང་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ཡངས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟ་བུ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གི་སྤྲོས་པ་ཞི་བའི་རང་རིག་དེ་ཉིད་ཆོས་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་ངོ་སྤྲོད་མཛད་ཅིང་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་དང༌། དབུ་མ་ཆེན་པོ་དང༌། སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་གི་སྙིང་པོ་དང༌། ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ངོ་བོ་དང༌། སྤྲོས་པ་མ་ལུས་ཞི་བའི་ཞི་བྱེད་དང༌། གནས་ལུགས་དོན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ་གསུང༌། ཁོ་བོས་ཀྱང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པའི་དོན། མདོ་རྒྱུད་ན་དེ་ལྟར་བཞུགས་པ་ལེགས་པར་མཐོང་སྟེ། གསང་བ་འདུས་པ་ལས། བསྒོམ་པ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དངོས། །བསྒོམས་པ་ཉིད་ནི་སྒོམ་པ་མིན། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་པས། །སྒོམ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའོ། །ཞེས་པ་དང༌། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རིམ་པ་ལས། རྟག་དང་ཆད་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམས། །ཡང་དག་དོན་དུ་གཉིས་མེད་གཟིགས། །དངོས་པོ་དང་ནི་སྟོང་པ་ཉིད། ། གཉིས་སུ་མེད་པར་མཉམ་པར་བསྒོམ། །ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་ཐ་དད་དང༌། ། གཉིས་དང་གཉིས་མིན་ལས་འདས་པ། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རྣལ་འབྱོར་ཆེ། ། རོ་གཅིག་གཉིས་སུ་མེད་པར་བརྗོད། །རང་བཞིན་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི། ། ཤེས་རབ་ཆར་ནི་ཡང་དག་གནས། །ཞེས་པ་དང༌། གསང་བ་གྲུབ་པ་ལས། ཤེས་རབ་ལྷ་མོ་བླ་ན་མེད། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 離諸妄念如大海。 自生智慧心性光明, 聖者指示為法身, 本俱常應修習。 我們的至尊上師,吉祥法王仁波切,如是理解第四大手印智慧:先前風時的無念明覺和明點時的樂明覺,在此狀態中,仔細觀察自己的覺性,發現既不安住也不不安住於樂明無念中。明空自覺的本質既非是非,也非有無。超越比喻、思維和言說的意義,自凈自覺,澄明不動如大海;明而無念如日月輪;無邊無偏如廣闊虛空。他將此寂滅心心所戲論的自覺指認為法身大手印自生智慧,並說這也是大圓滿、大中觀、六支瑜伽的精髓、道果的本質、息滅一切戲論的寂滅法以及實相般若波羅蜜多。 我也稍有體驗,並在經續中清楚地看到如此描述。如《密集經》云:"無修即是真修,有修反非修。如是無實無虛,修行無所緣。"《不可思議次第》云:"常斷等差別,實義中無二。有法與空性,無二等持修。世俗與勝義,異同皆超越。方便智慧瑜伽大,一味無二稱。無自性之自性,安住于智慧雨。"《秘密成就》云:"無上智慧天女。

གསང་བ་གྲུབ་པ་ལས། ཤེས་རབ་ལྷ་མོ་བླ་ན་མེད། །འདི་ནི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཞེས་བརྗོད། །གལ་ཏེ་ཤེས་ནས་བསྒོམ་གྱུར་ན། །སེམས་ཅན་ཀུན་ལས་རྣམ་གྲོལ་འགྱུར། །ཞེས་པ་དང༌། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་རིམ་པ་ལས། རང་བཞིན་རྣམ་དག་མ་གོས་པ། །གཉིས་མེད་དོན་ནི་དམ་པ་གང༌། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མི་འཇིགས་པ། །དེ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ ཉིད། །ཅེས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་གྲུབ་པ་ལས། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཞེས་བཤད་ ཅིང༌། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། །མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། །འདི་ནི་ཆོས་སྐུར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌།རིན་པོ་ཆེའི་འཁོར་ལོ་ལས། གཞི་རྩ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །རང་བཞིན་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། བདེ་མཆོག་ལས། གང་ཕྱིར་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། །འོད་གསལ་སྤྲོས་དང་བྲལ་བའི་དོན། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་གང་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས། ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་མ་བརྟགས་པ། །རབ་ཏུ་མི་གནས་པ་ཡི་ཡིད། །དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་བྱེད་མེད། །དམིགས་པ་མེད་ལ་ཕྱག་འཚལ་འདུད། །ཅེས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། དམིགས་པ་མེད་ཅིང་མཚན་མ་མེད། །རྣམ་རྟོག་མེད་ཅིང་སྤྲོས་པ་མེད། །སྐྱེ་མེད་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད། །ཅེས་པ་དང༌། ཡུམ་ལས། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་ཟབ་ཅིང་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བཀའ་ལུང་གིས་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་པས། ཐར་པ་འདོད་པའི་མཁས་པ་དག་གིས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་རོལ་པ་སེམས་ཀྱི་རྒྱན་དུ་ངོ་སྤྲོད་པ་ནི། མཚན་མའི་རྣམ་རྟོག་གང་དང་གང་ཤར་ ཡང༌། །གནས་ལུགས་ངང་དེར་ཆུ་ལ་རླབས་བཞིན་གྲོལ། །གློད་པས་རང་བཞིན་ངང་དངས་མ་ཤོར་གཅེས། །དེ་ལྟར་ཟབ་ཞི་སྤྲོ་བསྡུ་མེད་པ་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བའི་ངང་ལ་བསྒོམ་དུས་ཡུལ་ལ་འཕྲོ་བའི་རྟོག་པ་ཤར་ན། ཤར་བ་ངོས་བཟུང་ལ་རྗེས་མི་འབྲང༌། ངོ་བོ་མི་དགག» «རང་ཞི་ལ་གློད་ནས། བསྒོམ་པ་སྔ་མའི་ངང་དངས་མ་ཤོར་བར་བྱས་པས། རྣམ་རྟོག་རྦ་རླབས་འདྲ་བ་འོད་གསལ་གྱི་ངང་དེར་རང་ཞིར་འགྲོ་སྟེ། སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་ཞིང་དེའི་ངང་དུ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་མེད་ པའོ། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 《秘密成就》云:"無上智慧天女,此稱波羅蜜多。若知而修習,解脫一切眾生。"《不可思議次第》云:"自性清凈無染污,無二義為最勝者,無生亦無有壞滅,即是大手印自身。"《智慧成就》云:"稱為普賢亦稱為大手印,稱為映象智慧,應知此即法身。"《寶輪》云:"無基礎的智慧,是自性清凈見。"《勝樂》云:"由於有無皆離,光明離戲義,應知即是俱生。"《智慧光明莊嚴經》云:"不為遍計所計,不住于任何處,無念亦無作意,無緣相我頂禮。"《三摩地王經》云:"無緣相亦無相,無分別無戲論,無生即是真如。"《般若經》云:"須菩提,一切法自性甚深無戲論。"等等經典教證使人信服,因此希求解脫的智者應當常修。 如是修習的瑜伽士,應將顯現認知為心的莊嚴: 任何相的分別念生起, 如水波于實相中解脫。 放鬆而不失自性澄明為要。 如是修習深寂無增減如海的狀態時,若生起向外境的分別念,應認知所生而不隨之,不遮止其本質,放鬆讓其自然平息,不失先前修習的澄明狀態。如此,分別念如波浪般在光明中自然平息。因為從心性生起並在其中解脫,故無差別。

སེམས་ཉིད་ལས་བྱུང་ཞིང་དེའི་ངང་དུ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་མེད་ པའོ། །བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོས་གཉུག་མ་རྡོ་རྗེའི་མགུར་བཞེངས་པ། ཇི་སྲིད་སེམས་ལས་རྣམ་འཕྲོས་པ། །དེ་སྲིད་མགོན་པོའི་བདག་ཉིད་དེ། །ཆུ་དང་རླབས་དག་གཞན་ཡིན་ནམ། །ཞེས་པ་དང༌། ཆུ་དང་མར་མེ་རང་གསལ་གཅིག་པུར་ཞོག» «། འགྲོ་འོང་ང་ཡིས་མི་ལེན་མི་འདོར་རོ། །ཞེས་པ་དང༌། ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོ་ལས། བསྒོམ་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་དང་«༼༡༽«། །མ་ཡེངས་རེ་དོགས་ཆད་ན་སྒོམ་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ལ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་མཚན་མ་ཅི་སྐྱེས་ཀྱང༌། །གང་ལྟར་འདི་ལྟར་གཞག་ཅེས་མི་དམིགས་པར། །གཞི་གཞག་དེ་ལྟར་བཞག་ན་ཡེང་བ་མེད། །ཅེས་སོ། །དེའང་ལས་དང་པོ་པ་ཡེངས་ན་དེ་མ་ཐག་རྟོགས་པ་སྔ་མའི་ངང་ལ་བཞག་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དམིགས་པ་ཉིད་ལ་སེམས་གཏད་ནས། །དེ་རྒྱུན་རྣམ་པར་གཡེང་མི་བྱ། །རྣམ་གཡེང་མྱུར་དུ་རྟོགས་བྱས་ནས། །སླར་ཡང་དེ་ལ་བླན་པར་བྱ། །ཞེས་སོ། །ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཡང༌། མ་བྱིང་མ་རྨུགས་རྒོད་པར་མ་གྱུར་ཅིང༌། །མ་ཆགས་མི་གཡོ་རྒྱུ་བ་ཀུན་དང་བྲལ། །བསམ་གཏན་དངས་པས་ཤེས་རབ་རྒྱུན་ཆད་མེད། ། རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བསྒོམ། །འདི་ནི་ཡང་ཟབ་སྙིང་པོའི་གདམས་པ་ཡིན། །རླུང་ངམ། ཁམས་སམ། རིག་པ་གང་བདེ་རང་བབས་སུ་བསྒོམ་པ་གང་གི་དུས་ནའང༌། ཤེས་པ་མ་བྱིང་བ་མ་རྨུགས་པ། རྟོག་པ་མི་རྒོད་པ། སྒོམ་ཉམས་ལ་མ་ཆགས་པ། ངང་ལས་མི་གཡོ་བ། དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་ཀྱི་རྒྱུ་བ་མི་ཚོར་བ། དངས་གསལ་ཕྱེད་ལ་རྟོག་པས་མ་བསླད་པར་བསྒོམ་མོ། །དེའང་རྟོག་དཔྱོད། དགའ་བདེ་ལ་ཆགས་པ། དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་རྣམས་བསམ་གཏན་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །དབུགས་ནི་རྒོད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་རྟོག་གི་རྟ་ཡིན་པས་སྐྱོན་དུ་གཞག་གོ» «།དེ་ལྟར་གཏིང་གསལ་གྱི་ངང་ལ་གནས་དུས། རང་བྱུང་འོད་གསལ་གྱི་ཤེས་རབ་དང་དབྱེར་མེད་པས་ཤེས་རབ་རྒྱུན་ཆད་མེད་དེ་དོན་འདི་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་མོ། །དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་རྫོགས་པ། དེ་ལས་སྤྱན་དང་མངོན་ཤེས་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང༌། །ཉིན་མཚན་ཏིང་འཛིན་ཕྱད་པར་འགྲོ་བ་དང༌། །གཟུངས་སྤྲིན་ཡེ་ཤེས་ཉི་མ་ཁོང་ནས་ འཆར། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 因從心性生起並在其中解脫,故無差別。大婆羅門所作《本性金剛歌》云:"只要從心中生起,即是怙主自身。水與波浪豈有異?"又云:"水與燈光自明獨存,來去我不取捨。"《遍作王經》云:"無可修的法性即菩提,不散亂斷絕希憂即修行。"又云:"于無生法性菩提中,任何心心所相生起,不執著于如何安置,如是安住則無散亂。" 初學者若散亂,應立即安住于先前的覺受中。如《經莊嚴論》云:"心繫緣境后,其相續不散。若覺知散亂,速疾令收攝。" 如何修習:"不昏沉不迷糊不掉舉,無貪著不動離諸動,禪定澄明智慧不斷,修習自生智慧本俱生。此乃甚深精要教授。" 無論修風、界或覺性,任何時候都應:心不昏沉不迷糊,念不掉舉,不貪著禪修體驗,不動搖于本性,不覺出入息,保持清明而不被分別念污染。分別尋伺、貪著喜樂、出入息都是禪定的過失。呼吸因為是掉舉,是分別念之馬,故視為過失。 如是安住于澄明狀態時,與自生光明智慧無別,故智慧相續不斷,應常修此義。如是圓滿修習:"由此生起天眼與神通,日夜入定相續不斷,從內生起持明智慧日。"

གཟུངས་སྤྲིན་ཡེ་ཤེས་ཉི་མ་ཁོང་ནས་ འཆར། །མ་ནོར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ཉིད་གོམས་པ་ལས། ཆུ་དངས་པར་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ལྟར། རིག་པ་དངས་པའི་ཆ་ལས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང༌། རི་དང་ཁང་པས་བར་དུ་ཆོད་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་དངོས་སུ་མཐོང་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང༌། ཉིན་མཚན་ཁོར་ཡུག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཅིག་གིས་འདའ་བ་དང༌། ཚིག་དོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་དང༌། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་ནས་འཆར་རོ། །ཐབས་འདིས། རྩ་རླུང་ལས་རུང་ཡོན་ཏན་ཚོགས་འཕེལ་བས། །ས་རྣམས་གོང་བགྲོད་གྲུབ་པ་རྣམ་གཉིས་ཐོབ། །དེ་ཕྱིར་འདི་འདྲའི་གནད་ལ་གོམས་པར་མཛོད། །རྩ་དང་རླུང་ལས་སུ་རུང་བས། ལུས་སེམས་ལ་དགའ་བདེ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། སྤྲུལ་བསྒྱུར་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མང་པོ་ཐོབ་ཅིང༌། ས་དང་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་ཀྱང་ཐོབ་ལ། གནས་སྐབས་ཀྱི་གྲུབ་པ། ཐུན་མོང་གི་དངོས་གྲུབ་བརྒྱད་དང༌། མཐར་ཐུག་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་འཐོབ་ བོ། །གྲུབ་པ་བརྒྱད་ནི། མཁའ་སྤྱོད་རལ་གྲི་རི་ལུ་དང༌། །རྐང་མགྱོགས་བུམ་པ་གནོད་སྦྱིན་ཁོལ། །བཅུད་ལེན་དང་ནི་མིག་སྨན་ནོ། །དེ་ལ་མཁའ་སྤྱོད་ནི་མི་འཆི་བར་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་ནུས་པའོ། །རལ་གྲི་ནི། དེས་དགྲའི་དཔུང་དུ་མ་འཇོམས་ནུས་པའོ། །རི་ལུ་ནི་སྨན་འགའ་ཞིག་བསྒྲུབས་པ་དེ་ལག་ཏུ་ཐོགས་པས་ལུས་མི་སྣང་བའོ། །རྐང་མགྱོགས་ནི། མཆིལ་ལྷམ་གྲུབ་སྟེ་གྱོན་པས་ཡུད་ཙམ་ལ་རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་འཁོར་བའོ། །བུམ་པ་ནི་དེའི་ནང་དུ་ཟས་ནོར་གོས་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་ཟད་མི་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ༌། །གནོད་སྦྱིན་ཁོལ་པོ་ནི། དེས་བྲན་བྱེད་པས་ཅི་བསྒོ་བ་སྒྲུབ་ཅིང༌། མི་འབུམ་ཕྲག་གིས་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་བྱ་བ་ཉིན་གཅིག་ལ་འགྲུབ་པའོ། །བཅུད་ལེན་ནི་ཚེ་ཉི་ཟླ་དང་མཉམ། སྟོབས་གླང་པོ་དང་མཉམ། མདངས་པདྨ་དང་མཉམ། ལྡང་བ་ཤིང་བལ་ལས་ཡང་བའོ། །མིག་སྨན་ནི་མིག་ལ་བྱུགས་པས་ས་འོག་གི་གཏེར་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའོ། །ད་ནི་ཚུལ་གཞན་གྱི་ལོག་རྟོག་དགག་པ་ནི། གང་ལ་གནད་མེད་སྤྲོས་བྲལ་ཚིག་ཏུ་ཤོར། །རྟོག་པའི་བཟོ་རྒྱས་མཐའ་བྲལ་གདེང་བཅས་ཏེ། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 從內生起持明智慧日。由熟習此無誤三昧,如清水中現影像,從覺性澄明中生起神通;雖有山嶽房屋阻隔,仍能直接見到彼岸等境的無礙神變眼;日夜相續入一三昧;不忘廣大文義的總持;從內生起止觀智慧。 通過此法:"脈風調順功德聚增長,漸次登地獲得二種悉地。故應熟習如是要訣。"脈風調順,使身心獲得喜樂、三昧、變化等諸多功德,獲得無量地道功德,獲得暫時共同八種悉地,最終獲得無上佛果。 八種悉地是:空行、寶劍、丸藥、疾行、寶瓶、役使夜叉、長壽丹、眼藥。空行是不死而能住于虛空。寶劍能降伏眾多敵軍。丸藥是煉製某種藥物,手持則身體隱形。疾行是成就靴子,穿上后瞬間可繞行大海。寶瓶中出現無盡的飲食財物衣服等資具。役使夜叉是使其為奴僕,能完成一日內百萬人才能完成的事業。長壽丹使壽命等同日月,力量等同象,光澤如蓮花,輕盈如棉絮。眼藥涂眼后能見地下寶藏等。 現在破除其他方式的邪見:"于無要訣離戲落言詞,分別妄想增廣離邊執。"

རྟོག་པའི་བཟོ་རྒྱས་མཐའ་བྲལ་གདེང་བཅས་ཏེ། །རྣམ་རྟོག་ཅི་སྐྱེས་སྐྱེ་འགག་གྲངས་བཏབ་ཀྱང༌། །གནས་ལུགས་དོན་དང་རྒྱང་རིང་གནམ་ས་བཞིན། །དེང་སང་གི་བསམ་གཏན་པ་ཁ་ཅིག་ད་ལྟའི་རིག་པ་འོལ་«༼༡༽«འགྱུ་འཕྲེང་གསུམ་པོ་འདི་སྤྲོས་བྲལ་ཡིན་པས། གང་ཤར་ཅི་འགྱུས་སེམས་སུ་ངོ་ཤེས་ན་དེས་ཆོག་ཅེས། སྐྱེ་འགག་གྲངས་སུ་འདེབས་པ་རྣམས་ཀྱང༌། གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་དང་གནམ་ས་བས་ཀྱང་རིང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མུན་པ་ཅན་ཁ་ཅིག» «ཟང་ཐལ་ཆིག་རྫོགས་འབྲེལ་ཐག་ཆོད་པ་ཡི། །ས་ལེ་ཧྲིག་གེ་བར་མཚམས་ངོས་བཟུང་ནས། །དོན་མཐོང་འདོད་པས་དོན་མེད་ཕྱིན་ཅི་ལོག» «།ཡང་ཁ་ཅིག་ད་ལྟའི་ཤེས་པ་ཟང་ཐལ་ཆིག་རྫོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་རྗེན་པ་འདི་ལ། སྐད་ཅིག་གང་ཤར་འབྲེལ་ཐག་ཆད་དེ་བར་མེད་ཧ་རེ་བ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པ་དེ་དོན་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས། དེའི་ངང་ལ་འཕྲོ་གནས་ཅི་བྱུང་ཡང་ས་ལེ་ཧྲིག་གེ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཡང་ཡིད་ཆེས་པའི་རྒྱུད་ལུང་དངོས་ནི་མེད། གཞན་དག་དེའི་ར་མདར་བློག་«༼༡༽«ནས་ངེས་ཤེས་བྱེད་དེ། སྙན་རྒྱུད་ཡིན་ཡང་དོན་དང་མ་འབྲེལ་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་ངོ༌། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ངོས་གཟུང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །སྔ་ཕྱི་བསྒོམ་མིན་བར་དེར་སུ་ཡིས་བཅུག» «།དེ་འདྲའི་ལམ་ངན་མདོ་རྒྱུད་དང་འགལ་བས། །ཐར་པ་འདོད་ན་རིང་དུ་སྤང་བར་བྱ། །མ་འགགས་མ་སྐྱེས་ངོས་བཟུང་བའི་བར་དེར་བསྒོམ་དུ་འགའ་ཞིག་གིས་བཅུག་པ་མེད་དེ། དེ་གསུམ་རིག་པར་མཚུངས་ན། བླང་དོར་གཉིས་བྱེད་པའང་མདོ་རྒྱུད་དང་འགལ་བས་སྤང་བྱ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག» «རབ་ཀྱིས་སོར་གཞག་འབྲིང་གིས་ངང་ལ་བསྐྱངས། །ཐ་མས་སོ་སོར་རྩལ་སྦྱངས་ཞེས་སྨྲ་བ། །མུན་པའི་བློ་ཅན་སྔོན་མེད་གླང་ཆེན་ཞིག» «།གང་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དེ་གཅིག་པུས་ཆོག་སྟེ། བྱས་པས་ལན་པ་ཡིན། དེས་ན་རབ་ཀྱིས་ད་ལྟའི་ཤེས་པ་རང་སོར་ཐ་མལ་དུ་བཞག» «འབྲིང་གིས་སྐྱོན་ཡོན་ཕྱེད་ནས་ས་ལེ་ཧྲིག་གེའི་ངང་ལ་བསྒོམས་པས་ཕྱིས་འཆར། ཐ་མས་འགྱུ་བའམ་གནས་པ་གང་རུང་གཅིག་ནས་བསྐྱངས་པས། ཕྱིས་འབྲིང་དང་རབ་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་མུན་པ་ཅན་དག་སྨྲའོ། །གཤིས་ལ་དེ་གསུམ་གང་གནས་པ་ཡིན།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 分別妄想增廣離邊執,任何念頭生滅雖可數,與實相義如天地遙遠。如今有些禪修者說,當下覺性朦朧三相是離戲,只要認知任何生起變化為心即可。這些數算生滅的人,與實相之義比天地還遠。 又有一些愚昧者:"頓悟一成斷絕相續,清明明瞭執著中間相,欲見實義反成無義顛倒。"又有一些人說,當下意識頓悟一成的本性裸露,任何剎那生起都斷絕相續,無間隙明瞭,不成立任何,這就是自生本智,無論其中如何生起安住,都清明明瞭地體驗,但這並無可信的續部經典依據。其他人盲目相信這一點,雖是耳傳教法,但與實義無關,故顯為顛倒。為什麼呢? "因為剎那瞬間可認知變化,前後非修中間誰安置?如是惡道違背經續,若欲解脫應當遠離。"無人在未滅未生之間安置修行,若這三者在覺性中等同,取捨二者也違背經續,故唯應捨棄。 又有一些人說:"上等安住本然,中等護持狀態,下等各別修習。"這是無明愚者前所未有的大象。 任何不作意即可,作意則有過失。因此,上等者將當下意識安置於自然平常中。中等者辨別過失功德后,修習于清明明瞭狀態中,之後會顯現。下等者從動或住任一處護持,之後會成為中等和上等。愚昧者如是而說。實際上這三者何者安住?

ཕྱིས་འབྲིང་དང་རབ་ཏུ་འགྱུར་ཞེས་མུན་པ་ཅན་དག་སྨྲའོ། །གཤིས་ལ་དེ་གསུམ་གང་གནས་པ་ཡིན། མི་གནས་པ་བསྒོམས་ནས་གཟོད་གནས་སུ་རེ་ན་མི་སྲིད་དེ། སོལ་བ་ནག་པོ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །སོར་གཞག་ཀྱང་རབ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་བརྒྱུད་དུས་དེ་འབའ་ཞིག་ཡོད་པས་འཁོར་བ་དང༌། ཐ་མལ་པ་ཡང་གྲོལ་བར་རིགས་པ་དང༌། གཞག་བྱ་འཇོག་བྱེད་འགལ་བས་མ་གྲུབ་པ་དང༌། གཏི་མུག་ལུང་མ་བསྟན་ལ་སྒོམ་དུ་རེ་བ་ཁྱོད་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐལ་བ་མེད་པ་ཞིག་སྟེ། ཕྱི་རོལ་པས་ཀྱང་དེ་སྐད་མི་སྨྲ་བས། སྔོན་མེད་པའི་གཉིས་འཐུངས་འགྱིང་བ་ཞིག་གོ» «།ལམ་ཡང་དག་པར་ཚོགས་གཉིས་ཐབས་ཤེས་སུ་འབྲེལ་དགོས་ན། དེ་མེད་པས་བསྟན་པ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་འདོད་ན་དེ་ལས་བཟློག་དགོས་པར་ཤེས་པས། མདོ་རྒྱུད་གཟིགས་ལ་སྤོངས་ཤིག་ཅེས་གདམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ལམ་ངན་རྣམས་སྤང་བར་དོན་བསྡུ་བ་ནི། གཞུང་ལུགས་ཀུན་ལས་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་མཆོག» «།ཟབ་ཞི་སྤྲོས་བྲལ་གནས་ལུགས་བསྒོམ་པར་གསུངས། །དེ་དང་འགལ་གྱུར་ལམ་ངན་ཇི་སྙེད་པ། །དེང་སང་དར་བས་ཐར་འདོད་རྣམས་གྱིས་སྤང༌། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱུད་སྡེ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང༌། ཟབ་མོའི་མདོ་སྡེ་དག་ཏུ་དངོས་གཞིའི་བསྒོམ་པ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ངོ་བོ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པར་གསུངས་ཏེ། རྒྱ་ཆེར་རོལ་པ་ལས། ཟབ་ཞི་སྤྲོས་བྲལ་འོད་གསལ་འདུས་མ་བྱས། །བདུད་རྩི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཤིག་བདག་གིས་རྙེད། །སུ་ལ་བསྟན་ཀྱང་གོ་བར་མི་འགྱུར་བས། །མི་སྨྲ་གཅིག་པུར་ནགས་སུ་གནས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། རྡོ་རྗེ་བཀོད་པ་ལས། འོད་གསལ་བ་ཡི་ཡེ་ཤེས་ནི། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཀུན་དང་བྲལ། །བསམ་མེད་བརྗོད་པ་ལས་འདས་པ། །མཐའ་བྲལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ། །ཞེས་པ་དང༌། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་ནི། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་བྲལ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་ཀྱང་མི་འདོར་བ་སྟེ། ཞེས་ སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་དངོས་གཞིའི་ལམ་འོད་གསལ་སྤྲོས་བྲལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པར་མདོ་དང་སྔགས་མཐུན་པས་ན།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 愚昧者如是而說。實際上這三者何者安住?修習不住後期望安住是不可能的,如同黑炭不會變成其他。安住本然也非上等,因為輪迴中一直如此,則凡夫也應解脫;所安與能安相違故不成立;你期望修習無記愚癡,無法分得佛法,連外道也不會如此說,這是前所未有的雙重傲慢。 正道需要二資糧方便智慧相結合,而此無有,故已成為教法的外道。若欲菩提,應當相反,當觀經續而捨棄。 因此,總結應捨棄惡道:"一切典籍說無分別智最勝,應修甚深寂靜離戲實相。與此相違諸多惡道,今日盛行解脫欲者應捨棄。" 世尊在大續部和甚深經中說,正行修習是遠離心與心所的本性,離戲智慧的修習。如《方廣經》云:"甚深寂靜離戲光明無為,我得如甘露之法。對誰宣說也不能理解,不說獨自住于林中。"《金剛莊嚴經》云:"光明智慧離一切心心所,無念超言說,離邊如虛空。"《寶積經》云:"寂靜慧,如來心密,離心意識,亦不捨定境。" 佛陀的正行道光明離戲、無分別智慧的修習,顯密一致,因此

རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པར་མདོ་དང་སྔགས་མཐུན་པས་ན། དེ་དང་འགལ་ན་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཟབ་མོའི་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་ བྱའོ། །འདིར་གཞན་འདོད་ལ་དགག་པ་བྱས་པས་སྡིག་ཏོ་འབྱུང་ངོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ངན་ལས་འགྲོ་བ་བཟློག་པས་བསོད་ནམས་ཆེར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱི་རོལ་པའི་ལམ་ནང་པས་བཀག་པ་བཞིན་ནོ། །རང་གཞན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨོད་པ་ནི། སྡང་སེམས་ཡོད་པས་ཡིན་རུང་མིན་རུང་སྨད་པ་ལ་ཟེར་ལ། འདིར་བཟང་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་དང་ཆོས་མིན་ཤེས་ནས་བླང་དོར་ལ་བཀོད་པས་ཉེས་པ་མེད་དེ། རྩ་ལྟུང་གི་འགྲེལ་པ་ལས། ལྟ་བ་འོག་མ་དག་གོང་མ་ལ་གཟུད་པ་དང༌། འདུལ་བའི་བསམ་པས་གཞན་དུ་གྲུབ་མཐའ་སྨོད་པ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ། བསོད་ནམས་ཀྱང་མང་དུ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་པ་དང༌། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། ཆོས་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་རྣམས་ཀྱིས། །རྩོད་པའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་མིན། །འོན་ཀྱང་མེ་ཡིས་བུད་ཤིང་ལྟར། །འདི་ཡིས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་བསྲེག» «།ཅེས་པ་དང༌། འཇུག་པ་ལས། བསྟན་བཅོས་ལས་དཔྱད་རྩོད་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར། །མ་མཛད་རྣམ་གྲོལ་ཕྱིར་ནི་དེ་ཉིད་བསྟན། །གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་བཤད་པ་ན། །གཞན་གཞུང་ཞིག་པར་གྱུར་ལ་ཉེས་པ་མེད། །ཅེས་པ་དང༌། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཆོས་བཟང་རིགས་པས་རྣམ་དཔྱད་བསམ་པ་ཅན། །རྟག་ཏུ་བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱེད་པ་མེད། །ཁྱད་པར་རྙེད་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན། །མི་འཕྲོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་སོ། །ད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསྒོམ་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཆོས་ནི། མཉམ་གཞག་དངོས་གཞིའི་ངང་ལས་ལངས་མ་ཐག» «།སྒྱུ་མར་ཤེས་པས་གཞན་དོན་བསྔོ་བར་བྱ། །རྗེས་སྣང་སྣང་སྲིད་དཀྱིལ་འཁོར་ཤེས་བྱ་སྟེ། །སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་ཚུལ་གྱིས་སྤྱད་པར་བྱ། །བསྐྱེད་རྫོགས་བསྒོམ་པའི་མཉམ་བཞག་ལས་ལངས་པའི་ཚེ། ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མར་ཤེས་པས་བསྔོ་བར་བྱས་ལ། འགྲོ་ཉལ་ཟ་འཆག་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དུ་ཤེས་པས། དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་སྣང་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་བྱའོ། །སའི་སྙིང་པོ་འཁོར་ལོ་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་ཚུལ་འདི་དག་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་དང༌། །གར་མཁན་མཚོན་འདྲར་གང་གིས་རྟོགས་གྱུར་པ། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 顯密一致修習無分別智慧,因此,若與此相違,應知非是佛陀教法、正法、甚深密意。 若認為此處批評他人觀點會造罪,並非如此。因為阻止眾生走上惡道,能獲得大福德,如內道批評外道一樣。誹謗自他宗派是指帶著嗔心不管對錯都誹謗。此處是以善心辨別正法與非法,引導取捨,故無過失。如《根本墮注》云:"將下乘引導至上乘,以調伏心批評他宗,無過失,且能增長許多福德。"《四百論》云:"諸佛說此法,非為爭論故,然如火燒薪,此能焚他論。"《入中論》云:"論典非為貪諍論而造,為解脫故說真實義。若說真實義時,令他論破亦無過失。"《經莊嚴論》云:"善法以理觀察思維者,恒時魔不能障礙。特別是獲得、破他宗,不奪、圓滿成熟之相。" 現在禪定修習后得法:"從正行等持境界出,了知如幻迴向他利。后得顯現為壇城境,應以八種幻喻行持。"從生圓次第修習等持出定時,了知一切如幻而回向。行住坐臥等一切顯現,以八種幻喻了知,不離壇城顯現。《十輪經》云:"誰能了知此法門,如幻如陽焰,如舞者幻化,

གར་མཁན་མཚོན་འདྲར་གང་གིས་རྟོགས་གྱུར་པ། །བསོད་ནམས་ཞིང་རབ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཞེས་པ་དང༌། དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་ལས། འདི་དག་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་སྟེ། །རྨི་ལམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །སྤྱིར་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ལམ་གང་ལའང་བླ་མ་གལ་ཆེ་ལ། ཁྱད་པར་གསང་སྔགས་འདིར་བླ་མ་ཁོ་ན་གལ་ཆེ་བས། སངས་རྒྱས་ལས་ལྷག་པའི་མོས་གུས་དང་སྲི་ཞུ་བྱ་ཞིང་དམ་ཚིག་བསྲུང་བ་ལ་འབད་དོ། །དེ་ཡང་མཛོ་སྦྲེལ་གཡང་དུ་ལྷུང་བ་ལྟར། གང་རུང་གཅིག་དམ་ཚིག་ཉམས་ན་གཉིས་ཀ་ཉེས་པས་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དེས་ནི་ཕྱོགས་མ་གོ་བར་ཟད་དེ། གཅིག་གིས་དུག་ཟོས་དུས་གཉིས་ཀ་ནའམ། དེ་ནི་རྒྱུད་སོ་སོ་ཡིན་པས་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ ན་འདིར་ཡང་མཚུངས་སོ། །དུས་འཁོར་གྱི་དོན་དམ་པའི་བསྙེན་པ་ལས། བླ་མ་ལྟུང་བ་ལས་ནི་སློབ་མ་མི་ལྟུང་སྟེ། །སློབ་མ་ལྟུང་བ་ལས་ནི་བླ་མ་ཡང་མི་ཉམས། ། ཤིང་གི་ཡལ་ག་སོ་སོར་བཅད་པ་དག་དང་མཚུངས། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་གཉིས་ཀས་རྩ་བ་དང་ཡན་ལག་གི་དམ་ཚིག་སྐྱོན་མེད་པར་བསྲུང་བ་ལ་འབད་པར་ བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། འོད་གསལ་མཆོག་གི་བསྒོམ་པ་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པའོ།། » «།།» «དེ་ལྟར་དངོས་གཞི་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པའི་དོན་བསྟན་ནས། དེ་བསྒོམས་པ་ལས་ས་དང་ལམ་དང་དྲོད་ཚད་འབྱུང་བར་ངེས་པས། དེའི་རྣམ་དབྱེ་བརྗོད་པ་ནི། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་བགྲོད་པའི་ས་ལམ་ཡང༌། །ཕྱི་ནང་སྦྱར་ཏེ་ལེགས་པར་བཤད་པ་ནི། །ཚོགས་དང་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་པའི་ལམ་བཞི་པོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་དེའི་ཕྱིར། །བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནི། ། དཀྱིལ་འཁོར་དག་གིའང་རྣམ་དག་ཆོས་སུ་གསུངས། །འདིར་གསང་སྔགས་སུའང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་རྣམ་དག་ཆོས་སུམ་ཅུ་སོ་བདུན་དུ་གསུངས་ལ། མཚན་ཉིད་དུ་བགྲོད་ལམ་མ་ནོར་བར་བསྟན་པ་གཉིས་གུང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྐབས་འདིར་ཕྱི་ནང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང༌། འཁོར་ལོ་བཞི་པོའི་རླུང་སེམས་ལས་རུང་ཚེ། །ལམ་བཞིའི་ཡོན་ཏན་རིམ་བཞིན་འཆར་བ་སྟེ། །དབུ་མའི་རྩ་མདུད་གཉིས་གཉིས་གྲོལ་བ་ལས། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 如舞者幻化,我禮敬彼等最勝福田。"《時輪根本續》云:"此等為迷亂顯現,如夢中所經歷。" 總之,大小乘道都重視上師,尤其在密咒乘中上師更為重要,應以超勝佛陀的信心恭敬侍奉,努力守護誓言。有人認為,如同繫在一起的牦牛掉入懸崖,若一方破誓,兩者都會犯錯墮入惡趣。這只是不瞭解實情而已。就像一人吃毒時兩人都會痛嗎?這是各自相續,不合理。《時輪勝義近修》云:"上師墮落弟子不墮,弟子墮落上師不失,如同樹枝各自砍斷。"因此,雙方都應努力無缺守護根本和支分誓言。 以上是《大乘教授論如意寶藏》第二十品"教示最勝光明修習"的廣釋。 如是教示正行如何修習之義后,由修習而生起地、道、暖相,故說其差別:"如是修習所行地道,內外相應善說如下:資糧加行見修四道,圓滿成就佛果,因此,三十七菩提分法,亦說為壇城清凈法。"此處密咒中也說壇城清凈法有三十七,與顯教所說無誤趣入之道相符,故此處內外相應而說。 又:"四輪風心堪能時,四道功德次第生,中脈每解兩結時,

དབུ་མའི་རྩ་མདུད་གཉིས་གཉིས་གྲོལ་བ་ལས། །ས་བཅུའི་ཡོན་ཏན་ནང་ནས་འཆར་བར་བཞེད། །གསང་སྔགས་གསར་རྙིང་གུང་མཐུན་པར་འབྱུང་སྟེ། འཁོར་ལོ་བཞིའི་རླུང་སེམས་རིམ་པ་བཞིན་ལས་སུ་རུང་བ་ལས། ཚོགས་དང་སྦྱོར་བ་དང༌། མཐོང་བ་དང༌། བསྒོམ་པའི་ལམ་བཞི་རྫོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འཆར་ཞིང་དབུ་མ་ལ་རོ་རྐྱང་གཉིས་ཀྱི་མདུད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཡོད་པའི་གཉིས་གཉིས་གྲོལ་བ་ན། ས་བཅུ་པོ་རེ་རེའི་ཡོན་ཏན་འཆར་ལ། ཐ་མ་གྲོལ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་འགྲུབ་པར་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བི་མ་མི་ཏྲ་དང༌། པདྨ་འབྱུང་གནས་ལ་སོགས་པའི་མཁས་གྲུབ་རྣམས་བཞེད་དོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དང་པོ། སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་རླུང་སེམས་ལས་རུང་བས། །ཚོགས་ལམ་གསུམ་པོའི་དྲོད་རྟགས་འཆར་བ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞལ་མཐོང་སྤྲུལ་པ་འགྱེད། །དེ་ལ་རླུང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་དང༌། འབྱོངས་པ་གཉིས་ལས། དེར་ཚུད་དུས་ལས་སུ་རུང་བ་ཡིན་ལ། འབྱོངས་པ་ནི་དེ་དག་གི་ཕྲན་དང་བཅས་པའི་མདུད་པ་གྲོལ་དགོས་སོ། །དེའང་ལྟེ་བ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྩ་འདབ་ཏུ་རླུང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས། ཚོགས་ལམ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་གྱི་དྲོད་རྟགས་འཆར་ཏེ། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞལ་མཐོང་ཞིང༌། སྤྱན་དང༌། མངོན་ཤེས་དང༌། རྫུ་འཕྲུལ་ཕྲ་མོ་གྲུབ་པས་སྤྲུལ་པ་དང་བསྒྱུར་བར་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའང་འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་ཞིང་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་རྩིང་དག་སྦྱོར་ལམ་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་ཐོབ་ཀྱི་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོར་མ་ཐོབ་སྙམ་དུ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་ལ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དངོས་སུ་འདོམས་མཛད་ཅིང༌། །ཅོ་ནས་འདྲེན་བཞིན་ཉེས་པའི་ཚང་ཚིང་ནས། །ཚན་གྱིས་དྲངས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ལ་འགོད་དོ། །ཅེས་པ་དང༌། དེ་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ ནི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཞི་གནས་དང༌། །ཡེ་ཤེས་ཡངས་པ་ཐོབ་བྱའི་ ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་རྣམས་སུ་འགྲོ། །ཞེས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒོ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ལམ་མོ། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 中脈每解兩結時,十地功德內在生。新舊密續一致說,四輪風心次第堪能時,資糧加行見修四道圓滿功德顯現,中脈有二十一處左右脈結,每解兩結時,十地各自功德顯現,最後解開即成佛果。這是大師毗瑪密多、蓮花生等諸位智者成就者所認為的。 如何呢?詳細解釋如下: 化身輪風心堪能時,三種資糧道暖相生,見佛化身面放化身。此中風心堪能與純熟有別,入此時為堪能,純熟則需解開所有支分結。臍輪生起脈支風心堪能時,小中大三種資糧道暖相顯現,見到佛陀化身面,成就微細天眼、神通、神變,能變化幻現。這是由於修習欲等四神足三摩地而獲得自在的緣故。 有些愚鈍者認為加行道才獲得神變,大資糧道未得。這是不對的。《經莊嚴論》云:"安住於法門,如來親教授,如拉牛鼻繩,從過失叢林,拉出置菩提。"又云:"爾時從法流,為得諸佛寂,廣大智慧故,游諸世界界。"法門和法流指大資糧道獲得法流三摩地的道。

ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ལམ་མོ། ། དེས་ན་ཚོགས་ལམ་ཆེན་པོ་ན། སྤྱན། མངོན་ཤེས། རྫུ་འཕྲུལ།རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཡོད་དོ། ། ད་ནི་ཆ་ཤས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། ཚོགས་ལམ་ཆུང་ངུར་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་སྟེ། །ལུས་ལྷར་བསྐྱེད་པ་ལུས་དྲན་ཉེ་བར་གཞག །བྱུང་ཚོར་རྣམ་རྟོག་ཡེ་ཤེས་བསྒྱུར་བ་ནི། །ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟེ། །སེམས་དང་སེམས་བྱུང་སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞིའི་བསྒོམ། །སེམས་དྲན་ཉེར་གཞག་རྫོགས་པའི་རིམ་པ་སྟེ། །སྣང་བརྟགས་ཆོས་ཀུན་སྒྱུ་མར་ཤེས་པ་ན། །ཆོས་དྲན་ཉེར་གཞག་ལགས་པར་རྒྱུད་ལས་གསུངས། །ཇི་སྐད་དུ། སྒྱུ་འཕྲུལ་དམ་པ་ལས། སྔགས་པ་གང་ཞིག་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པས། བདག་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་ནི། ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྟེ། ལྷའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་ནི། ཚོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ། །སྤྲོས་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ནི། འདིར་སེམས་མི་དམིགས་པ་ཉིད་དོ། ། གཟུགས་བརྙན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྱུ་མར་སྦྱོང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་ སོ། །དེ་ནས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ། འབྲིང་དུ་ཡང་དག་སྤོང་བཞིའི་རིམ་པ་ནི། །དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་དགེ་དང་མི་དགེ་ཡི། །ཞེན་པ་བཞི་པོ་ཡང་དག་སྤོང་བ་སྟེ། །མི་དགེའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་མི་སྐྱེད་ཅིང༌། །སྐྱེས་པ་གཞོམ་ཕྱིར་འབད་རྩོལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མ་སྐྱེས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། །སྐྱེས་པ་སྤེལ་ཕྱིར་འབད་རྩོལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ། །བསྐྱེད་རྫོགས་ལ་གནས་པ་དེ། མི་དགེ་བ་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང༌། བྱུང་ན་དག་པར་སྦྱོང་བ་དང༌། དགེ་བ་མ་སྐྱེས་ན་བསྐྱེད་པ་དང༌། སྐྱེས་པ་གོང་དུ་སྤེལ་བ་བཞི་པོའི་སྤང་གཉེན་བདེན་པར་འཛིན་པའི་ཞེན་པ་བཞི་སྤངས་ནས་ལུས་ཀྱིས་འབད། ངག་གི་རྩོལ་བས་སྤྱོད།» «༼༡༽«སེམས་ཀྱི་སྤྲོ་བའི་བརྩོན་པས་སེམས་རབ་ཏུ་མ་ཡེངས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །མདོ་ལས། མི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབད་རྩོལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 法流即大資糧道獲得法流三摩地的道。因此,大資糧道時已有天眼、神通、神變、法流三摩地等。 現詳細解說各部分: 小資糧道有四念住:身生為尊為身念住,轉苦樂分別為智慧是受念住,修心心所離戲寂靜是心念住,了知諸法如幻是法念住,如續所說。《勝幻化》云:"精進修瑜伽的咒師,自加持是身念住,如影像顯現為本尊。分別轉為大智慧時,是受的本性,即大樂。勝伏戲論分別時,此中即是心無所緣。如影像修習幻化,是法的自性。" 中資糧道四正斷次第:如是修習,善與不善,四種執著皆正斷除。未生惡法令不生,已生惡法勤斷除,未生善法令生起,已生善法令增長。住于生圓次第者,為令未生不善不生起,若生則清凈,未生善法令生起,已生善法令增上,對此四種斷對治執為實有的四種執著斷除后,身勤奮、語努力、 心精進令心專注不散亂。經云:"為不生未生不善分,勤行精進攝持其心。"

མི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབད་རྩོལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །ཞེས་སོ། །ཚོགས་ལམ། ཆེན་པོར་རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་བཞི་བསྒོམ་པ་ཡང༌། །བསྐྱེད་རྫོགས་དོན་ལ་མ་ཡེངས་རྩེ་གཅིག་ཏུ། །དྲན་དང་འདུན་དང་དཔྱོད་དང་སེམས་རྣམས་ཀྱིས། །ཏིང་འཛིན་སྐྱོན་མེད་ཞི་བ་བསྒོམས་པ་ལས། །རླུང་སེམས་ལས་རུང་རྫུ་འཕྲུལ་ལེགས་གྲུབ་ནས། །དག་པའི་ཞིང་བགྲོད་སྤྲུལ་སྐུར་ཆོས་རབ་ཉན། །བསྐྱེད་རྫོགས་ལ་ཉིན་མཚན་དུ་བརྩོན་པ་ན། དྲན་པས་དོན་མ་ཉམས་པར་འཛིན། འདུན་པས་བསྒོམ། དཔྱོད་པས་གོལ་ས་དང་གོལ་ས་མ་ཡིན་པ་རྟོག །སེམས་པས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མ་ཡེངས་པར་བསྒོམས་པས་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲུབ་ནས་རླུང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་བརྟེན་ཏེ། པདྨ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་དག་པར་བགྲོད་དེ། སངས་རྒྱས་ལ་ཆོས་ཉན་པས་ཁམས་ཀྱི་དྲི་མ་སྦྱོང་ཞིང༌། ཡི་དམ་ལྷའི་ཞལ་མཐོང་བས་ལུང་སྟོན་པའོ། །དེ་ནས། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རླུང་སེམས་ལས་རུང་བས། །སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་འཆར་བ་ནི། །དད་བརྩོན་དྲན་པ་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་ཀྱིས། །དབང་པོ་ལྔ་ཉིད་དྲོད་རྩེར་བསྒོམས་པ་ ཡིས། །རྨི་ལམ་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་འབྱོངས་པ་དང༌། །བདེན་པའི་ཚིག་འགྲུབ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལྡན། །ལུས་ཀྱི་ཤིག་སྲོ་འབུ་སྲིན་མེད་པ་ཡིན། །སྔར་གྱི་བསྐྱེད་རྫོགས་ཟུང་འཇུག་གི་དོན་ལ་དད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། དྲན་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པས་བསྒོམས་པས་རང་དབང་དུ་གྱུར་ཏེ། སྤང་བྱ་འཇོམས་པ་ལ་ནུས་ལྡན་དུ་གྱུར་པ་ནི་དབང་པོའོ། །དེ་ལྔས་དྲོད་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་མི་རྟོག་པ། ཐེ་ཚོམ་དང་མི་ཁོམ་པ་ཟད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་མཚོན་པ་དང༌། རྩེ་མོ་མཆེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དགེ་རྩ་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་ཅིང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་འདྲ་བར་རྟོགས་པ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ལྟ་ལ་སོགས། །རྩེ་མོར་ཕྱིན་པའི་སྦྱོར་བའི་རྟགས། །རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་དག་ཏུ་བཞེད། །འཛམ་བུ་གླིང་གི་སྐྱེ་བོ་སྙེད། །སངས་རྒྱས་མཆོད་པའི་དགེ་ལ་སོགས། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 經云:"為不生未生不善分,勤行精進攝持其心。" 大資糧道修四神足:于生圓次第義專注一心,以念、欲、觀、心四種,修無過失寂靜三摩地,由此風心堪能成就神變,往生凈土聞化身說法。日夜精進于生圓次第時,念持不失其義,欲樂修習,觀察辨別是否偏離,心專注不散而修,由此成就三摩地,依風心堪能神變,往生蓮華生等佛陀化身凈土,聽聞佛法清凈界染,見本尊面得受記。 法輪風心堪能時,加行道功德顯現:以信、精進、念、定、慧,修五根至暖頂位,熟練夢幻自性,成就諦語,具清凈功德,身無虱蚤蟲蛆。 如前所說,以信、精進、念、定、慧修習生圓雙運之義,自在掌控,能摧伏所斷即為根。以此五根生暖相智慧無分別,以盡疑惑及非暇等相為標誌,復得頂位增長智慧堅固善根等,了知諸法如夢。《現觀莊嚴論》云:"夢中亦見諸法如夢等,至頂加行之相,許為十二種。如贍部洲有情數,供養諸佛善根等。"

སངས་རྒྱས་མཆོད་པའི་དགེ་ལ་སོགས། །རྣམ་མང་དུ་ནི་དཔེར་མཛད་ནས། །བསོད་ནམས་མང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །རྣམ་འཕེལ་བཅུ་དྲུག་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། བདེན་པའི་ཚིག་གྲུབ་པས་གང་བརྗོད་པ་དེ་གྲུབ་ཅིང༌། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པ་དང༌། ཤིག་སྲོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ནས། སྟོབས་ལྔའི་རང་བཞིན་བཟོད་པ་ཆོས་མཆོག་བསྒོམ། ། ངན་སོང་རྣམས་ཆད་དགེ་རྩ་བརྟན་པ་དང༌། །ཏིང་འཛིན་རྫུ་འཕྲུལ་སྔོན་ལས་མཆོག་ཏུ་འཕགས། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནུས་པ་ལྷག་པས་སྤང་བྱ་འཇོམས་ནུས་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་ལྔ་པོ་ཐོབ་དུས་བཟོད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཞུགས་པ་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ངན་སོང་ཆད་པ་དང༌། ཆོས་མཆོག་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་སྟེ། དགེ་རྩ་ཐར་པ་བྱང་ཆུབ་ལས་མི་འགྱུར་བ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་ལས་ལྷག་པ་ཐོབ་ པའོ། །དེ་ནས། ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོའི་རླུང་སེམས་ལས་རུང་བས། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་བདེན་མཐོང་མཐོང་ལམ་གྱི། །ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དབང་བསྒྱུར་ཞིང༌། །ལོངས་སྐུའི་ཞིང་བགྲོད་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་མཐོང༌། །མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རླུང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས། འཕགས་པའི་ས་དང་པོ་མཐོང་ལམ་དང་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ལ་དབང་ཐོབ། ལོངས་སྐུ་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བགྲོད་ཅིང་ཆོས་ཉན་པ་རྙེད་དོ། །ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ནི་དུས་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་མེད་པ་གཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ཐོབ་པ། སངས་རྒྱས་བརྒྱ་མཐོང་བ། སངས་རྒྱས་བརྒྱས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པར་ཤེས་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་བསྐྱོད་པ། །ཞིང་བརྒྱར་འགྲོ་བ། ཞིང་བརྒྱ་སྣང་བར་འོད་ཟེར་འགྱེད་པ། སེམས་ཅན་བརྒྱ་སྨིན་པ། བསྐལ་པ་བརྒྱར་གནས་པ། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་བརྒྱ་ལ་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པ།» «ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བརྒྱ་འབྱེད་པ། ལུས་བརྒྱར་སྟོན་པ། ལུས་རེ་རེ་ལ་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྒྱ་བརྒྱས་བསྐོར་བར་སྟོན་པའོ། །ཡང་དེའི་ཚེ། དྲན་དང་ཏིང་འཛིན་དད་བརྩོན་བཏང་སྙོམས་དགའ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི། །ཡན་ལག་བདུན་པོ་དག་ཀྱང་རྫོགས་པར་འགྱུར། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 以諸多供養佛善根等為例,以眾多福德,成就十六種增長。如是說。 成就諦語,所言皆成;常住十二頭陀功德;身無虱蚤等。 其後,修五力自性之忍及勝法:斷絕惡趣,善根堅固,三摩地神變超勝往昔。信等五種力增上能摧所斷,故得五力時,獲得忍智慧趣入真如分,斷絕惡趣;獲得勝法無間三摩地近得智慧,善根不退轉于解脫菩提,獲得超勝往昔的三摩地與神變等。 其後,由受用輪風心堪能,無分別見諦之見道,具足一千二百功德自在,往生受用身剎土,見五部佛。 由喉輪受用風心堪能,獲得聖者初地見道及一千二百功德自在,往生五部佛受用身剎土聽聞佛法。一千二百功德是:於一剎那同時獲得一百三摩地、見一百佛、知一百佛加持、遊歷一百世界、往一百剎土、放光照耀一百剎土、成熟一百有情、住世一百劫、智慧通達前後一百際、開啟一百法門、示現一百身、每一身各有一百圓滿眷屬圍繞。 又此時,念、定、信、精進、舍、喜、輕安七種正等覺支亦得圓滿。

ཡན་ལག་བདུན་པོ་དག་ཀྱང་རྫོགས་པར་འགྱུར། །དད་པ་དང༌། བརྩོན་འགྲུས་དང༌། དྲན་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང༌། བཏང་སྙོམས་དང༌། དགའ་བ་དང༌། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་བདུན་པོ་རྫོགས་པར་ཐོབ་པའོ། །དེ་ནས། བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོའི་རླུང་སེམས་ལས་རུང་བས། །བསྒོམ་ལམ་ས་དགུའི་ཡོན་ཏན་འཆར་བ་སྟེ། །དྲི་མེད་འོད་འཕྲོ་འོད་བྱེད་ཆུང་ངུ་གསུམ། །སྦྱང་དཀའ་མངོན་གྱུར་རིང་སོང་འབྲིང་པོ་གསུམ། །མི་གཡོ་ལེགས་བློ་ཆོས་སྤྲིན་ཆེན་པོ་གསུམ། །སྤྱི་བོ་བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོའི་རླུང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་བསྒོམ་ལམ་དགུའི་ས་ཐོབ་སྟེ། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱི་བར་རོ། །ས་དང་པོ་ནས་བཅུ་པའི་བར་ལ་སྦྱིན་པ། ཚུལ་ཁྲིམས། བཟོད་པ། བརྩོན་འགྲུས། བསམ་གཏན། ཤེས་རབ། ཐབས། སྟོབས།སྨོན་ལམ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་གཙོ་བོར་ལྡན་ལ། གཞན་དགུ་དགུ་འཁོར་དུ་ལྡན་ཏེ། དབུས་མཐའ་ལས། ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཁྱད་མེད་ནི། །ས་བཅུ་དག་དང་«༼༡༽«ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་པ་དང༌། ཕལ་ཆེན་ལས། ས་བཅུ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་བཅུ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེའང་ས་དང་པོའི་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་པ་ནས། བསྒོམ་ལམ་དུ་གཏོགས་པར་འདོད་པས། »«སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་ལ།«༼༢༽«རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། རང་གི་སེམས་ནི་ཡོངས་སྨིན་ ཅིང༌། །སེམས་ཅན་དོན་གྲུབ་མཐོང་བ་ལས། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ། དེ་ཕྱིར་རབ་དགའ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་སོ། །ས་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ནི། དེ་ལས། འཆལ་ཚུལ་རྩོལ་བའི་དྲི་བྲལ་ཕྱིར། །དྲི་མ་མེད་པའི་སར་འདོད་དོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ནི། །བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་འོད་བྱེད་པ། །ཞེས་སོ། ། བཞི་པ་འོད་འཕྲོ་བ་ནི། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་མཐུན་ཆོས། །རབ་ཏུ་སྲེག་བྱེད་འོད་ལྟ་བུ། །དེ་དང་ལྡན་ཕྱིར་ས་དེ་ནི། །གཉིས་པོ་བསྲེགས་པས་འོད་འཕྲོ་ཅན། །ཞེས་སོ། །ལྔ་པ་སྦྱང་དཀའ་བ་ནི། རིག་དང་བཟོ་གནས་སྒྱུ་རྩལ་ ཀུན། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྦྱང་དཀའ་བས། །དེ་ཕྱིར་སྦྱང་དཀའ་ཞེས་བརྗོད་ དོ། །

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 七支亦得圓滿。即獲得信、精進、念、定、舍、喜、輕安七種正等覺支圓滿。 其後,由大樂輪風心堪能,顯現修道九地功德:無垢、發光、焰慧三小地;難勝、現前、遠行三中地;不動、善慧、法雲三大地。 由頂輪大樂風心堪能,獲得九種修道地:從小中小的第二無垢地等三地,至大中大的第十法雲地。從初地到十地,各以佈施、持戒、忍辱、精進、禪定、智慧、方便、力、愿、智波羅蜜多為主,其餘九種為眷屬。如《辨中邊論》云:"差別與無差別,應知即十地。"又《華嚴經》云:"十地即十波羅蜜多增上。" 又,從初地第十六剎那起,歸屬修道。前十五剎那稱為極喜地。如《經莊嚴論》云:"自心圓熟已,見成就有情利,生起極大喜,故稱為極喜。" 第二無垢地,如彼論云:"離破戒垢染故,許為無垢地。" 第三發光地:"由作大法光明,故名發光地。" 第四焰慧地:"如是菩提分法,如火能極燒,具彼故此地,燒二故名焰慧。" 第五難勝地:"明處工巧技藝,種種難修習,故稱為難勝。"

དེ་ཕྱིར་སྦྱང་དཀའ་ཞེས་བརྗོད་ དོ། །ཞེས་སོ། །དྲུག་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི། འཁོར་བ་དང་ནི་མྱ་ངན་འདས། ། གཉིས་འདིར་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། །མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་ སོ། །བདུན་པ་རིང་དུ་སོང་བ་ནི། འཁོར་བ་མཚོ་ཡི་འདམ་བརྒལ་བས། །དེ་ལ་རིང་དུ་སོང་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སོ། །བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ་ནི། འདུ་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་མི་གཡོ་ཕྱིར། །མི་གཡོ་བ་ཡི་སར་འདོད་དོ། །ཞེས་སོ། །དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ནི །སོ་སོ་ཡང་དག་རིགས་བློ་བཟང༌། །ས་དེ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཡིན། ། ཞེས་སོ། །བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ནི། སྤྲིན་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་ཁམས། ། ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན། །ཞེས་སོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ། དེ་དག་སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་རླབས་ཆེ་བ། །སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་རྒྱ་ཆེན་ཏེ། །རྩ་འདབ་ཕྲ་མོའི་མདུད་པ་རབ་གྲོལ་བས། །འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཉོན་མོངས་རླུང་སེམས་ནུབ། །མྱ་ངན་འདས་ཞི་ཡེ་ཤེས་རླུང་མཆོག་གྲུབ། །ས་དེ་དག་གི་དུས་ན་འཁོར་ལོ་སོ་སོའི་རྩ་མདུད་ཕྲ་མོ་གྲོལ་བར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་ཆུད་པ་དང༌། འཁོར་བའི་རླུང་སེམས་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་རྟེན་རྩ་དང་བཅས་པ་བསྐམས་པའམ་ཞ་བ་ཞེས་བྱ་བར་དུས་མཚུངས་པར་གྲུབ་»«པ་དེ་«༼༡༽«གཅྀག་པས་ན། སྔར་བཤད་པའི་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་པོ་ས་འདི་དག་ཏུ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ། དུས་མཉམ་པར་གོང་དུ་འཕེལ་བ་ནི། ས་གཉིས་པར་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དང༌། གསུམ་པར་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དང༌། བཞི་པར་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་བརྒྱ་དང༌། ལྔ་པར་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་སྟོང་དང༌། དྲུག་པར་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་འབུམ་དང༌། བདུན་པར་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་འབུམ་དང༌། བརྒྱད་པར་སྟོང་གསུམ་འཇིག་རྟེན་འབུམ་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་གྲངས་སྙེད་པ་དང༌། དགུ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་གྲངས་མེད་འབུམ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་གྲངས་དང་མཉམ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང༌། བཅུ་པར་ཞིང་ཁམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྙེད་དང་མཉམ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གཉིས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་བྱེད་པའོ། །དེའང་ཞིང་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་དང༌།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 故稱為難勝。" 第六現前地:"輪迴與涅槃,此二現前故,名為現前地。" 第七遠行地:"已度輪迴海泥濘,故名為遠行。" 第八不動地:"由二想不動故,許為不動地。" 第九善慧地:"善巧各別正理慧,彼地即善慧。" 第十法雲地:"如雲遍二虛空界,故名為法雲。" 修道各地功德廣大,如一千二百等眾多。由細微脈支結完全解開,輪迴自性煩惱風心息滅,涅槃寂靜智慧勝風成就。 在這些地時,各輪細微脈結解開,智慧風進入,同時輪迴煩惱風心之所依脈乾枯或癱瘓。由於這是同時成就,故前述一千二百功德在這些地中每一剎那同時增上: 第二地一千二百,第三地十二萬,第四地一億,第五地十億,第六地百億,第七地百萬億,第八地等同三千大千世界微塵數,第九地等同十萬無數佛剎微塵數之見佛面等,第十地等同不可說百千億微細微塵數之見佛面等十二種功德於一剎那成就。 又往他方剎土等,

བཅུ་པར་ཞིང་ཁམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྙེད་དང་མཉམ་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་གཉིས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་བྱེད་པའོ། །དེའང་ཞིང་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་དུས་མཚུངས་པར་མི་འགལ་ཏེ། དག་པའི་ས་གསུམ་པོར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུད་བླ་མ་ལས། བྱ་བ་སྒྲུབ་ལ་རྟག་ཏུ་བློ། །མེ་བཞིན་དུ་ནི་འབར་བ་དང༌། །ཞི་བའི་བསམ་གཏན་སྙོམས་འཇུག་ལ། །རྟག་ཏུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའང་ཡིན། །ཞེས་སོ། །གཞན་ཡང་ས་བརྒྱད་པར་ཡིད་ཤེས་གནས་གྱུར་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་དབང་ཐོབ། དགུ་པར་འཛིན་བཅས་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་གནས་གྱུར། ཞིང་དག་པ་ལ་དབང་ཐོབ། བཅུ་པར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་འཕྲིན་ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་དབང་ཐོབ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། ཡིད་དང་འཛིན་དང་རྣམ་པར་རྟོག» «།གྱུར་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་དང༌། །ཞིང་དང་ཡེ་ཤེས་ལས་དག་ ལ། །དབང་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡི་གནས། །དབང་དེ་མི་གཡོ་ལ་སོགས་པའི། །ས་གསུམ་ལ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །གཅིག་ལ་རྣམ་གཉིས་དེ་ལས་གཞན། །དབང་ནི་རེ་རེར་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེའང་ས་བཅུ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་དང༌། འཕྲིན་ལས་གཉིས་ཀའི་དབང་ཐོབ་ལ། བརྒྱད་པར་མི་རྟོག་པ། དགུ་པར་ཞིང་དག་པ་རེ་རེ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་དུ་བརྒྱད་པར་ཡང་ཞིང་དག་པའི་སྣང་བར་མཐོང་བས། ཞིང་ལ་དབང་བར་མདོ་ལས་བཤད་ཀྱང༌།དགུ་པ་ལྟར་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་གནས་མ་གྱུར་པས་མ་དག་པའང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ས་བརྒྱད་པ་ནས་དབང་བཅུ་ཕུལ་བྱུང་གི་མགོ་རྩོམ་པ་ཡིན་ཏེ། རྟོག་གེ་འབར་བའི་འགྲེལ་པར་དྲངས་པ། གང་ཚེ་མར་མེ་མཛད་ཀྱིས་ང༌། །ལུང་བསྟན་གྱུར་པ་དེ་ཡི་ཚེ། །ས་བརྒྱད་པ་ནི་ཐོབ་གྱུར་ཅིང༌། །དབང་བཅུ་དག་ཀྱང་ཐོབ་པར་གྱུར། །ཞེས་སོ། །དབང་བཅུའི་དང་པོ་ཚེ་ལ་དབང་བ་ནི། །བསྐལ་པ་ཇི་ཙམ་འདོད་པར་གནས་པའོ། །སེམས་ལ་དབང་བ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སྐད་ཅིག་རེ་རེས་མཉམ་པར་འཇོག་ཅིང་ལྡང་ནུས་པའོ། །ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་ནི།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文: 第十地等同不可說百千億極微塵數之見佛面等十二種功德於一剎那成就。 又,往他方剎土與入定同時不相違,因為在三清凈地已得無分別定自在。如《寶性論》云:"成辦事業恒時智,如火般常燃,寂靜禪定等持中,恒時平等入。" 此外,第八地意識轉依得無分別自在,第九地有執五識轉依得凈土自在,第十地阿賴耶識轉依得圓滿事業自在。如《經莊嚴論》云:"意及執與分別轉,故無分別及,剎土與智業清凈,自在四種住。彼自在不動等,三地中四種,一地二餘地,自在各一許。" 第十地得智慧與事業二自在,第八地得無分別,第九地得凈土,各一種。雖然第八地也見凈土相,經中說得剎土自在,但因五識未轉依仍見不凈,故與第九地不同。 又,從第八地開始得十種殊勝自在。如《智燃論釋》引:"當時燃燈授記我,獲得第八地,亦得十自在。" 十自在中,第一壽自在:能住隨欲劫數。心自在:能于無量三昧剎那入出。資具自在:

ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སྐད་ཅིག་རེ་རེས་མཉམ་པར་འཇོག་ཅིང་ལྡང་ནུས་པའོ། །ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་ནི། བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་དུ་ཟས་ནོར་སྣ་ཚོགས་པས་གང་བར་ནུས་པའོ། །ལས་ལ་དབང་བ་ནི། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་ནི། ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་གང་འདོད་དུ་སྐྱེ་བའོ། །མོས་པ་ལ་དབང་བ་ནི། ས་གཞི་ཐམས་ཅད་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་སུ་བསྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་བསྒྱུར་བ་སེམས་ཅན་གྱིས་མཐོང་ནས་སྤྱད་དུ་རུང་བའོ། །སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གང་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་སྨོན་པ་ལྟར་འགྲུབ་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་ནི། ཞིང་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐྲ་རྩེ་གཅིག་གིས་ནམ་མཁར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལྟར་སྤྲུལ་ནུས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་ནི། ཤེས་བྱ་གང་ཤེས་པར་འདོད་པ་དེ་ཤེས་ པའོ། །ཆོས་ལ་དབང་བ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་ཚིག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མཁས་པའོ། །སྤྱིར་དབང་བཅུ་ཐོབ་པ་ཙམ་ནི། མ་དག་ས་བདུན་ནས་ཡོད་ལ། དབང་བཅུ་ཕུལ་བྱུང་ནི། དག་པ་ས་གསུམ་ནས་ཡོད་ལ། དབང་བཅུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་ཡོད་པའོ། །ཚུལ་དེ་ལྟར་ས་བཅུའི་བགྲོད་པ་དེ་དག་ལས། །དབུ་མར་རོ་རྐྱང་མདུད་པ་ཉི་ཤུ་གཅིག» «།གཉིས་གཉིས་གྲོལ་བས་ས་བཅུ་རེ་རེ་ཐོབ། །ཐ་མས་གཙུག་ཏོར་རྩེ་མོའི་ས་མཆོག་འགྲུབ། །རྩ་གསུམ་མདུད་པ་དང་པོ་གཉིས་གྲོལ་བས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ནས་བཅུ་པའི་བར་དང༌། ཐ་མ་གྲོལ་བས་གཙུག་ཏོར་རྩེ་མོའི་ས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་འཆང་འགྲུབ་པའོ། །ངེས་བརྗོད་རྩེ་མོ་ལས།རོ་མ་རྐྱང་མ་ཀུན་འདར་མ། །མདུད་པས་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་སྣང་སྟེ། །གྲོལ་བས་ཡེ་ཤེས་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ས་རྣམས་རིམ་པས་ཐོབ་པའི་དུས། །གང་ཚེ་གོང་མའི་རྟོགས་པར་ཕྱིན་གྱུར་ཅིང༌། །སངས་རྒྱས་བར་དུ་བགྲོད་པ་དེ་དག་ལ། །ཡོན་ཏན་འདི་དག་ཉི་དང་ཟེར་བཞིན་ནོ། །ཉི་མ་ཤར་བ་ན་དེའི་འོད་ཟེར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ལྟར།

以下是完整的漢語直譯,不包含藏文:

能于無量三昧剎那入出。資具自在:僅以意念即能使世間充滿各種飲食財物。業自在:能隨意從事一切工藝事業。生自在:能隨意轉生天人等處。勝解自在:能隨意將一切大地變為各種珍寶等,變化一切事物,令眾生見而受用。愿自在:如願一切世間充滿佛陀等,隨所愿皆成就。神通自在:能以一毛端持無量剎土于虛空等,隨意變化。智自在:能了知所欲了知之一切所知。法自在:善巧一切法之名句安立。

總之,僅得十自在始於不凈七地,殊勝十自在始於三清凈地,究竟清凈十自在唯佛地有。

如是十地之行程中,中脈二十一結每解兩結得一地,最後解開頂髻頂端勝地成就。解開三脈首二結得初地,乃至第十地,解開最後一結成就金剛持頂髻頂端勝地。如《勝樂金剛》云:"右脈左脈中脈,結為輪迴幻相,解脫為智慧涅槃。"

如是次第獲得諸地之時,當達上地證悟,至佛之間,彼等功德如日與光。如日出時光芒同時生起,

ས་ལམ་གྱི་རྟོགས་པ་ཐོབ་ན་དེའི་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྤྱན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསླུ་བ་མེད་པར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ། ། ད་ནི་ཚུལ་གཞན་གྱི་ལོག་རྟོག་དགག་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ས་ལམ་ཡོན་ཏན་དྲང་དོན་ཟེར། །ལ་ལ་རྟོགས་པ་ཐོབ་ཀྱང་ཡོན་ཏན་མེད། །ཡོད་དང་ཆ་གཉིས་འདོད་པ་རྨོངས་པའི་བློ། །རང་གི་ལྟ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་བྱས་ནས། །མ་ནོར་ཆོས་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་འདི་སྤང༌། །ཡང་དག་པའི་ཆོས་དང་དེ་སྟོན་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་མ་མཇལ་ཞིང༌། ཐོས་བསམ་གྱི་སྣང་བ་མེད་པས། བླུན་པོའི་ཆོས་དང་སློབ་དཔོན་ལ་བསྟེན་ནས་གང་ཡང་མ་གྲུབ་པ་ཙམ་ལ་གདེང་བཅས་ཏེ། ད་ལྟའི་ཤེས་པ་ཟེར་ཞིང་འཁྲུལ་སྣང་སེམས་སུ་འདོད་པས་ལམ་དུ་ཁྱེར་ནས་སྟོང་ལྟའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེན་པ་ཁ་ཅིག་ན་རེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བྱིས་པ་འབྲིད་པའི་དྲང་དོན་ཡིན་གྱིས། དོན་ལ་མེད་ཟེར་བ་དང༌། ལ་ལ་ན་རེ་རྟོགས་པ་ས་དང་པོ་ནས་བཅུ་པའི་བར་དུ་མཉམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་བཞིའི་བསྒོམ་མེད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་ལྟ་བུ་ཐོབ་ཀྱང༌། ཡོན་ཏན་ས་ལམ་ནས་བཤད་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཀའི་མུ་ཡོད་དོ་ཞེས་འདོད་པའང༌། འཇིག་རྟེན་ན་ཉི་མ་མེད་ཅེས་པའམ། ཉི་མ་ཡོད་ཀྱང་འོད་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ཉི་མ་གཉིས་ཆར་ཡོད་ཅེས་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་སོ། །འདི་དག་གི་ལུགས་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་དཔྱོད་ཡོད་ན་གོ་བས། བརྒལ་ལན་བྱ་མི་དགོས་ཏེ། རྣམ་ངེས་ལས། ལོག་པའི་ལམ་ལ་མཐའ་མེད་ཕྱིར། །དེ་དག་འདིར་ནི་སྤྲོ་བྱ་མིན། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ལུགས་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་ཆགས་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར། དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡང་དག་གི་ཆོས་ཐོས་ན་ཁྲོ་བས་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང༌། མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་དང༌། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཆགས་སྡང་གི་མེས། དགེ་བའི་ས་བོན་བསྲེགས་ནས་ངན་འགྲོར་ཡུན་རིང་དུ་འཁྱམས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། རང་གི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་ཡོད་ཅིང༌། །གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་མི་དགའ་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་མི་ཐོབ་ཅིང༌། །གཉིས་སྤྱོད་ཞི་བར་ཡོང་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །

以下是直譯： 如果獲得了地道的證悟，那麼其斷證的功德、神通和無欺的智慧就會自然產生，這是法性。現在駁斥其他方式的錯誤見解：有些人說地道功德是權宜之說，有些人說雖然獲得證悟但沒有功德，有人認為既有又無兩種情況，這些都是愚昧的見解。執著于自己的見解后，對正確的法義進行誹謗，應當捨棄這種行為。 由於沒有遇到具有特徵的善知識和正法及其傳授者，也沒有聞思的光明，所以依靠愚昧的法和上師，僅僅對未成就的事物產生確信。稱之為目前的智慧，將妄想執著為心，把它帶入道路，執著于空見的一些人說：佛陀和菩薩的地道功德是爲了哄騙愚人的權宜之說，實際上並不存在。還有一些人說：從初地到十地的證悟雖然獲得了四種等持瑜伽的無修持如河流般的境界，但地道中所說的那些功德既存在又不存在兩種情況。這就像說世間沒有太陽，或者說有太陽但既有光又無光的兩種太陽一樣荒謬。 僅僅陳述這些觀點，如果有分辨能力的人就能理解，所以不需要進行辯論。正如《決定論》中所說："邪道無窮盡，此處不應廣。"這樣的觀點是執著于惡見而誹謗正法，因此當聽到與之不符的正確法義時，會因憤怒而產生邪見、邊執見和我見，以貪嗔之火燒燬善根種子，長期流轉于惡趣。如《四百論》所說："若執著己方，不喜他人方，不得涅槃果，二邊行不息。"

གཉིས་སྤྱོད་ཞི་བར་ཡོང་མི་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །རང་བཞིན་དུ་ནོར་མ་ནོར་དཔྱད་ནས་འདོར་ལེན་བྱེད་པ་ཙམ་ལས། མ་ནོར་བ་ལ་ཆགས་ཤིང་ནོར་བ་ལ་སྡང་བློ་མི་བྱ་སྟེ། ཁྲོ་བའི་རྒྱུས་སྡིག་པ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ རོ། །ཆོས་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་དུས་ནོར་མ་ནོར་ཤེས་ནས་འཇུག་གི» «གཤེ་བས་བྱས་ན་སྒྲིབ་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྩ་ལྟུང་བཅུ་བཞི་པ་ལས། རང་ངམ་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ། །ཆོས་ལ་སྨོད་པ་དྲུག་པ་ཡིན། །ཞེས་པ་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། གང་ཞིག་ཆོས་འདི་ཐོས་ནས་ཆགས་བྱེད་ཅིང༌། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་ནས་ཁོང་ཁྲོ་བ། །ང་རྒྱལ་རྒྱགས་པས་བཅོམ་ནས་ལོག་པ་ཡི། །ང་རྒྱལ་དབང་གིས་སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་མྱོང༌། །ཞེས་སོ། །དེས་ན་ལམ་ངན་པར་ཞུགས་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་དག་ཀུན་ལའང༌། སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཀྱིས་བཟློག་ཐུབ་ན་བཟློག» «མི་ཐུབ་ན་མི་རྩོད་པར་ནམ་ཞིག་ལམ་ངན་འདི་ལས་ལོག་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་བྱ་ཞིང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ཕྱོགས་ཞེན་མེད་པ་ལ་སེམས་བཞག་གོ» «།བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། རྩོད་མེད་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན། །དེ་དག་ལ་ནི་ཕྱོགས་ཉིད་མེད། །གང་ལ་ཕྱོགས་ཉིད་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ལ་གཞན་ཕྱོགས་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་པ་བཞིན་ནོ། ། ད་ནི་ས་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་མཐུན་པར་དོན་བསྡུ་བ་ནི། འདིར་ནི་ལམ་བསྒོམས་པ་ལས་ཡོན་ཏན་ཚོགས། །དབྱར་ཀའི་ལོ་ཐོག་བཞིན་དུ་རྣམ་འཕེལ་ཞིང༌། །ས་ལམ་བགྲོད་ནས་སངས་རྒྱས་འདོད་དེའི་ཕྱིར། །སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ནོར་བུ་དང་འདྲ་ཡང༌། །བེམ་པོའི་དཔེ་མིན་རྟོག་མེད་ལྷུན་གྲུབ་ལས། ། མཐའ་ཡས་འགྲོ་བ་སྲིད་རྩེའི་བར་དུ་ཁྱབ། །འདི་ནི་མདོ་རྒྱུད་དགོངས་པ་མཐུན་པར་གསུངས། །ས་ལམ་གོང་དུ་བགྲོད་པ་ལྟར། ཡོན་ཏན་ཡང་གོང་དུ་འཕེལ་ཏེ། དབྱར་གྱི་རྩྭ་ཤིང་ནགས་ཚལ་དང་ལོ་ཐོག་བཞིན་ནོ། །མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་དུས། ནོར་བུ་བུམ་པ་དཔག་བསམ་ཤིང་གི་དཔེ་ཡང་རྟོག་པ་མེད་ལ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་«༼༡༽«ནམ་མཁས་ཁྱབ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འབྱུང་བའི་དཔེར་བཤད་ཀྱིས། སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྟོབས་བཅུ་དང༌། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཐུགས་རྗེ་དང༌།

這是直譯： "二邊行不息。" 自然地辨別對錯后只是取捨而已，不應對正確的產生貪著，對錯誤的產生嗔恨，因為憤怒會增長罪業。在抉擇法義時，應了知對錯后再行動，如果以辱罵的方式則會造成大障礙。如《十四根本墮》中說："誹謗自他宗，法義為第六。"《三摩地王經》中說："若人聞此法生貪，聞非法生嗔，為慢所摧生邪慢，以慢力故當受苦。" 因此，對於前面所說的那些入邪道者，如果能以悲心勸阻就勸阻，如果不能就不要爭論，而應想："愿他們有朝一日能脫離這邪道。"並將心安住於一切法平等、無有偏執之中。如《四百論》所言："無諍大我者，于彼無偏執。若無有偏執，豈有他方執？" 現在總結地道功德存在的一致觀點：在此，由修道而功德聚集，如夏季莊稼般增長。經歷地道后欲成佛，因此雖以寶珠比喻身智，但非無情之喻，無分別任運成就，遍及無邊眾生直至有頂。這是經續一致的意趣。 隨著地道的上進，功德也隨之增長，如同夏季的草木林木和莊稼。最終成佛時，寶珠、寶瓶、如意樹的比喻也無法思議。無分別任運成就的身、智、事業如虛空遍及眾生而利益他們，以此為喻。各自證悟的智慧具有十力、無緣大悲等。

སོ་སོ་རང་གི་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྟོབས་བཅུ་དང༌། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཐུགས་རྗེ་དང༌། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་དཔེར་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། དེས་ན་སེམས་སེམས་བྱུང་དབྱིངས་སུ་ཞི་ཡང༌། སྐུ་དང་སོ་སོ་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉི་ཟླ་ལྟར་ལྷུན་གྲུབ་འོད་གསལ་གྱི་ངོ་བོར་རྟག་ཏུ་བཞུགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་ངེས་པ་དོན་གྱི་མདོ་རྒྱུད་ཀུན་ལས་གསུངས་པས་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས། ལམ་བགྲོད་པའི་ས་མཚམས་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཉི་མའི་འོད་ཀྱི་སྣང་བའོ།། » «།།» «དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་ཉམས་སུ་བླངས་པ་བསྟན་པའི་རྗེས་ལ། ལམ་མཐར་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་བཤད་པ་ནི། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་དག་པའི་འབྲས་བུ་ནི། ། སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །ཇི་ལྟར་ཉི་ཟླ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བ་བཞིན། ཁམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བས་ན། །བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་ལྷུན་གྲུབ་ཡོན་ཏན་སྣང༌། །དེ་ཡང་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བསྒོམ་པ་ཐ་མ་རྫོགས་ནས་ནི། །འོད་ཟེར་ཆེན་པོས་དབང་བསྐུར་བ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ས་བཅུ་རྒྱུན་གྱི་ཐ་མར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོས་དབང་བསྐུར་མ་ཐག» «རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། སྔར་མ་ཐོབ་པ་གྲངས་མེད་བརྗོད་དུ་མེད་པ་སྙེད་ཐོབ་ནས་སངས་རྒྱས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ན། ཀུན་གཞི་དང༌། དེ་ལ་ཡོད་པའི་བག་ཆགས། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་འགགས་ཏེ། དྲི་མ་སྤྲིན་དང་འདྲ་བ་མཐའ་དག་སངས་པ་དང་མཉམ་དུ། རང་ལ་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འོད་གསལ་སྙིང་པོའི་རང་བཞིན་ཅི་ཡིན་པ་མཐའ་དག་རྒྱས་པས། ཉི་ཟླ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བའི་ནམ་མཁར་དཀྱིལ་འཁོར་གང་བ་རྒྱས་པ་བཞིན་ཏེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། སྒྲ་གཅན་ཁ་ནས་ཐར་པའི་ཟླ་བ་ཉ་བ་ལྟ་བུ་དང༌། །ཞེས་པ་དང༌། འཇུག་པ་ལས། ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་མ་ལུས་པ། །བསྲེགས་ནས་ཞི་དེ་རྒྱལ་རྣམས་ཆོས་སྐུ་སྟེ། །དེ་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད། །

這是直譯： 並非說各自證悟的智慧沒有十力、無緣大悲、慈愛等。因此，應知雖然心和心所寂滅於法界，但身和各別證悟的智慧如日月般任運成就、光明本性常住。這是一切了義經續所說的，有智慧者應當了知。 這是《大乘教授寶藏論》中"宣說道路階段"第二十一章的廣釋"日光照耀"。 如是修習后，解釋道路圓滿的果位： 如是清凈修習的果實， 即是斷證圓滿的身與智慧。 如同日月離開雲翳， 遠離一切界的障礙， 稱為菩提，任運功德顯現。 如《經莊嚴論》所說："最後修習圓滿后，大光明灌頂。"以此方式，在第十地相續最後，十方諸佛以大光明為彼菩薩灌頂后，立即獲得無量無數未曾得到的金剛喻等三摩地而成佛。任運成就為三界法王時，阿賴耶識及其習氣、心與心所的一切運作都停止。如同雲翳般的一切垢染清凈的同時，自身本有的任運功德光明本性全部顯現，如同日月離開雲翳而圓滿照耀虛空。 如《寶性論》所說："如羅睺口中解脫的滿月。"《入中論》中說："燒盡一切所知薪，寂靜即是諸佛法身，彼時無生亦無滅。"

དེ་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད། །སེམས་འགགས་པ་དེ་སྐུ་ཡིས་མངོན་སུམ་མཛད། །ཅེས་སོ། །དེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་འགགས་པ་ཡིན་གྱི། སོ་སོ་རང་རིག་ལ་སེམས་ཆེན་པོར་བརྗོད་པ་དེ་གཏན་འགགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བདེན་གཉིས་ལས། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པའི། །སྒྲོ་བཏགས་རྣམ་པ་ཅན་རྟོག་ཡིན། །ཞེས་པ་དག་གོ» «།དེའི་ཚེ་སྤྲོས་པ་ཞི་བའི་ཆོས་སྐུ་དང་དེའི་ངང་ལས་ཤར་བའམ། རང་ཆས་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ལོངས་སྐུ་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་བརྙེས་ནས། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ལ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་འཕྲིན་ལས་གདུལ་བྱའི་ཁམས་ཀུན་ཁྱབ་པར་སྤྲུལ་པ་ཟད་མི་ཤེས་པ་འགྲོ་བ་སོ་སོའི་ངོ་ཁ་ལ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། འཇུག་པ་ལས། ཞིང་«༼༡༽«སྐུ་དཔག་བསམ་ཤིང་ལྟར་གསལ་གྱུར་ལ། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཇི་བཞིན་རྣམ་མི་རྟོག» «།འགྲོ་གྲོལ་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་འབྱོར་སླད་རྟག» «།འདི་ནི་སྤྲོས་དང་བྲལ་ལ་སྣང་བ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ཡང་སྔར་འཁོར་བ་པའི་དུས་ན། ལུས་དང་དོན་དང་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ཡི། །སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་གསུམ་པོ་རབ་གྲོལ་ཏེ། །བུམ་ཆག་མར་མེ་པདྨ་ཁ་བྱེའི་སྐུ། །ལྷུན་གྲུབ་ཡོན་ཏན་རྫོགས་ཏེ་མངོན་སུམ་སྣང༌། །ཁམས་གསུམ་སོ་སོའི་ལུས་སུ་སྣང་བའི་སྒྲིབ་པ་གྲོལ་བས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་རིགས་ལྔར་སྣང་བ་དང༌། དོན་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་གྲོལ་བ་ལས། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོར་སྣང་སྟེ། ཀུན་གཞི་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནུབ་པས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཉོན་ཡིད་ནུབ་པས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཡིད་ཤེས་ནུབ་པས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང༌། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ནུབ་པས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་རང་སྣང་བའོ། །ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་བག་ཆགས་གྲོལ་བས། འོག་མིན་གྱི་ཞིང་ཁམས་མཐའ་དང་དབུས་དང་ཕྱོགས་བཅུར་རྒྱ་མ་ཆད་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་རང་གསལ་བ།འོད་ཟེར་འཁྱིལ་པས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པའི་ཞིང་ན། གཞལ་ཡས་ཁང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བརྗོད་ལས་འདས་པར་རང་སྣང་ བའོ། །དེའང་འོད་གསལ་བའི་སྙིང་པོ་ལ་སྒྲིབ་པའི་བུམ་པ་དང༌། པདྨ་ཁ་བྱེ་ཞིང་དེངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལྟར་སྣང་བའོ། །དེ་དག་ཀྱང༌།

這是直譯： 那時無生亦無滅，心滅由身親證之。 這是指三界所攝的心和心所滅盡，而非所謂各別自證的大心完全滅盡。《二諦論》中說："三界心與心所，分別為增益相。" 此時證得寂滅戲論的法身，從其中顯現或本自任運成就的報身如同寶珠。任運成就而無分別的智慧和事業遍及所化眾生界，顯現無盡化身於各類眾生面前。如《入中論》所說： "剎土身如如意樹般明現， 如如意寶珠般無分別， 為令眾生解脫世間常住， 此于離戲中顯現。" 此外，之前輪迴時： 身、義、境顯現的 三種障礙習氣全解脫， 如破瓶、燈火、蓮花開放身， 任運功德圓滿而顯現。 解脫三界各自身體顯現的障礙，故顯現為五部金剛身；從八識聚解脫中，顯現為五智的本性：阿賴耶融入法界成為法界體性智，阿賴耶識消融成為大圓鏡智，末那識消融成為平等性智，意識消融成為妙觀察智，五識消融成為成所作智，自然顯現。 由於解脫境界顯現的習氣，無邊無際的色究竟剎土以五智自性自明，光明遍滿的剎土中，不可思議、難以言表的宮殿自然顯現。這就像光明本性從障礙的瓶中解脫，或如蓮花開放而顯現。

པདྨ་ཁ་བྱེ་ཞིང་དེངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལྟར་སྣང་བའོ། །དེ་དག་ཀྱང༌། སྒྲིབ་གསུམ་བག་ཆགས་སོ་སོར་གྲོལ་བ་ལས། །ཞིང་དང་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་བའི་སྐུར་སྣང་སྟེ། །ཇི་སྙེད་ཇི་བཞིན་གཟིགས་པ་རྣམ་དག་ཡིན། །ལུས་སུ་སྣང་བའི་བག་ཆགས་གྲོལ་བས་སྐུ་དང༌། དོན་དུ་སྣང་བའི་བག་ཆགས་གྲོལ་བས་ཡེ་ཤེས་དང༌། ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་བག་ཆགས་གྲོལ་བས་ཞིང་ཁམས་མི་ཟད་པ་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོར་སྣང་བ་སྟེ། བསྡུ་ན་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནང་དང༌། ཕྱིར་ལྟ་བ་གཉིས་སོ། །ནང་དུ་ལྟ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི། གཅིག་དང་དུ་མའི་སྤྲོས་པ་མེད་པས། ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། ཆོས་ཅན་སྣང་བ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་ལྔ་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པའི་ཆ་ནི། ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་ཡང་སོ་སོ་མ་ཡིན་ངོ་བོ་གཅིག་པས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །ཕྱིར་གདུལ་བྱ་ལ་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ལ། ཇི་སྙེད་པས་འགྲོ་བའི་ཁམས་དང༌། མོས་པ་དང་དབང་པོའི་རིམ་པ་སྣང་བའི་རྣམ་གཞག་རྒྱུ་འབྲས་རྡུལ་ཕྲན་གྱི་གྲངས་ལ་སོགས་པ་མ་འདྲེས་པར་འགྲོ་བ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་པོ་དེས་མཁྱེན་དུས། ཇི་ལྟ་བས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་གཞི་མེད་གདོད་ནས་དག་པར་གཟིགས་ཏེ། དེ་གཉིས་མི་འགལ་བར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རིམ་པའི་ཆོས་སྤང་བླང་ཀུན་རྫོབ་པ་ཇི་སྙེད་དང༌། སྤང་བླང་མེད་པ་དོན་དམ་ཇི་ལྟ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་རྒྱུད་སྡེ་བཞི། རྒྱས་པར་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་དང་བཞི་སྟོང་གི་བར་དུ་གསུངས་ཤིང༌། ཞིང་ལ་ལར་བལྟམས་པ་དང༌། ལ་ལར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཞི་བ་དང༌། ཁྲོ་བོ་དང༌། གཉིས་ཀ་དང༌། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ། བཟོ་དང་སྐྱེ་བ་དང༌། གྲུ་ཟམ་ལ་སོགས་པར་སྤྲུལ་ནས། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་བར་སྟོན་ཏེ། སྒྱུ་འཕྲུལ་བླ་མ་ལས། ཞི་བ་བྱང་ཆུབ་ཆེ་མཆོག་ཉིད། །སྣ་ཚོགས་སྤྲུལ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད། །རྔོན་དང་སྨད་འཚོང་ལ་སོགས་པར། །བསྒྱུར་ནས་སེམས་ཅན་དོན་མཛད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། དྲི་མ་མེད་པས་བསྟན་པ་ལས། བསམ་ཡས་ཞིང་དུ་སྨད་འཚོང་གྱུར། །

這是直譯： 這些也是如同蓮花開放而顯現的。此外： 從三障習氣各別解脫中， 顯現為剎土、智慧、佛身， 如所有、如所是的清凈見。 由解脫身體顯現的習氣而顯現身，由解脫義顯現的習氣而顯現智慧，由解脫境界顯現的習氣而顯現無盡莊嚴輪的剎土。總之，就是如所是智和如所有智的內觀和外觀兩種。 內觀是法性自性身大樂，無一多戲論，是如所是智慧；法相顯現圓滿受用身和五智各別不混的部分，是如所有智慧。兩者非各別而本性為一，故為任運成就。 外觀所化眾生的兩種智慧中，如所有智見到眾生界、信解、根器次第的安立、因果、微塵數等不混雜，如眾生所顯現般以剎那智慧了知時，如所是智見到無自性如虛空、無基本來清凈。這兩者不相違，依二諦次第法，取捨皆世俗如所有，無取捨是勝義如所是，由此宣說三藏四續，乃至八萬四千法蘊。 在某些剎土示現誕生，某些示現涅槃等種種相，或寂靜、或忿怒、或二者皆是、或二者皆非，化現為工匠、眾生、橋樑等，直至輪迴盡頭示現。如《幻化本續》所說： "寂靜菩提大殊勝， 種種化現不間斷， 變化獵人及妓女， 利益眾生而行事。" 《無垢光經》中說："無量剎土現妓女。"

བསམ་ཡས་ཞིང་དུ་སྨད་འཚོང་གྱུར། །སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། །འདོད་ཆགས་ལྕགས་ཀྱུས་དྲངས་ནས་སུ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་འགོད། །ཅེས་པ་དང༌། བདེ་མཆོག་རྩ་རྒྱུད་ལས། ཤིན་ཏུ་ཁྲོ་ཞིང་གཏུམ་པ་ལས། །ཞི་བས་ཕན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཤེས་རབ་ཐབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །ཁྲོ་བོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཀུན་མཛད། །ཅེས་སོ། །ད་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་རྟེན་སྐུ། བརྟེན་པ་ཡེ་ཤེས། མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ལའང་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞི་དང་ལྔ་ལ་སོགས་པར་དབྱེ་བ་མང་ཡང༌། འདིར་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ལྔར་འདོད་དེ། མཚན་བརྗོད་ལས། སངས་རྒྱས་སྐུ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན། །ཁྱབ་བདག་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་བདག» «།ཅེས་པ་དང༌། སྒྱུ་འཕྲུལ་གསང་བ་སྙིང་པོ་ལས། དེ་ཚེ་སྐུ་ལྔ་ཀུན་ཀྱང་རྫོགས། །ཞེས་པས། སྐུ་དང་པོ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་མདོར་བསྟན་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང༌། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྣམས་མཁའ་དང་ཉི་བཞིན་དང༌། །དེ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་དངས་པའི་མཚོར་སྣང་བཞིན། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང༌། ཡོན་ཏན་གྱི་གོ་སྐབས་ཡངས་པའི་འབྱུང་གནས་དམ་པའི་ངང་ལས། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཉི་ཟླ་ལྟར་རིགས་ལྔའི་སངས་རྒྱས་སུ་གསལ་བའི་སྣང་བ་ཉིད་ནི། ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེ་དང་ཆ་འདྲ་བའི་རིགས་ལྔ་ཞིང་ལྔར་སྣང་བ་དང༌། མ་དག་པའི་འགྲོ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་སྣང་བ་ནི། ཆུ་དངས་པར་ཉི་ཟླའི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་པ་ལས། ཆོས་སྐུ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་དབྱེར་མེད་ཀྱང༌། །གཟུགས་སྐུ་འཇའ་ཚོན་བཞིན་དུ་སོ་སོར་གསལ། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མཆོག་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི། །རིགས་ལྔ་བདེ་བར་གཤེགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ། །སྤྲུལ་སྐུ་གསུམ་ནི། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། བཟོ་དང་སྐྱེ་དང་བྱང་ཆུབ་ཆེ། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་སྟེ། །ཞེས་སོ། །བཟོ་སྤྲུལ་པ་ནི་རིས་སུ་བྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་འགྲོ་བའི་དཀར་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་རང་བྱོན་དང་བཞེངས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །

這是直譯： "無量剎土現妓女， 為攝諸男眾， 以貪慾鉤牽引， 安置佛智慧。" 《勝樂根本續》中說： "極為忿怒兇暴者， 以寂靜難以利益， 以智慧方便相應， 諸如來現忿怒身。" 現在詳細解釋依身、所依智慧、事業本性三方面。首先，雖然可分為二、三、四、五等多種，這裡依據《幻化網二無別續》認為有五種。如《讚歎名號》中說： "佛陀五身自性者， 遍主五智之本尊。" 《幻化秘密精要》中說："爾時五身皆圓滿。" 簡要闡述前三身的本性： "法身及圓滿報身， 化身如空及日輪， 其影像現澄湖中。" 法身如虛空無戲論，是功德廣大所依的殊勝境界。從中顯現圓滿報身，如日月般明顯為五部佛，於十地菩薩顯現相似的五部五剎土，于不凈眾生顯現殊勝菩提化身等三種，如清水中現日月影像。《無垢智經》中說： "法身如虛空無別異， 色身如彩虹各別明， 于勝方便智自在者， 五部善逝我敬禮。" 三種化身，如《經莊嚴論》所說： "工巧及受生， 大菩提化現， 殊勝菩提身。" 工巧化身指繪畫等身語意所依，能增長眾生善業的自然顯現和建造的一切。

བཟོ་སྤྲུལ་པ་ནི་རིས་སུ་བྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་འགྲོ་བའི་དཀར་པོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་རང་བྱོན་དང་བཞེངས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་སྐུ་ནི། དེས་ས་ལ་སོགས་པར་སྤྲུལ་ནས། མུ་གེ་དང་ནད་ལ་སོགས་པ་སྐྱོབ་པའོ། །མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་ནི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་སྤྲུལ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལས་མ་གཡོས་པར། །སྤྲུལ་པའི་རང་བཞིན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས། །སྐྱེ་བ་མངོན་པར་སྐྱེ་བ་དང༌། ། དགའ་ལྡན་གནས་ནས་འཕོ་བ་དང༌། །ལྷུམས་སུ་ཞུགས་དང་བལྟམས་པ་དང༌། ། བཟོ་ཡི་གནས་ལ་མཁས་པ་དང༌། །བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱིས་རོལ་པ་དང༌། །ངེས་འབྱུང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང༌། །བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་གཤེགས་པ་དང༌། །བདུད་སྡེ་འཇོམས་དང་རྫོགས་པར་ནི། །བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང༌། །མྱ་ངན་འདའ་བར་གཤེགས་མཛད་རྣམས། །ཡོངས་སུ་མ་དག་ཞིང་རྣམས་སུ། །སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་གནས་པར་སྟོན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སྐུ་གསུམ་པོ་དང་ངོ་བོ་གཅིག་པ་ལས། ཡོན་ཏན་གྱི་ལྡོག་པས་སྐུ་ལྷག་མ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྒྱས་པར་བཤད་ན། ཟག་མེད་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ནི། སྐུ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱབ་བདག་གམ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས་བདེ་ཆེན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་གཉིས་རྣམ་གྲངས་སུ་བརྗོད་ལ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་འཇིག་འདྲལ་མེད་པས་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་སུ་བརྗོད་ནས་འདིར་བཤད་པ་ནི། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བདེ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་སྐུ། །ཀུན་གྱི་བདག་དེ་ཟག་མེད་མཚོན་བརྗོད་འདས། །ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ཁྱབ་བདག་ཆོས་ཉིད་དེ། །བདེ་ཆེན་ཉིད་ལས་གཞན་ཞིག་ཡོད་མ་ཡིན། །སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་གཅིག་དང་དུ་མ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཅིང༌། དབྱེར་མེད་པས་ན་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་གྱིས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ར་ལི་ལས། བདེ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད། །ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བརྗོད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་སྤངས་རྟོགས་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི། མངོན་བྱང་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི་བདག་ཉིད་སྐུ། །སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་ཡིན། །

這是直譯： 工巧化身指繪畫等身語意所依，能增長眾生善業的自然顯現和建造的一切。受生化身指變化為大地等，救護饑荒、疾病等。殊勝化身指示現十二事業利益眾生，如《寶性論》中說： "不動法身中， 種種化身性， 示現受生等， 從兜率天降， 入胎及誕生， 精通工巧處， 後宮眷屬樂， 出家修苦行， 趨向菩提場， 降魔證菩提， 轉正法輪等， 示現入涅槃， 于諸不凈土， 盡未來際現。" 如是三身本性為一，從功德差別而言，詳細解釋餘二身本性： "無漏大樂身， 諸身遍主或自性， 大樂與自性同義。 現證菩提不壞故， 名為金剛身。 此處解釋為： 不可思議大樂智慧身， 一切之主無漏超言說， 自性身遍主即法性， 大樂之外別無他物。" 三身本性非一非多的自性即不可思議大樂無漏自性，遍及一切身智而不可分，故即是大樂，非他物。《羅利續》云："大樂無上菩提，稱為智慧法身。" 又，所斷所證不變即： "現證不變金剛自性身， 斷證究竟無有遷變。"

སྤངས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་འཕོ་འགྱུར་མེད་པ་ཡིན། །སྒྲིབ་གཉིས་མཐའ་དག་སྤངས་ཤིང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྐུ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྣམ་གྲོལ་ལས་ཉམས་པ་མི་མངའ་ཞིང༌། འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་རྡོ་རྗེའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། པདྨ་ཅོད་པན་ལས། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་རྫོགས་སངས་རྒྱས། །རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་བླ་ན་མེད། །དབྱེར་མེད་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱི་ སྐུ། །རྟག་པ་ཞི་བ་མཐར་ཕྱིན་བདག །ཅེས་སོ། །སྐུ་ལྔ་པོ་དེ་དག་རྫས་ཐ་དད་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབྱིངས་གཅིག་སངས་རྒྱས་གཅིག་གི་སོ་སོ་རང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལྟར་སྐུ་རྣམས་དབྱེར་མེད་དབྱིངས་གཅིག་སྟེ། །འོད་གསལ་སྙིང་པོ་སྒྲིབ་ཀུན་བྲལ་བ་ཉིད། །སྟོང་དང་སྣང་དང་འཕྲོ་དང་དབྱེར་མེད་ པས། །ཐ་དད་བརྗོད་ཀྱང་བརྡ་ཙམ་བཏགས་པ་ཉིད། །ལྡོག་པ་སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་དང་རྣམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས། འོད་གསལ་བའི་སྙིང་པོ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟོང་པའི་ཆ་ཆོས་སྐུ། རང་བཞིན་སྣང་བའི་ཆ་ལོངས་སྐུ། སྣ་ཚོགས་འཕྲོ་བའི་ཆ་སྤྲུལ་སྐུ། སྤངས་རྟོགས་དབྱེར་མེད་ཀྱི་ཆ་མངོན་བྱང་རྡོ་རྗེའི་སྐུ། དབྱེར་མེད་བདེ་བ་ཆེན་པོར་རོ་གཅིག་པའི་ཆ་བདེ་ཆེན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའོ་ཞེས་བརྡ་ཤེས་པའི་དགོས་པ་ཙམ་དུ་སོ་སོར་བཏགས་ཀྱང་བརྗོད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད་ པའོ། །དེ་ཉིད་ལས། ཐ་དད་མིན་ཡང་ཐ་དད་དུ། །བརྗོད་པ་རང་བཞིན་ཟབ་པ་ཉིད། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་དང་ཡེ་ཤེས་སྐུ། །རྣམ་ལྔ་བྱང་ཆུབ་ཆེ་མཆོག་ཉིད། །ཅེས་སོ། །སྐུ་ལྔ་པོ། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་ལྔ་ཡང༌། །ཆོས་དབྱིངས་མེ་ལོང་མཉམ་ཉིད་སོ་སོར་རྟོག» «།བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ལྷུན་གྲུབ་སྟེ། །དང་པོ་ཆོས་སྐུ་གཉིས་པ་ལོངས་སྐུའི་བདག» «།གསུམ་པ་བདེ་ཆེན་ལྷག་མ་སྤྲུལ་སྐུ་སྟེ། །ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཉིད། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ལ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ནི་ལོངས་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བཞག་ཅིང༌། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང༌། བྱ་བ་གྲུབ་པ་གཉིས་ནི་སྤྲུལ་པ་སྐུའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྐུའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །

這是直譯： 斷證究竟無有遷變。斷盡二障、圓滿一切功德，故為現證菩提身。此身不退失解脫，無有遷變，故稱金剛身。《蓮花冠續》云： "現證菩提圓滿佛， 無上金剛頂， 不二智慧身， 常寂究竟我。" 此五身非實有差別，而是一界一佛各自智慧的顯現： "如是諸身無別一界中， 光明精華離一切障， 空明放射皆無差別， 雖說各異僅是假立。" 依各自功德和形相差別，將顯現的光明精華之本性空分稱為法身，自性顯現分稱為報身，種種放射分稱為化身，斷證無別分稱為現證金剛身，無別大樂一味分稱為大樂自性身。雖爲了理解而分別假立，但僅是名稱的差別而已。同續中說： "非異而異說， 自性甚深妙， 任運成智身， 五種大菩提。" 依此五身所依的五種智慧： "法界映象平等及， 妙觀察智成所作， 自性任運而成就。 初者法身第二報， 第三大樂余化身， 本性無別反體異。" 法界智慧是法身智慧，映象智慧是報身智慧，平等性智慧安立為大樂身智慧，妙觀察智和成所作智二者是化身智慧，具現證菩提身之相。

མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་སྐུའི་རྣམ་པ་ཅན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་འདི་ལྔ་ཡང་ངོ་བོ་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་རིག་པ་དང་དབྱེར་མེད་དུ་ཡེ་ནས་ཡོད་ཀྱང༌། སློབ་ལམ་དུ་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་ནས་མི་མངོན་པའོ། །དེ་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཆ་ལྔ་དག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། དེ་སེལ་བྱེད་ལྔས་བསལ་བའི་རྐྱེན་ལས་སྣང་བ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་ཀུན་གཞི་ནུབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྐུ་གསུམ་ལ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས། ཀུན་གཞི་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབྱིངས་སུ་ནུབ་པ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། །ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་དག་པ་ལས། ཡེ་ཤེས་ལྔར་སྣང་བ་ཡང༌། སྒྱུ་འཕྲུལ་བརྒྱད་ཅུ་པ་ལས། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ཉོན་མོངས་ལྔ། །རྣམ་དག་ཡེ་ཤེས་ལྔར་བཤད་ དོ། །ཞེས་སོ། །དེའང་འདོད་ཆགས་དག་པ་སོ་སོར་རྟོག་པ། ཞེ་སྡང་དག་པ་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས། གཏི་མུག་དག་པ་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས། ང་རྒྱལ་དག་པ་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས། ཕྲག་དོག་དག་པ་བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་སོ། །དག་བྱ་གནས་གྱུར་རྒྱུའི་ཆ་རྣམས་སྤྲིན་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་སེལ་བྱེད་ནི་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་སེམས་མཉམ་ཕྱིར། །ཡང་དག་ཆོས་རབ་སྟོན་ཕྱིར་དང༌། །བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྟེ། །ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་ཡང་དག་འབྱུང༌། །ཞེས་པས། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་འཛིན་པས་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་«༼༡༽«སྒྲིབ་པ་སེལ་ལོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམས་པས་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སོ། །གཞན་ལ་ཆོས་བསྟན་པས་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །གཞན་དོན་བྱས་པས་བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ལ་སྒྲིབ་པ་བསལ་ནས་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ནི། ཆོས་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཞི་བའི་ངོ་བོ་མཁྱེན་པ་ནི། ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ངང་གིས་འོད་གསལ་བར་མཁྱེན་པ་ནི།

這是直譯： 具現證菩提身之相。此五智雖本來與任運成就的覺性無別，但在修學道時被障礙遮蔽而不顯現。 此中從五種障礙清凈而生起，以及由五種能凈因緣而顯現，二者中，首先是阿賴耶滅等。《入三身經》云："阿賴耶融入法界是法界智慧。阿賴耶識融入法界是映象智慧。意識融入法界是平等性智慧。染污意融入法界是妙觀察智慧。五門識融入法界是成所作智慧。" 又從五種煩惱清凈顯現為五智。《幻化網八十續》云："貪等五種煩惱，說為五種清凈智慧。"即貪清凈為妙觀察智，嗔清凈為映象智慧，癡清凈為法界智慧，慢清凈為平等性智慧，嫉清凈為成所作智慧。所凈轉依的因分如雲。 其能凈者，《經莊嚴論》云："為執持及心平等，善說正法及成辦，四種智慧正生起。"即：執持法義詞句能凈映象智慧之障。同樣，修習對一切眾生平等的菩提心為平等性智慧。為他說法為妙觀察智。利他為成所作智慧。修習真如能凈法界智慧之障而顯現。 這些智慧的本性是：了知法性離戲寂靜之本性是法界智慧。了知諸法自性本來光明是映象智慧。

ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ངང་གིས་འོད་གསལ་བར་མཁྱེན་པ་ནི། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་རོ་གཅིག་པར་མཁྱེན་པ་ནི་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་འདྲེས་པར་མཁྱེན་པ་ནི། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ སོ། །ཤེས་བྱ་ཐོགས་མེད་དུ་མཁྱེན་པ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་མི་གཡོ་སྟེ། །ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན། །མཉམ་པ་ཉིད་དང་སོ་སོར་རྟོག» «།བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་པ་དང༌།མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་མི་གཡོ་སྟེ། །ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཤེས་བྱ་མ་འདྲེས་བསམ་ཡས་མཁྱེན། །ཞེས་པ་དང༌།བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །སེམས་ཅན་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པ་པོ། །ཞེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང༌། མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འདུ་བས་འཁོར་བ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཞེས་ཐ་དད་པ་དང༌། ཐ་དད་མ་ཡིན་པའི་ཆར་མི་དམིགས་པས། མཁའ་མཉམ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངང་ལ་དབྱེར་མེད་པར་བཞུགས་བཞིན་དུ། མེ་ལོང་ལྟ་བུ། བྱ་བ་གྲུབ་པ། སོ་སོར་རྟོག་པ་གསུམ་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པར་འདུ་བས་ཤེས་བྱ་མཐའ་མེད་པ་མཁྱེན་པས་ཐམས་ཅད་གཟིགས་ཤིང༌། ཐུགས་རྗེ་མཐའ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་གཟིགས་པ་ན། ཡུངས་འབྲུ་གཅིག་གི་གོ་ནའང༌། སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཚད་མེད་པར་སྣང་བས་«༼༡༽«དོན་མཛད་ཅིང༌། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆོས་བསྟན་པས། སོ་སོའི་སྐལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྲིན་ལས་འཇུག་སྟེ། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས། སྐྲ་རྩེའི་ཁྱོན་ལ་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ནི། །གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ཅི་ཡོད་སྙེད། །རྒྱལ་བ་དེ་དག་ཞིང་ཡང་དེ་སྙེད་དེ། །དེ་དག་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་སྐལ་མི་མཉམ། །སྐྲ་རྩེའི་ཁྱོན་ལ་འགྲོ་བ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་དང་དུད་འགྲོའི་འགྲོ་བ་དང༌། །གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ ཞུགས། །འདྲེས་པ་མེད་ཅིང་གནོད་པར་གྱུར་པ་མེད། །དེ་དག་གནས་སུ་མཚོ་དང་རྒྱ་མཚོར་བཅས། །

這是直譯： 了知諸法自性本來光明是映象智慧。了知一切平等一味是平等性智慧。了知諸法差別無混是妙觀察智慧。無礙了知所知是成所作智慧。 《經莊嚴論》云："映象智慧不動搖，三智依此而安立，平等性及妙觀察，唯有成所作智慧。"又云："平等性智不動搖，三智之自性。"又云："妙觀察智慧，了知無量無混所知。"又云："成所作智慧，成辦一切眾生利。" 其中法界和平等性是如實智慧，不執著輪迴和涅槃諸法為異或不異，離戲論如虛空平等，安住於法身境界中無二。映象、成所作、妙觀察三者攝為盡所有智，以無邊智慧遍知一切，以無邊大悲觀照世間。於一芥子中現無量器世間，利益眾生。為一切眾生宣說解脫法，隨各自根機安立於三種菩提，入般涅槃等事業。 《聖三摩地王經》云："一毛端上多佛剎，如恒河沙數眾多，彼等佛土亦復然，各各不同福不等。一毛端上五道眾，地獄畜生閻羅界，天人等趣皆安住，互不相混無妨礙。彼等處有湖大海，

དེ་དག་གནས་སུ་མཚོ་དང་རྒྱ་མཚོར་བཅས། །ཆུ་ཀླུང་དེ་བཞིན་མཚོའུ་དང་ལྟེང་ཀ་རྣམས། །འདྲེས་པ་མེད་ཅིང་གནོད་པར་གྱུར་མེད་དེ། །དེ་ལྟར་རྒྱལ་བའི་ཆོས་ནི་བསམ་མི་ཁྱབ། །དེ་ཡི་གནས་སུ་རི་བོ་དུ་མ་ སྟེ། །ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ལྷུན་པོ་རབ་ལྷུན་དང༌། །བཏང་བཟུང་དང་ནི་བཏང་བཟུང་ཆེན་པོ་དང༌། །འབིགས་བྱེད་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོ་གངས་ཀྱི་རི། །གནས་དེར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་མི་བཟད་པ། །ཚ་དང་རབ་ཏུ་ཚ་བ་ཉམས་མི་དགའ། །དེ་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ཚོར་བ་ནི། །སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་རྗེས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད། །དེ་ཡི་གནས་ན་ལྷ་ཡི་གཞལ་མེད་ཁང༌། །དེ་དག་དཔག་ཚད་བཅུ་གཉིས་དབྱིངས་དགའ་བ། །ལྷ་རྣམས་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་དག་གིས་ཀྱང༌། །ལྷ་ཡི་དགའ་བས་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་མྱོང༌། །དེ་ཡི་གནས་སུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྐྱེ་ ཞིང༌། །འཇིག་རྟེན་རིག་པའི་བསྟན་པ་འབར་བ་སྣང༌། །དེ་ཡི་གནས་ཉིད་ན་ཡང་ཆོས་ནུབ་ཅིང༌། །འདྲེན་པ་མྱ་ངན་འདས་པའི་སྒྲ་ཡང་ཐོས། །མི་དག་བདག་གི་ཁྱིམ་ན་རྨི་ལམ་བཞིན། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ལ་དགའ་མྱོང་ནས། །ཕྱིར་སད་ནས་ཀྱང་དེ་ཡི་འདོད་མ་མཐོང༌། །དེ་ནི་རྨི་ལམ་ཡིན་པ་དེ་ཡིས་ཤེས། །དེ་བཞིན་མཐོང་ཐོས་རིག་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་མི་བདེན་རྨི་ལམ་བཞིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་སའི་རྡུལ་དང༌། ཆུ་དང༌། མེ་དང༌། རླུང་གི་རྡུལ་དང༌། ནམ་མཁའི་གོ་ཁབ་ཀྱི་མིག་ཙམ་ནའང་ལས་མཐུན་པར་བསགས་པའི་སེམས་ཅན་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྲངས་མེད་པ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟིགས་པ་འཇུག་ཅིང་དོན་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་དངོས་པོ་ལ་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་སྣང་དུ་ཤར་བས་རྡུལ་ཕྲན་རེ་རེའི་གོ་ན་མང་པོ་གནས་པར་རུང་ལ། དེ་དག་ཕྱི་རོལ་པའི་དྲང་སྲོང་དང༌།ཉན་རང་དགྲ་བཅོམ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང༌། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གོང་ནས་གོང་དུ་མང་བར་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མདོ་ལས། སྟོང་གསུམ་གྱི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ནི་ཆེས་ཉུང་གིས། ཕྱི་རོལ་པའི་དྲང་སྲོང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་གཅིག་གིས་ཤིང་རྟའི་ཕང་ལོ་ཙམ་གྱི་སའི་ཁྱོན་ལ་སེམས་ཅན་མཐོང་བ་ནི་དེ་བས་ཆེས་མང་ངོ༌། །

這是直譯： 彼等處有湖大海，江河以及池塘沼澤，互不相混無妨礙，如是佛法不思議。彼處有諸多山嶽，周圍須彌及妙高，持雙持雙大山及，掘山鷲峰雪山等。彼處有難忍地獄，熾熱極熱不悅意，彼中地獄眾生受，如是苦痛之感受。彼處有天宮殿，十二由旬廣闊悅意，眾多千數諸天眾，以天歡喜極樂受。彼處諸佛出世間，世間明智教法顯，彼處法亦有隱沒，導師涅槃音亦聞。如人家中夢境中，領受欲妙樂之後，醒來不見所欲境，知彼乃是夢境也。如是見聞覺了別，一切不實如夢幻。" 如是于地塵、水、火、風塵及虛空針眼大小處，皆現無量業力相同眾生之器世間，智慧遍觀並利益。雖實相中無此，但幻相中現故，一一微塵中多塵並存。外道仙人、聲聞羅漢、菩薩及佛陀等由下至上見之愈多。 《佛境智慧不可思議經》云："三千世界天人甚少，一外道仙人具神通者于車輪大小土地所見眾生遠多於此。

ཕྱི་རོལ་པའི་དྲང་སྲོང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་གཅིག་གིས་ཤིང་རྟའི་ཕང་ལོ་ཙམ་གྱི་སའི་ཁྱོན་ལ་སེམས་ཅན་མཐོང་བ་ནི་དེ་བས་ཆེས་མང་ངོ༌། །དེ་དག་གིས་སྟོང་གསུམ་དུ་མཐོང་བ་བས་ནི། ཉན་ཐོས་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་བསམ་གཏན་པའི་གང་ཟག་གཅིག་གིས་ཤིང་རྟའི་ཕང་ལོ་ཙམ་ལ་མཐོང་བ་ཆེས་མང་ངོ༌། །དེ་དག་གིས་སྟོང་གསུམ་དུ་མཐོང་བ་བས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་བསམ་གཏན་པ་གཅིག་གིས་ཤིང་རྟའི་ཕང་ལོ་ཙམ་ལ་མཐོང་བ་ཆེས་མང་ངོ༌། །དེ་དག་གིས་སྟོང་གསུམ་དུ་མཐོང་བ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་གྱིས་ཤིང་རྟའི་ཕང་ལོ་ཙམ་གྱི་སའི་ཁྱོན་ལ་གཟིགས་པ་ཆེས་མང་ངོ་ཞེས་སོ། ། བདག་ཅག་གི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གི་ནང་ན་ཡོད་དེ།ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡེ་ཤེས་གངས་ཆེན་མཚོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་ཕྱག་ན་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། དེའི་ནང་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་བཅུའི་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྙེད་ཡོད་དེ། དེའི་སྟེང་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་བཅུའི་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྙེད་ཡོད་དོ། །དེའི་སྟེང་ན་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་རྒྱ་མཚོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་བཅུའི་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཉིད་ཡོད་དེ། དེའི་སྟེང་ན་མེའི་རྒྱ་མཚོ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་བཅུའི་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྙེད་ཡོད་དོ། །དེའི་སྟེང་ན་ཆུའི་རྒྱ་མཚོ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སྙེད་ཡོད་དོ། །དེའི་སྟེང་ན་སའི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་བཅུའི་རྡུལ་ཕྲ་བ་སྙེད་ཡོད་དོ། །དེའི་སྟེང་ན་མེ་ཏོག་མཚན་མ་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོའི་རྡུལ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་སྙེད་ཡོད་དོ། །དེའི་སྟེང་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་འདི་གནས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྱག་གི་མཐིལ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སོ། །སྤྱིར་ཆུང་ངུའི་གོར། ཆེན་པོ་ཆུད་པར་སྣང་ཚད་མེད་པ་གསལ་སྣང་ཡིན་ལ། དེའང་སེམས་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་སྣང་སྣ་ཚོགས་པ་མཐའ་མེད་དང༌།

這是直譯： 一外道仙人具神通者于車輪大小土地所見眾生遠多於此。他們於三千世界所見，不及一修習八解脫的聲聞于車輪大小土地所見之多。聲聞於三千世界所見，不及一修習八解脫的菩薩于車輪大小土地所見之多。菩薩於三千世界所見，不及如來眼于車輪大小土地所見之多。" 我們這個世界也存在於一微塵中。《華嚴經》云："世尊智慧大海毗盧遮那佛手中有一極微塵，名為'極微塵心'。其中有如海數識界世界海中極微塵數世界。其上有如海數法界世界海中極微塵數世界。其上有如海數虛空界世界海中極微塵數世界。其上有如海數火界世界海中極微塵數世界。其上有如海數水界世界海中極微塵數世界。其上有如海數地界世界海中極微塵數世界。其上有如海數無相花所生世界海中極微塵數世界。其上有此世界海安住。因此稱為'安住如來掌中的世界海'。" 一般而言，小中容大是無量清晰顯現。這也是眾生無邊幻相，

དེའང་སེམས་ཅན་གྱི་འཁྲུལ་སྣང་སྣ་ཚོགས་པ་མཐའ་མེད་དང༌། དབང་ཐོབ་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྣང་བ་རྣམས་ཏེ། འཇུག་པ་ལས། དག་པ་དེ་ནི་བཞེད་པས་«༼«༡«༽«འཇུག་པ་ཡིས། །རྡུལ་གཅིག་ཡུལ་ལ་མཁས་གཏུགས་འཇིག་རྟེན་དང༌། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡས་ཕྱོགས་ཁྱབ་རྡུལ་སྟོན་མོད། །རྡུལ་རགས་མི་འགྱུར་འཇིག་རྟེན་ཕྲ་མི་འགྱུར། །ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྡུལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན། འཁྲུལ་སྣང་གི་དུས་ནའང་མ་ངེས་པ་ཡོད་དེ། རྡོ་རྗེ་བཀོད་པའི་རྒྱུད་ལས། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ལ། །དུས་གསུམ་དུས་བཞིར་མི་དམིགས་ཀྱང༌། །ཡེ་ཤེས་རིག་པའི་ཁྱད་པར་ལས། །སྐད་ཅིག་བསྐལ་པ་དེ་སྐད་ཅིག» «།ཅེས་པ་དང༌། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་མི་མཇེད་འཇིག་རྟེན་དང༌། འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་ཅན་དང༌། རྡོ་རྗེ་རབ་ཏུ་འཇོམས་པའི་ངུར་སྨྲིག་གི་རྒྱལ་མཚན་དང༌། སྐུ་པདྨས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་པའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་སྒྲོགས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་དང༌། སེང་གེའི་སྒྲོལ་མ་བཟང་པོ་དང༌། རྣམ་པར་སྣང་བའི་སྙིང་པོའི་འོད་བཟང་པོ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱི་སྐུ་པདྨས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་འདའ་བར་དཀའ་བ་དང༌། མངོན་པར་མཁྱེན་པའི་གཟི་བརྗིད་ཀྱི་རྒྱན་«༼༢༽«དམ་པ་དང༌། ཐུགས་ཟླ་བའི་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་མདོག་འདུལ་བའི་བཟོད་པ་དང༌། དཔལ་བཟང་པོའི་པདྨའི་དཔལ་གྱི་འཇིག་རྟེན་རྣམས། སྔ་མ་སྔ་མའི་བསྐལ་པ་ལ། ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ཞག་རེར་གསུངས་སོ། །དེས་ན་འགྲོ་བའི་འཁྲུལ་སྣང་ལ་ཚད་མེད་པ་སྙེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པས། སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་གཟིགས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་ལ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། མཁྱེན་པའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཀྱང༌། །ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཀུན་ཁྱབ་ཅན། །ཞེས་སོ། ། ད་ནི་དོན་གསུམ་པ། མཛད་པའི་འཕྲིན་ལས་སྤྲུལ་སྐུའི་རོལ་པ་སྟེ། །གང་ལ་གང་འདུལ་དེ་ལ་དེ་སྣང་ཞིང༌། །མོས་པའི་རྗེས་འགྲོ་བློ་དང་འཚམས་པར་འབྱུང༌། །

這是直譯： 這也是眾生無邊幻相，以及獲得自在的佛菩薩神通顯現。如《入中論》云："清凈者以願力，於一塵中示盡世界，無邊世界遍十方，塵不粗大世界不細小。" 如是微塵如世界，幻相時亦有不定。《金剛莊嚴續》云："于真如法界中，三時四時不可得，然依智慧殊勝力，剎那即劫那即剎那。" 釋迦牟尼佛的娑婆世界、阿彌陀佛的極樂世界、金剛能摧的袈裟幢、身莊嚴蓮花的不退轉輪宣說、法幢離塵、獅子善度母、毗盧遮那心善光、法光明身蓮花極盛難度、現前智慧莊嚴妙飾、心月鏡壇色調伏忍、吉祥蓮華吉祥世界等，前前之劫為後後之日。 因此，眾生幻相無量無數。佛智無礙，故無前後剎那而見，因一剎那了知一切所知。《經莊嚴論》云："以一剎那智，遍覆所知圓。" 現第三，事業佛行化身游舞：隨何所化現何相，隨順意樂應機生。

མོས་པའི་རྗེས་འགྲོ་བློ་དང་འཚམས་པར་འབྱུང༌། །མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་ནི་སྤྲུལ་སྐུ་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རོལ་པ་སེམས་ཅན་གྱིས་གར་ཁྱབ་ཐམས་ཅད་དུ་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་ཆོས་དང་སྐུ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། གདུལ་བྱའི་ཁམས་དང་འདུལ་བའི་བྱ་བ་དང༌། །གདུལ་བའི་ཐབས་དང་དེ་ཡི་རང་བཞིན་ལ «༼༡༽«། །ཁྱབ་བདག་རྟག་ཏུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག» «།ཅེས་སོ། །འཕྲིན་ལས་དེ་ཡང༌། སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་ཕན་བདེ་མཛད་པ་སྟེ། །ལམ་གྱི་རྟེན་དང་ལམ་དང་འབྲས་བུ་ལ། །འགོད་མཛད་འགྲོ་ཀུན་ཐར་གླིང་འདྲེན་མཛད་ཡིན། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དེས་འགྲོ་བ་ངན་སོང་པ་དག་ལམ་གྱི་རྟེན་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་འགོད་པའོ། །མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་གསུམ་གྱི་ལམ་ལ་འགོད་པའོ། །མཐར་དེ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་འགོད་པའོ། ། མདོར་བསྡུ་ན་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་ཆེ་བ། གཅིག་ཏུ་ཕན་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ། མཛད་པ་དུས་ལས་མི་ཡོལ་བ་སྟེ་གསུམ་དུ་འདུས་སོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་ནམ་མཁས་གར་ཁྱབ་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་རིས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་འཇུག་པའོ། །གཅིག་ཏུ་ཕན་པ་ནི་ཐར་པ་ཁོ་ན་ལ་འགོད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་འཁོར་བ་མ་སྟོངས་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བའོ། །དེའང་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མཛད་པ་ནི། །རྒྱུ་མེད་འགའ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །དབུགས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི། །སྨན་སླད་ཁོ་ནར་ཡང་དག་འབྱུང༌། །ཞེས་སོ། །དུས་ལས་མི་ཡོལ་བ་ནི་ནམ་མཁས་ཁྱབ་པའི་སེམས་ཅན་གདུལ་བྱར་གྱུར་པའི་གནས་རིས་སོ་སོར་སེམས་ཅན་རེ་རེའི་རྒྱུད་ལ་དགེ་བ་སྐད་ཅིག་འཕེལ་བ་ཡན་ཆོད་སྐད་ཅིག་མི་ཡོལ་བར་དུས་མཉམ་དུ་མཛད་དེ། ལས་བརྒྱ་པ་ལས། རྒྱ་མཚོ་ཆུ་སྲིན་གནས་ཀྱི་རླབས། །དུས་ལས་ཡོལ་བར་གྱུར་སྲིད་ཀྱི། །གདུལ་བར་བྱ་བའི་སྲས་རྣམས་ ལ། །སངས་རྒྱས་དུས་ལས་ཡོལ་མི་མངའ། །ཞེས་སོ། ། མདོར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞི་བ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངང་ན་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ། ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི། སྟོབས་བཅུ། མི་འཇིགས་པ་བཞི།

這是直譯： 隨順意樂應機而生。事業佛行即化身成就事業智慧的游舞，無前後剎那地于眾生所遍一切處，現為隨何所化之法、身等。《寶性論》云："遍主恒時任運入，所化界及調伏事，調伏方便及自性。" 其事業又：盡有情界作利樂，安置道依及道果，引導眾生至解脫。佛陀事業令惡趣眾生安置於作為道之所依的善趣安樂。令善趣等眾生安置於三種菩提之道。最終令一切安置於佛菩提。 總之，事業可歸納為三：廣大、唯一利益不斷、作為不失時。廣大即遍及虛空所及眾生界。唯一利益是僅安置於解脫的種種行為，直至輪迴未空而不間斷。如《四百論》云："諸佛所作事，無有無因者，乃至出入息，亦唯為利他。"不失時即于虛空所遍眾生所化處，于每一眾生相續中哪怕一剎那善增長，亦不失時而同時作為。如《百業經》云："大海魚龍居，浪濤或失時，佛于所化子，作為永不失。" 總之，佛地斷證功德現前菩提寂靜法身中，三十二相、八十隨好、四種清凈、十力、四無畏、

ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི། སྟོབས་བཅུ། མི་འཇིགས་པ་བཞི། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི། བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ། བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད། བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ། ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད། བསྡོམས་པས་སྡེ་ཚན་བཅུ་གཉིས་རྣམ་གྲངས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིར་བསྟན་པ། འདི་དག་རྣམ་གྲོལ་འབྲས་བུའི་མཆོག་རབ་སྟེ། །འོད་གསལ་མཐར་ཐུག་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན། །བླ་ན་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་མེ་ཏོག་རབ་ཏུ་རྒྱས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་སྟེ། སྔོན་རང་ལ་ཡོད་པའི་འོད་གསལ་བླ་མས་ངོ་སྤྲད་པའི་དོན་ཉམས་སུ་བླངས་པས་སྒྲིབ་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བའི། ཡེ་ཤེས་འདི་ཉིད་དུ་ཅི་ཡིན་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པས། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་མགོན་པོ་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པ་ཡིན་ ནོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ལས།» «སྒོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་འབྲས་བུའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པ་ཉི་ཟླ་རིན་པོ་ཆེའི་སྣང་བ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའོ།། » «།།» «དེ་ལྟར་ལུས་དངོས་ཀྱི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ནས། ད་ནི་བསྟན་བཅོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མཇུག་གི་དོན་ལ། རྣམ་གྲངས་ལེགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི། དང་པོ་དགོས་ཆེད་གང་གི་དོན་དུ་བརྩམས་པ་ནི། དེ་ལྟར་མདོ་རྒྱུད་མན་ངག་སྙིང་པོའི་དོན། །སྐལ་བཟང་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར། །ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་རིམ་པ་མ་ནོར་བ། །འཁོར་འདས་སྤང་བླང་ཚུལ་གྱིས་ལེགས་པར་བཤད། ། བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་འཁོར་བ་སྤང་བ་དང༌། མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་བླང་བྱ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང༌། སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་དུ་ལེགས་པར་བསྡུས་ནས། ཕྱི་རབས་ཀྱི་གང་ཟག་མདོ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་མ་ནོར་བར་ཤེས་ནས་ཉམས་སུ་བླང་བར་འདོད་པ་རྣམས་དང༌། ད་ལྟར་བདག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་སྐལ་བཟང་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བཀའ་མདོ་སྡེ་དང༌། རྒྱུད་སྡེ་དམ་པ་རྣམས་དང༌། དེ་དག་གི་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་དང༌། བླ་མ་དམ་པ་ལས་བརྒྱུད་པའི་མན་ངག་གི་སྙིང་པོའི་དོན་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ཏེ། ཐོས་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌།

這是直譯： 四種清凈、十力、四無畏、四無礙解、四念住、三不護、大悲、無忘失法性、永斷習氣、十八不共法，總計十二類一百六十四種功德。 這些是解脫果中最殊勝者，是究竟光明現前。無上功德之花盛開即是殊勝菩提，由上師指示本有光明之義並修習，斷盡一切障礙，現前此智慧之本來面目，獲得三界怙主法王二利任運成就之果位。 這是《大乘教授寶藏論》第二十二章"修習究竟果"的廣大註釋《日月寶光》。 如是廣說正文之義后，今當說論典圓滿之結語。 首先，撰著目的是：如是經續竅訣精要義，為令善緣者善了知，無誤聞思修次第，以取捨輪涅法善說。 此論以聞思修三慧善攝輪迴應斷、涅槃應取之法，為利後世欲無誤了知經續義並修習者，及今隨我具緣欲解脫者，彙集如來經續聖教、無垢大疏及師傳竅訣精要，合為一體，闡明聞思

བླ་མ་དམ་པ་ལས་བརྒྱུད་པའི་མན་ངག་གི་སྙིང་པོའི་དོན་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ཏེ། ཐོས་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། སྒོམ་པ་དང༌། སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་དྲི་མ་མེད་པས་ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས། བཀོད་པའི་བསྟན་བཅོས་མཁན་པོའི་ངེས་པ་ནི། །ཚུལ་འདི་བློ་གྲོས་ཡངས་པའི་ནམ་མཁའ་ལ། །ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་ཆུ་འཛིན་རབ་འཁྲིགས་ཏེ། །ཕན་བདེའི་གློག་ཕྲེང་འབྲུག་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་ དེས། །རིན་ཆེན་ཆོས་ཆར་འཇིག་རྟེན་རྒྱན་གྱུར་བརྩམས། །ཐེག་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་ལ་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཅན་དུ་ཐོས་པ་དང༌། བསམ་པ་དང༌། སྒོམ་པའི་ཤེས་རབསྤྲིན་ཚོགས་འཐུག་པོ་འཁྲིགས་ཏེ། འགྲོ་བའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དྲི་མ་མེད་པ་ནི། གནས་སྐབས་ཕན་པ་དང༌། མཐར་ཐུག་བདེ་བར་འདོད་པའི་གློག་གི་འོད་ཟེར་གསལ་ཞིང༌། སྐལ་བཟང་ཐར་པ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་འབྲུག་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་ལས་འཐོན་པའི་ཆར་རབ་ཏུ་བཟང་པོ་རང་གི་མོས་པ་དང་འཚམས་པར་འབབ་པ་ནི། ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་བསྟན་པ་གསལ་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱན་དུ་གྱུར་པས་ན། གྲགས་ལྡན་པདྨ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རབས་ལས་འོངས་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྒྱན་གྱིས་བསྔགས་པ་དེས་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལྟར་བརྩམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་བསྔོ་བ་ལ་དྲུག་ལས། དང་པོ་རིགས་ལྔའི་མགོན་པོ་གངས་ཆེན་མཚོ་ཐོབ་པར་བསྔོ་བ་ནི། བསོད་ནམས་སྟོན་ཀའི་ཟླ་རྒྱས་དང་འདྲ་བས། །འགྲོ་ཀུན་ཆོས་དབྱིངས་དག་པའི་ནམ་མཁའ་ལ། །ཤིན་ཏུ་མི་གཡོ་ཟག་མེད་ཐུགས་རྗེའི་ལྷ། །མགོན་པོ་གངས་ཆེན་མཚོར་གྱུར་ཐོབ་པར་ ཤོག །བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཀུན་ནས་དཀར་བ་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུ་དེས། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་འོག་མིན་ན་མགོན་པོ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་གངས་ཆེན་མཚོ་མཚན་དཔེའི་གཟི་འོད་གསལ་བས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཛད་ཅིང༌། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མི་གཡོ་བ་དེའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པའོ། །རྡོ་རྗེ་མི་བསྐྱོད་པར་«༼༡༽«ཐོབ་པར་བསྔོ་བ་ནི། རབ་དགེ་དྲི་མེད་གང་དེས་སྐྱེ་དགུའི་ཚོགས། །

這是直譯： 修習之無垢智慧善加整理。 何人撰著此論典之確定：此理于廣大智慧虛空中，聞思修之雲團密佈，利樂電光雷音響徹，珍寶法雨莊嚴世間而著。 於一切乘義廣大智慧如虛空界，聞思修慧雲團密佈，緣眾生界之無垢菩提心，乃暫時利益究竟安樂之愿的電光閃耀，于具緣欲解脫界中，法界極喜雷音響起，降下隨各自意樂之妙雨，成為人天世間教法明晰長住之莊嚴。故由稱為"具德白蓮"之前生形象莊嚴讚頌者撰著。 如是撰著所生善根迴向分六，首先回向獲得五部怙主大海： 福德如秋月圓滿，愿眾生於法界凈空，極不動無漏大悲尊，成就怙主大海果位。 以諸福德事業中清凈無垢如秋月般之法佈施，愿一切眾生於色究竟天中，怙主大日如來大海相好光明照耀，利益諸聖菩薩，獲得不動法界智慧之果位。 迴向獲得金剛不動佛：以彼極善無垢，愿諸眾生

རབ་དགེ་དྲི་མེད་གང་དེས་སྐྱེ་དགུའི་ཚོགས། །ཉོན་མོངས་རྙོག་བྲལ་ཡེ་ཤེས་ཀླུ་དབང་གནས། །ཟབ་ཡངས་བརྩེ་སྤྲིན་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པ། །མགོན་པོ་མི་འཁྲུགས་མཚོ་ཆེན་ཐོབ་པར་ཤོག» «།ཆོས་དཀར་དགེ་བ་བདུད་རྩིའི་ཆུ་ཀླུང་བཀོད་པ་དེའི་འབྲས་བུས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཤར་ཕྱོགས་མངོན་པར་དགའ་བའི་མགོན་པོ་མི་འཁྲུགས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལས་མི་གཡོ་བའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པའོ། །རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་སུ་བསྔོ་བ་ནི། ཡོན་ཏན་ཚོགས་མངའ་མཆོག་དགེ་དྲི་མེད་ཀྱིས། །ཚོགས་གཉིས་ལས་གྲུབ་ཡོན་ཏན་རྫོགས་པའི་གཙོ། །སྲིད་ཞིའི་བདེ་འབྱུང་ཕན་བདེའི་ཆར་འབབ་པ། །མགོན་པོ་རིན་ཆེན་འབྱོར་པ་མཐའ་ཡས་ཤོག» «།ལེགས་པར་སྦྱར་བ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་དགེ་བས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད། ལྷོ་ཕྱོགས་དཔལ་དང་ལྡན་པའི་མགོན་པོ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན། འདོད་དགུའི་རེ་བ་མཐའ་དག་རྫོགས་པ་དེའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པའོ། །སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སུ་བསྔོ་བ་ནི། དགེ་བ་དེ་ཡིས་བདག་དང་འགྲོ་བ་ཀུན། །འཆི་བདག་ལ་སོགས་བདུད་བཞི་རྣམ་བཅོམ་སྟེ། །སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་མཚོ་ཆེན་ལས་སྒྲོལ་བ། །མགོན་པོ་ཚེ་མཐའ་ཡས་པ་ཐོབ་པར་ཤོག» «།ཀུན་ཏུ་དགེ་བའི་མེ་ཏོག་གི་ཚོགས་བཀོད་ལེགས་པས་བདག་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་གནས་སྐབས་སུ་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བ་དང༌། འཆི་བདག་ལ་སོགས་པའི་བགེགས་ཀྱི་འཚེ་བ་ཞི་ནས། ཇི་སྲིད་འདོད་པར་ཚེ་རིང་ནད་མེད་ལ། མཐར་ཐུག་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་ཆུ་བོ་ཀུན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་རང་ཉིད་གཤེགས་ནས་གཞན་ཡང་སྒྲོལ་བ་བདུད་བཞིའི་དཔུང་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་མགོན་པོ་ཚེ་དཔག་མེད་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པའོ། །དོན་ཡོད་གྲུབ་པར་བསྔོ་བ་ནི། ཡིད་བཞིན་དགེ་མཆོག་རྒྱ་ཆེན་ལྷུན་མཐོ་བས། །འགྲོ་ཀུན་འདོད་དགུའི་རེ་བ་རྫོགས་པའི་དཔལ། །འཕྲིན་ལས་མཐར་ཕྱིན་དངོས་གྲུབ་ཆར་འབབ་པའི། ། མགོན་པོ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ཐོབ་པར་ཤོག» «།ཚིག་དོན་རྒྱན་གྱི་བཀོད་པ་རླབས་ཆེ་བའི་དགེ་བས་བདག་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་རབ་རྫོགས་པའི་ཞིང་དུ་གནས་སྐབས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་འགྲུབ་ཅིང༌།

這是直譯： 以彼極善無垢，愿諸眾生， 遠離煩惱垢染，住智慧龍王境， 具深廣慈悲云之精華， 獲得怙主不動大海果位。 以白法善業甘露河流之果，愿一切眾生獲得東方現喜世界怙主不動佛如鏡智慧不動之果位。 迴向寶生佛： 以具功德聚最勝無垢善， 二資圓滿功德主尊前， 降下有寂安樂利樂雨， 愿成怙主無盡寶莊嚴。 以善巧圓滿殊勝善業，愿一切眾生獲得南方具德世界怙主寶生佛圓滿一切所欲之果位。 迴向無量光佛： 以此善業愿我及眾生， 降伏死主等四魔軍眾， 超脫生老病死大海中， 獲得怙主無量壽果位。 以善妙佈置眾善花之力，愿我與一切眾生暫時息滅非時死亡及死主等障礙之害，隨欲長壽無病，究竟自度生老病死諸流而度他，戰勝四魔軍眾，獲得怙主無量壽佛之果位。 迴向不空成就佛： 以如意最勝廣大高聳善， 圓滿眾生一切所欲愿， 事業究竟妙樂雨降下， 愿得怙主不空成就尊。 以詞義莊嚴廣大善業，愿我與一切眾生於業圓滿剎土中，暫時成就自他二利，

ཚིག་དོན་རྒྱན་གྱི་བཀོད་པ་རླབས་ཆེ་བའི་དགེ་བས་བདག་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་རབ་རྫོགས་པའི་ཞིང་དུ་གནས་སྐབས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་འགྲུབ་ཅིང༌། མཐར་ཐུག་བྱང་ཆུབ་འབྱོར་བས་རྫོགས་པའི་ཡིད་བཞིན་དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་ཆར་གྱིས་འབབ་པ་མགོན་པོ་དོན་ཡོད་གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའོ། །བསྔོ་བ་ལྔ་པོའི་དོན་བསྡུས་ནས་ལེགས་པར་བསྔོ་བ་ནི། ཡིད་བཞིན་བསྔོ་བ་རྒྱ་ཆེར་གྱུར་པ་དེས། །རང་གཞན་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་བརྒལ་ནས། །ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་གཞན་ལ་ཕན་བརྩོན་ཞིང༌། །ཆོས་རྔ་བསྒྲགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྲགས་པར་ཤོག ། རིགས་ལྔའི་རྒྱལ་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེ་བས། བདག་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སྲིད་པའི་ཆུ་བོ་ལས་བརྒལ་ཏེ། དྲུག་པ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་གོ་འཕང་ལ་གནས་པས་མཐར་ཐུག་གི་རེ་བ་འགྲུབ་ཅིང༌། གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་རྩོམ་པ་གང་ཅི་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་གཞན་ལ་ཕན་ཞིང༌། ཆོས་ཀྱི་རྔ་བོ་ཆེ་སྒྲོགས་པས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་གྲགས་ཏེ། མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཐམས་ཅད་སངས་པར་བདག་ཁོ་ནས་བྱེད་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་སྤྱོད་པ་རླབས་པོ་ཆེར་བསྔོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མཐར་ཐུག་པའི་མཇུག་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བསྔོ་བ་ནི། ཆོས་ཚུལ་འདི་ཡང་ཉི་ཟླའི་དཀྱིལ་འཁོར་ བཞིན། །ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་གྲགས་གྱུར་ཏེ། །བློ་གྲོས་པདྨ་རབ་ཏུ་རྒྱས་བྱེད་ཅིང༌། །སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་ཤོག» «།བདག་གིས་གཅིག་ཏུ་ཕན་པའི་བློས་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ཉིད་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའ་གྲུའི་ཚད་ཀུན་ཏུ་དར་ཞིང་རྒྱས་ཏེ་གྲགས་པའི་འོད་སྟོང་འཕྲོ་བ། ཉི་ཟླའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་གྱུར་ནས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བློའི་པདྨོ་རབ་ཏུ་རྒྱས་ཤིང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་པས་འགྲོ་བའི་བདེ་སྐྱིད་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་དཔལ་དུ་འབར་བར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་པའི་དཔེ་དོན་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ནི། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཤར་བ་ན་ཀུ་མུ་ཏའི་ཚོགས་རྒྱས་པ་བཞིན་ནོ། །

這是直譯： 以詞義莊嚴廣大善業，愿我與一切眾生於業圓滿剎土中，暫時成就自他二利，究竟以菩提圓滿如意成就大海之雨降下，獲得怙主不空成就佛之果位。 總結五種迴向並善加回向： 以此廣大如意迴向力， 自他超越輪迴大海已， 生生世世勤利諸眾生， 擊法鼓音響徹世間界。 以迴向五部佛王所生廣大福德，愿我與一切眾生超越輪迴之流，安住第六大持金剛普賢王如來之果位，成就究竟所愿。暫時於一切生世中，以身語意所作一切皆利益他人，擊大法鼓響徹三界，愿唯我能驅散一切無明黑暗。此乃迴向廣大行愿。 最後迴向教法長久住世： 愿此法教如日月輪， 遍及十方各處廣傳揚， 開敷智慧蓮花令盛放， 佛陀教法興盛廣弘揚。 愿我以一心利他之意善加撰著之此論典，如日月輪遍及十方各處廣為傳揚，放射千道名聲光芒，令一切眾生智慧蓮花盛開，佛陀教法興盛廣弘，眾生福祉顯著增長，如月輪升起令曇花盛開般明顯。

ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཤར་བ་ན་ཀུ་མུ་ཏའི་ཚོགས་རྒྱས་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཚུལ་སྤྲིན་གྱི་བླ་བྲེས་ཀུན་ནས་རྒྱས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན། །ཚིག་དོན་རྣམ་བཀྲའི་སྣང་བ་རྒྱ་ཆེ་དཔག་ཡས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཁྱབ་པས། །ས་གསུམ་ཞི་བདེའི་ཆར་གྱི་ཚོགས་མང་ལུང་རིགས་འབྲུག་སྒྲའི་ང་རོ་མཛེས། །དོན་གཉིས་གློག་རྒྱུན་རབ་ཏུ་གསལ་བས་མ་ལུས་འཇིག་རྟེན་རྒྱན་གྱུར་ཉིད། །ཞི་བ་གང་དེའི་བློ་མཚོའི་དབྱིངས་ན་གེ་སར་གསལ་བའི་སྙིང་པོ་ཅན། །འཆར་ཀའི་ཉི་གཞོན་རབ་ཏུ་དམར་བས་གསལ་བར་མ་བྱེད་«༼༡༽«དེ་ལྟ་ནའང༌། །མཐའ་ཡས་བརྒལ་དཀའི་ཕུན་ཚོགས་གྲུབ་པའི་རིན་ཆེན་སྣང་བ་རྒྱ་ཆེ་བ། །གང་ཡིན་དེ་ཀུན་བདག་བློའི་ཁང་བཟང་རབ་ཏུ་མཛེས་ཕྱིར་གསལ་བར་འོངས། །ལན་ཅིག་མ་ཡིན་སྐྱེ་བར་གོམས་པས་རང་གཞན་གྲུབ་མཐའི་སྐྱེད་མོས་ཚལ། །ཆེས་བཀྲའི་སྣང་བ་གང་ཡིན་ལེགས་མཐོང་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །གང་ལ་འཇིགས་མེད་དེ་ཀུན་རྙེད་པས་པདྨ་དཀར་པོའི་རྣམ་བཤད་སྤྲོས། །ལུང་དང་རིགས་པའི་འདབ་སྟོང་རྒྱས་དེས་བློ་གསལ་བུང་བའི་ལོངས་སྤྱོད་མཛོད། །འདི་ནི་མདོ་རྒྱུད་སྙིང་པོའི་དོན་ཏེ་བློ་ཆེན་ལྡན་རྣམས་འཇུག་པའི་སྒོ། །ཐར་གླིང་འདོད་པའི་སྒྲོན་མེ་ཡིན་ཏེ་མ་རིག་མུན་པའི་ཚོགས་དང་འགལ། །ཡེ་ཤེས་ནོར་བུའི་མཛོད་ཁང་མཆོག་འདིར་མངོན་དགའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་ཀུན། །མྱུར་དུ་བྱང་ཆུབ་ཞི་བ་རྙེད་ནས་རང་གཞན་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ་འགྱུར། །དེ་ལྟར་བདག་བློ་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་གསལ་བའི་སྣང་བ་ཅན། །ཡོན་ཏན་ཆ་ཤས་དཀྱིལ་འཁོར་གང་བས་ཀུན་ནས་འོད་སྟོང་མཛེས་འབར་བའི། །དཔལ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ་ལེགས་བཤད་འདབ་སྟོང་པདྨ་དཀར་པོ་རྒྱས་བྱས་པ། །དེ་ཡིས་འགྲོ་ཀུན་ཐར་པའི་གྲོང་དུ་རྒྱལ་བའི་འབྱོར་པས་མངོན་མཐོ་ཤོག» «།བདག་ཀྱང་དེང་ནས་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་དམ་ཆོས་རིན་ཆེན་མཛོད་འཛིན་ཅིང༌། །མཆོག་ཏུ་གཞན་ཕན་སྙིང་པོ་ལྷུར་ལེན་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་ཁང་བཟང་དུ། །ས་དང་ལམ་གྱི་དགའ་བདེས་འབྱོར་ཞིང་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འགྲུབ་པ་དང༌། །མཐོང་ཐོས་རེག་པའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྣམ་གྲོལ་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག» «།

這是直譯： 如月輪升起令曇花盛開般明顯。 如是法義云幔遍覆具精華， 詞義多彩廣大無量遍虛空， 三界安樂雨眾成美雷音， 二利電光明耀飾盡世間。 寂靜智海中心具蓮花精華， 朝陽紅光雖未能使其明顯， 然無邊難越圓滿成就之 廣大珍寶光明為飾我智殿。 非僅一世修習自他宗見園， 極其明瞭所見教典海彼岸， 於此無畏獲得白蓮釋論， 教理千瓣綻放智者蜂享用。 此乃經續精要智者入門徑， 解脫洲渴望明燈破無明暗， 智慧寶藏殿中歡喜眾生皆， 速證菩提寂靜自他利成就。 如是我智極凈光明清澈照， 功德圓滿輪遍放千光美耀， 集諸吉祥善說千瓣白蓮開， 愿以此令眾生登解脫城勝。 愿我從今生生世世持正法寶藏， 以利他為要義聞思修殿中， 地道喜樂圓滿成就圓滿菩提， 所見聞觸眾生皆證解脫果。

མཐོང་ཐོས་རེག་པའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྣམ་གྲོལ་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་ཤོག» «།ཚུལ་འདིར་ཞུགས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་འདོངས་ཤིང༌། །གནས་སྐབས་མཐར་ཐུག་རེ་བ་རྫོགས་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་«༼༡༽«འགྲུབ་པར་ཤོག» «།མིང་ཙམ་ཐོས་པའི་འགྲོ་བ་ཀུན་ཀྱང་ཐར་པའི་ལམ་སྣ་ཟིན་གྱུར་ཅིང༌། །དམ་ཆོས་ཉི་མ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་པདྨ་དཀར་པོའི་འདབ་རྒྱས་ཤོག» «།«ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཅེས་བྱ་བའི་འགྲེལ་པ་པདྨ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ། རང་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པའི་དགེ་སློང་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཀྱིས། གྲྭ་རི་རིན་པོ་ཆེ་པདྨ་བརྩེགས་པའི་འདབས། དཔལ་ལྡན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གླིང་དུ་ལེགས་པར་བཀོད་པ་འདི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ།། །།དགེའོ།། དགེའོ།། དགེའོ།། མངྒ་ལཾ།«མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་ལས། ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། ༼༡༤༽ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་པདྨ་དཀར་པོ། སྨད་ཆ།

這是直譯： 愿所見聞觸眾生皆證解脫果。 愿入此法門一切眾生往生極樂剎土， 暫時究竟所愿圓滿成就菩提精要。 愿僅聞名號眾生亦得解脫道引導， 正法日光三界中開敷白蓮花瓣。 大乘教授論《如意寶藏》之註釋《白蓮花》，由通達自他宗義大海彼岸的比丘持金剛戒慧，于札日寶貴蓮花層疊山麓吉祥任運成就洲善加撰著圓滿。善哉！善哉！善哉！吉祥！

出自先哲遺書：隆欽繞絳全集，第14卷，《如意寶藏註釋白蓮花》下部。